N E O P H Y T I 1
Tomo II
ÉXODO
SEMINARIO FILOLÓGICO «CARDENAL CISNEROS»
DEL
INSTITUTO «ARIAS MONTANO»
* * *
ESCUELA DE ESTUDIOS TARGÜMICOS
DE LA
INSTITUCIÓN «MILÁ Y FONTANALS»
TEXTOS Y ESTUDIOS
CONSEJO DE REDACCIÓN
Antiguo Testamento hebreo
Francisco Cantera Burgos y Federico Pérez Castro
Antiguo Testamento griego
Manuel Fernández-Galiano
Antiguo Testamento arameo
José M.a Millas Vallicrosa y Alejandro Diez Macho
Antiguo y Nuevo Testamento siríacos
Ignacio Ortiz de Urbina
Antiguo y Nuevo Testamento latinos
Teófilo Ayuso Marazuela t
Nuevo Testamento copto
Paulino Bellet
Jefe de Redacción: Federico Pérez Castro
8
ALEJANDRO DIEZ MACHO
NEOPHYTI 1
TARGUM PALESTINENSE
MS DE LA BIBLIOTECA VATICANA
Tomo II
ÉXODO
EDICIÓN PRÍNCIPE, INTRODUCCIÓN
Y VERSIÓN CASTELLANA
Traducciones cotejadas de la versión castellana
Francesa: R. LE DÉAUT
Inglesa: MARTIN McNAMARA y MICHAEL MAHER
Lugares paralelos a la haggadá del Génesis de
Pseudojonatán y Neophyti 1: ETAN B. LEVINE
CONSEJO SUPERIOR DE INVESTIGACIONES CIENTÍFICAS
MADRID - BARCELONA 1970
Depósito Legal: BI. 2.551-1968
Impreso en España
Pnnted in Spain
Artes Gráficas Grijelmo, S. A. - Uribitarte, 4. - Bilbao (España)
SIGLAS
[A], [B], fC], [D], [E], [F], [G], [H], [I],
[J], [K], [L], [LL] = diversidad de
manos (o diversa caligrafía) en las va¬
riantes o glosas marginales o interli¬
neales de N (= Neofiti I )
A = ms A de MdW II
B = ms B de MdW II
C = ms C de MdW II
D = ms D de MdW II
E = ms E de MdW II
F = ms F de MdW II
G = ms G de MdW II
AG, GA = Apócrifo del Génesis de Qumrán
I = variantes interlineales de Neo-
fiti I
L = Targum fragmentario Leipzig I
LXX = Septuaginta
M = variantes o glosas marginales
de Neofiti 1
M 1." = una variante marginal del ms
Neofiti l
M 2.° = otra variante marginal del ms
Neofiti 1
Nu = Targum fragmentario Nürem-
berg 1
O = Targum de Onqelos
Pes = Pesitta o versión siríaca (Syr)
Ps = Targum Pseudojonatán al Pen¬
tateuco o TJI
R = Targum fragmentario de la pri¬
mera Biblia rabínica de 1517/18
Samar = texto hebreo samaritano
St = ms 4017 = codex heb 95 de la
Biblioteca Universitaria de Es¬
trasburgo
S = targum samaritano
TM = texto hebreo masorético
Vi = Mahzor Vitry
Vg = Vulgata
1 10 = ms 110 de la Biblioteca Nacio¬
nal de París del Targum frag¬
mentario o TJII
264 = ms 264 de la Colección de Sas-
soon de Lechworth (Targum
fragmentario yemení)
440 = ms heb 440 de la Biblioteca Va¬
ticana (Targum fragmentario)
601 = ms 601 f 1 (ENA 2107) del Se¬
minario Teológico Judío de
Nueva York (fragmento de
Targum palestino de la Geniza)
605 = ms 605 ff 6-7 (ENA 2587.6) del
Seminario Teológico Judío de
Nueva York (fragmento de Tar¬
gum palestino de la Geniza)
656 = ms 656 (ENA 656) del Semina¬
rio Teológico Judío de Nueva
York (fragmento del Targum
palestino de la Geniza)
2578 = ms 2578 ff 21-22 de la Colec¬
ción ENA del Seminario Teo¬
lógico Judío de Nueva York
2755 = ms 2755 ff 1-2 de la Colección
ENA del Seminario Teológico
Judio de Nueva York
ALGUNAS ABREVIATURAS
add = additur, additum
adnol = adnotatur
antep = anteponendum
cf = confer
c = cum
debit = debitum
del, deld = delendum
delet, delt = deletum
desider = desideratur (falta)
deteg = detegitur
emend = emendandum = corr(ig)
emendt = emendatum
f, ff = folium (sing. ct plur.)
fort = forte, fortasse (quizás)
huj = hujus
id = idem
indic = indicat
ins, inser = inserendum
lect = lectio, lectiones
leg — legendum
1 = linea
loe = locum, loco
m = manus
1 m = prima manus
2m = secunda manus
ms, mss = manuscriptum (sing. et plur.)
mut(at) = mutatus
mutuat = mutuatum
omiss = omissum
p, pp = pagina (sing. et plur.)
pert = pertinet, pertinent
posit = positum
pro = idem ac «loco» (en vez de,
en lugar de)
prob = probabiliter
quaed = quaedam
sec = secundum
sequunt = sequuntur
sup = super
text = textus
transp = transpomtur
v, vv = versus (sing. et plur.)
vers = versus
var = varia (lectio), variae (lectio¬
nes)
vb = verbum
vert, vertd = vertendum
vid = videtur
4- = addendum, additum
< = deest, desideratur (falta)
r = recto (tras un número)
v = verso (tras un número)
[ ] = emendationes, complementa
etc ab editore in textu et
apparatu aramaico
( ) = idem in versione
t'1 = insolitum vel mendosum
í*l = delendum
= punctum super litteram in ipso
ms additum
— additum in ipso ms
° = circellus vel signum ipsius ms:
ponitur in editione quando
locus insertionis var lect est
mendosus vel dubius
INTRODUCCIÓN
Ofrecemos en este segundo tomo la editio princeps del ms Neofíti 1 de
la Vaticana al Éxodo: texto arameo con aparato crítico de glosas o variantes
marginales (M) e interlineales (I), traducción castellana de texto y glosas,
y en sendos anexos, traducción francesa e inglesa. Sigue un tercer anexo con
los lugares paralelos de Neofiti 1 y Pseudojonatán a Génesis en la literatura
antigua del judaismo, particularmente en la literatura rabínica. Estos pa¬
ralelos han sido reunidos por el Dr. Etan Levine, de la Fairfield University,
y constituyen parte de la tesis doctoral de Levine en el Jewish Theological
Seminary de Nueva York, tesis patrocinada por el fallecido profesor Mar-
galioth. El Dr. Levine merece todo nuestro agradecimiento y el de los in¬
vestigadores del TargPal, pues los lugares paralelos ahorrarán mucho tiempo
en las investigaciones. Desgraciadamente hemos tenido que publicar este
valioso trabajo sobre el Génesis en el tomo correspondiente al Éxodo, pues
no hubo posibilidad de incluirlo en el tomo primero. El Dr. Levine está
preparando los lugares paralelos de Neofiti y Pseudojonatán a Éxodo y
cuando esté ultimado esperamos poder integrarlo en algún volumen pos¬
terior.
Fuera de esta novedad, el vol II sigue la pauta del vol I aparecido en 1968.
En la Introducción que ofrecemos a continuación pretendemos ofrecer
un status quaestionis referente al TargPal en general y al Neofiti en particular,
dando atención preferente, cuando ha lugar, al TargPal de Éxodo: es un
status quaestionis basado en bibliografía en gran parte posterior a la com¬
posición de la Introducción general del vol I, o en bibliografía importante
que no pudimos reseñar en el vol anterior. Como se verá, hay muchas per¬
sonas interesadas en la investigación del TargPal y es sumamente conve¬
niente que unos conozcan los resultados de los estudios de los otros. Es de
justicia que expresemos aquí nuestra gratitud a todos aquellos investigadores
que nos han facilitado datos o resúmenes de sus trabajos en beneficio de
los cultivadores de estos estudios ( 1 ).
Por no alargar indefinidamente esta Introducción, no ha sido posible
reseñar todos los trabajos que directa o indirectamente se refieren al TargPal.
(') Tenemos que agradecer especialmente la colaboración económica del C.S.l.C. y de su
Secretario general, Prof. Dr. Angel González Alvarez, del Jefe de la Oficina de Publicaciones,
Prof. Dr. Rafael de Balbin y del Director del Instituto «Arias Montano», Prof. Dr. Federico
Pérez Castro; la colaboración de la Profesora Teresa Martínez que copió el texto arameo del
ms y el aparato critico de mis cuadernos manuscritos, que copió mis traducciones de los textos,
que hizo una primera revisión del texto arameo y que me ha ayudado eficazmente en la correc¬
ción de pruebas de imprenta; la colaboración del P. José Martí, por copiar a máquina el texto
castellano de esta Introducción. Repetimos nuestro agradecimiento a todos los colaboradores
nombrados en el vol I, especialmente a D. Guillermo Grijelmo y sus colaboradores y obreros
de «Artes Gráficas Grijelmo», de Bilbao.
12*
INTRODUCCIÓN
Algunos de ellos tan interesantes como el de Karl Lehmann, Auferweckt ain
c bit ten Tag nach der Schrift ('), libro en el que intenta explicar la fórmula
«(resucitado) al tercer día según la Escritura» de 1 Cor 15,4b, fórmula que
con toda probabilidad deriva de la concepción midrásica y targúmica de la
salvación divina, de la intervención salvífica de Dios, al tercer día , como
se puede ver en Beresit Rabbá 91 (donde se cita Ex 19,16) y Ester Rabbá 9 (2).
Tampoco decimos nada de la tesis de P. Lentzen-Deis, patrocinada por el
P. La Potterie, sobre el Bautismo de Cristo, tesis en la que se utiliza tam¬
bién el TargPal ni de la de B. Grossfeld sobre N Gn 1-25.
Un alumno de J. Strugnell está trabajando sobre la historia del TargPal;
un antiguo alumno de G. Vermés está investigando la tradición de la Nube;
el rabino japonés A. O. H. Okamoto investiga en Oxford, bajo la dirección
de G. Vermés, el Éxodo de Neofiti I, y en el próximo curso, Vermés piensa
dedicar a otro alumno a la investigación de las tradiciones de Neofiti a
Génesis. Un antiguo alumno del que escribe, el Dr. Pedro Estelrich, trabaja
en un estudio comparativo del arameo del Apócrifo del Génesis (AG) y de
Neofiti 1. De la Irish IJniversity Press está a punto de salir un libro del
P. Martin McNamara sobre el tema Targum y Testamento, de carácter
científico, pero menos técnico que su tesis doctoral, y de temática más am¬
plia, libro extraordinariamente interesante que han de tener en cuenta los
que se dedican al estudio del N. Testamento.
Aunque no sea posible reseñar todo el trabajo que se está realizando en
el área del TargPal, la Introducción que presentamos cubre gran parte de
los temas y proporcionará, según pensamos, una orientación sobre pro¬
blemas, métodos y resultados, útil para los que trabajan en este campo.
El trabajo de edición de este vol II ha sido difícil; véase lo que decimos
en vol I, Introducción general, p 23*, sobre el segundo copista y en pp 25*s
sobre los anotadores de N Éxodo. Frecuentemente hemos tenido que co¬
rregir el texto: algunas de las correcciones las indicamos simplemente po¬
niendo encima de la palabra o consonante equivocadas la lección correcta.
No siempre es posible decidir con certeza si se trata de errata o de forma
aramaica rara (3) sobre la que en todo caso llamamos la atención. Agra¬
decemos de antemano cuantas correcciones o sugerencias se nos hagan en
orden a perfilar el texto o la lectura de glosas o la traducción.
(‘) Quaestiones Disputatac , 38, Friburgo de Br., 1968, 376 pp.
C) Lehmann, ob. pp 263s.
(■'’) Por ejemplo, se dan nombres en estado enfático o sufijados, cuando normalmente
habrían de estar en estado constructo o sin sufijo; hay ejemplos de qdmwv cuando normalmente
se esperaría qdmyy (¿es una fórmula de cortesía?). Aun cuando corregimos, damos la lección
del ms.
I. Revalorización del TargPal en general y del Neofiti 1
EN PARTICULAR
Siegfried Schulz, en su trabajo «Die Bedeutung der Neuen Targumfor-
schung für die Synoptische Tradition» (]), estudia el estado de las inves¬
tigaciones targúmicas, otorgando puesto relevante al descubrimiento del
ms Neofiti 1 («das aufregendste Ereignis auf dem Gebiet der Targums-
forschung»).
En la primera parte del trabajo, el autor hace una sintesis de los descu¬
brimientos en el área del Targum; en la segunda, señala su importancia en
orden a conocer el arameo hablado de Palestina: «Die ausserordentliche
Wichtigkeit dieser Entdeckungen des Codex Neofiti 1, des Gen.-Midrasch
(= GA) aus Qumran und der Tg.- fragmente zum palástinischen Penta-
teuch und den Propheten beruht auf der Tatsache, dass dieses Textmaterial
zum gesprochenen Aramáisch Palástinas gehórt» (p 429).
A tal arameo pertenece también el arameo del Talmud Yerusalmi. Al
arameo hablado pertenece el arameo de los Midrasim, ante todo el del
Beresit Rabba , y el arameo del Targum a los Hagiógrafos: Un arameo occi¬
dental de los judíos palestinos con el que está relacionado el arameo sama-
ritano y el cristianopalestino (pp 429s).
Todos estos documentos — se dice en la tercera parte— del arameo pa¬
lestino «ziehen neue und unerwartete Konzequenzen für eines der wesen-
tlichen Probleme der neutestamentlichen Forschung nach sich, námlich die
Frage nach dem aramáischen Hintergrund der synoptischen Tradition.
Konkret: die Frage nach der Sprache des historischen Jesús und den von
den Evangelisten verarbeiteten, ursprünglich aramaischen Uberlieferungen
(Q, die vormarkinischen Traditionen, Luk.-und Matth.-Sondergut)» (pp 430s).
Termina el trabajo exponiendo las pruebas de P. Kahle de que el Targum
palestino al Pentateuco existía ya antes de la Era cristiana (por el siglo ii
a. C.) fundadas en el Targum palestino a Ex 22,4 y Dt 33,11. Estos dos
lugares —concluye el autor, p 435 manifiestan con toda deseable claridad
la edad de diversos lugares dentro del Targum palestino.
Este artículo que, como se ve, hace suyas las conclusiones de P. Kahle
y M. Black sobre la materia, pondera, pues, el múltiple valor del TargPal
en general y del Neofiti I en particular.
(') En Abraham Unser Valer (Festschrift ftir Otto Michel z. 60. Geburtsiag), ed. O. Betz-
M. Hengel-P. Schmidt. Leíden/Kóln, 1963, pp 425-436.
14*
INTRODUCCIÓN
La revaloración de los Targumim palestinos, motivada primero por la
publicación por Kahle, en 1930, de unos fragmentos del TargPal y sobre
todo por el descubrimiento del Neofíti 1, se ha manifestado en la utilización
de los Targumim para detectar el substrato aramaico del N. Testamento,
especialmente de Evangelios y Actos. En este campo es obra permanente
An Aramaie Approach lo thc Gospels and Acts ( '), de M. Black, cuya 3.a edi¬
ción ha sido demasiado duramente reseñada por J. A. Fitzmyer (2). Se ha
manifestado también en el empleo del TargPal para hacer la exégesis de
numerosos pasajes y expresiones del N. Testamento, particularmente de
Juan, e incluso para explicar, por comparación y semejanza, el modo como
fue transmitido, reinterpretado o «releído», y a veces glosado, el A. Testa¬
mento hebreo, preferentemente después del Destierro, y el modo como fue
realizada esa traducción targúmica griega que llamamos LXX.
Los descubrimientos de Qumrán y los descubrimientos targúmicos están
operando un cambio en la exégesis de los dos Testamentos en el sentido de
dar menos relieve al influjo helenístico y mas importancia al fondo judaico,
a la interpretación de la Biblia por los judíos en fecha contemporánea o cer¬
cana al nacimiento del Cristianismo. No es que sea nuevo aplicar el pensa¬
miento religioso judío a la exégesis neotestamentaria. Ahí están los volú¬
menes de Strack-Billerbeck como prueba en contrario, y ahí están muchos
comentarios del N. Testamento (3) sembrados de citas de dicha obra mo¬
numental. Pero la utilización de Strack-Billerbeck está sujeta a una objeción
metodológica, dado que esta obra recoge sin discriminación la interpreta¬
ción rabínica, en gran parte muy posterior al siglo i, y dado que el judaismo,
tras la destrucción del Templo del año 70 y tras la diáspora del 135, reela¬
boró notablemente su pensamiento religioso, que desde entonces fue exclu¬
sivamente el farisaico. La dura crítica hecha por Morton Smith al libro de
B. Gerhardssohn, Memory and Manuscript (A), es en el fondo de carácter me¬
todológico: aplicar al tiempo de Cristo y de la Iglesia apostólica métodos de
transmisión que nos constan por fuentes rabínicas tardías. La data de los
materiales judíos de comparación con el N. Testamento debe ser, para que
no haya vicio de método, anteriores o contemporáneos. Esta ventaja de
antigüedad parecen tenerla en conjunto los materiales del TargPal, aun
reconociendo, por ejemplo, en el Ps, materiales midrásicos tardíos. Tienen,
además, la ventaja de ser materiales litúrgicos, es decir, representan la Biblia
hebrea tal cual se interpretaba en las sinagogas; una exégesis, por tanto,
oficial, pero al mismo tiempo popular, pues los Targumim palestinos eran
traducciones y comentarios de la Biblia hebrea para catequizar al pueblo
sencillo, incapaz de leer las Escrituras en la lengua santa.
Los Targumim palestinos no son teología de escuela rabínica como
muchos de los materiales de Strack-Billerbeck, incluidos los Midrasim
homiléticos que están redactados tardíamente transformando la homilía
sinagogal, de carácter popular, en homilía literaria (cf infra). Esta inter¬
pretación litúrgica y popular del A. Testamento, contenida en las partes
(') Oxford, 3.a ed, con un apéndice sobre el Hijo del Hombre, por Geza Vermés; pp VI -359.
(-) CBQ 30, pp 417-428, julio 1968.
(a) Véase, por ejemplo, Manuel de Tuya, Evangelios, en «Biblia Comentada», por profe¬
sores de Salamanca, BAC, Madrid, 1964.
(4) Memory and Manuscript. Oral and Written Transmisión in Rabbinic Judaism and Early
Christianity, Uppsala. 1961, cf pp 73-170; JBL 82, 1963, pp 169-176.
INTRODUCCIÓN
15*
antiguas del TargPal, constituía el bagaje ideológico de los judíos a quienes
Cristo predicó y los Apóstoles evangelizaron, y condiciona en gran medida
¡as categorías mentales y los módulos expresivos de los hagiógrafos del
N. Testamento.
Por ende, no se puede hacer cabal exégesis del N. Testamento sin conocer
el Antiguo interpretado por el judaismo del primer siglo cristiano. Las di¬
versas publicaciones sobre Qumrán y el N. Testamento, el renovado interés
en la literatura intertestamentaria, patentizan el interés de los exégetas con¬
temporáneos en conocer el pensamiento judaico, incluso «sectario», como
es el de Qumrán y el de la literatura apocalíptica.
La importancia de los Targumim palestinos para el conocimiento del
N. Testamento la han destacado diversos investigadores, entre ellos M. Mc-
Namara con su tesis doctoral sobre el tema y posteriormente en «The Aramaic
Translations: a newly recognized aid for New Testament Study» (*), artículo
que, tras exponer un status quaestionis de los estudios targúmicos, con¬
cluye: «Podemos estar seguros de que estamos entrando en una nueva edad
de los estudios targúmicos en la que éstos, junto con los escritos apocalíp¬
ticos, de Qumrán y del rabinismo, estarán como tradiciones cuya huella se
puede encontrar en las palabras de Cristo, de los evangelistas y de los demás
autores del N. Testamento» (p 65).
Un estudio similar al anterior, si bien referido al A. Testamento, es el
de R. Le Dcaut, «Les ctudes targumiques. État de la recherche et perspecti-
ves pour Lexégése de LAncien Testament» (2): después de exponer el estado
de la investigación de los diversos Targumim y de repetir respecto al Neo-
fiti I la frase de M. Black (3) — «no cede en importancia mas que a la de los
mss árameos de Qumrán» — expone la importancia del Targum para el
estudio del A. Testamento: su «relativa» importancia para la crítica textual
de la «Vorlage» hebrea (cuando concuerdan las diversas recensiones targúmi-
cas, para confirmar una lección hebrea subyacente; cuando divergen, para
confirmar la pluralidad de recensiones premasoréticas), su probable influjo
(según varios autores como P. Churgin y, anteriormente, Z. Frankel: éste
habla del influjo de Onqelos) — en la LXX; su probable influencia en los
libros recientes del A. Testamento y en la redacción definitiva de textos
más antiguos; influjo o paralelismo en los procedimientos midrásicos (como
etimologías, asonancias, juegos de palabras, etc.), en el empleo de «Palabra
de Dios» y «Gloria de Yahweh», en la alternancia de 2.a pers sing y 2.a pl;
influjo o paralelismo sobre todo en el desarrollo de los textos midrásicos
del A. Testamento: actualización del texto, armonización de pasajes anti¬
téticos, «mesianización» de textos, rehabilitación o ennoblecimiento de
personajes bíblicos, interpolación de glosas como la de Is 39,22 (Dios «sal¬
vador de Abraham») que arranca de la tradición (targúmica) sobre el sig¬
nificado de Ur.
El libro de la Sabiduría, por ejemplo, ofrece numerosos paralelos con el
(l) Scripture , 18, 1966, pp 47-55, artículo reproducido en The Irish Ecclesiastical Record ,
109, 1968, pp 158-165; cf pp 158s y 165. Las mismas ideas sostiene Karl Lehmann en su tesis
Aujerweckl am dritten Tag nach der Schrifi , pp 272-286.
(') Ephemerides Theologicae Lovanienses , 54, 1968, pp 5-34.
(3) «Die Erforschung der Muttersprache Jesu», Theologische Literaturzeitung , 82, 1957,
p 664.
16*
INTRODUCCIÓN
Targum; P. Grelot(') ha señalado Sab 10,21 («La sabiduría abrió la boca
de los mudos y a las lenguas infantiles dio resonante voz») que recuerda un
midrás targúmico del Ex.
Pero la mayor importancia de los Targumim en su relación con el A. Tes¬
tamento está en la teología que encierran. El conocimiento de esta teología
de los Targumim nos permite establecer su comparación con la interpreta¬
ción que de la Biblia hacen los libros más recientes de ella, nos hace saber
cómo se entendía el A. Testamento al escribirse el Nuevo, nos descubre
interpretaciones mesiánicas antiguas posteriormente censuradas por el
rabinismo y nos descubre la hermenéutica judía primitiva: cómo los escribas
judíos a veces transformaron deliberadamente el texto con adiciones, glosas
y modificaciones para su utilización litúrgica, para obviar antropomor¬
fismos (Zac 2,12), para velar por la gloria de los mayores (en Jue 18,30,
«Moisés» es sustituido por «Manasés»), para cuidar de la gloria de Dios
(especialmente en Cr y LXX), suprimiendo en los onomásticos el compo¬
nente «Baal», sustituyendo a «Yahweh» por el «ángel de Yahweh», utili¬
zando el nifal de r'h (= fue visto) en vez de qal (vió). Hay transformación
del texto en aras del buen nombre de la nación, ya dulcificando maldiciones,
ya desviándolas de Israel; transformación por adaptación a una teología
mas evolucionada, a condiciones históricas nuevas (vg., retoques antisama-
ritanos en el siglo n a. de C.), o por etimologías de nombres propios o por
interpolación de glosas para aclarar oscuridades o desvanecer contradic¬
ciones ( art . cit., pp 23-33).
Termina Le Déaut la larga serie de paralelos entre texto bíblico y Tar-
gumim que acabamos de resumir, con la siguiente conclusión: «Estas con¬
sideraciones bastarán para mostrar cómo los Targumim pueden iluminar
el desarrollo del texto sagrado, puesto que tanto en la Biblia como en las
versiones antiguas operan conscientemente las mismas tendencias» (p 33);
y añade que, en vista de todo lo expuesto, de las aclaraciones, etc., se ha de
poner en tela de juicio el sacro principio de crítica textual difflci/ior lee fio
potior.
Todo ese cúmulo de posibilidades de los Targumim para la hermenéutica
del N. y A. Testamento, así como la razonable pretensión de representar la
forma mas cercana del arameo hablado por Jesucristo, está condicionado
a un supuesto: que el TargPal sea tan antiguo como estos estudios compa¬
rativos suponen. Es lo que H. H. Rowley advierte al reseñar la «importante
disertación» —«especialmente valiosa para los estudiosos del N. Testa¬
mento» — de McNamara (2): (McNamara) mantiene que (el TargPal) fun¬
damentalmente es de tiempo precristiano. Esto no le parece al autor de la
reseña indiscutible («established»), aunque estaría de acuerdo con el autor
en que las conexiones con el N. Testamento no pueden ser consideradas
como inserciones tardías en el Targum. «Es ciertamente muy («highly»)
probable que el Targum es antiguo («early»), pero puede incorporar inter¬
pretaciones corrientes antes de su compilación, y el reconocer que muchas
interpretaciones corrían en el primer siglo de nuestra Era, no implica la
conclusión que el Targum como un todo existía tan antiguamente como obra
literaria.»
(') Bíblica , 1961 , pp 49-60.
(2) H. H Rowley, en The Expository Times . vol 80. noviembre 1968, p 63.
INTRODUCCIÓN
17*
G. Vermés, a su vez, destaca en su reseña de la tesis de McNamara(')
dos conclusiones relacionadas con la datación del TargPal: La primera es
que los paralelos neotestamentarios favorecen una data antigua («early»)
de tal Targum; el parentesco estrecho de tales paralelos con las recensiones
del TargPal sugiere, en términos de McNamara, que «The greater part, if
not all, of the PT paraphrase has been transmitted to us, essentially, as it
then was» (p 257s). La segunda conclusión que resalta Vermés también
relacionada con la antigüedad del TargPal es que el Targum en cuestión
nos da, según parece, el modo de pensar de la mayor parte de los judíos del
período del N. Testamento (p 260). En otras palabras —comenta Vermés
adhiriéndose al pensamiento de McNamara «un especialista del N. Tes¬
tamento que no esté seriamente versado en literatura targúmica queda ex¬
puesto, de aquí en adelante, a la acusación de estar insuficientemente pre¬
parado, especialmente habida cuenta que las clásicas fuentes de segunda
mano para los escritos judíos, Billerbeck y el Wórterhuch de Kittel, son muy
deficientes en materias targúmicas» (Vermés, p 131).
El autor de la reseña vuelve a tocar el punto neurálgico de la datación.
Comenta que McNamara no acepta la datación de Neofiti I en el siglo m
d. de C. propuesta por mí, y que propone la época talmúdica para la
presente recensión de dicho ms; lo comenta con las palabras que siguen:
«Parece ser que su argumento principal (= el de McNamara) es que Neo¬
fiti (texto), contrariamente a Ps, M y a veces Pes, se atiene a las reglas de
Misná relativas a los pasajes que no han de ser traducidos, o (en Lv 18,21)
evita una exégesis criticada en Megillah 4,9». Aunque yo no disiento total¬
mente sigue Vermés, y cita su libro Scripture and Tradition , p 20 — no
encuentro convincente la argumentación del autor (McNamara) por dos
razones: Respecto a las secciones prohibidas, el acuerdo entre Neofiti y
Megillah puede deberse a que Neofiti representa una tradición antigua pos¬
teriormente sancionada por la Misná y no a que Neofiti obedezca a reglas
nuevas propuestas en Megillah. Esta hipótesis se confirma observando que
la exégesis de Lv 18,21 de Neofiti prácticamente igual a la de LXX es
premísnica y casi cierto más antigua que la condenada por la Misná.
Vemos, pues, que Rowley y Vermés destacan en sus reseñas el punto
crucial de la data del TargPal. Podemos también notar de pasada, que
Vermés rechaza los argumentos de McNamara en pro de una datación de
Neofiti en época talmúdica con idéntica argumentación a la empleada por
mí independientemente en el vol I, Introducción general, pp 61 *-63*.
A pesar de los interrogantes que pueda plantear la datación de Neofiti I,
Vermés afirma que con el Neofiti ! hemos enriquecido «los estudios judaicos
con un documento comparable en importancia a los descubrimientos de
Qumrán» y añade que «el estudio preliminar (del Neofiti 1) indica que po¬
demos esperar un avance ‘almost beyond recognition’ de nuestro actual
conocimiento de la primitiva («early») exégesis bíblica judaica». Esto dice
en un artículo de este mismo año (2).
(') Journal of Semitic Studies, 14, 1969, pp 131-133. La tesis es una «valiosa contribución
en este importante sector de los estudios judíos», «a definite step in the right direction», «de
verdadero mérito en el campo del TargPal».
(-) «He is the Bread, Targum Neofiti Exodus 16,15», en Neotestamentica et Semítica , en
Homenaje de M. Black, p 256.
2. EXODO
IL Valoración de copia y texto de Neofiti 1 según
D. Rieder
Argumenta Rieder en su artículo hebreo «Acerca del Targum Yerusalmí
del ms Neofiti 1»(1), que el texto base de Neofiti I tiene muchas equivoca¬
ciones y que está lleno de erratas y faltas, que ha sido copiado por un copista
( sic , en singular) muy descuidado, que los lectores del ms se vieron obligados
a corregir las erratas y las equivocaciones y a suplir las omisiones en los
márgenes y a veces entre líneas, adiciones que no proceden, según afirma
Diez Macho, de mss sino de textos impresos conocidos en el tiempo de los
correctores del texto o de w paralelos o de su parecer, y que a veces las
enmiendas al texto no son correctas (art. cil., p 81), en vista de lo cual el
uso de la raíz yqd (quemar) en N Ex 22,4, en que se basa un argumento im¬
portante en pro de la antigüedad de N, sería una errata como tantas otras
del ms Neofiti 1 (p 85).
En esa larga premisa de Rieder hay afirmaciones verdaderas: que el
texto base de N tiene muchas erratas y equivocaciones, que los copistas no
el copista de que habla Rieder — fueron descuidados. La larga lista de omi¬
siones de vv o parte de v, debidas casi todas a homoioteleuton, ofrecida por
Rieder, sin ser exhaustiva, demuestra que el texto de Neofiti 1 fue copiado
con poco esmero, e incluso, añadiría yo, viendo tanta confusión de conso¬
nantes, por copistas poco versados en el arameo. Una de las grandes difi¬
cultades de la edición de Neofiti ha sido subsanar tantos descuidos y erratas
de los copistas (2).
(') Tarbiz , 38, 1968.
(2) Rieder, tan severo con los errores de los copistas del texto de Neofiti 1, sabe por expe¬
riencia lo fácil que es copiar e incluso imprimir con erratas. En p 81 delata la equivocación de
Neofiti Gn 1,4.7 donde dice w'Jsr (en lugar de w*/rs), pero no advierte que la metátesis está
corregida en Gn 1,7; en p 83, lín 27, Rieder incurre en la misma errata que critica: lee k'fsrwt
(en vez de k'frswi). En p 82, lin 6, leer Gn 33,7 (no 33,6); lín 8, leer 35,10 (no 35); lín 10, leer
«y no tradujo 7 palabras» (en lugar de «y no tradujo 16 palabras»); lin 27, la palabra h-hmwr
está tachada con una línea horizontal puesta encima, contra lo que afirma Rieder; lín 34, Ex
28,19: la adición «y Aser» es superfiua, como dice Rieder; pero éste no dice que está tachada
lo mismo que la anterior; lín antepenúltima, dice Rieder que parte de Ex 32,1 está en hebreo
sin traducción aramea, mas no señala la observación marginal: «se lee (en hebreo) pero no se
traduce»; en la lín penúltima léase «y en el v 4» (no: «y en el v 7»); lin última: es falso que Ex
32,32 esté todo en hebreo: está en arameo. Ex 32,31 está parte en hebreo, lo mismo parte de los
vv 19,23,24 y el v 20 entero, de lo cual no dice nada Rieder, así como de Mi$ná Megillah 4,10
que explica estas anomalías del cap 32 (cf vol I, Introducción general, p 62*); en p 85 leer Teicher
(no Teichler) en la nota 6; en esta misma nota las referencias a VT están fuera de su lugar.
En p 85, lín 6 y 7, precisamente al copiar N Ex 22,4, Rieder comete tres erratas: hay que leer
INTRODUCCIÓN
19*
P 81, N Gn 6,8 dice: «Y Noé porque no había un justo en aquella gene¬
ración»; Rieder cree que el «no» es una equivocación y lee: «Noé porque
era justo en aquella...» puesto que así se lee en el TJ II impreso; pero la
supresión del «no» es una lectura facilitante, que armoniza Gn 6,8 con 6,9
y 9,20; en realidad, el «no» de Neofiti es auténtico y refleja la teología rabí-
nica de que antes de la Ley de Moisés no podía haber «justicia» (l); la jus¬
ticia de Noé —viene a decirnos Neofiti 1 es justicia respecto a los de su
generación (2).
En N Gn 9,20 lo mismo que en Gn 6,9, a pesar de la teología rabínica
aludida, se conserva aún la afirmación bíblica de que Noé era «justo»; pero
en O Gn 9,20 ya se ha suprimido el adjetivo «justo».
En la p 81, Rieder se maravilla de que el meturgemán de N Gn 24,55
traduzca «dos días» (por tanto que haya leído yomaym en vez de vamim
del TM) o «diez días», en contra del TB Ketubot 57b ( yamim = un año)
siendo así que en Lv 25,29 Neofiti traduce «días numerosos», y en Nm 9,22
«muchos días», y siendo así que LXX traduce «hasta diez dias», Vg «al me¬
nos diez días», Pes «un mes»; sólo Neofiti en el texto (en M: «un año com¬
pleto o diez meses») y S traducen «dos días» (S: «dos días o un mes»).
Esta extrañeza de Rieder dejaría de existir si considerase tal traducción
como pretalmúdica y premasorética. El S refleja una tradición textual hebrea
confirmada por los escritos de Qumrán.
La severidad de Rieder es extrema en p 82, N Gn 48,12, pues el metur¬
gemán traduce «después de que los bendijo» (brk) donde el TM dice «de
entre sus rodillas (brkyw)». «Error craso», «no sabe el meturgemán lo que
sabe cualquier infante» — comenta Rieder . Pero ¿no podría tratarse de
una interpretación targúmica de «enaltecimiento» de los hijos de José? La
variante M refleja ya el TM.
La interpretación de N Lv 21,1 — «el sumo sacerdote no se hara im¬
puro...»— es para Rieder (p 83) un «gran error», pues el sujeto (implícito)
yyqd (no yyhd)\ byt (no kwt): wbyt (no wkwt). En p 86 Rieder vuelve a escribir del copista (en
singular) del Neofiti I, cuyo abuelo sería, al parecer, el médico Mosé ben Menahem citado
por M. Steinschneider, Die Hebráischen Übersetzungen der Juden, médicos judíos, n.° 1558,
quien podría ser el Mosé ben Tmmanuel de la p 832, n.° 1468 de la misma obra, dado que mu¬
chas veces ‘Immanuel equivale a Menahem y que Mosé ben Tmmanuel -hijo y padre — fueron
médicos: Rieder cita Zeitschrift für Hebr. Bibliographie , 18, 1915, pero no el trabajo de A. Frei-
mann; cf Introducción general, p 39*. En p 86, después de imputar al copista (una vez más en
singular) y al meturgemán las faltas de Neofiti 1, y después de afirmar que a veces es difícil saber
si la equivocación se debe al copista o al meturgemán , enumera los lugares de Neofiti raspados
por el censor, pero en Gn 15,12 no dice que una de las palabras raspadas es, al parecer, el epíteto
«malvado» aplicado a Edom, que para un censor cristiano era como llamar malvados a los cris¬
tianos. Ibid. Ex 20,4: Rieder da como razón de haber raspado el censor las palabras $elem wsurah
que la primera palabra era empleada por los judíos como mote de «cruz» y que esto lo sabía el
censor, al parecer, «un gran sabio». Tal calificación irónica aplicada al censor, se la aplicaron
sin ironía sus contemporáneos al famoso rabino converso Andrea de Monte, que fue el que
raspó esa y otras palabras del Neofiti 1, como pudo ver Rieder en el artículo de Le Déaut, «Jalons
pour une histoire...», Bíblica , 48, 1967, pp 518-523. Andrea de Monte (= Yosef $arfatí) es el
autor de un comentario inédito sobre Isaías 53, sobre el cual cf R. Le Déaut, Rivista degli Studi
Orientaü 43, 1968, pp 195-208.
(') Cf José Faur, «La espiritualidad judia», en Historia de la espiritualidad , ed. B. Jiménez
Duque y L. Sala Balus (t), Barcelona, p 9. Con todo, los méritos de Abraham provienen de su
cumplimiento de la Ley, según los Midrasim.
(2) Cf Beresit Rabbá a Gn 6,9, y Le Déaut, Introduetion .... p 176.
20*
INTRODUCCIÓN
es cualquier sacerdote. Ésta es una afirmación que Rieder tendría que pro¬
bar; en N Lv 22,4 sí que se habla de la impureza de los hijos de Aharón.
P 83, N Lv 26,1: Rieder dice que el traductor arameo no entendió la
palabra hebrea maskit y que creyendo que derivaba de mskh la tradujo en
arameo mtkh (*bn dmtkh: «piedra que es una fundición», es decir, un ídolo,
como se ve por M).
A esto hay que decir que la traducción de Neofiti * bn mtkh puede enten¬
derse como «piedra de fundición», traducción poco aceptable, o como «piedra
que es una fundición», entendiendo por fundición un ídolo, como muestra
la variante M, en el cual caso la traducción tiene un sentido aceptable.
Hay que añadir que en el 'Aruk de R. Natán encontramos la traducción
de Neofiti (maskit traducido por mtkh) en este mismo v.
No es cierto que mtkh sea una traducción de mskh (hebreo), palabra con
la que se habría confundido maskit. Es probable que el meturgemán , o algún
lector del Targum en la sinagoga, haya «aramaizado» la voz maskit [cuya
significación aún hoy día no sabemos con certeza (')], cambiando la s en /,
con lo cual tendríamos en Neofiti, no una ignorancia sino un cultismo como
ocurre con la palabra twbl * de Ps Gn 4 1 ,5.6,7, etc. (2).
Un cultismo motivado por asimilación a la palabra mitredah (lanza de
cazador) es, al parecer, la lectura de Rasi a Beresit Rabbú 83, taroda\ en
vez de srdy de N Gn 36,39.
En el artículo anteriormente citado (p 174, nota 2) Kutscher observa que
el texto de Neofiti 1 es mucho mejor que el texto impreso del TargPal, pero
que no ha de ser sobreestimado, pues la comparación con los fragmentos
del TargPal publicados por Kahle muestra que no puede ser considerado
como «ungedoktert», es decir, como texto sin aramaísmos artificiales.
P 83, N Nm 15,34: Rieder corrige wbtryn bnth por wbgvn bnth , según
se lee en M y en Yerusalmí Nm 9,8; pero tal corrección es errónea, pues en
N Nm 9,8 y Lv 24,12 (lugares paralelos) se lee wbdyn (y en la causa) que es
la genuina lección.
P 83, lín 31; N Nm 15,34: dice Rieder que el copista ha olvidado tras
rabban las palabras ’mr /* sm'th. Esto es inexacto respecto a los tres lugares
paralelos, N Lv 24,12, Nm 9,8 y 15,34. Por lo demás, los tres textos correc¬
tamente leen en tal lugar sm't o sm'yt, y no la lectura de Rieder smlth (esta h
final está en N Nm 9,8 pero tachada; en Nm 9,8 I lee smltyh).
P 83, lín 33; N Nm 15,19: Rieder dice que Neofiti lee Imsnfn (como tur¬
bantes) en vez de l$y$yn (como franjas), y que N Dt 22,12 lee snvfn (os ha¬
réis franjas).
A nuestro entender, habría que leer Isnfn en vez de Imsnfrt.
P 84, lín 1 y 2; N Nm 31,49: Rieder dice que Neofiti contra todos traduce
«y ninguno de ellos había sido empadronado» Cstkm) en lugar de «y nin¬
guno faltó» (nfqd TM).
M parece insistir en la traducción de Neofiti (texto) que es de sentido con¬
trario a la traducción usual y tradicional. Es una traducción divergente.
(') Cf The Torah , A new translation of the Holy Scriptures according lo the Massoretic text,
First Section; The Jewish Public. Society of America, 1962, a Lv 26,1.
(2) E. Y. Kutscher, «Mittelhebráisch und Jüdisch-Aramaisch im Neuen Kóhiiír-flaymg*
artner», en Hebraische Wortforschung , Festschrift zum 80. Geburtstag von Walter Baumgartner,
Leiden, 1967, pp 173s.
INTRODUCCIÓN
21*
P 84, lín 8-11; N Dt 2,34; 3,6 traduce (ciudades) «fortificadas» (tlylth)
en lugar de «hombres» (TM metim ) aunque en 4,27 traduce bien («pueblo»,
«gente»).
Se trata, pues, de una interpretación no usual que no ha de alarmarnos:
Pes y S traducen «completamente» (m-tm).
En N Lv 18,21 (margen) hay una interpretación condenada en la Misna
Megillah 4,9, que ha desaparecido de N (texto), de la cual interpretación,
sin embargo, no se hace eco Rieder aunque ya McNamara llamó la atención
en The New Testament..., p 50.
P 84, lín 19-20; N Dt 12,2: Rieder achaca a Neofiti traducir voresim por
«aniquilar», en vez de «desposeer».
En efecto, dado el conocimiento que tenemos actualmente del hebreo,
la traducción es incorrecta, pero probablemente es una traducción midrásica
(«destruir» en vez de «desposeer»), a menos de admitir un apógrafo hebreo
mores im.
P 84, lín 27-28; N Dt 19,4: Rieder achaca como falta «grande» traducir
«no alcanzarás» (t'r1) el límite, en vez de «no cambiarás»: O, Ps (en pl), M;
ttltl S (ms C), ís(y S (Barberini). Esta «gran» falta deriva de traducir el verbo
hebreo tsvg como si procediera de la raiz nswg (alcanzar), cuando en realidad
procede de la raíz swg (mover).
La razón es cierta, pero no prueba mas que el meturgemán tampoco aquí
se acomoda a la interpretación tradicional. Que no se trata de errata se prueba
porque en N Dt 27,17 se vuelve a dar igual traducción al mismo verbo; sin
embargo, en este último pasaje, no sólo M, O, Ps sino también 440 Nu R
traducen «mover», «desviar» (msny)\ lo mismo traduce S (Barberini) con
el verbo tsty.
Más que de traducción equivocada, quizá haya que hablar de traducción
«teológica» (= no llegar hasta el mojón para evitar la tentación de moverlo)
o muy antigua. En N Gn 29,17 encontrará Rieder otra traducción que por
respeto a una madre de Israel, Lea, se aparta del sentido literal; cf Neophyíi 7,
I Génesis , Introducción general, p 64*.
G. VermésO presenta un ejemplo de «mala» traducción intencionada:
Neofiti y los demás Targumim, en vez de traducir Dt 5,22 (19) «y no añadió
( ysf) más», traducen «y no cesó» (raíz swf o *sf). Esto por una razón teoló¬
gica: para evitar que los minim (judíos helenistas, según Vermés; judeo-
cristianos, según otros) no dijesen que sólo el decálogo (no el resto de la
Tora) venía de Dios. Por eso, al final del siglo i se dejó de recitar el Decálogo
con la semd .
Las críticas de Rieder parecen ignorar una cierta libertad de interpretar
y glosar el texto que asistía a los meturgemanim , libertad que por lo demás
se atribuían los mismos soferim al transcribir el texto hebreo del A. Testa¬
mento. El cambio intencionado de consonantes tiene ejemplos en el A. Tes¬
tamento.
P 84, lín 30-31; N Dt 28,12: Rieder observa que la traducción «y nece¬
sitaréis (wtsrkwn) a muchos pueblos, y vosotros no necesitaréis» (tsrkwn),
ha omitido tras «necesitaréis» la palabra «prestar», «pedir prestado». La
observación es exacta: es probable que el primer «necesitaréis» sea conta-
(') «The Decalogue and the Minim», In Memoriam P . Kahle, ed M. Black-G. Fohrer,
Berlín, 1968, p 236.
22*
INTRODUCCIÓN
minación del segundo, y que haya que leer en su lugar, con M, wtzfwn (y
prestaréis); así lee también Ps y O (en sing) y S (Barberini). Al segundo
«necesitaréis» habría que añadirle Imyzf como en M.
Se trata, pues, de una «contaminación» y de una omisión.
La mayor parte de los otros ejemplos que aduce Rieder contra el tra¬
ductor o copista de Neofiti 1, son ejemplos de omisiones textuales, debidas,
como hemos indicado, a homoioteleuton; muy escasas son las adiciones
indebidas; son frecuentes las erratas en alguna consonante.
En vista de lo escrito, concluimos: á) el caveaí severo lanzado al final del
artículo de Rieder que criticamos, ha de rebajar su severidad respecto a la fe
que se merece Neofiti I; b) traducciones chocantes, contrarias a la tradición,
en un texto recitado en la sinagoga, como es el Neofiti, pueden indicar pro¬
cedencia lejana, tiempos en que aún no se había uniformado el texto o su
lectura en la sinagoga, o desviación intencionada debida a los métodos tar-
gúmicos de traducción, o a polémica anticristiana como N Ex 12,46 M y
N Nm 9,12 M donde se evita traducir «no le quebraréis hueso alguno»,
texto utilizado por los cristianos, cf Jn 19,36.
III. Valoración de las glosas de Neofiti 1
R. Le Déaut ha demostrado en un estudio comparativo de Lv 22,26-
23,44 en el TargPal (’) el valor y autenticidad de las glosas marginales (M e 1)
de Neofiti. Estas glosas frecuentemente representan una mejor tradición
que N y son de la misma tradición que los fragmentos targúmicos de la
Geniza del Cairo. No son correcciones posteriores ni variantes sacadas de
O o Ps sino de una e incluso varias recensiones del TargPal (pp 458s).
Las conclusiones a que Le Déaut llega y que presenta con carácter pro¬
visional son: a) que N es un TargPal reelaborado, de características propias
pero emparentado con el ms 110. Es mucho mas homogéneo que Ps, que en
léxico y paráfrasis frecuentemente amalgama TargPal y O. Hay coincidencia
sustancial entre N y los fragmentos de la Geniza (ms F); b) I queda cons¬
tituido fundamentalmente por variantes de carácter gramatical, probable¬
mente por influjo de O. Se puede dudar a menudo si se trata de correcciones
del texto o de variantes de otra recensión del TargPal; c) M tiene innegable
afinidad con las recensiones del TJ II. Cuando M no tiene paralelos podría
representar una recensión antigua del TargPal, menos manipulada que TJ II,
conteniendo una tradición tan antigua por lo menos que F de la Geniza.
Añade Le Déaut que en su estudio ha encontrado 50 coincidencias de
M con F, y unas 20 variantes, y que, en conjunto, N y M representarían una
fuente de gran valor, imprescindible en todo estudio del TargPal.
Finalmente, Le Déaut se muestra cauto en admitir que M tenga lec¬
ciones de O, habida cuenta que O en origen es Targum palestino y que el
TargPal no tuvo nunca texto fijo.
Este es el resumen del estudio citado (pp 370s). Con estas conclusiones
estamos fundamentalmente de acuerdo.
Otro estudio ha aparecido sobre las glosas de N: Shirley Lund, por in¬
dicación y bajo la guía de M. Black, ha estudiado las fuentes de las glosas
de N a Dt 1,1-29,17 (2). Su estudio se ciñe exclusivamente a esta parte del
Dt, pues desde Dt 29,17 N y M son de otro carácter. Su estudio y conclu¬
siones están condicionados a la parte de Dt que examina. Las glosas M de
todos estos caps se pueden explicar con dos fuentes de variantes: fuente P
(‘) «Lévitique XXII 26- XXIII 44 dans le Targum Palestinien. De l importance des gloses
du codex Neofiti /», VT, 18, 1968, pp 458-471.
(2) S. Lund, «The Sources of the Variani Readings to Deuleronomy 1,1-29,17 of Codex
Neofiti 1». In Memoriam Paul Kahle, pp 167-173.
24*
INTRODUCCIÓN
y IIa. Sólo el 5 % de los 804 vv presentan dos variantes M; en mas del 95 %
de los vv hay una única glosa M. Comparando M con D de la Geniza se
deduce que el material de la Geniza no es fuente de M (p 168). La compa¬
ración con TJ II (Targum fragmentario) prueba que TJ II es una fuente
la fuente Ia de M Glosas M tan frecuentes como 'wd, tlyth , 7 lyyn, hnwn,
hhnwn , d'yt, sysv, qwryyh , sbh y gentilicios en 1 y , dependen de TJ II; lo mismo
parece que hay que decir de M >w/( pp 169s).
La principal fuente de M a Dt 1,1-29,17 es un ms de la misma tradición
que TJ II: es una fuente con un alto grado de continuidad (p 171). Es evidente
que M está más cerca de 440 (ms de la Vaticana) que de ningún otro texto
del TJ II; también tiene muchas coincidencias con L (ms fragmentario de
Leipzig). La fuente Ia sería, pues, un ms muy próximo al ms 440 pero con
muchas variantes de L (pp 1 71 s).
La fuente IIa únicamente aparece en el margen de la derecha con la
fuente Ia y entonces está, o debajo de la fuente Ia, o en el margen exterior,
junto al texto; puede estar en el margen de la izquierda estando la fuente Ia
en el margen de la derecha. «Furthermore —continúa S. Lund unless it
is obvious that two sources are involved. Source II is given as one reading
(in the left margin) while Source I may be rendered by several sepárate rea-
dings, any of which may be in either margin» (p 172). La posición de M es
constante en los textos que tienen paralelos en TJ II.
Parece que esto mismo hay que suponerlo cuando no existen paralelos
de TJ 1L con lo que sería posible distinguir las dos fuentes (p 172). La fuente
IT queda sin identificar: tiene relación con Ps y, al parecer, mas semejanza
con el léxico y gramática de O que de Ps. Es evidente la relación de la fuen¬
te IIa con los escritos rabínicos. Parecería ser un texto tardío misceláneo;
parecería ser fragmentario (p 173).
Estas son las conclusiones de S. Lund que, como ella muy bien dice
(ibid), constituyen una hipótesis de trabajo que sirve para explicar las glo¬
sas M y que está apoyada en la comparación de los textos, pero que no puede
ser probada, dado que no tenemos el texto completo que subyace a TJ II.
A esto añadimos que la identificación de la fuente Ia no parece dejar
género de duda (una fuente común a 400, (L) y M), pero queda como pro¬
blema si la fuente IIa es una o varias.
Estudios como los anteriores de Le Déaut y S. Lund han de realizarse
con el resto de las glosas de Neofiti 1 y entonces podremos obtener resul¬
tados más definitivos.
IV. Neofiti 1 y el Meturgeman de Elias Levita
En la Introducción general (pp 53*-56*) del vol I de esta editio princeps
traté el problema de la relación de N con Elias Levita. He encomendado a
uno de mis alumnos, Raimundo Griñó, un estudio sobre este tema, particu¬
larmente el estudio de las relaciones de N con el Meturgeman. El joven in¬
vestigador nos ha brindado generosamente para publicación los resultados
—todavía provisionales— de su trabajo en curso de realización. He aquí lo
que nos dice Raimundo Griñó O:
El Meturgeman de Elias Levita
De la obra de Elias Levita, Met(urgeman), se conocen dos versiones: el
ms or. 84(A 6,6) de la Biblioteca Angélica de Roma (terminado en 1530),
y la edición impresa en Isny (1541), de la que se han hecho varias repro¬
ducciones.
El ms de la An(gelica) y la edición de Is(ny) coinciden en lo esencial,
pero divergen en varios aspectos. Ambos son fundamentalmente un léxico
de arameo targúmico (oriental y occidental) y bíblico, y ambos siguen el
mismo plan: división de la obra en voces de entrada y tras ellas la cita de un
fragmento de v hebreo (nunca un v hebreo entero) seguido de la correspon¬
diente paráfrasis aramea.
Divergen en lo siguiente: a) Is suprime fragmentos, lo que reduce sensi¬
blemente su texto con respecto al de An (el ms de An tiene unas 840 pp,
mas de 2 1 .000 citas y no menos de 10.000 palabras no artículos arameas).
Is suprime también entradas, pues An tiene algunas que Is no recoge (en
muy raras ocasiones ocurre lo contrario); b) La mayor diferencia y origina¬
lidad de Is respecto a An está en la corrección , selección y traducción del
término arameo. Is evidencia, en efecto, un trabajo de depuración de An en
las citas (plagadas de errores en An) y en la transcripción del fragmento
hebreo o su paráfrasis aramea, imperfecta a veces en An. Is manifiesta una
cuidadosa selección del material del ms de la An (substituye, sin alterar la
cantidad de material, unas citas por otras, unas paráfrasis por otras, etc.).
La traducción del término de entrada, o, caso de ser la entrada una raíz
teórica, la traducción de la primera palabra en estado absoluto se hace al
alemán o italiano en aljamía hebrea. Esta traducción falta en An.
O R. Griñó está preparando un ed. crítica del Meturgeman.
26*
INTRODUCCIÓN
En resumen, Is deriva de An, conserva su misma finalidad y el mismo
plan de la obra. An es obra realizada con prisas; Is es fruto de revisión,
selección y corrección del material de An. Cuantitativamente Is es mucho
más pobre que An.
Elias Levita indica en sendas Introducciones de An e Is sus fuentes: los
Targumim tradicionales, salvo Ps; incidentalmente menciona el * Aruk de
Natán ben Yehiel, el Beresit Rabbú y un número impreciso «de novedades
que no se hallan en estos Targumim y que he escuchado y recibido de otros».
Las primeras catas, incompletas pues se limitan a la letra alef \ confirman
y complementan este cuadro de fuentes. La mayor parte de las paráfrasis de
la Torá son de O, pero hay frecuentes paráfrasis de TJ II y tal vez de N o de
texto muy similar a N. Parece ser que no conoció el Ps por lo que dice en su
Introducción referente a R. Menahem de Recanati y porque todas las citas
que podrian ser de Ps se encuentran en otros Targumim que utilizó. Sólo
el estudio exhaustivo podrá afirmar lo anterior con seguridad.
Sigue a Yonatan ben 'Uzziel para el Targum a los Profetas, apartándose
de él sensiblemente en algún caso (l Sm 10,5). El Targum a Hagiógrafos
parece coincidir totalmente con el Targum conocido.
Hay algún ejemplo (Gn 14,5) de que utilizó el Beresit Rabba: ya en la
Introducción de Is dice: «lo cierto es que he encontrado en el Beresit Rabbú...».
Utilizó el ‘ Aruk como lo demuestran varias notas (entradas *kb, *mr, etc.) y
dos paráfrasis (1 Re 13,2 y Nm 31,22) cuya fuente parece ser el ‘ Aruk .
El articulo * ebyat pertenece, según el Met, a una paráfrasis de Nm 21,20:
Jastrow señala como su fuente el TJ II, pero la edición de M. Ginsburger
del TJ II señala como fuente para tal lección el Met de Elias. Posiblemente
es una errata en vez de d-byt. Sólo hay leves indicios de que Elias utilizó
fuentes distintas de los Targumim conocidos.
El Meturgeman y Neofiti I
La colación abarca 89 paráfrasis arameas de Met con los correspondientes frag¬
mentos de N. Todas ellas son de Génesis. El cotejo es, pues, parcial, y los resultados
deben ser considerados provisionales. M abrevia M(et) hasta p 29*.
Observaciones preliminares
1. Interesa determinar si Met y N coinciden entre sí, y si coinciden o no con otros
Targumim. La colación, pues, abarca asimismo el Ps, el TJ II (110, 440, Nu, R y
fragmentos de la Geniza), y el O cuando éste coincide con Ps o TJ II.
2. Interesa saber igualmente si en los casos en que Met coincide plenamente o
presenta variantes mínimas con N con exclusión de los demás Targumim, el ‘ Aruk ,
una de las fuentes, al parecer, de Met, da una paráfrasis igual o similar. En los casos
en que la cita es importante señalo si existe o no 'Aruk para la misma.
3. De la evidencia obtenida he deducido cuatro casos generales o grupos: Met =
= N = O = T(arg)P(al) (Ps y TJ II); Met = N = TP; Met = N; y Met = N = Ps. El
signo igual, en el caso de los textos que no son ni Met ni N, no debe ser entendido
como una equivalencia total entre dichos textos y Met y N, sino como la indicación
de que su texto pertenece al mismo grupo o familia que el de Met y N. Como puede
ocurrir, también, por ejemplo, que el texto de Met presente variantes (mínimas o no)
respecto al de N, y que, sin embargo, coincida plenamente con el de otro Targum.
Tal matización, que sólo doy en el caso de los grupos M = N = TP [apartados a) y b)]
y M = N = Ps [apartados a), b) y c)], no resulta significativa en el marco de este cotejo,
INTRODUCCIÓN
27*
y si, en cambio, en el de un estudio exhaustivo de las fuentes de Met. La matización
es, por el contrario, muy importante cuando se trata de establecer el grado de coin¬
cidencia entre Met y N, y ello lo he indicado con las expresiones coincidencia plena ,
texto igual con variante(s) minima(s) (un alef «mater lectionis» por un he , un yod
de prolongación, etc.), texto igual con variantes de mayor entidad (diferencias más
sustanciales y numerosas entre Met y N, pero siempre de ortografía), y textos pa¬
ralelos (cuando hay omisión de determinada palabra, etc.).
4. Elias Levita jamás cita un v hebreo entero, y, por tanto, tampoco su paráfrasis
es completa. De ahí que en ocasiones el número del cap y del v se repita dos o tres
veces.
Cuadro estadístico de las paráfrasis arameas: 89
31 no llevan en M(et) la indicación «en el Targum Yerusalmí». De estas 31:
A) 19 veces Met = N = 0 = TP. Existen los siguientes casos:
a) coincidencia plena entre Met y N: 13
M = N = O = Ps: 8
M = N=0 = Ps = TJ II (D, C, E, 440, Nu, R, B, ENA 2578): 5
b) texto igual con variantes mínimas: 2
M = N = O = Ps: 1
M = N = O = TJ II (C): 1
c) texto igual con variantes de mayor entidad: 4
M = N = O = Ps: 3
M = N= 0 = Ps = TJ II (ENA 2578): 1
B) 12 veces M^N
58 paráfrasis llevan la indicación «en el Targum YeruSalmí». De estas 58:
A) 48 se dividen en los siguientes grupos:
1) Met= N= TP (TP siempre = TJ II, salvo en 4 casos en que además
de éste hay también Ps): 27
a) coincidencia plena entre Met y N: 6, de las cuales
a) coincidencia plena entre Met-N y TJ II: 4 (Gn 1,2; 10,18; 1,2;
3,18)
fi) diferencias mínimas entre Met-N y TJ II: 1 (Gn 11,2)
y) coincidencia plena entre Met-N-Ps, y diferencia mínima entre
Met-N y TJ II: I (Gn 47,31)
b) texto igual con variantes mínimas entre Met y N: 2, de las cuales
a) coincidencia plena entre Met con Nu y R y variante mínima
con 1 10; y coincidencia plena de N con 110 y variante mínima
con Nu y R: 1 (Gn 49,26)
/?) diferencias entre Met, N y TJ II: 1 (Gn 47,21)
c) texto igual con variantes de mayor entidad: 11 (Gn 22,11; 10,2;
35,8; 14,5; 28,10; 39,4; 10,2; 10,10; 10,2; 10,3; 14,6)
d) textos paralelos: 8 (Gn 49,11; 28,12; 1,27; 10,4; 24,10; 41,2; 10,4;
10,11)
2) Met = N: 12
a) coincidencia plena entre Met y N: 4 (Gn 24,10, hay *Aruk, pero no
coincide plenamente ni con Met ni con N; 30,20, no hay *Aruk\
2,5, no hay 'Aruk\ 1,20, no hay lAruk)
28
INTRODUCCIÓN
b) texto igual con variante(s) mínima(s): 4 (Gn 25,18, no hay 'Aruk;
11,28, hay ' Aruk; 3,13, hay 'Aruk ; 2,7, no hay 'Aruk)
c) texto igual con variantes de mayor entidad: 3 (Gn 42,21; 30,34;
4,26)
d ) textos paralelos: I (Gn 33,14)
3) Met = N = Ps: 6
a) coincidencia plena entre Met y N: 2 (Gn 16,14, no hay ‘ Aruk ;
15,18, hay * Aruk )
b) texto igual con variante(s) mínima(s): 3 (Gn 9,25, no hay 'Aruk;
31,37, no hay 'Aruk; 25,22, no hay 'Aruk)
c) texto igual con variantes de mayor entidad: 1 (Gn 37,9)
B) 10 veces Met * N (Gn 10,2; 22,14; 10,7; 50,26; 3,24; 26,1; 14,23; 15,9;
15,10; 15,17)
Valoración de los datos
No todos los datos poseen idéntico valor. Los hay muy significativos.
1. Met = N = 0 = TP. La importancia de este grupo en relación a la com¬
paración entre Met y N es relativa. Viene a demostrar que en bastantes ocasiones
el Targum «oriental» por excelencia coincide con los «occidentales», especialmente
con Ps, el cual en uno o dos casos coincide plenamente con Met, mientras que O
presenta alguna pequeña diferencia respecto a éste.
El hecho de no ir precedidas las paráfrasis del grupo por «en el Targum Yeru-
salmí» (en algún que otro caso Elias olvida mencionar tal referencia aun siendo la
paráfrasis evidentemente «occidental», pero esto es muy infrecuente), unido a que
todas ellas se dan también en O, les resta mucho de su valor, dado que Elias Levita
seguramente las tomó de O, mientras el texto de N deriva de la misma o parecida
fuente que Ps o TJ II. Su único interés estriba en que si se llegase a demostrar que
Elias Levita conoció el Ps (ver más adelante), entonces cabria la posibilidad de que
hubiese tomado algunas paráfrasis del Ps (un targum «occidental»), con lo cual la
relación de Met con N (otro targum «occidental») sería posible. Pero es bastante
dudoso.
2. Met = N =TP. De este grupo son interesantes los apartados a) y b ) y, hasta
cierto punto, c). Sin embargo, la evidencia que nos aporta no es significativa en orden
a ver la dependencia de Met respecto a N, dada la presencia de un TargPal, lo que
podría significar que Elias Levita tomó su texto de un TargPal (obsérvese en el cuadro
estadístico que en cuatro ocasiones Met, N y TJ II coinciden plenamente entre sí,
y que en dos casos Met y N difieren de TJ II).
3. Met = N. Este grupo es el más importante. El apartado a) es el más signifi¬
cativo. Obsérvese que de cuatro casos, sólo hay uno en que existe un texto similar
en 'Aruk. Ello tiene su importancia, pues uno de los problemas a dilucidar de la com¬
paración entre Met y N es si Elias Levita utilizó Neofiti directa o indirectamente ,
por ejemplo, a través del * Aruk . Es el mismo problema que si hay Ps en las paráfrasis
de Elias Levita. La importancia de este grupo radica en que Met coincida con N con
exclusión de otros Targumim. El hecho de que sólo sean cuatro los ejemplos no les
resta su valor. Adviértase, sin embargo, que ello no demuestra que Elias Levita cono¬
ciese el actual N, pues un ms similar o muy parecido podía y debía presentar un texto
idéntico en gran número de casos. Esta coincidencia exclusiva de Met y N hace que
en los casos de coincidencia de Met = N = TP, Met pueda derivar de N o de texto
parecido a N.
De los restantes apartados, el más significativo es sin duda b). En dos casos, las
paráfrasis de Met y N tienen un texto paralelo en * Aruk , y en otros dos no, lo cual
es importante, según he indicado.
Sin embargo, el interés de este grupo b) radica en que confirma la evidencia del
INTRODUCCIÓN
29*
apartado a ), y obliga a formularse la pregunta, como en el caso del apartado b) del
grupo anterior, si Elias Levita conoció directamente el N actual o un texto muy
similar. Igual se diga, aunque en menor grado, de los apartados c ) y d).
4. Met = N = Ps. Este grupo presenta la particularidad de una disyuntiva que
en un caso refuerza la coincidencia entre Met y N, y en el otro esboza la posibilidad
de que Elias Levita conociese y utilizase el Ps.
En efecto, Met coincide plenamente con Ps en tres casos: 15,18, apartado a)\
9,25 y 25,22, apartado b\ y está más cerca de N que de Ps en otros tres: 16,14, apar¬
tado a), 31,37, apartado b ), 37,9, apartado c).
La cuestión queda formulada en los siguientes términos: o bien Elias Levita no
conoció Ps, y en este caso la importancia de los apartados a) y b) en la confronta¬
ción entre Met y N es evidente, o bien lo conoció en tres ejemplos ('), en cuyo caso,
la importancia es grande en orden a afirmar la dependencia directa del Ps.
5. Met=£N. Este grupo no posee una real importancia, pues que Met=/=N no
significa que Elias Levita no conociese N, sino que dado su modo de trabajar pudo
excluir en los diez casos el texto de este ms, de la misma forma que excluyó muy fre¬
cuentemente cualquier TP de sus citas, al dar una gran preferencia a O. Esta selec¬
ción, patente en toda su obra, y que se halla plenamente confirmada tanto por el
análisis de An como por el de Is, se operó en muchos casos con respecto al TP que
escoge.
R. Griñó termina su trabajo con las siguientes Conclusiones:
A la vista de estos datos (36 significativos porque se apoyan entre sí:
apartados a ), b ) y c) de los grupos Met = N = TP; Met = N; Met = N = Ps),
cabría establecer las siguientes hipótesis, que no se excluyen entre sí:
1 . Elias Levita conoció directamente el actual N.
2. Elias Levita conoció directamente un ms muy semejante al N actual
del mismo tipo que Nu y R.
3. Elias Levita conoció directamente un texto muy parecido al N actual.
4. Elias Levita utilizó indirectamente en algunos casos el N actual (a
través de * Aruk , por ejemplo).
En el actual estado de la evidencia, mi opinión es que la tercera hipótesis
es la que tiene mejores posibilidades de ser cierta debido al número de veces
que Met presenta un texto igual a N con variantes mínimas o simplemente con
variantes (24) contra el de ocasiones en que Met y N coinciden plenamente (12).
Parece evidente, en cualquier caso, que Elias Levita conoció un ms «occi¬
dental» que no es ni el Ps ni el TJ II, y que guarda gran similitud con lo
que hoy en día conocemos como Neofiti 1.
Sobre si Elias es el autor de las notas que aparecen en N, sugerencia
formulada por Kahle, no se puede llegar a ninguna conclusión con la evi¬
dencia existente.
(‘) Para determinar en forma inequívoca que Elias Levita conoció directamente el Ps es
preciso encontrar un determinado número de citas en que el texto de Ps en Met no esté doblado ,
o sea, que no se dé igualmente en otro Targum. Algo parecido al caso Met = N de la actual
confrontación.
V. Reseña del libro de G. Vermes, «Scripture and Tra-
DITION», POR Y. HEINEMANN Y MÉTODO DE DATAR LA HAG-
GADÁ TARGÚMICA
Yosef Heinemann, de la Universidad hebrea de Jerusalén, ha hecho una
interesante reseña crítica, en hebreo, de un importante libro de G. Vermes,
Scripture and Tradition in Judaism , Leiden, 1961, con el título «Tradiciones
exegéticas antiguas en la hagaddá y en los Targumim» ('). Hacemos a con¬
tinuación un resumen de la reseña que en parte es también resumen del libro
reseñado. La primera parte (pp 84-90) la dedica a exponer los puntos de
vista de Vermés. Considera lo más importante del libro el método empleado
para indagar el origen y desarrollo de una hagaddá determinada. Esto es
también para nosotros el mérito más sobresaliente del libro de Vermés.
Mucho se ha escrito — dice Heinemann— sobre la hagaddá desde L. Zunz,
pionero de la literatura midrásica, pasando por Luis Ginzberg, cuya obra
Legends of the Jews es una colecta nea riquísima de la hagaddá judía con
referencias y paralelos patrísticos y de la literatura musulmana. Los dos
tomos de notas que acompañan al libro de Ginzberg son una lista de fuentes,
a veces exhaustiva. También es importante el libro de Ischaq Heinemann,
Darké ha-Aggadah , Jerusalén, 1950. Pero queda mucho que investigar.
Vermés estudia unos temas haggádicos, no muchos; los investiga analítica¬
mente, da importancia a minucias y detalles, insiste con especial atención
en la haggadá de los Targumim palestinos (Ps, TJ II y Neofiti 1). Lo estudia
todo en una perspectiva histórica, con propósito de determinar origen, fases
y causas del desarrollo y de los cambios de las haggadot que investiga. Este
enfoque histórico en rigor tampoco es novedad, pues el mismo L. Ginsberg
en algunos temas lo practica, pero en general se contenta con recoger las
haggadot y señalar sus fuentes sin relacionarlas cronológicamente y sin
sacar las consecuencias como hace Vermés. Es mérito del libro reseñado
demostrar, cuando asigna fecha a una tradición, que en tal fecha era cono¬
cida. Es mérito señalar las causas originantes de la haggadá: así, por ejemplo,
comparando TJ II, N y la Tosefta a Gn 44,18-19 (la bravata de Judá ante
José) el autor descubre que tal leyenda nace de entender las palabras «tú
como el Faraón» en un sentido peyorativo: tú eres como el Faraón de tiem¬
pos de Moisés, que promete y no cumple. Es un caso en el que el deras, o
(l) Tarbiz 35, setiembre 1965, pp 84-94.
INTRODUCCIÓN
31
desenvolvimiento exegético, se desvía del sentido pesat o literal del texto
sagrado. El estudio del TP a Gn 44,18-19 constituye el cap I de la I Parte
del libro titulada «The Symbolim of the Words». La II Parte, titulada «The
Rewritten Bible», presenta la leyenda de la vida de Abraham según un
Midrás del siglo x, el Sefer ha-Yasar , y según el AG: dos fuentes, una re¬
ciente y otra antigua. Es interesante la conclusión de Vermes que el Midrás
reciente -Sefer ha-Yasar — está basado casi totalmente en temas muy
antiguos, presentes, por ejemplo, en Jubileos , Josefo y Pseudofilón. Era
sabido — comenta Heinemann, p 86 — que Midrasim recientes contienen
materiales antiguos; pero Vermés ha demostrado en este caso concreto que
los temas antiguos en Midrás reciente pueden ser muy numerosos.
Pasando por alto la III Parte, «Bible and Tradition» — en que se analiza
pormenorizadamente la Historia de Balaam de Nm 22-24, basándose en
Targumim y otras fuentes el autor de la reseña se detiene en la IV Parte,
«Theology and Exegesis», cuyo cap I trata de la exégesis haggádica de Ex
4,24-26 (circuncisión del hijo de Moisés) y cuyo cap II trata de la Redención
y Gn 22 (' aqedá ).
En la haggadá de la circuncisión del hijo de Moisés distingue Vermés dos
versiones: una representada por LXX, O, Ps, TJ II, N; otra por parte de la
haggadá tannaítica. Ambas reconocen la culpabilidad de Moisés, pero la
segunda la atenúa cuanto puede y hace depender la liberación de Moisés
del cumplimiento de la ley de la circuncisión; la otra explicación, que es la
más antigua, hace depender la salvación de Moisés y perdón de su culpa
de la sangre expiatoria de la circuncisión. Tras la prohibición de Adriano
de circuncidarse los judíos, los tannaítas cambiaron la haggadá antigua,
dándole una forma apropiada para inculcar a los judíos el cumplimiento,
sin demora, del precepto de la circuncisión.
El cap último «Redemption and Génesis XXII» trata de la 'aqedá, es
decir, del sacrificio de Isaac, tema, dice Heinemann, que parecía agotado
con el trabajo de S. Spiegel, Me-aggadot ha-'aqedá , publicado en Alexander
Marx Jubilee Volume , Sección hebrea, N. York, 1950, pp 471-547. Heine¬
mann desconoce el libro de Le Déaut, La nuit pascale (Roma, 1963) que
trata extensamente (pp 131-212) el tema de la 'aqedá con más información
aún que Vermés (’). Sobre el mismo tema vuelve McNamara, The New
Testament..., pp 164-168, libro que apareció en 1966 y que por tanto no
pudo ser conocido por el autor de la reseña (2). El propósito de Vermés
-se dice en ésta (p 87)— ha sido determinar la tradición más remota del
sacrificio de Isaac. Es la tradición del TargPal, incluido Neofiti 1; según
ella, Isaac y su sacrificio ocupan un puesto central, no precisamente Abraham.
Los dos puntos fundamentales de tal exégesis —la voluntariedad de Isaac
en sacrificarse y el valor expiatorio de su sacrificio — eran ya tradicionales
en el siglo i. El primer punto de tal tradición targúmica se encuentra en
Josefo, IV Macabeos y Pseudofilón. El segundo se asoció al anterior por
influjo de Is 53: el tema del «Siervo de Yahweh» del Deuteroisaías se asoció
al tema de la 'aqedá de Isaac. De esta fusión resultó considerar el sacrificio
de Isaac como el del Siervo de Yahweh, como sacrificio expiatorio, con valor
(') Tampoco hace referencia a N. Füglister, Die Heilsbedeutung des Pascha , en «Studien
z. Alten und Neuen Testament», VIII, Munich, 1963, pp 205-215.
(2) Sobre el mismo tema cf K. Lehmann, oh. cit.% pp 267-272.
32*
INTRODUCCIÓN
para el pasado, presente y futuro. La conjunción de estos temas fue hecha
por judíos independientemente del N. Testamento y casi seguro antes de él
(Vermés, p 204) (]). En el Targum de Job 3,18 aparece «expressis verbis»
la interpretación de Isaac como Siervo de Yahweh de Is 53. El origen de
esta concepción habría que buscarlo en la persecución de Antíoco Epífanes.
El valor expiatorio de la ' aqedá fue ampliándose hasta el punto de considerar
todo sacrificio, hasta el sacrificio de la salida de Egipto, como símbolo y
recuerdo del sacrificio de Isaac: la virtud de la * aqedá se extendió, según
Vermés, especialmente al sacrificio tamid , aduciendo como prueba Wa- Yiqrá
Rabbá 2,1 1: según este texto, el holocausto cotidiano del Templo es recuerdo
del sacrificio de Isaac, concepción que Heinemann considera peculiar de
dicho Midrás y repetida en otro lugar del mismo, pero que está tomada del
tama Debe Eliyahu y que, por tanto, no puede, según parece, considerarse,
en sentir de Heinemann (p 87), como el punto de vista judío precristiano.
Que el sacrificio de Isaac alargue su virtud a todos los sacrificios en que
se sacrifica un cordero, y quizá a toda clase de sacrificios, sea una u otra la
victima, lo prueba Vermés por TJ II y Ps Lv 22,27. En este texto se dice que se
ha escogido el cordero para los sacrificios en recuerdo del sacrificio de Isaac;
pero, observa justamente Heinemann, también se dice que se ha escogido el
toro en recuerdo de Abraham y el cabrito en recuerdo de Jacob. Esta men¬
ción de los tres Patriarcas -sigue el autor de la reseña no tiene especial
significación, pues muchos midrasim asocian diversos asuntos a los tres
Patriarcas: vg. las tres oraciones cotidianas, el etrog , el lulab o palma y el
sauce de la fiesta de los Tabernáculos, etc. La preferencia del sacrificio de
Isaac sobre los otros la deduce Vermés de una incorrecta traducción de
TargPal Lv 22,27: traduce «When sin requires (sacrifices) but we have nothing
to offer from our flocks of sheep, a bullock is chosen from before Me»;
la verdadera traducción es «pero ahora que no tenemos nada que ofrecer de
nuestros rebaños de ovejas... Se ha escogido delante de Él el toro, etc.».
Esta traducción de Heinemann corresponde al texto de Ps y TJ II y de
Neofiti 1 (margen). Cree Heinemann que la frase que termina con «rebaños
de ovejas» es frase «pendens», y que es frase independiente «se ha escogido...»,
afirmación que el texto de Neofiti 1 —añadimos por propia cuenta— parece
confirmar: «pero ahora que no tenemos qué ofrecer de nuestros rebaños
de ovejas, se podrá expiar por nuestros pecados: Se ha escogido el toro, etc.».
Neofiti completa, pues, la frase «pendens» de los demás textos. Pero la frase
«Se ha escogido, etc.» contrariamente a lo que sugiere Heinemann, parece
ligada a la anterior, pues el midrás que sigue indica cómo se podrá expiar
los pecados de Israel cuando ya no hay sacrificios por no haber Templo: se
podrá expiar, según texto de Neofiti, «con los tres sacrificios de los tres
padres del mundo», Abraham, Isaac y Jacob. El midrás estaría desligado
de la frase anterior («...se podrá expiar por nuestros pecados»), si esta frase
fuese interrogativa («¿se podrá expiar por nuestros pecados?»).
Hechas estas observaciones — unas de Heinemann y otras nuestras —
a la traducción e interpretación del TargPal a Lv 22,27, creemos con Heine¬
mann que no se puede deducir de tal Targum preferencia por el sacrificio
(‘) P. Grelot no está tan seguro de que la fusión de ‘ aqedá y «Siervo de Yahweh» se haya
operado antes del Cristianismo, cf Bíblica 42, 1961, p 459; lo mismo Le Déaut, La nuit pascóle ,
p 199, nota 175.
INTRODUCCIÓN
33
del cordero, el sacrificio de Isaac. Sin embargo, del texto traducido correcta¬
mente, como hemos señalado arriba, se desprende que el midrás es posterior
a la destrucción del Templo el año 70, pues habla de la imposibilidad de
ofrecer sacrificios, observación de Heinemann que es correcta. En vista de
los reparos hechos, el autor de la reseña rechaza por infundada la siguiente
conclusión: «According to ancient Jewish Theology, the atoning efficacy
of the Tamid offering, of all the sacrifices in which a lamb was inmolated,
and, perhaps, basically, of all expiatory sacrifices... depended upon the virtue
of the Akedah» (Vermés, p 211). Objeta también que Vermés escriba cons¬
tantemente de «doctrina común», de «teología judía», etc., basándose en
afirmaciones de midrasim haggádicos, pues la haggadc i no es un sistema
teológico uniforme y completo, y no puede ser considerado como piedra
angular de la «teología» judaica cualquier texto de haggadá (p 88). Con todo,
Heinemann está de acuerdo en admitir el valor expiatorio de la ‘ aqedá en
la haggadá antigua, y acepta (como posible) el origen de tal concepción
propuesto por Vermés, a saber, conjunción de Is 53 (Siervo de Yahweh)
con Gn 22. Por lo cual cree válidas las conclusiones acerca del influjo del
sacrificio expiatorio de Isaac en la concepción neotestamentaria del sacri¬
ficio expiatorio de Jesús.
La aportación de Vermés en este punto consiste en detectar en el kerygma
anterior a Marcos, el concepto de sacrificio expiatorio. Me 1,11 («Tú eres
mi Hijo amado, en quien me complazco») denota ya la fusión de Gn 22,2
con Is 42,1, fusión de la teología del sacrificio de Isaac con la del Siervo de
Yahweh.
Pablo reelaborará esta teología de la redención expiatoria existente en
el kerygma.
Heinemann está también de acuerdo con Vermés en considerar la sepa¬
ración de la c aqedá de la fiesta de la pascua — con la cual estaba unida desde
tiempos antiguos — y su traslado a la fiesta de Ros ha-Saná, como réplica
judía a la utilización cristiana de la teología de la 'aqedá.
Hechas las salvedades anteriores, y supuestas otras menores que omite,
el autor de la reseña admite la mayor parte de las conclusiones del libro de
Vermés (p 89). Una explicación que no acepta es la que Vermés da al frag¬
mento targúmico de Cambridge (T-S.B 9. col Bl, lín 1-8), fragmento que
publicó P. Grelot en REJ 16, 1957, pp 5s: no se trata en él de que Abra-
ham saliera hacia el monte Moría sin saber cuál hijo había de sacrificar,
Isaac, Ismael o Eliezer (éste hijo adoptivo), ni en él se habla de dudas de
Abraham disipadas al observar que Isaac — sólo él — vio una sorprendente
columna de humo sobre el monte. Tan extraña leyenda pugna con el texto
bíblico y no existió nunca. No se lee en dicho fragmento, ni en su frase
primera en que habla de «sus muchachos» sin especificar nombres, ni en
su final en que se dice que «entonces entendió Abraham que Isaac había
sido escogido para el holocausto»: esta frase sólo significa que Isaac era
víctima acepta a Dios. Dicha frase final recuerda palabras parecidas de Pirqé
R. Eliezer 33, que quizá sea la fuente del midrás en cuestión (p 89).
El interés principal del libro de Vermés radica en el método de analizar
origen, causas y desarrollo de la haggadá , y en fijar sus diversas clases: aunque
con caracteres comunes, son distintas la haggadá de Jubileos , AG y Pseudo-
filón (adoban un relato bíblico a su manera sin atenerse al orden de la Es¬
critura, suprimiendo lo que puede crear dificultades al lector u oyente), la
3.- EXODO
34*
INTRODUCCIÓN
haggadá de los Targumim (apegada y fiel al orden del texto bíblico) y la
haggadá de tannaim y amoraim , que goza de mucha libertad y se ciñe a
comentar un v o parte de él. La haggadá antigua, de uno u otro tipo, no es
tendenciosa, no busca defender ideas, sino simplemente explicar, aclarar
el texto; a veces es apologética en el sentido de resolver u obviar dificultades
al lector u oyente, evitar, por ejemplo, herir sus sentimientos (vg., respecto
a personajes de la Historia Sagrada), evitar que se escandalice. La mayor
parte de las innovaciones de la haggadá antigua se deben a razones exegé-
ticas, a explicar el sentido (o sentidos) de las palabras, no a embellecer o
dramatizar el relato. Otro rasgo común de la haggadá antigua es explicar
un v por otro cercano o lejano. Característica de la haggadá targúmica, en
concreto, es integrar los diversos detalles en el tema principal y también
explicar toda una sección bíblica en la haggadá de un solo v. Esta forma se
da en TJ II, los fragmentos del TargPal de la Geniza y en Neofiti 1 (p 90).
En la segunda parte de su reseña, Heinemann examina si, como sostiene
la «Nueva Escuela Targúmica» y, como supone Vermes en su libro, la haggadá
del TargPal es anterior a la destrucción del Templo. Este «envejecimiento»
tiene por causa más que los descubrimientos de Qumrán, parcos por el mo¬
mento en punto a haggadá y exégesis bíblica, a los descubrimientos de frag¬
mentos del TargPal de la Geniza y a la identificación del Neofiti 1. Según
Vermes — que sigue en esto a la «Escuela» — en estos Targumim se encuen¬
tra haggadá pretannaítica, incluso precristiana. En contados casos Vermes
prueba la antigüedad de la haggadá targúmica que aduce; por lo general, se
contenta con suponerla antigua y partiendo de este supuesto explica la ul¬
terior evolución (p 91). Heinemann cree que se necesitan más pruebas de tal
antigüedad y se cuenta entre los que no aceptan «con plena fe» tal anti¬
güedad de la haggadá del TargPal (TJ II, Geniza y N). Reconoce que a partir
de los descubrimientos targúmicos arriba mencionados «casi todos los tra¬
bajos de investigación comparten la tendencia a situar el material targúmico,
en su sustancia, al final del segundo Templo» (p 91) (*). No duda de la anti¬
güedad del Targum en la sinagoga y de que los tannaítas consideraban obli¬
gatorio acompañar la lectura de Torá , Profetas y Hagiógrafos de la sinagoga
con el Targum, el cual, según la halaká, debía recitarse oralmente; la refe¬
rencia al Targum de Job proscrito por R. Gamaliel I (c. 25-50 d. de C.;
Sabbat 115a, par.) prueba que había Targum escrito antes de la destrucción
del Templo. Los fragmentos de un Preonqelos de Qumrán y el Targum de
Job de la cueva 11 de Qumrán (no citados por Heinemann) apuntan en la
misma dirección. En el epílogo de la traducción griega de Job —sigue Heine¬
mann- se dice que la tal traducción se hizo según un libro siríaco
(= arameo) (2): unos trescientos años antes de la destrucción del Templo.
Z. Frankel, A. Kaminka, L. Delektat han puesto de relieve la concordancia
de tradiciones de LXX y Targum, R. Marcus y W. H. Brownlee que Josefo
(*) K. Lehmann, ob. cit ., p 273 dice: «Wenn es vielleicht auch bisher nicht so sicher war,
so scheint die Tendenz der Forschung heute doch in diese Richtung zu gehen»; en la nota 711a
cita la opinión de P. Grelot en su reseña de la tesis de McNamara, Bíblica , 48, 1967, p 306: en
el siglo i d. de C. la tradición oral del TargPal estaba sustancialmente fijada, pero aún no «re-
censée».
(2) Pero se discute del sentido de esta referencia que sólo se encuentra en varios mss de
la LXX.
INTRODUCCIÓN
35*
utilizó un Targum arameo de la Biblia; E. R. Rownlands habla de influjo
de los Targumim árameos en la Pesitta; Olmstead da citas de nuestros Tar-
gumim en el N. Testamento. Sobre este último punto -añadimos nosotros —
se ha trabajado mucho en estos últimos años. Véase lo dicho en la Introduc¬
ción general del vol. I, pp 88*-93*. Está para salir un libro de McNamara
titulado Targum y Testamento.
No se puede pensar — sigue el autor de la reseña — que la tradición an¬
tigua del segundo Templo haya desaparecido en su totalidad; en una u otra
medida se encuentra en los Targumim palestinos, utilizados en Palestina
hasta que muy tardíamente arraigó en ella el Targum oficial, Onqelos. En
tales Targumim — continúa Heinemann — hay materiales cuya antigüedad
nadie puede poner en duda. Un ejemplo clásico, ya utilizado por A. Geiger,
el Ps a Dt 33,11 (más adelante nos ocuparemos de esta súplica en favor de
Hyrcanos); Z. Frankel observó en su tiempo que hay comentarios tannaíticos
relacionados con la versión targúmica de ciertas palabras; los investiga¬
dores han hecho hincapié en la existencia, en el TargPal, de lecciones y co¬
mentarios rechazados abiertamente por los doctores de la halaká: ; por ejem¬
plo, la paráfrasis de Ps a Lv 22,28 «Pueblo mío, hijos de Israel, así como
vuestro Padre es misericordioso en los cielos, así seréis vosotros misericor¬
diosos en la tierra: vaca u oveja no la sacrificaréis con su cría en un día».
Esta paráfrasis es rechazada por el amora José ben Bun, c. 350 d. de C. (J)
en Talmud Jerosolimitano Berakot 5,5 (9c) y Megillah 4,9 (75c). Igualmente
se ha insistido en muchos midrasim halákicos de los Targumim palestinos
que contradicen la halaká de la Misná; el mismo hecho de que continuasen
estos Targumim tan parafrásticos a pesar de la severa protesta de rabbi
Yehudá bar IIP ay (3.a generación de tannaim, c. 130-160 d. de C.) es testi¬
monio de su antigüedad. Dice este rabbi: «Quien traduce un v según su
forma (= con estricta literalidad) es un falsificador y quien añade es ultra¬
jador y blasfemo» (TB Qiddusin 49a y par). Hay también elementos comunes
a Targumim y escritos de Qumrán, particularmente al Peser de Habacuc,
como han señalado N. Wieder y Brownlee. Hay paráfrasis favorables al
cristianismo que no pudieron entrar en los Targumim si no es en fecha pre¬
cristiana, vg., el Targumim de Miq 5,1 acerca del nacimiento del Mesías
en Belén, pues según Orígenes, los judíos no podían leer tales exégesis ante
la comunidad. La lengua del TargPal — en especial la de los fragmentos de
Geniza y N — indica, según Kahle y Diez Macho, antigüedad y origen pa¬
lestino. El texto hebreo subyacente a N sería, según Diez Macho, premaso-
rético (2), lo que Wernberg Moller ha impugnado (Heinemann, pp 92s).
También hay materiales tardíos, especialmente en Ps, por ejemplo, los nom¬
bres de mujer e hija de Mahoma (Ps Gn 21,21), nombres geográficos (como
la mención de Constantinopla) que denotan fecha tardía. Hay razones para
considerar el TJ II más antiguo que el Ps. En N están ausentes nombres e
indicaciones de fecha reciente; lo mismo en los fragmentos targúmicos de
la Geniza; Olmstead llega a afirmar que en el TJ II no hay nada que obligue
a datarlo después de la destrucción del Templo, en lo cual — sigue expo¬
niendo Heinemann— hay exageración pues, según se dijo anteriormente,
(') Cf McNamara, The New Testamení pp 135-138.
(’) Cf Ms Neophyti /, / Génesis , Introducción general, pp 82*-87*.
36
INTRODUCCIÓN
la haggadá targúmica de TJ II a Lv 22,27 es posterior al año 70. Es casi
seguro que la haggadá de la tosefta del ms T-SB 8/9, publicada por P. Grelot
y de que antes se hizo mención, lo sea también, pues revela intención anti¬
cristiana comparar a los servidores de Abraham con su asno, incapaces,
como este animal, de ver la manifestación milagrosa de Dios; y más tardía
es aún la identificación de los dos muchachos con Ismael y Eliezer (p 93).
A pesar de esto — sigue Heinemann exponiendo las pruebas favorables a la
antigüedad — no se puede continuar negando que los Targumim palestinos
integren también materiales muy antiguos, parte de ellos anteriores, por lo
menos en varias generaciones, a la época de los tannaim, aunque también
hay midrasim tardíos y diversos signos de «edición» muy posterior.
Esta afirmación la hace Heinemann sin distinguir los Targumim pales¬
tinos unos de otros, cosa que en el asunto es de capital importancia. Heine¬
mann, que, al parecer, no ha visto el Neofiti al hacer su reseña, se muestra
harto desconfiado respecto a las afirmaciones de Kahle relativas a la anti¬
güedad precristiana de N.
No se niegan — sigue nuestro crítico — materiales antiguos en el TargPal;
lo que se pone en tela de juicio es que todo el TargPal sea antiguo; a juicio
de Heinemann, conclusiones de este tipo fundadas en un solo texto, denotan
cierta ligereza, por ejemplo, el deducir en base del Targum de Job 3,18 la
fusión «precristiana» de la * aqedá y del tema Siervo de Yahweh. Sigue Hei¬
nemann: Hay que hacer una comparación de la haggadá targúmica con lu¬
gares paralelos de fuentes rabínicas y escritos apócrifos del judaismo, pero
aunque del estudio comparativo resulten ser numerosas las haggadot tar-
gúmicas antiguas, nada se puede concluir sobre el resto de ellas, por lo que
la utilidad práctica de la investigación comparativa de la haggadá targúmica
es escasa precisamente por ser conocida como antigua por otras fuentes no
targúmicas. Esto sólo, sin nuevos argumentos, no basta para datar en fecha
antigua el (¿restante?) material del TargPal (p 94).
Estas últimas afirmaciones pueden dejar la impresión que es imposible
datar las haggadot del Targum si no tienen paralelo no targúmico datado.
Pero esto significaría infravalorar las posibilidades en este punto de la
Formsgeschichte y de la Traditionsgeschichte , métodos de trabajo que tanto
han contribuido a determinar el antes y después de las tradiciones inte¬
gradas en los evangelios sinópticos. De aquí que nuestro critico proponga
este método de datación.
El punto de partida habrían de ser las no pocas características formales
o literarias de la haggadá targúmica señaladas por Vermes. Sobre esta base
habría que investigar los tipos o formas de la haggadá del TargPal. Para lo
cual propone empezar con unas decenas de haggadot a uno o dos versículos
del TargPal y también con haggadot de toseftas del Targum a los Profetas.
El propósito del estudio será verificar si forman un todo orgánico y bien
trabado dentro del v o sección, si la causa originante es de carácter exegético
o más bien una intención teológica o polémica, etc. Es casi seguro que se
encontrarán características nuevas de la haggadá targúmica, por ejemplo,
el tono popular de la paráfrasis (*). Si con el estudio de estas muestras se
logra identificar una serie de formas o tipos — y las perspectivas son alenta-
(') Un rasgo del TargPal es la tendencia a traducir los nombres propios.
INTRODUCCIÓN
37*
doras — tendremos un criterio para discernir en la haggadá rabínica lo que
es y procede de haggadá targúmica (x).
Como se ve por este resumen, Heinemann, en 1965, consideraba poco
garante la datación del TargPal. A esto debemos observar que el TargPal
conocido por él en esa fecha no incluye el ms Neofiti 1, que es el único texto
completo del TargPal con Ps, pero sin las infiltraciones tardías de éste. El
escepticismo, que puede estar justificado respecto a Ps, no lo está en igual
medida tratándose de N, aunque tanto N como Ps parecen haber sufrido
revisión rabínica.
Otro defecto de la crítica de Heinemann — aparte de la no utilización
de N — es extender las mismas dudas sin el distingo adecuado a todos los
representantes del TargPal: no pueden ponerse en pie de igualdad Ps y el
resto de los TargPal, y, entre éstos, el ms 440 o L o M, por un lado, y el
ms 1 10 de París o las tosafot targúmicas, por otro. Por lo demás, el autor de
referencia no parece valorar en su justa medida el argumento de conver¬
gencia en pro de la datación antigua global, datación a la que convergen
diversos métodos de datación expuestos en el vol I, en la Introducción ge¬
neral, pp 57*-95*. Heinemann no ha podido tener en cuenta, o por desco¬
nocerla o por ser posterior a su reseña, la gran aportación de estos últimos
años en punto a relaciones de TargPal y N. Testamento con su incidencia
en la datación antigua de tal Targum. Lo mismo se diga de los numerosos
estudios de haggadot del TargPal que arrojan resultados positivos en cuanto
a la data antigua de este Targum. El mismo hecho de que N contenga tanto
pesa¡ que no rima con la exégesis tradicional, tratándose de un texto sina-
gogal y, al parecer, revisado como es el N, sólo parece explicarse por res¬
peto a un texto antiguo cristalizado.
La dificultad que late en la mente de Heinemann y de otros en el fondo
es la siguiente: aun probado que muchos o la mayor parte de los materiales
sean premísnicos o precristianos, queda la duda que el resto sea adición
posterior, o por lo menos que un determinado punto del Targum pueda ser
esa inserción posterior si no se demuestra lo contrario. Y esto porque el
TargPal es esencialmente integrador, abierto al cambio, a la actualización
del mensaje bíblico que traduce e interpreta (2).
Pero este razonar no es del todo válido, pues aparte de que O es siem¬
pre el mismo (ya tenía masora en el siglo m d. de C.), el mismo TargPal.
exceptuado el Ps y las tosafot targúmicas y algunas paráfrasis, muestra en
(‘) Según el Research Report de 1968 de la Universidad hebrea de Jerusalén. Humanidades.
Ciencias sociales, etc., vol. III, p 22, Heinemann está haciendo estudios de critica de formas y
crítica literaria sobre haggadá y midrasim, a saber, las características formales y literarias de los
Midrasim homiléticos ( Wa- Yiqrá Rabhá y Pesiqta íír R. KahanaJ. Los autores de estos Midrasim
utilizan materiales de tradición elaborados y presentados para homilías públicas cuyas formas
y estructuras originales (vg., la forma «proemio») necesita ser descubierta, dado que la homilía
primitiva quedó convertida por obra de los compiladores de estos Midrasim en homilía lite¬
raria. En otras palabras, intenta aplicar a estos materiales la crítica de las formas y la crítica de
la redacción ( Redaktionsgeschichte ) .
(2) E. Y. Kutscher, «Mittelhebráisch und Jüdisch-Aramaisch», p 173, después de catalogar
como arameo galilaico el del Talmud Jerosolimitano, el de textos árameos de los Midra§im
huggádieos, y algunas inscripciones, sobre todo, de Galilea y los Targumim palestinos, dice
de éstos que, aparte de estar corrompidos textualmente (los editados por Ginsburger), han sido
«acrecidos» en Europa, pues los lectores de la sinagoga los iban completando con O.
INTRODUCCIÓN
38*
sus diversas tradiciones — que, siguiendo a Doubles, señalamos en la Intro¬
ducción general, p 108* un texto sustancialmente estable e igual, aunque
varíen las palabras, la expresión, la sintaxis, la inserción en uno u otro v.
Si el TargPal fuera tan abierto y mudable como se pretende, lo primero que
habría cambiado es el abundante deras y pesat contrario a la Misná, a veces
a halaka fundamental, o contrario a la exégesis consagrada en el judaismo.
Las dudas y objeciones habrían de concretarse más bien en la formulación
del contenido targúmico — la cual formulación varía de una tradición a
otra e, incluso, de un ms a otro — y a contenidos de menor cuantía.
En todo caso, la cautela es de rigor en los pasajes en que el TargPal no
presenta uniformidad, cuando por otro procedimiento no es posible esta¬
blecer la data del contenido discrepante. En realidad, Heinemann, en el
artículo que comentamos, únicamente ha señalado un par de haggadot pos¬
teriores al año 70 d. de C.
El Targum Ps, como hemos indicado, es caso aparte: contiene, como
diversos autores han probado, materiales antiguos, premísnicos y precris¬
tianos, y materiales más recientes y tardíos (*). En la Introducción general,
pp 106*-I14*, expusimos sus especiales relaciones con O y su contamina¬
ción lingüística por parte de O o, por lo menos, del arameo literario. La
contaminación lingüística de Ps, aun suponiéndola tardía (asunto que habrá
de 'ser estudiado detenidamente), no implica, en teoría, que el contenido
conceptual sea también tardío. Pero el Ps contiene contradicciones internas
de contenido, lo que hace sospechar ser una obra ecléctica, miscelánea, que
recoge materiales de diversas épocas y de diversas procedencias. Las contra¬
dicciones de Ps acaban de ser puestas en evidencia por Etan B. Levine en su
nota «Intemal contradictions in Targum Jonathan ben Uzziel to Génesis (2),
por ejemplo, Ps Gn 2,7: Adam es creado de tierra de los cuatro puntos car¬
dinales ( haggadá que ya se encuentra en el Libro de los secretos de Enoch
o 2 Enoch 30, 13) y que fue creado de tierra de Palestina; Ps Gn 10,9: Nimrod
fue rebelde contra Dios; en Gn 10,11 fue justo; Gn 37,32: los hijos de Bilhá
y Zilpá llevan a Jacob la túnica de José; Gn 38,25: es Judá, hijo de Lea,
quien la lleva; Gn 49,21: Neftalí lleva la noticia de que José vive; 27,46: la
mensajera es la hija de Aser (cf Levine, ibid.).
El estudio de Levine se ciñe al Génesis, pero es de presumir que las con¬
tradicciones se encuentren en la haggadá del resto de Ps. Por carta nos ha
comunicado este joven investigador no haber detectado contradicciones en N.
Aunque es posible que intencionadamente hayan sido recogidas en Ps
haggadot contradictorias — como sugiere Levine en su artículo «Fuentes
contradictorias en el Targum Yonatan ben ‘Uzziel», que aparecerá en hebreo
en Sinai — , tal eclecticismo se aviene mal con una característica del Targum,
que es traducir e interpretar el texto sagrado armonizando discrepancias y
evitando contradicciones. Es un nuevo dato que obliga a considerar el Ps
como Targum aparte y a datar con más exigencia su contenido.
(‘) Cf W. Gottlieb, «The Translation of Jonathan ben Uzziel on the Pentateuch», Melilah.
1944, vol I, pp 26-34.
(2) Augustinianum , 9, 1969, pp I18s.
VI. La datación del TargPal: Ps Dt 33,11
El argumento en favor de la data precristiana del Ps fundado en Ps Dt
33,11 ha sido reforzado por un estudio de Rudolf Meyer publicado en el
Homenaje a O. Michel: «Elia und Ahab (Tg. Ps.-Jon. zu Deut. 33,11)»,
Abraham unser Vaíer , pp 356-368. Es un argumento esgrimido por Geiger,
Nóldeke, Kahie y otros, e impugnado por G. Dalman, Bassfreund y Got-
tlieb (l). Interesa para la datación del Targum palestino en general, y, por
tanto, para la datación de Neofiti 1, aunque este ms y los Targumim frag¬
mentarios, probablemente por censura del fariseísmo enemigo de Yohanán
Hyrcanos (134-104 a. de C.), no traen la paráfrasis favorable a Yohanán
y contraria a sus enemigos, en la que se funda el argumento de la antigüedad
del Ps. El texto targúmico estudiado por R. Meyer dice así:
«Bendice, Yahweh, la posesión de la casa de Leví, que dan el diezmo del
diezmo, y recibe con agrado el sacrificio del sacerdote Elias que sacrifica en
el monte Carmelo. Quebranta los lomos de Ahab, su enemigo, y la nuca de
los falsos profetas que se han levantado contra él, y que los enemigos del
gran sacerdote Yohanán no tengan pie para sostenerse» (2).
Es ésta una oración litúrgica de una comunidad, no de un particular
como quiere A. T. Olmstead; una oración a favor del hasmoneo Yohanán
Hyrcanos I, identificación fuera de discusión. Al gran sacerdote Yohanán
Hyrcanos, de la casa Leví-Hasmón, se le llama Elias, sacerdote que sa¬
crifica en el Carmelo (= Sión), porque la exégesis judía a Mal 2,4s; 3,1.23
consideraba a Elias como el gran sacerdote, de la casa de Leví, de los úl¬
timos tiempos; a los enemigos de Yohanán se les llamaba Ahab y falsos
profetas: Ahab es el More (ha) -Sedee/ de Qumrán, es decir, el jefe de los
sacerdotes sadoqitas allí retirados, porque More ( ha)-Sedeq , «Maestro de
la justicia», para los de Qumrán — que hablaban arameo tendiendo a acercar
a y o(3) — tal denominación les sonaba a Mare ( ha)-Sedeq , «Señor de la
justicia», lo mismo que Melki-Sedeq, el sumo sacerdote de Salem (Jeru-
salén) que tanta relevancia tiene en Qumrán; y les sonaba también a «Pro¬
feta» ( More considerado como hifHt) de justicia; en breve, el More (ha)-Sedeq
de Qumrán era un «Maestro de justicia», o sea, gran sacerdote (éste era
considerado como el Maestro de la Ley), era un jefe o señor aunque en
(1) Cf «The Recently Discovered...», p 226; R. Le Déaut, lntroduction..., pp 92s.
(2) Véase esta última expresión en Ps Nm 10,35.
(3) Cf Mt 27,46; «Eloi, Eloi», en vez de Elai, Elai.
40*
INTRODUCCIÓN
exilio, y era un profeta: tenia, pues, los mismos tres títulos que poseía Yo
hanán en Jerusalén; aunque en exilio, correspondía en derecho al More
(ha)-$edeqt de la casa de Leví, descendiente de $adoq, el sumo sacerdocio,
el señorío y magisterio detentado por Yohanán, sumo sacerdote descen¬
diente de Yoyarib. Por lo mismo, para los seguidores de Yohanán, el More
(ha)’Sette(i de Qumrán era un enemigo, un «Ahab». Otro enemigo son «los
falsos profetas», expresión por la que se señala a los fariseos, adversarios
de Yohanán (cf Ant. 13,288; Bellum J. l,67s) y enemigos también de los
sadoqitas de Qumrán, quienes los consideraban falsos intérpretes de la Ley,
por más que ellos se creian sus más genuinos intérpretes (cf R. Meyer, art.
cit.y pp 359-367).
Esta interpretación de Meyer de Ps Dt 33,11 sitúa el texto targúmico en
el siglo ii a. de C.: en fecha posterior una oración comunitaria en favor de
Yohanán, enemigo de los fariseos, hubiera sido imposible. La ausencia de
tal oración en N y TJ II es una indicación de la censura farisaica.
VII. La datación del TargPal: Neofiti 1 Ex 22,4
Así como la prueba de la antigüedad del Targum palestino, basada en
Ps Dt 33,11, ha tenido un sabio defensor en R. Meyer, otra prueba clásica
basada en TargPal a Ex 22,4 ha tenido inmediata réplica a su último atacante.
El último ataque procede de David Rieder en su artículo, en hebreo, «Acerca
del Targum Yerusalmí del ms Neofiti 1» (*), y la defensa viene de J. Heine-
mann, de la Universidad Hebrea de Jerusalén, en su artículo, en hebreo,
«Targum a Ex 22,4 y halaká antigua» (2).
Ex 22,4 se traduce en La Sagrada Biblia , de Ed. Codex: «Si un hombre
destruye (yab'er) un campo o una viña o deja a su ganado (be'iroh) pacer
(bi'er) en el campo de otro, pagará con lo mejor de su campo y lo mejor
de su viña».
Asi — argumenta Rieder — han entendido el v LXX, Vg., Pes, S y uná¬
nimemente el rabinismo; se trata de un daño de «diente» (pacer en campo
ajeno) por más que Kahle -fundándose en que un fragmento (A) del Targum
palestino de Cambridge, publicado por él en su Masoreten des Westens II —
entienda tal v del daño del fuego (tal fragmento traduce tfrh por yeqidta
(incendio, quema), y por más que Kahle, G. Schelbert y otros apoyen tal
interpretación del v (daño de fuego) con Neofiti a Ex 22,4 donde yabler se
traduce por yyqd (ponga fuego), be'iroh por yqydi' (incendio, quema), y
bi'er por ywqd (queme). Rieder, viendo que el meturgemán de Neofiti I
«yerra muchas veces», está «decididamente» convencido de que este v ha
sido traducido erróneamente, tanto en el ms de Cambridge como en el
Neofiti 1: tres equivocaciones en éste, una en aquél. La causa inmediata de
la equivocación es que el v siguiente (Ex 22,5) habla del daño del fuego; la
causa general es que «como he demostrado anteriormente — dice Rieder
refiriéndose a la primera parte de su artículo, p 85 — el traductor (del Neo¬
fiti 1) no era muy experto en exégesis bíblica y aduce exégesis contrarias a la
opinión común y a la tradición antigua». Los meturgemanim — sigue Rieder —
no eran siempre hombres de fiar (en sus traducciones): ya la Misná Me-
gillah 4,9 manda que se les haga callar en determinadas traducciones, y los
Midrasim les propinan palabras duras, por ejemplo, Qohelet Rabbá 7,12;
9,24, que llama sabios a los darsanim (predicadores, comentaristas), y estú¬
pidos, tontos (kesilim) a los meturgemanim.
(') Tarbiz , 38, 1968, p 85.
(2) Tarbiz , 38, 1969, pp 294-296.
42
INTRODUCCIÓN
Siguiendo a Hanok Albeck, Rieder niega que los meturgemanim no tu¬
vieran valor para dar traducciones contrarias a la tradición rabínica, pues
en el Ps hay muchos versículos traducidos contra la interpretación común
( ibid).
J. Heinemann da como conocido, en su réplica a Rieder, publicada en
Tarbiz , 1969, que los Targumim palestinos suelen traducir muchos lugares en
desacuerdo con los comentarios halákicos rabínicos, incluso en desacuerdo
con la halaká codificada en Misná, y admite con P. Kahle y otros que en
tales Targumim hay tradiciones pretannaíticas, una de ellas — decisiva en
esta cuestión- la contenida en el TargPal a Ex 22,4 (daño de «fuego»).
Es imposible — dice Heinemann, p 294- que ningún meturgemán después
de los tannaim —después de la Misná haya entendido tal v del daño de
«fuego», porque cabalmente en tal v 4 se funda la halaká del daño de «diente»
(daños causados por pacer los animales en campo ajeno), que es uno de los
cuatro daños capitales de la halaká rabínica. Los meturgemanim, sin ser
grandes maestros en halaká , no eran ignorantes o idiotas, conocían la tra¬
dición y dominaban su oficio. No todo el mundo podía ser meturgemán en
la sinagoga (l); era personal calificado en hablar y en la tradición (2); parece
que su oficio era retribuido; su función era litúrgica dentro de la sinagoga
y debían traducir el texto hebreo con fidelidad. Los midrasim haggádicos
o los comentarios bíblicos de Rasi, Nahmanides, etc., pueden contener
exégesis discrepantes del sentir tradicional sin ser exégesis antigua, pues no
son obras de carácter litúrgico y obligatorio como el Targum; pero una
halaká como la del TargPal a Ex 22,4 en que se habla del daño del «fuego»,
en vez del tradicional daño del «diente», no puede ser más que pretannaítica.
Esto lo han visto claro I. I. Weinberg (1937) y J. L. Teicher (1951), y por
eso han procurado explicar como error del meturgemán o del copista la
mención del «fuego». Lo mismo que ahora hace Rieder. Pero G. Schelbert
(1958) ya demostró que no es posible que Neofiti traduzca erróneamente
tres veces la raíz blr por «quemar» o «fuego» en un solo v. Por lo demás, no
es exacto lo que afirma Weinberg que no haya restos de semejante inter¬
pretación (daño del «fuego») del v 4— pues la expresión de la Misná Baba
Qamma 6,4, h-swlh ’t h-b'rh, se refiere al que «pone fuego» del TargPal a
Ex 22,4, como ya observó G. Schelbert. Heinemann, por su parte, aduce
dos midrasim de la Mekilta de R. Simeón (ed. Epstein-Melamed, p 198) que
se refieren a daños causados por el fuego y que derivan del v targúmico en
cuestión. Quedan, pues, restos del midrás halákico pretannaítico de N Ex 22,4.
Heinemann aporta (p 296) un caso análogo de halaká premísnica con¬
servado en el Targum a Rut 1,17, en donde en la lista de penas capitales de
la Misná Sanhedrin 7,1 (lapidación, hoguera, decapitación, estrangulación),
se sustituye la estrangulación por la horca (suspensión de un árbol o cruci¬
fixión). El meturgemán no pudo hacer tal sustitución después de la Misná,
pues supondría en él ignorancia supina del derecho penal mísnico, y tam¬
poco pudo hacerse la sustitución en época postalmúdica, como quiere Haim
(’) Sin embargo, en la Misná Megittah 4,6 se permite a menores, mal vestidos y ciegos
actuar de meturgemán ; los menores pueden incluso leer la Tora en hebreo. (Debo esta referencia
a mi antiguo alumno Dr. J. Faur.)
(2) En favor de la autoridad teológica de los meturgemanim está el cuidado con que utilizan
o evitan ciertas expresiones en función de concepciones teológicas.
INTRODUCCIÓN
43
H. Cohn (Reflections on the Trial and Death of Jesús , Jerusalén, 1967, pp 41 s),
por ir paladinamente contra el derecho penal en punto tan básico y claro
de la Misná y esto sin dejar huella de ningún género en la halaká posterior.
Tal reforma es impensable después de haber cesado desde tanto tiempo
(desde antes de la destrucción del segundo Templo) la jurisdicción de las
cortes judías en tales asuntos.
No queda más solución que admitir en el Targum a Rut 1,17, como en
el TargPal a Ex 22,4, un derecho pretannaítico (!), del cual derecho antiguo
queda un resto en el dicho de Simeón ben Setah ( Sanhedrin 6,4) que él había
ahorcado ochenta mujeres en Ascalón. El que este dicho de ben Setah lo
recuerde Eliezer ben Hyrcanos es presunción en favor de su antigüedad, pues
ben Hyrcanos suele referir tradiciones antiguas (Heinemann, ib id) (2).
(') La aportación de Heinemann respecto al Targum discrepante de Rut. ha de comple¬
tarse con otras halakot del mismo Targum discrepantes de la halaká oficial, cf A. Schlesinger.
Investigaciones acerca de la exégesis y lenguaje de la Biblia , en hebreo, Jerusalén, 1962, pp 12-17:
«El Targum de Rut, documento sectario»; cf Le Déaut, Introduction..., pp 143s.
(-) Acerca de las tradiciones de R. Eliezer ben Hyrcanos acaba de aparecer, en hebreo, el
libro de I. D. Gilat. La « misná » de R. Eliezer ben Hyrcanos y su puesto en la historia de la halaká .
Tel Aviv, 1968; cf reseña de Z. Falk en Kiryath Sepher , 44, 1969, pp 318-20.
VIII. La datación del TargPal: Neofiti 1 y la vocación
DE ÁBRAHAM
Después de la exposición de los dos estudios que preceden, ordenados
a defender el valor probativo de los dos lugares «clásicos» — Ps Dt 33,11 y
N Ex 22,4—, damos cuenta a continuación de muy recientes trabajos rela¬
cionados con el mismo tema, la antigüedad del TargPal.
La vocación de Abraham ha sido estudiada por Luis Diez Merino en
una tesis doctoral defendida en junio de 1969, en el Studium Biblicum Fran-
ciscanum de Jerusalén. Su título es La vocación de Abraham Gn 12,1 -4a, y
el subtítulo «La vocación de Abraham en el A. y N. Testamento y en la
tradición judaica antigua», con lo que queda expresado su contenido. Aquí
nos interesa la tercera parte (pp 90-143 del texto; y pp 200-221 de notas), en
concreto, el estudio de Gn 12, l-4a en el TargPal. Hemos de agradecer al
joven investigador el permiso para resumir algunas de sus conclusiones que
afectan a la datación de N o del TargPal en general:
Gn 12 J: coinciden N, Ps y O con TM, con la diferencia de que, según
Ps, Dios da la orden de salir de su tierra, etc., cuatro veces, en vez del único
«vete» de los demás textos: se trata de una orden terminante que insinúa
la dificultad de lo mandado y multiplica el mérito por cada obediencia. La
insistencia de Ps está en la misma línea de pensamiento de las diversas fuentes
haggádicas (Abot de R. Natan , 33, Pirqé de R . Eliezer , 33, etc., que hablan
de las tentaciones del patriarca: aunque discrepen en la naturaleza y número
de las tentaciones, nunca omiten la dura tentación de abandonar la propia
tierra, p 115).
Los w l-4a patentizan el paralelismo lingüístico de O y Ps (en ambos
textos los sufijos verbales van unidos al verbo, en ambos se emplea lam (y no
'wmh como hace N), en ambos se emplean las mismas raíces verbales). N y
TJ II representan tradición lingüística y exegética distinta.
Gn 12,2: O, Ps, Vg: «y serás bendito »; LXX: «y engrandeceré tu nombre
de modo que será bendito »; N: «y serás bendiciones »; M TJ II: «Y Abram
será muchas bendiciones». N (texto y M) y TJ II coinciden en traducir la
palabra beraká del texto hebreo por «bendiciones» (N), «muchas bendi¬
ciones» (M y TJ II), en vez de «bendición».
Este plural está en la base de la inacabable retahila de bendiciones que
la haggadá posterior atribuye a los méritos de Abraham.
En cambio, O, Ps y Vg interpretan que Abraham será objeto de bendición
(será «bendito»), en vez de portador de bendiciones. ¿Representan O y Ps
una censura rabínica al exceso de bendiciones atribuido por la haggadá a
INTRODUCCIÓN
45*
Abraham, censura parecida a la de Jesús, Pablo y Juan en el Nuevo Testa¬
mento, o simplemente traducen llanamente y sin intención polémica una
expresión hebrea ambigua? En favor de esta última disyuntiva está la tra¬
ducción («benedictus») de Jerónimo — que a veces conoce tradiciones tar-
gúmicas — , la traducción de LXX y el influjo de lugares paralelos Gn 27,29
y Nm 24,9.
M y TJ II coinciden en el empleo de la 3.a pers: «y será» (en vez de «y
serás»); lo mismo LXX, aunque el sujeto de «será» en ésta es «el nombre»
de Abram, mientras que en M y TJ II es «Abram». Probablemente subyace
a esta traducción («y será») un texto o pronunciación hebrea wyhyh , en vez
de whyh del TM.
Gn 12,3: Dejando de lado las discrepancias lingüísticas de los diversos
textos y ciñéndonos al sentido. O, N (texto) y TJ II coinciden con TM; dis¬
crepan de él en traducir «el que te bendiga» (sing) en lugar de «los que te
bendigan» del TM. Tal traducción en sing puede ser una armonización con
«el que te maldiga» (TM) que sigue a continuación, o puede derivar de los
lugares paralelos Gn 27,29 y Nm 24,9 donde el TM dice literalmente «los
que bendigan, bendito » (sing), y donde N (texto) traduce «los que bendi¬
gan» con el sing «el que te bendiga». Esta traducción (en sing) de mbrkyk,
de Gn 12,3, determina que M intercale la haggadá que sigue a continuación
refiriéndola a una sola persona: «el que te bendiga como el sacerdote A harón».
En cambio, Ps traduce el hebreo mbrkyk como plural — «los que te ben¬
digan» — y eso motiva que su haggadá adopte forma plural: a los sacerdotes
que extienden sus manos en oración y bendicen a tus hijos.
El sentido de Ps es claro: Dios bendecirá a los sacerdotes que extienden
sus manos en oración y bendicen a los hijos de Abraham, a Israel: es una
alusión a la birkat ha-kohanim , o bendición de los sacerdotes del Templo,
de Lv 9,22 y Nm 6,22-27 lo que parece indicar, habida cuenta que la haggadá
actualiza los textos bíblicos y los aplica a circunstancias actuales, que esta
interpretación targúmica tuvo origen cuando se practicaba la birkat ha-ko¬
hanim en el Templo, antes pues del año 70.
Pero como se puede objetar que también existió la bendición sacerdotal
después del año 70, la remota antigüedad de la mentada haggadá de Ps queda
asegurada porque los tannaim R. Ismael (c. 130 d. de C.) y R. ‘Aqiba (t 135)
ya conocen la haggadá en cuestión que R. Ismael deriva de Nm 6,23.27 y
R. ‘Aqiba, según R. Nahmán ben I$haq (f 356) de Gn 12,3 ( Hullin 49a).
La traducción de Ps implica un acotamiento y canalización de la ben¬
dición general en el TM, a favor de la casta sacerdotal israelita que bendice
a Israel. Se esconde aquí un deseo de no dejar sin bendición a los sacerdotes,
precisamente a los que bendicen a Israel, pero teniendo en cuenta la polémica
en tomo a la extensión de la bendición de Abraham que medió en el siglo i
entre judíos y cristianos, y el celo de aquéllos por acaparar para sí y su des¬
cendencia al patriarca, cabe, quizá, ver en esta haggadá de Ps una segunda
intención, polémica, contra los cristianos, quienes se consideraban partí¬
cipes de la bendición de Abraham y herederos del patriarca, a quien bendicen
como a su padre (cf Gal 3; Rom 3.7.9; Le 3,8; Mt 3,9; Jn 8).
La traducción de M mantiene, como se dice a continuación, el sentido
general del texto bíblico (aunque incluye la bendición de Aharón): no está
afectada por la polémica.
El sentido de la haggadá de M («el que te bendiga como el sacerdote
46*
INTRODUCCIÓN
Aharón») se deduce de los lugares paralelos Gn 27,29 N (texto y M) y de
Nm 24,9 (M, TJ II y Ps). Dice N (texto) Gn 27,29: «Quien te maldiga será
maldito como Balaam, hijo de Beor, y quien te bendiga sea bendito como
Moisés , escriba de Israel»; M Gn 27,29: «Los que te maldigan serán malde¬
cidos como Balaam y quienes te bendigan serán bendecidos como el sacerdote
Aharón »; M Nm 24,9: «El que los maldiga será maldecido como Balaam,
hijo de Peor, y quien los bendiga será bendecido como el profeta Moisés , el
escriba de Israel».
En vista de estos paralelos, M Gn 12,3 ha de traducirse: «(bendeciré)
al que te bendiga , como al sacerdote Aharón. Se trata, por tanto, de bendecir
a Aharón, no de bendecir como Aharón, y de bendecir a todos, no única¬
mente a Aharón, o a los sacerdotes israelitas (Ps). M, pues, es universa¬
lista como TM.
Su interpretación es anterior a la de Ps: de bendecir a todo el que bendiga
como Dios bendice a Aharón (M), Ps pasa a este sentido: Dios bendice a
los sacerdotes de Israel.
A la promesa de bendición que acabamos de comentar, sigue una pro¬
mesa de maldición de Dios, Gn 12,3: «y maldeciré al que te maldiga» (TM O);
«y el que te maldiga será maldecido» (N, texto); «y al que te maldiga, lo mal¬
deciré como al malvado Balaam» (M); «y maldeciré a Balaam que los maldice
y le matarán al filo de la espada» (Ps). Arriba hemos citado los paralelos
de esta maldición. Sobre la muerte a espada de Balaam, cf N Nm 23,10;
24,4; 31,8.
¿Hay intención polémica en la haggadá de maldición de M? En N (texto)
y O no la hay. Respecto a M, la respuesta depende de aceptar la lectura
rsyY («los malvados») --que es la lección que recoge, fiel al ms, la editio
princeps en la transcripción de M (compárese la letra ' ayn de esa palabra
con la de swb'yn de margen del v siguiente) — o de leer rsy° («el malvado»)
corrigiendo la grafía de tal palabra, corrección que hace la editio princeps
en su traducción de M.
Si se mantiene la lectura «Balaam, los malvados », M incluida en la mal¬
dición una alusión a los minim , helenistas o judeocristianos, lo que intro¬
duciría en esta segunda parte del v de M un rasgo polémico de que carece
la primera parte del v, y se confirmaría que Balaam personificó en círculos
judaicos en el tiempo de la composición de la Misná (según este texto, aún
antes), a Jesucristo y sus discípulos, como opinan varios autores basándose,
entre otros textos, en Abot 5,19, tratado en que hay referencias anticristianas
a nombre de R. Semuel el Menor (f c. 80 d. de C.) (Diez Merino, p 105).
Pero tal lección («los malvados») ofrece pocas garantías de autenticidad,
pues es común en la tradición rabínica — cf N Nm 22,30 — y Be-Midbar
Rabbá , passim, llamar a Balaam «el malvado»; «el malvado» es como el
apellido de ese Balaam tan maltratado por toda la tradición palestinense,
exceptuado el Pseudofilón; cf G. Vermés, Scripture and Tradition , pp 174s.
Gn 12, 3b: constituye el eje de la perícope Gn 12,1 -4a, y aun de Gn 1-11,
pues toda esta historia teológica de los orígenes - historia de la «maldición»
del hombre y de la tierra— se ordena como prólogo a la historia de «ben¬
dición», de beraká , que empieza en Gn 12,1 y que culmina con la bendi¬
ción universal de Gn 12,3a.
Ps: «Y en ti ( bk , por ti, Abraham) serán bendecidas todas las familias
de la tierra».
INTRODUCCIÓN
47*
Ps sigue al TM. No dice «por tus méritos».
O: «Y por causa de ti (en atención a ti: bdylk) serán bendecidas, etc.».
N y TJ II: «y por tus méritos (o «por tu justicia») serán bendecidas todas
las familias de la tierra».
En los lugares paralelos tenemos:
Gn ¡8,18b: O: «Y serán bendecidos por causa de él (bdvlyh) (= por causa
de Abraham) todos los pueblos de la tierra».
Ps: «Y serán bendecidos por causa de el ( bdylyh ), por sus méritos ( bzkwtyh )
todos los pueblos de la tierra». Es una traducción «conflata»: une O y TargPal.
N: «Y serán bendecidos por los méritos todos los pueblos de la tierra».
La lectura «por los méritos» ( bzkwwt ') es la lectura del texto, pero proba¬
blemente hay que corregir el texto en bzkwwth: «por sus méritos»; se trataría
de un cambio fácil —pero que aquí afecta al sentido — de alefjhe por el
escriba. Si se lee «por los méritos», el Targum tiene intención teológica
sobre la que nos ilumina el texto de N Gn 26,4b: rebajar los méritos de Abra¬
ham en pro de una exaltación de los méritos de Isaac en favor de la Huma¬
nidad, como en seguida explicaremos.
Gn 26,4b (bendición a Isaac): O: «Y serán bendecidos por causa de tus
hijos (bdyl bnk) todos...».
Lo mismo dice Ps sustituyendo bgyn a bdyl.
N: «Y serán bendecidos por tus méritos (en vez de « por la descendencia
de tus hijos» de M en conformidad con TM, O y Ps) todos los pueblos de la
tierra». ¿Se trata de una errata?, ¿de una armonización con 12,3b?; o más
bien, ¿de atribuir a los méritos de Isaac la bendición de todo el mundo,
desvinculándola de sus hijos? Esta última hipótesis explicaría a la vez la
lección extraña «por los méritos» de N Gn 18,18b y la lección, aún más
extraña, de N Gn 24,4b: en Gn 18,18b N silencia los méritos de Abraham
y en Gn 26,4b la mediación de sus hijos con el fin de exaltar el valor de los
méritos de Isaac (léase: de su * aqedá ) para la Humanidad.
Como han resaltado otros autores, el mérito de la 4 aqedá de Isaac tiene
gran relieve en la versión targúmica de Gn 22; cf Vermés, ob. cit ., p 204 y
Le Déaut, La nuit pascale, p 178 («la place tres importante qui y est faite
á Isaac, alors que l’haggada postérieure montrerá de Tintérét surtout pour
Abraham»). La hipótesis que enunciamos —exaltar a Isaac en detrimento de
Abraham (Gn 18,18b) y de sus hijos (Gn 26,4b) — necesita ulterior confir¬
mación; pero no deja de ser significativo que las dos presuntas erratas (?)
de Neofiti se den en dos vv separados, en el mismo punto: «los méritos» en
vez de «sus méritos» (de Abraham), Gn 18,8b; «por tus méritos», (Isaac),
en vez de «por la descendencia de tus hijos», Gn 26,4b. ¿No hace pensar
esto en un cambio intencionado en el Targum de N por el motivo indicado?
El tercer lugar paralelo a Gn 12,3b es la bendición de Jacob de Gn 28,14b:
O: «Y serán bendecidas a causa de ti (bdylk) todas...».
Ps: «... por tus méritos» (bgyn zkwwtk)... Es curioso observar que Ps
habla aquí de los méritos de Jacob y no repite bdlyh, «por causa de ti», como
en w anteriores.
N: «...por tus méritos» (bzkwwtk) ...
Del análisis anterior se concluye: Onqelos nunca habla de méritos. Ps
no habla de méritos de Abraham en Gn 12,3b, habla de ellos en 18,18b
(aunque quizá su mención sea una interpolación, pues antes dice igual que O
«a causa de él»), no habla de méritos (en esto sigue al texto hebreo) de Isaac
48
INTRODUCCIÓN
en 26,4b, y habla de los méritos de Jacob en 28,14b. N habla, en los cuatro
lugares, de méritos: de Abraham en 12,3b; de los méritos en general, sin
mencionar a Abraham, en 12,3b; de los méritos de Isaac, y de los de Jacob.
Todo lo mucho que fantaseará la haggada rabínica sobre los incontables
méritos y bendiciones de Abraham, arranca de la traducción targúmica
de bk («en ti») por «tus méritos» (serán bendecidos...). La haggadá posterior
canalizó bendiciones y méritos de Abraham retrictivamente en beneficio casi
exclusivo de Israel; la bendición de los gentiles por medio de Abraham se
entendió preferentemente como actividad personal proselitista del patriarca
entre los gentiles.
Hay en esta haggadá posterior una tendencia manifiesta a mermar la
bendición de Abraham respecto a los gentiles, ya reduciéndola a esa acción
persona] en vida, ya a bendiciones preferentemente de orden material.
N refleja una interpretación más antigua: los méritos de Abraham — y los
de Isaac, que N parece exaltar sobre los de Abraham, y los méritos de Ja¬
cob — benefician a todos los pueblos. La concepción antigua de N no acusa,
por lo que a bendiciones se refiere, ninguna réplica a los cristianos que se
consideran herederos de la promesa hecha a Abraham. En tal aspecto, es
anterior a la controversia de judios y cristianos - -ya iniciada en el N. Tes¬
tamento acerca de quiénes son los herederos de las bendiciones del proto-
patriarca.
IX. La datación del TargPal: la Sekiná de Yahweh
Entre los medios de datar el ms Neofiti 1, tal cual ha llegado a nosotros,
figura el estudio de términos muy frecuentes en él, como Memra de Yahweh
y Sekiná. Sobre el Memra en el TargPal, especialmente en Neofiti, ha escrito
una muy buena tesis doctoral Domingo Muñoz (*). Él llamó mi atención
sobre el artículo de Arnold M. Goldberg, «Die Spezifische Verwendung des
Terminus Schekhinah im Targum Onkelos ais Kriterium einer relativen
Datierung» (2), artículo que trata de establecer un criterio de datación rela¬
tiva de los diversos Targumim en función del empleo de Sekiná. Este mismo
autor acaba de publicar un voluminoso libro, Untersuchungen uber die Vor -
stellung von der Schekhinah in der frühen Rabbinischen Literatur (3), donde
amplía las conclusiones del artículo de 1963 con una minuciosa investiga¬
ción de Sekiná en los Midrasim y Talmudes, hasta los saboraim. En el libro
no investiga los Targumim porque le parece poco seguro yuxtaponer Tar¬
gumim y Midrasim tratando de averiguar el pensamiento rabinico, aunque
reconoce que no se puede conocer las tradiciones targúmicas sin el uso de
los Midrasim. Esta limitación del libro queda en parte compensada por el
artículo citado, todo él dedicado a examinar el empleo de Sekiná en los Tar¬
gumim, particularmente en Onqelos; de los Targumim palestinos, incluido
Neofiti 1, sólo se ocupa en algo más de una página del artículo (p 57). Que¬
daba por investigar el contenido y empleo de este término en los Targumim
palestinos, tarea que ha llevado a cabo en su tesis Domingo Muñoz.
Sendos trabajos de Goldberg iluminan la utilización de Sekiná en el
judaismo y pueden arrojar luz sobre la relación de unos Targumim con otros
y sobre la datación de unos (los palestinos) con respecto al otro (Onqelos).
Lamenta el autor que casi todo lo que se ha escrito sobre la Sekiná esté
polarizado a dilucidar si es hipóstasis o mera metonimia. Weber (1897),
Bousset (1903), Gressmann (1926), Volz (1910), Hólscher (1922), Starck
(1912) de una u otra manera la consideran hipóstasis. El primero de estos
autores también creía hipóstasis a Metratrón, Memra , Espíritu Santo y Bat
Qol. Quien dio el primer golpe a esta concepción fue Maybaum (1870), pero
cayó en el error de considerar Sekiná , Iqar y Memra como metonimias
(') Hemos de agradecer a este investigador el resumen de sus conclusiones y el permiso
para publicarlas en el vol III de esta editio princeps de Neofiti 1.
(2) Judaica , 19, 1963, pp 43-61. Agradecemos al P. Le Déaut habernos proporcionado una
xerocopia de este artículo.
(3) En la colección Studia Judaica , ed. E. L. Ehrlich; Berlín, 1969, 464 pp.
4. -—EXODO
50*
INTRODUCCIÓN
empleadas para evitar antropomorfismos en Dios. Goldberg recalca en sus
dos estudios la poca importancia que los antropomorfismos o antropatías
tienen para los rabinos, y que en los Targumim han subsistido muchos. Se
pone de lado de Maybaum, G. Dalman (1889), Landau (1888), M. Ginsbur-
ger (1891), Von Gall (1900), en negar que Sekiná , Memra e Iqar sean hipós-
tasis; pero no está con ellos en considerarlas puras metonimias o perífrasis
nominales. Moore, Strack-Billerbeck y V. Hamp — sobre todo el primero
con su trabajo «Intermediaries in Jewish Theology» (l) — zanjaron prácti¬
camente la cuestión excluyendo estos términos como hipóstasis, en lo cual
Goldberg está conforme (2). En este asunto de las hipóstasis judaicas echa¬
mos de menos en el libro de Goldberg una consideración que hice sobre el
Memra en mi trabajo «El Logos y Espíritu Santo» (3) y que volvió a hacer
M. McNamara en The Exposiiory Times C): que aun en el supuesto de no
ser Memra hipóstasis en sentido pleno, pudo prestarse para vehicular el
kerygma cristiano trinitario.
Sobre la posibilidad de la utilización, por Juan, del Memra targúmico
para su concepto del Logos, escribirá Domingo Muñoz en el mencionado
resumen de su disertación.
Pero así como han proliferado los estudios sobre si Sekiná y denomina¬
ciones análogas son entes independientes de Dios, el estudio del significado
del término ha sido muy escaso, aunque algunos autores ya han distinguido
Memra de la voz Sekiná (Marmorstein, 1927; Aber, 1929), Memra del tér¬
mino Jqar (Marmorstein); Kadushin (1952) admite que Sekiná se emplea
en determinados contextos, y que no es mero apelativo reverencial de Dios
como Dihbur (lo que según Goldberg es erróneo, pues Dibbur sólo se usa
en determinados contextos muy precisos), como Geburah (lo que tampoco
es exacto, pues únicamente se usa cuando Dios se revela, y sólo tardíamente
fue sustituido por Sekiná) y como Maqom (esta denominación es según
Goldberg puramente reverencial).
Según A. J. Herschel (1962), la Escuela de R. ‘Aqiba la que ha preva¬
lecido en el judaismo — piensa a Dios en términos concretos, sin miedo a
antropomorfismos, y circunscribe el ámbito de la Sekiná a la tierra, mien¬
tras que la Escuela de R. Ismael la consideraría presente en todas partes,
a lo que Goldberg opone que la interpretación de R. Ismael — que sea opi¬
nión de su Escuela lo pone en tela de juicio — sólo está representada por un
único texto de la literatura rabínica (5).
Para el autor del libro que comentamos importa señalar qué entiende el
rabinismo por Sekiná. No pretende dar una definición filosófica, pues los
rabinos estaban muy ajenos a preocupaciones filosóficas de esta índole y a
construir sistemas de teología. Tampoco formularon un credo de dogmas (tt).
o HThR, 1922, pp 4 1 s.
(2) Untersuchungen..., pp 1-3.
(3) Atlantida , 1963, pp 388, 390. Este trabajo es desconocido por Goldberg.
(4) Vol 79, enero 1968, p 116.
( ) Untersuchungen ..., pp 4-6.
(,:) Para esto habrá que esperar a Maimónides o al Sefer '¡qqarim de J. Albo de Daroca.
Dice Goldberg que los rabinos solamente consideraban e imponían como obligatoria la halaka\
de las opiniones «teológicas», aún discrepantes del sentir común, cuidaban poco, aunque las
rechazasen; sólo cuando una interpretación chocaba de una manera hiriente con la doctrina
recibida, procuraban los rabinos, posteriormente, armonizar discrepancias. Esta apertura a
pluralidad de interpretaciones, aun a opiniones contradictorias, arranca del convencimiento
INTRODUCCIÓN
51*
Un «dogma» era la presencia de Dios en Israel según la Escritura, la pre¬
sencia de la Sekiná de Dios en Israel según la tradición rabínica; era «dogma»
la presencia de Dios en Israel en el Destierro, en las reuniones de oración,
por ejemplo en las mdmadot , en los jueces y particularmente la presencia
de Dios en el Templo, en el Templo de Salomón o en sus minas. Se discutía
el modo de la presencia en el Templo y de la presencia fuera del recinto
sacro (p 532).
Piensa Goldberg que el nombre abstracto Sekiná fue acuñado en discu¬
siones teológicas o halákicas de los rabinos para explicar cómo Dios que
está en los cielos está también en el Templo, cómo tiene «inhabitación» o
«presencia», sekiná , en el lugar sagrado.
Esto no deja de ser una hipótesis de que pocas conclusiones fundadas se
pueden sacar.
Después --antes de ser fijados los más antiguos documentos del rabi-
nismo por escrito — por un proceso que Goldberg no puede explicar con
certeza, el término abstracto (la «inhabitación») pasó a designar a Dios
inhabitante: no el ser metafísico de Dios —la filosofía no preocupó a los
rabinos — sino el «estar de Dios» en el santuario. «La Sekiná es la divinidad
pensada o sentida presente — con forma o desnuda de forma — en el cosmos»
(p 533). Es un ser real, concreto, no una abstracción. Ordinariamente repre¬
sentada por luz o fuego. Es el «estar» de Dios en el cielo o en la tierra, mas
sin separación o independencia real de Dios. No es un ser intermedio entre
la criatura y Dios, ni un ser separado de Dios. Suponiendo la divinidad
indivisa, el concepto de Sekiná la acota, la divide mentalmente, tomando de
ella la presencia. Ésta no se identifica con el atributo de la inmensidad de
Dios por el que todo lo ocupa y penetra necesariamente, pues Sekiná es
presencia de Dios determinada a lugar o personas, más o menos intensa,
pero libre, pues puede abandonar el lugar que ocupa.
No designa la divinidad como «persona» — concepto ajeno a la especu¬
lación rabínica — ni es sujeto de atribución de los atributos de Dios personal;
sin embargo, es presencia del Dios personal. La «personalización», «indivi¬
dualización» de la Sekiná en cuanto distinta de Dios, es puramente verbal
(pp 533-535).
Sigue Goldberg: dicho término no es una mera metonimia, sino término
con un sentido específico y determinado, no empleado — máxime en los
documentos rabínicos antiguos — al azar, y eso aunque frecuentemente, no
siempre, es término sustituible por otro. No siendo casi nunca un término
exclusivo, tiene, con todo, un significado específico (p 7), no es una indife¬
renciada denominación de Dios que cualquiera otro nombre pueda sustituir
en cualquier caso (p 452).
¿Cuándo empezó a usarse esta designación de la presencia de Dios?
Goldberg dice no saberlo, y añade que la Misná nunca emplea el término
Sekiná , y que es poco frecuente en textos halákicos. Añade que el silencio
de que la Escritura alberga pluralidad de sentidos. El que una doctrina haya sido conservada
en la tradición, no es criterio de ser doctrina común. Es difícil saber a ciencia cierta la impor¬
tancia y significación que pudo tener la enseñanza de un maestro e incluso la interpretación
común a muchos. Aunque no existiera en el rabinismo la teología sistemática, y aunque los
puntos de doctrina comunes — que ciertamente existían no fuesen vinculantes, había puntos
doctrinales comunes que tenían categoría de «dogmas», Ibid, pp 53 ls.
52
INTRODUCCIÓN
de la Misná no prueba que no existiera el término antes de ella. Existió
antes de la Misná, pues los tannaítas lo utilizaron.
Es pura fantasía atribuir a R. ‘Aqiba su invención, y a él, o a su Escuela,
el primer uso del término, como hace Landau, o decir como Hamburger
que es posterior a la destrucción del Templo del año 70. Concepciones con¬
cretas como la de la Sekiná en el destierro o en la Comunidad, seguramente
son posteriores a tal destrucción. Pero una expresión como «campamento de
la Sekiná », podría ser más bien anterior al año 70. La Sekiná presente en
reuniones de oración pudo ser anterior al mismo año 70 (p 500). Los Tar-
gumim tampoco nos resuelven la cuestión, dado que no sabemos con cer¬
teza su data (p 443). Lo más interesante de los dos estudios de Goldberg
por su posible incidencia en la datación relativa es el doble uso que se hace
de Sekiná en los Targumim (artículo citado) y en la literatura rabínica an¬
tigua (libro citado): Sekiná que expresa la relación de Dios a un lugar (Lo-
kalbezug) y Sekiná que indica una acción de Dios (Subjektbezug) . Sekiná
en el primer sentido, es la presencia permanente de Dios en un lugar, espe¬
cialmente en el santuario y también en el cielo. En el segundo sentido, Sekiná
es sujeto de la acción de Dios — de su revelación, de su manifestación — sin
relación con un lugar. No siempre se puede distinguir si el sentido del tér¬
mino es local (como la Sekiná de Dios en el cielo) o de revelación. La Sekiná
en la Comunidad de Israel es preferentemente de revelación (pp 453ssJ.
Para Goldberg, la Sekiná localizada es un concepto anterior al de Sekiná
como revelación. Tal afirmación la deduce de su teoría acerca del origen de
la denominación: de que es denominación surgida para explicar la presencia
de Dios en el Templo. Pero esto no pasa de ser una explicación hipotética.
El autor mismo contempla la posibilidad de la hipótesis contraria: Que la
palabra haya sido introducida para expresar la manifestación de Dios, de su
Iqar o Gloria, en el Templo, que haya pasado después, por ampliación se¬
mántica, a significar cualquier aparición de Dios y en fase ulterior, cualquier
manifestación o presencia de Dios. El autor rechaza esta segunda hipótesis
porque O — sobre todo en Ex 40,34-35 donde habla de la manifestación de
Dios — no emplea la voz Sekiná.
Refutación no del todo convincente: O pudo haber especializado el sen¬
tido del término en cuestión, quizá anteriormente más general, a la Sekiná -
presencia localizada. En Ex 40,34-35 Neofiti utiliza su expresión constante,
Iqar dy Sekiná , pero en el v 34 Iqar es secundario (cf mlt).
En O sólo se emplea Sekiná en sentido local. Esto lo prueba Goldberg
en el artículo arriba mencionado. Encuentra cuatro excepciones del término
de referencia en contexto de revelación: 1) Nm 6,25: O traduce Sekiná donde
TM trae «faz» (parece adición tardía); 2) Nm 14,14: O traduce, refiriéndose
a la manifestación de Dios en el Sinaí: «que con sus ojos han visto la Sekiná
de la Gloria (Iqar) de Dios»; es traducción extraña; la expresión Sekiná de
la Gloria es única; es traducción nunca más empleada para la revelación del
Sinaí; probablemente es lección corrompida; 3) Ex 33,20: O: «no puedes
ver la faz de mi Sekiná »; TM: «no puedes ver mi faz». Es el único lugar de
todo O donde se utiliza la expresión «faz de mi Sekiná », expresión muy
corriente en la literatura rabínica; probablemente, pues, es una adición;
4) Ex 34,6; O: «e hizo pasar Yahweh su Sekiná sobre la faz de él». Es un
pasaje sospechoso según Goldberg, en el que el uso de Sekiná depende,
como en Ex 33,20, de la presencia de «faz» en el texto. A esto añadimos
INTRODUCCIÓN
53
que asi como en Ex 33,20 Neofiti traduce literalmente «faz» y no emplea la
expresión de O («la faz de mi Sekiná»), en Ex 34,6, en cambio, N traduce
«y pasó el Iqar de la Sekiná de Yahweh».
Goldberg (*) constata que O traduce el texto hebreo literalmente siempre
que se trata de expresar que Yahweh «va delante del campamento» de los
israelitas, es decir, cuando se trata más de «ir» que de «estar»; cf Dt 1,33;
31,6.8. No obstante, emplea Sekiná cuando quiere expresar que Dios marcha
con Israel «dentro» del campamento. Confiesa que no encuentra explicación
para tal traducción literal; piensa que tal vez el meturgemán no consideró
ese «ir de Dios delante» como una presencia real y que por eso omitió la voz
Sekiná . Como no considera como presencia real el «estar Dios con», pues
en este caso O utiliza la voz Memra.
He comprobado la traducción de Neofiti a estos w. Es como sigue:
N Dt 31,6: «Yahweh, vuestro Dios, el Iqar de cuya Sekiná guía delante de
vosotros»; N Dt 31,8: «Y Yahweh, el Iqar de cuya Sekiná guía delante de ti,
su Verbo...»; N Dt 1,30: «Yahweh, vuestro Dios, que guía delante de vos¬
otros con el Iqar de su Sekiná , Él...» (M suprime en este v Iqar dv Sekiná );
N Dt 1,33 traduce «guía» sin el sujeto Iqar dy Sekiná: en este v N traduce
literalmente como O y Ps.
Como se deduce de estos ejemplos^ N alguna vez traduce literalmente
como O; de ordinario, traduce Iqar dy Sekiná. El empleo de Iqar para mani¬
festación de Dios, es la constante de O. N quizá consideró el ir Dios «delante»
del pueblo como acción reveladora de Dios y esto explica el empleo de Iqar ,
en este caso, Sekiná sería adición secundaria arrastrada por Iqar , pero en
N Dt 31,6.8 lo primitivo es Sekiná y lo añadido es Iqar (cf mdbrh).
En todo caso, N tiene un comportamiento distinto de O al traducir el
concepto dinámico «ir delante del pueblo».
Goldberg llega a las siguientes conclusiones: O emplea Sekiná casi ex¬
clusivamente para significar la presencia de Dios en medio de Israel, es
decir, en el Templo o lugar santo, y en ciertas circunstancias en el cielo.
Posibles excepciones son O Ex 33,20 y 34,6, que niegan que se pueda ver la
Sekiná (por tanto, el contexto es de revelación); el autor explica este uso
anómalo suponiendo — es pura hipótesis— que se trata de la presencia de
Dios (Sekiná como presencia local) fuera del santuario, como más tarde
Dios estaría presente en medio de Israel. Fuera de los cuatro w, por uno
u otro concepto sospechosos, O nunca emplea Sekiná para la presencia de
Dios fuera del santuario o para una revelación (’).
La Sekiná tampoco está presente, según O, en un individuo (:<).
El comportamiento de los TargPal es muy distinto: contrariamente al
estilo de O, emplean constantemente Neofiti siempre (81 veces), menos
en dos casos (Domingo Muñoz)— la expresión compuesta Iqar dy Sekiná
para expresar o explicar una manifestación de Dios, ya en el santuario, ya
en el Sinaí, ya en los patriarcas É).
Respecto a los Midrasim, la S^/wa-revelación se emplea como en el
TargPal, pero con poca consecuencia o regularidad: para las manifestaciones
(') Art. di. , p 50.
(-) Cf art. dt., p 56.
(l) Untersuchungen ..., p 454.
(') Cf art. dt p 57.
54*
INTRODUCCIÓN
de la divinidad, los Midrasim se sirven también de otras denominaciones de
Dios. En algunos casos, Sekiná es interpolación tardía. El uso de este tér¬
mino para expresar cualquiera manifestación de Dios (Subjektbezug) es
verosímilmente («wahrscheinlich») posterior al uso de Sekiná para expresar
a Dios presente en el Templo (*).
«Este descubrimiento -añade Goldberg (2) — es un indicio (3) de que O
es quizá (3) anterior a los otros Targumim.»
El autor excluye la hipótesis de una revisión unificadora operada en
O en Babilonia, pues el Talmud de Babilonia es cabalmente el texto que
utiliza Sekiná en el más amplio sentido, con menos especialización semántica.
La ampliación del concepto de Sekiná patente en Midrasim y Talmud,
podría explicarse por desinterés de los rabinos en conservar la distinción
de los dos tipos de Sekiná expuestos, pues la Sekiná localizada en el Templo
no interesaba una vez destruido éste, y la Sekiná-vt\ dicción tampoco tenía
gran interés, dado que las revelaciones de Dios, como las del paso del Mar
de los Juncos o del Sinaí, no se repetían.
Sin embargo así dice el autor en el artículo de 1963 (p 58)— los textos
rabínicos emplean casi exclusivamente el término Sekiná para significar la
presencia de Dios en el Templo. Para las manifestaciones de Dios (Éxodo,
zarza ardiente, Sinaí) echan mano preferentemente de otras denominaciones
de Dios, indiferenciadas, que en textos tardíos y en número limitado, fueron
sustituidas por Sekiná , seguramente para acentuar la presencia de Dios en
tales manifestaciones (p 59).
En conclusión: el empleo del término en O para la sola presencia local,
y el empleo del mismo término en el TargPal (incluido N), en Midrasim y
Talmud para la presencia local y para las manifestaciones de Dios, según
Goldberg «sugiere» (4) «con alguna verosimilitud» (p 59) que O es en el uso
de Sekiná anterior a los TargPal.
La conclusión tropieza con dificultades. La primera se la propone el
mismo autor: el Midras ha-gadol recoge un dicho a nombre del tanna R. Elie-
zer a propósito de la traducción de Ex 20,10: «El que traduzca: Vieron el
Iqar de la Sekiná del Dios de Israel, blasfema, pues hace una tríada: lqar ,
Sekiná y Dios».
Iqar dy Sekiná es la fórmula constante de Neofiti, fórmula que existía en
tiempo del tanna , dado que la fustiga. Cf el dicho paralelo, pero abreviado
por la censura rabínica, del tanna R. Yehudá en Talmud Babilónico Qid-
dusin 49b.
Goldberg intenta resolver esta dificultad dudando de la autenticidad del
dicho de R. Eliezer: su duda se basa en que tal Midrás es colectánea tardía.
No cree que su fuente sea el dicho del Talmud Babilónico Qiddusin 49b,
que sólo contiene la primera parte del dicho de R. Eliezer: «Quien traduce
literalmente, es un mentiroso y quien añade algo es un blasfemo». Este dicho
del TB está censurado, carece de las frases siguientes, entre ellas de la frase
de R. Eliezer que hemos citado. Luego el dicho de R. Eliezer no deriva del
(*) Uníersuchungen..., ibid.
(2) Ibid., p 454, nota 7.
(3) El subrayado es nuestro.
(4) Cf art. cit., p 43: Goldberg da a este artículo el valor de una «Hinweis» (una indicación,
sugerencia).
INTRODUCCIÓN
55
dicho talmúdico de R. Yehudá. En contra de la autenticidad de la frase
«quien traduce: Hemos visto el Iqar de la Sekiná del Dios de Israel» (R. Elie-
zer), está que el ‘ Aruk refiere el dicho con una variante cabalmente en el
punto que nos interesa: «Quien traduce: Vieron al ángel del Dios de Israel»
en vez de «hemos visto el / qar de la Sekiná , etc.». La Tosefta (L) ofrece casi
el mismo texto que el f Aruk (2).
Este testimonio de R. Eliezer ofrece a la argumentación de Goldberg
una seria dificultad que no ha resuelto definitivamente. Aunque sea una
voz solitaria, si es auténtica, prueba que en el siglo n d. de C. se utilizaba
la fórmula ¡qar dy Sekiná del TargPal (3).
Notemos, además, que la fórmula Iqar dy Sekiná puede ser antigua aun¬
que sea compuesta, pues hay fórmulas compuestas de designar a Dios, que,
como demuestra Domingo Muñoz, parecen ser primitivas.
Suponiendo que primitivamente ¡qar signifique la manifestación de Dios
y Sekiná su presencia local, como ocurre en O, el TargPal puede haber unido
primitivamente (4) los dos términos para abarcar toda presencia o manifes¬
tación de Dios: es decir, puede haber adoptado primitivamente un proce¬
dimiento distinto de O: un procedimiento distinto, más general, menos
especializado y, por ende, quizá más primitivo. Proyectar a los Targumim
los usos de Midrasim y Talmud, sean coincidentes o discrepantes, es, por
otra parte, siempre arriesgado, pues no es lo mismo traducir para la liturgia
sinagogal, que traducir con miras no litúrgicas o traducir la Biblia que utili¬
zarla para un Midrás homilético.
La argumentación de Goldberg de que el concepto de Sekiná local es el
primitivo se basa en buena parte en la hipótesis, no probada eficazmente,
del origen de Sekiná como término explicativo de la presencia local de Dios
en el Templo.
(1) Qiddusin, 49b.
(2) Art. cit., pp 60-61 .
(3) La literatura rabínica emplea muy poco la expresión Iqar dy Sekiná: Semot Rabbá , 2, 5;
Pirqe de R. Eliezer , 30; Tanhuma (Buber) Bc-Midbar, 1 3, p 12 (Goldberg, art. cit.y p 61, y Unler-
suchungen..., p 470).
(4) Hay argumentos de que el binomio / qar dy Sekiná no fue primitivo, vg., que el verbo
frecuentemente concierta con Sekiná y no con Iqar: esto supondría más bien, que Iqar , denomi¬
nación, por cierto, muy antigua, fue añadida. La concordancia del verbo con Sekiná y no con
Iqar , como es gramaticalmente obligado siendo el sujeto Iqar dy Sekiná , el ocurrir esta extraña
concordancia constantemente en Neofiti 1, por ejemplo, en Exodo, aun tratándose de «revela¬
ción», prueba que Sekiná por sí misma y antes de que se le antepusiese la palabra Iqar signifi¬
caba indiferentemente lo mismo «revelación» que «presencia localizada»; y prueba también
que la fórmula ¡qar dy Sekiná es posterior a Sekiná. Probablemente la anteposición de Iqar
fue motivada por la posterior especialización semántica de Sekiná en O: al circunscribirse la
palabra al sentido de presencia local, hubo necesidad de anteponer Iqar para poderle conservar
el sentido de «revelación». Este proceso es exactamente el contrario del propuesto por Goldberg.
X. La datación del TargPal: la haggadá acerca del
MANÁ
Bruce J. Malina, O. F. M., ha publicado su tesis doctoral presentada en
1967 en la Facultad Bíblica del Institutum Biblicum Franciscanum de Jeru-
salén, sobre «La tradición palestina del Maná» O). Como reza el subtítulo,
se trata de «La tradición del maná en los Targumim palestinos y su relación
con las Escrituras del N. Testamento». Es una tesis que interesa a todo estu¬
dioso del Targum palestinense, particularmente de tal Targum a Ex 16,
Nm 11,6-9; 21,5-6; Dt 8,3.16. Éstos son los pasos del TargPal al Pentateuco
investigados. También investiga el Targum palestino a Jos 5,5-6, 1 que pu¬
bliqué en Estudios Bíblicos , 15, 1956, pp 293-295, tomándolo del ms 607
(ENA 2576) del Seminario Teológico Judío de Nueva York. Después estudia
el TargPal a SI 78,23-25; 105,40-42; Ecl 12,11 y Ct 4,5. Por último, somete
a examen 1 Cor 10,3; Apoc 2,17 y Jn 6,3 lss, es decir, los pasos del N. Tes¬
tamento relacionados con el maná, detectando en ellos influjo de la tradición
targúmica palestinense sobre el maná.
Antes de la investigación del TargPal referente al maná (cap II, pp 42-93),
y antes del estudio de la tradición neotestamentaria del maná (cap III, pp 94-
106), dedica un capítulo (cap I, pp 1-33) al estudio de la tradición del maná
en el A. Testamento, Ex 16; Nm 1 1,6-9; 21,5; Dt 8,3.16; Jos 5,12; SI 78,23-25;
105,40; Neh 9,15.20.
De esto se deduce que la tesis es un estudio completo de la tradición
palestinense del maná, estudio cuyo centro es el TargPal. Es lástima que el
autor no haya estudiado las glosas de N: en Nm 14,33 hay una glosa mar¬
ginal M, que dice: «(Vuestros hijos) se alimentarán por los méritos de sus
padres con maná cuarenta años».
Aquí nos interesa especialmente la haggadá del maná de Éxodo.
Malina empieza el estudio de la tradición targúmica del maná yuxta¬
poniendo en dos columnas paralelas la traducción de N y Ps a Ex 16. Tal
disposición sinóptica y el uso de letra cursiva para lo que en cada versículo
es propio del Targum — ya sea por faltar en el TM, ya por estar en él de
manera distinta- hace ver intuitivamente que N apenas se desvía — excep¬
tuado N Ex 16,15 — de la versión literal de TM, mientras Ps es mucho más
generoso en adiciones halákicas o haggádicas.
(') The Palestinian Manna Tradition. The Marina Traditian in the Palestinian Targums and
its Relationship to ihe New Testament Writings, Leiden, 1968.
INTRODUCCIÓN
57*
Esta primera constatación probablemente es de interés en orden a la
datación de N, aunque el autor de la tesis no ha sacado provecho de ella:
N se presenta como un primer intento, tímido, incipiente, de explicar o
completar el texto hebreo; Ps, en cambio, explica y complementa, y se separa
del texto hebreo sin timideces. N es un primer paso del texto hebreo al
midrás ( 1 ). N, aunque parece ser un texto revisado, no parece ser en términos
generales un texto abreviado; por el contrario, Ps es un N, o TargPal pa¬
recido, ampliado.
Dato interesante, dado que las tradiciones de Ps a Ex 16 son casi todas
anteriores a la Misná: no se puede demostrar que lo sea la mención de «Patán
y Abiram, pecadores» de Ps Ex 16,20* pues sólo aparecen vinculados a tal
pasaje en Semot Rabbá 25,10 por Simeón ben Lakis, amora palestino del
siglo ni d. de C.
Fuera de esta mención, que se encuentra como glosa M en N Ex 16,20,
el resto de tradiciones de Ps (y de N) son premísnicas y algunas precristianas
o contemporáneas con la primera generación cristiana (Malina, pp 62s).
Destacamos a continuación los resultados de Malina relativos a la da¬
tación del TargPal a Éxodo.
Ex 16,1-2 Ps: la tradición que el 12 de Iyyar (= treinta días después de
salir de Egipto) se acabó la provisión llevada de Egipto, se encuentra de
manera equivalente en Josefo, Ant III, 1,3.
Ex 16,4 N Ps: «Yo haré descender para vosotros pan desde los cielos».
Esta sustitución del hebreo hamtir («Yo haré llover») por mahet («Yo
haré descender») se encuentra en Josefo, Ant III, 6,26-32 y en algún testi¬
monio rabínico premísnico (Malina 53s). Josefo emplea el verbo katapempo
(«hacer bajar»). En Jn 6,32s: «Mi Padre os da el pan verdadero del cielo;
pues el pan de Dios es el que descendió del cielo y da vida al mundo».
Ps: «el pan de los cielos que ha sido escondido para vosotros desde el
principio », haggadá repetida y ampliada en v 15 en boca de Moisés: «Este
es el pan que ha sido escondido para vosotros desde el principio en los altos
cielos y ahora ya os lo da Yahweh para comer».
De maná escondido tenemos referencias en Apoc 2,17: «AI que venciere,
le daré del maná escondido» (manna kekrymmenon) , el cual no es el maná
escondido en algún lugar de la tierra, según 2 Mac 2,4, y según la tradición
rabínica, pues el vidente promete premios para el cielo u otra vida; ni es el
maná del A. Testamento, «escondido» en el sentido de que ahora no aparece,
aunque será revelado ya en el cielo, ya en los tiempos finales, porque si ése
fuera el sentido de «escondido», con el mismo derecho se debieran llamar
escondidos todos los otros premios que el Apoc promete al vencedor. Se
trata más bien del maná escondido (= apartado, separado; mistena1) desde
el principio en el reino de los cielos y que será premio del vencedor en la
otra vida. Esta tradición targúmica o parecida, parece descubrir el sentido
(') B. Bloch ya había concluido esto mismo respecto a los fragmentos de Targum pales-
tinense de la Geniza: su haggadá está menos desarrollada que en Ps; luego es anterior, cf R.
Bloch, «Note sur l’utilisation des fragments de la Gueniza du Caire pour l’étude du Targum
Palestinien», REJ 14 (1955), 5-35. En el TargPal a los diez Mandamientos de Ex 20 y Dt 5 hay
una recensión corta y una larga que es una amplificación de la primera. A. M. Goldberg, Die
Spezifische ..., p 59 no acepta este criterio.
58
INTRODUCCIÓN
del maná escondido de Apoc 2,17, por más que ningún autor haya apuntado
a dicho origen (Malina, pp lOOs).
El detalle de haber sido escondido el maná desde el principio , se refiere al
principio del mundo, en concreto «a la víspera del primer sábado de la crea¬
ción, entre dos soles», que es cuando, según Ps Nm 22,28, Dios creó el maná
y otras nueve cosas (el pozo que seguía a los israelitas en el desierto, la vara
de Moisés, el samir , el arca de la alianza, la nube, la gloria, la boca de la
tierra que tragó a Datán y Abiram, la escritura de las tablas de la Ley, los
demonios, y la capacidad de hablar de la burra de Balaam). Estas diez cosas
u otras once cosas distintas citadas en nueve listas rabínicas diferentes (J),
están incluidas en fuentes rabínicas antiguas, por ejemplo, en Misná Abot 5,6.
Tales listas ya eran conocidas por los padres de R. Nehemia y R. Yosia,
tannaim de la tercera generación; existían, por tanto, hacia el año 100 d.
de C. Son, por lo mismo, listas premísnicas. Probablemente muy anteriores
a la Misná, pues l Pe l,l9s habla de «Cristo, cordero sin tacha ni mancilla,
predestinado antes de la creación del mundo y manifestado al final de los
tiempos». El cordero-camero del sacrificio de Abraham era una de las diez
cosas creadas al principio del mundo, sólo que, según Pedro, fue predesti¬
nado antes de la creación (cf Malina, pp 57s). El maná y las otras cosas de
la lista de Ps Nm 22,28 fueron creadas al principio, pero «después de la fun¬
dación (= creación) del mundo»; mientras que Cristo-cordero fue predes¬
tinado al principio, antes de la creación.
Por último, el detalle de haber sido escondido el maná desde el prin¬
cipio en los altos cielos , es propio de Ps Nm 22,28, y no deriva de la teoría
de los siete cielos atribuida a Res Lakis (c. 250 d. de C.) en Jlagigah 12b,
según la cual el maná habría sido creado en el tercer cielo, llamado sehaqim.
Todas estas haggadot pueden ser, pues, contemporáneas de Apoc 7,17.
Ex 16,5 Ps: «Y el sexto día, cuando preparen lo que hayan traído para
sí, lo que han de comer el día de sábado, depositarán un 1 erub en sus casas
y formarán un sittuf en sus moradas por causa de los que llevan cargas...».
Ex 16,29 Ps: «No llevaréis nada de un lugar a otro si pasa de cuatro codos;
y ninguno saldrá fuera de su lugar para caminar más de dos mil codos el
séptimo día».
Las normas halákicas apuntadas respecto a lo que se puede caminar sin
carga (dos mil codos) o con carga (cuatro codos) y a los procedimientos de
lerub y sittuf que permiten ampliar legalmente tan escasos límites, represen¬
tan, según Malina, la postura farisaica anterior a la Misná. Los documentos
sadoquitas y el Libro de los Jubileos no permiten transportar nada en sá¬
bado; están en contra de ese transporte a cuatro codos de distancia y de su
ampliación por la práctica del sittuf ; respecto al caminar, únicamente per¬
miten caminar mil codos (el que pastorea ganados puede andar dos mil) en
sábado y excluyen, por consiguiente, la ampliación de los dos mil codos
mediante el 'erub. La Misná supone los límites de Ps Ex 16,5.29 y la Me/cilta
adscribe a estos vv tales halakot; los Talmudes lo adscriben al v 29. Es cosa
(') Entre las nueve listas, aunque cada una sólo enumera diez cosas, resultan creadas en el
principio, 21 cosas distintas; cf Neofiti, M Nm 16,30 [la creación desde los días del mundo
(o: eternos) de la muerte]; N (texto) Nm 21,18: los patriarcas cavaron el pozo desde el principio.
Esa misma diversidad se da en las fuentes rabínicas respecto al número e identidad de las diez
tentaciones de Abraham.
INTRODUCCIÓN
59*
digna de ser tenida en cuenta: tanto Talmudes como Mekilta presentan esta
interpretación halákica del v 29 como anónima, lo cual es indicio de que la
halaká es de época del Templo, pues casi todas las halakot de tal época son
anónimas (Malina, pp 51s).
La práctica del lerub nace, según S. T. Kimbrough, hacia el año 90 d.
de C. (Malina, p 52, nota 5). Respecto al iter sabbati ya hay constancia de
él en Ac 1,12.
Ex 16,13 N: «...y había una concentración de nubes» (a cloud-gathering)
de rocío alrededor del campamento». En N v 14 la misma traducción del
hebreo sikbat , a saber, ‘ nnyt , palabra que probablemente hay que corregir
en lnnwt, con lo cual la lección del lAruk a este paso lnwt habría que expli¬
carla por la palabra de N y no por lnww' (=«a divine supply, grant») como
hace Jastrow, ad verbum , ni como equivocación en vez de 'nhwt (del Ps)
como hace Buxtorño (cf Malina, p 60, nota 1 y nuestra traducción ad loe).
La interpretación de sikbat propia de N se recoge en el v 14 de Ps.
Ex 16,13 Ps: «...y en la mañana alrededor del campamento había una
caída de rocío sagrada dispuesta como tableros».
Ex 16,14 Ps: «Y se alzaron nubes e hicieron caer maná encima de la
caída de rocío, y estaba nivelado sobre la superficie del desierto...».
Ps, al traducir la expresión hebrea sikbat ha-tal, piensa, como N, en una
«nube» ('nnyt de N), pues en v 14 se dice que «se alzó» la sikbat ha-tal, ob¬
servación que ha escapado a Malina; reflexiona después en que «rocío» y
«maná» caen, y, por tanto, piensa en la «caída», en el «descenso» del rocío
(v 13) y del maná (v 14) empleando la palabra 'anhut (del verbo nht = bajar;
no del verbo nhy o nhh al que refiere Jastrow (nht, nhy)\ pero como ni la
lnnyt de N, ni 'nhwt' de Ps explican el sentido estático de sikbat, Ps añade
para explicar tal sentido que el maná descendido formaba como «table¬
ros» (layers).
El sentido de «layer» (Jastrow) o de «Lage» (Levy) más parece deducido
de la palabra hebrea (sikbat) que de la aramea ('anhut). Por lo mismo, la
explicación de Malina de que esta haggadá de Ps vv 13.14 deriva del doble
sentido («bajar» y «tablero») de * anhut no parece aceptable, a parte de ser
incompleta.
Dicha haggadá aparece en Mekilta a nombre de R. Eliezer (90-130 d.
de C.) en forma más desarrollada.
Ex 16,15: Desgraciadamente Malina no ha sabido interpretar el texto de
Neoñti, considerando la haggadá contenida en él como una patente errata
del escriba, siendo así que quizá sea la haggadá más importante de todas las
que se refieren al maná. Es mérito de G. Vermés haber puesto en claro su
sentido en el estudio «He is the Bread: Targum Neofiti Exodus 1 6, 1 5» (x).
Vermés traduce este v de Neofiti: «Los hijos de Israel vieron y se dijeron
uno a otro, ; quién es él? (o más probablemente: «¿qué es él?»: mrí hw'),
porque ellos no conocían a Moisés. Y Moisés dijo: Él (hw') es el pan que
Yahweh os ha dado para comer».
Contra el resto de las versiones — O, Ps, Vg, LXX, Pes — Neofiti ha
entendido el texto hebreo mn hw * no de una cosa sino de la persona de Moisés.
(') Publicado en Neotestcimentica et Semítica , Studies in Honour of Principal Matthew
Black, ed. E. Earle Ellis y Max Wilcox, Edimburgo, 1969, pp 256-263.
60*
INTRODUCCIÓN
En Neofiti (margen) se lee: «(Él es el pan dado) por el Verbo de Yahweh a
vosotros para alimento». En los dos textos, N (texto) y M, el pan del cielo
es Moisés. Exégesis, al parecer tan peregrina y que escapa a la crítica de
D. Rieder, está fundada en la tradición rabínica y judía helenística y particu¬
larmente en el discurso «del pan de vida bajado del cielo» de Jn 6. El sagaz
estudio de Vermes lo demuestra: En fuentes rabínicas se atribuye el don del
maná a los méritos de Moisés: en Tosefta Sotah 11,10 se atribuyen a los
méritos de Moisés, Aharón y María el pozo, la columna de nube y el maná
(a nombre de R. José ben Juda, de final del siglo n d. de C.); en Mekilta
a Ex 16,35 se dice que al morir María cesó el pozo, al morir Aharón cesó la
nube de gloria, al morir Moisés cesó el maná. Aquí el maná ya queda ligado
a los méritos de Moisés. Las tres cosas se ligan a Moisés en otra tradición
de R. José ben Juda y anteriormente de R. Yosua* ben Hanania (final del
siglo i). La haggaciá es muy antigua, pues la trae el Pseudofilón en el Líber
Antiquitatum Biblicarum 20,8 («Et hec tria que dedit Deus ...manna propter
Moysen») (Vermes, p 259).
En la tradición rabínica el maná figura la Torá: Mekilta a Ex 13,17;
Beresit Rabbá 70,5 (el alimento ofrecido por la Sabiduría en Prv 9,5 es, según
R. Yosua1 ben Hanania, la Torá: «El pan es la Torá»). En Megillah 13a
se identifica a Yered de 1 Cr 4,18 con Moisés «porque el maná descendió
en sus días» (Vermes, p 260).
En el judaismo helenístico ya se identifica maná con Moisés. Josefo
nada más dice que el maná se obtuvo por Moisés y que fue el primero en
recibirlo. Filón relaciona el maná con el Logos, la sabiduría y la Torá y
presenta a Moisés como Logos y como Torá encarnada. Es lo que hace
Neofiti: «Él es el pan que Yahweh os ha dado para comer». «Él es» es cir¬
cunloquio de cortesía equivalente a «yo (Moisés) soy» (*) (Vermés, p 262).
En el N. Testamento Pablo identifica el pozo que seguía a los israelitas
en el desierto con Cristo (1 Cor 10,4); y Jn 6 identifica a Jesucristo con el
maná, «el pan de vida» (Jn 6,35.48), «el pan bajado del cielo» (Jn 6,41), el
nuevo maná (Vermés, p 263).
La conclusión del autor de este estudio es que N nos brinda un nuevo
ejemplo de cómo los autores del N. Testamento —en este caso Jn echan
mano de la haggadá judía para su teología. Otra importante conclusión es
que ciertos elementos de la exégesis alegórica de Filón tienen precedentes
palestinos.
Todo esto ha sido pasado por alto por Malina en su comentario de
Ex 16,15. ¿Hay que corregir el texto? Este es el problema.
Ex ¡6,21: También en este v Malina no ha tenido en cuenta una lección
de Neofiti M: «Y cuando el sol estaba sobre él (maná), se convertía en fuen¬
tes». Malina no ha tenido en cuenta, ni en traducción ni en comentario, las
glosas marginales de N. Casi todas son, en el tema del maná, de escasa
relevancia, pero no ésta que fundamenta la haggadá desarrollada de Ps:
«Y desde la hora cuarta (= las 10) el sol calentaba sobre él (maná) y se
derretía, y se convertía en fuentes de agua que fluía al Mar Grande, y venían
los animales puros y las bestias y la bebían y los hijos de Israel los cazaban
y comían».
(') La sustitución de la 3.a pers en lugar de la 1 .a es frecuente en el sufijo personal de 3.a pers.
Seguramente no siempre se trata de confusión de w/y, sino de fórmula de cortesía.
INTRODUCCIÓN
61
Esta haggadá también parece ser premisnica. R. Eleazar de Modfim
(90-130 d. de C.) decía que alcanzaba una altura de 60 codos (Malina, p 61).
Ex 16,20 Ps: «Mirad porque Yahweh os ha dado el sábado, por eso
El os da ».
Lo que dice Malina respecto a la traducción de ntn hebreo en este v por
N, Ps, O, está equivocado o no tiene fundamento. O y Ps, como de cos¬
tumbre, traduce naían por yehab y el noten por yahyb\ es decir, se acomodan
al TM. N traducen las dos veces yhb que lo mismo se puede leer yehab (= na -
tan) que yahebij) (en escritura defectiva = no ten). Dada la fidelidad de la
traducción de N creemos que el primer yhb ha de leerse yehab ( =natan ) y
el segundo yhb ha de leerse yaheb (= noten), por lo que N, Ps, O, coinciden
con el TM. Por lo demás, no se olvide que, además de yehab , el perfecto
de este verbo puede ser yehyb , como prueba el que el itpe'el pueda ser ityehab
c itvehyb: la ley fonética — que las formas compuestas o de anexión repro¬
ducen formas primitivas o anteriores— hace reaparecer en el itpe'el la forma
yehyb.
Por lo dicho, no cabe apoyar en Ex 16,29 Ps el texto de Jn 6,32: «no os
dio Moisés el pan del cielo, sino mi Padre os da el pan del cielo verdadero».
Lo único que ofrece Jn 6,32 es el empleo de dio-da como en TM, N, Ps y O.
Ex 16,35 Ps: los israelitas «comieron el maná cuarenta días después de
la muerte» de Moisés.
Esta haggadá ya aparece en Mekilta en boca de R. Yosua* (90-130 d.
de C.); es, pues, premisnica. En Dt 34,7 Ps figura una haggadá diversa: que
comieron el maná 37 días después de la muerte de Moisés. Ésta es tradi¬
ción posterior (Malina, p 62).
Las conclusiones de Malina respecto TargPal de Ex 16 son: 1) toda la exé-
gesis es premisnica menos la mención de Datán y Abiram, de la cual no se
puede demostrar origen tan remoto; 2) algunas tradiciones son precristianas
o contemporáneas con la primera generación cristiana: que el maná apa¬
reció al terminarse las provisiones de Egipto (v 2), que el maná fue enviado
desde arriba, no fue simplemente llovido (v 4), que el maná es pan o ali¬
mento escondido o reservado para los israelitas desde el principio en los
altos cielos (vv 4.15). La tradición de los límites del caminar en sábado
(w 5.29) y de la naturaleza del rocío -rocío «sacro» — portador del maná
(v 13), probablemente también es del siglo i de d. C. (Malina, p 63).
Éstos son los textos del TargPal al Éxodo relativos al maná estudiados
en la tesis doctoral. Prescindimos del análisis del TargPal a Nm 11,6-8;
21,5; Dt 1,1; 8,3; 8,16 y del TargPal a Jos 5,5-6, 1 y a SI 78,24 («E hizo bajar
sobre ellos maná para comer») y 25 («Los hijos de hombres comieron ali¬
mento que bajó de la morada de los ángeles») y del Targum a SI 105,40 («Ellos
pidieron carne y Él trajo codornices y los sació con pan de los cielos») y
dejamos de lado el Targum a Ecl 12,11 y a Ct 4,5; 7,4, para pasar a des¬
tacar las conclusiones referentes a la datación de las respectivas tradiciones:
Jos 5,5-6, 1 puede ser premísnico, incluso contemporáneo del N. Testamento,
aunque no hay pruebas positivas ciertas; el Targum a SI 78,23-25 es pre¬
mísnico aunque posterior al N. Testamento; el Targum a ClA,5 y a Ecl 12,1 1
(*) En Ex 19,12 N lee vaheb (escritura defectiva) por nóten del TM; lo mismo el ms F de
MDW II; por el contrario, Ps y O leen yahyb . En Ex 20,18 NyF/nn (= tanen ), Ps y O tnyn.
62*
INTRODUCCIÓN
son postmísnicos. El TargPal a Ex 16 y Dt 8,3. 16 pueden datarse alrededor
del N. Testamento; el de Nm 11,6-9 y 21,5-6 datan ciertamente del origen
del TargPal (Malina, pp 9 1 s).
La datación de estos textos confirma, pues, la fecha que por otros pro¬
cedimientos se ha dado al conjunto del TargPal y apoya la conclusión de
G. Vermes que muchas tradiciones haggádicas ya estaban fijadas en el si¬
glo ii a. de C.
XI. La lengua de Neofiti 1
Con el título «Indicios de antigüedad en la ortografía y morfología del
Targum fragmentario», Malcom C. Doubles acaba de publicar un artículo
en el Homenaje dedicado a la memoria de P. Kahleí1)- Como el Targum
fragmentario o TJ II no es más que una selección de w — o parte de ellos —
del TargPal que ahora tenemos completo en Neofiti, lo que se diga del TJ II
interesa a Neofiti, particularmente a sus notas marginales (M) que en buen
número — como S. Lund ha probado para gran parte del Dt — derivan de
un TargPal muy semejante al ms 440 de la Vaticana. Doubles estudia cabal¬
mente la ortografía y morfología del 440 comparándola con la del Apócrifo
del Génesis (AG) de Qumrán, texto datado por E. V. Kutscher en el siglo I
a. de C. El estudio de Doubles se ordena a probar que en 440 hay formas
iguales a las del AG, lo cual es signo de su antigüedad, y que es texto bastante
anterior al 500 d. de C., fecha fijada por Kutscher para el arameo medio.
Ha escogido el ms 440 — y a veces el Targum fragmentario de Leipzig (L) —
por ser el TJ II más importante.
La comparación se hace con las características lingüísticas del AG estu¬
diadas por Kutscher en su trabajo «The Language of the Génesis Apocry-
phon» (2). Seguramente que Doubles no tuvo a mano el libro de J. A. Fitz-
myer (3) donde este autor estudia sistemáticamente la lengua del AG.
La primera coincidencia de 440 y AG es el uso de he o alef como mater
lectionis final: en femeninos en estado absoluto 440 y AG prefieren he final,
O alef en estado enfático, sing o pl, 440, S, inscripciones de Jerusalén y
Talmud palestino prefieren he (4); AG y O prefieren alef en los verbos
lamed-he , 440 y AG prefieren he, O alef 440 y Talmud palestino y Midrasim
a veces ponen he final en los infinitivos, pero no AG ni O. También en los
participios 440 emplea a veces he final. Este uso frecuente de he final de
440 le hace semejante al arameo galilaico y al arameo samaritano, y le ase¬
meja a AG; le distingue de O, que utiliza siempre alef como el arameo orien¬
tal. Ahora bien, el uso de he final — también muy frecuente en el ms de
Leipzig (L) y en Neofiti (4}-= es signo de antigüedad del texto; el uso mis¬
celáneo de hejalef es característico del AG.
(') «Indications of Antiquity in the Orthography and Morphology of the Fragment Tar¬
gum», In Memoriam P. Kahle, pp 79-89.
(2) En Scripta Hierosolymitana, 4, 1958, pp 1-35.
(3) The Génesis Apocryphon of Qumran Cave I. A Commentary , Roma, 1966.
(4) Cf G. Lazry, «Some Remarks on the Jewish Dialectal Aramaic of Palestine During
the First Centuries of the Christian Era», Augustinianum , 8, 1968, p 469: en N Dt se prefiere
he a alef
64'
INTRODUCCIÓN
Otro índice de antigüedad: el ms 440 escribe el pronombre relativo dy
separado; a veces, junto a la palabra siguiente, pero con esta misma grafía,
que es grafía antigua, la del arameo bíblico; es la grafía del AG entre 60 a
70 veces, contra seis veces en que d está unido a la palabra siguiente. En el
Targum de Job de la cueva 1 1 de Qumrán siempre la forma es dy separado.
En O se utilizan dy y d\ en el arameo medio se usa d .
Basta echar una ojeada a N para ver el uso prevalente de dy, aunque no
exclusivo, y las constantes correcciones en d en las notas I (interlineales)
y en M (T).
Otro indicio de antigüedad es conservar 440 con AG y arameo cristiano-
palestino el waw en algunas formas como yqwswn (según Fitzmyer no se
trata de forma pausal sino de verbo cóncavo) o conservar R y Nu formas
como kbwsw, smw'w (imperativos) o el presentar 440 participios pa'el de
forma mbwrk , mzwmn (Doubles, pp 84s).
Estas formas con waw se encuentran en Neofiti de vez en cuando. El
que se encuentren en AG prueba su antigüedad, e indican arameo occi¬
dental; pueden, pues, ser formas anteriores al arameo medio que las des¬
conoce: formas anteriores, algunas quizá influidas por el hebreo.
En 440, Damasco se dice Drmsq , como en AG e Is de Qumrán, no Dmsq
como en TM (Doubles, p 85).
En N encontramos Drmsq y Drmsq (2) (esta última grafía es la de AG
e Is de Qumrán).
En 440 tenemos r's y rys (cabeza); en AG una forma confíala r'ys (Dou¬
bles, ib id.).
En Neofiti Gn 40,12.17 r*s, 44,18 rys (3).
El verbo b's (disgustar) a veces tiene esta forma (con layn ), en vez de la
forma b's (con alef) del O y del arameo medio (Doubles, p 86).
En Neofiti se encuentran las dos formas (4). Doubles (p 86) se pregunta
con razón cómo puede conservar el TargPal esta forma arcaica (b's), que
no se encuentra en O ni en textos aramaicos posteriores, si tal TargPal no
se escribid en época anterior.
Así como AG emplea he para e final, lo mismo hace 440 algunas veces.
Además, hay en TJ II intercambio de he final con alef o yod , lo que prueba
que su arameo no ha llegado a la fase de la uniformidad posterior.
La escritura plena frecuente en 440 asemeja este ms a los mss de Qum¬
rán, en los que es práctica general. Lo menos que este fenómeno prueba es
que el texto procede de un tiempo en que aún no se vocalizaban los textos.
Conclusión del estudio de Doubles: «A study of the morphology of the
Fragment Targum provides another line of evidence indicating the possibility
of an early date for the Targum. Although such a study cannot prove an
early date for the Targum in the present State of our knowledge, it does
add another link to the chain of arguments for such a date... In conclusión,
it seems to be increasingly possible to argüe that the linguistic evidences for
a late dating for the Fragment Targum may simply be the unconscious re-
flection of the time of Medieval copysts, while the actual date for this Tar-
(') Cf G. Lazry, art. cit., p 470 y nota 17.
(2) Ibid, p 475.
(3) Ib id, p 473.
(4) Cf A. Diez Macho, «The Recently discovered...». p 241.
INTRODUCCIÓN
65*
gum must be determined by the survivals of ancient morphological and
orthografícal forms, together with other evidences from different lines of
investigation» (p 89).
Un estudio comparativo sistemático del arameo de N y AG está en vías
de ejecución. Del estudio de G. J. Kuiper ya dimos cuenta en la Introducción
general del vol I, pp 86*-88* (l). De momento, basten las acotaciones que
hemos intercalado en el resumen del estudio de Doubles: pueden ser am¬
pliadas leyendo el artículo de G. Lazry sobre fonética del Neofiti 1, que
acabamos de citar en notas anteriores. Con reducirse a sólo la fonética del
Dt de N, el artículo de Lazry parte de su tesis doctoral en esta Universidad
de Barcelona- confirma con ejemplos de N los puntos estudiados por
Doubles en el artículo anterior. Lazry añade observaciones interesantes, por
ejemplo, encontrarse en N plurales absolutos con desinencia -im en vez de
-in, fenómeno que ocurre en AG siempre con la palabra Hmym y que Fitz-
myer considera como hebraísmo (2) pero que Lazry, con Kutscher, con¬
sidera como fenómeno peculiar de arameo palestino (antiguo) (3). En Neofiti
se encuentra también la conjunción condicional in e im («si»).
Pero si es importante comparar arameo de N y de AG, mucho más lo es
comparar el arameo de Neofiti con el arameo de las cartas de Bar Kokeba.
Estas cartas son arameo hablado en Judea en el primer tercio del siglo u
d. de C., mientras el arameo de AG probablemente no pasa de ser arameo
literario (J) un tanto evolucionado y con ciertos influjos del arameo hablado
que explican, por ejemplo, la existencia de algún sufijo wy (arameo hablado)
al lado de constante sufijo why del arameo literario. El planteamiento de
Fitzmyer — ser el arameo del AG el arameo del siglo i y ser el arameo de
Neofiti y del TargPal en general arameo posterior — es ambiguo: si quiere
decir que el arameo de AG es el arameo hablado del siglo i, es una afirma¬
ción gratuita, no probada: muchos pensamos que es arameo literario. Si
supone que es arameo hablado en el siglo i en toda Palestina, no solamente
en Judea, la suposición es doblemente gratuita: tiene que probar que en Ga¬
lilea no se hablaba en el siglo id. de C. un dialecto distinto (cabalmente el
arameo del TargPal). Si supone que el arameo de N y TJ II es evolución
tardía o posterior del arameo de AG, es suposición también doblemente
gratuita: suponer que el arameo de N, etc., viene del de AG (y no, lo que es
mas verosímil, de un arameo popular contemporáneo o anterior al de AG)
y suponer que esta evolución es tardía, posterior al siglo m d. de C. (siendo
el arameo del AG del siglo i a. de C. pudo haberse operado la supuesta evo¬
lución hacia el arameo de N, ya en el siglo ii d. de C.). Si supone que el no
haber escritos en arameo palestinense popular hasta el siglo m d. de C., es
prueba de que el TargPal no estaba escrito en el siglo i o n d. de C., es suposi¬
ción gratuita que incurre en círculo vicioso: es suponer lo que ha de probar.
(') Este artículo de G. J. Kuiper, «A Study of the Relationship between A Génesis Apo-
cryphon and the Pentateuchal Targumim in Génesis 14, 1-12», ha sido publicado en In Me-
moriam P, Kahle , pp 149-161; cf p 161 (AG tiene especial relación con N).
(2) The Génesis Apocryphon pp 189 y 75.
(3) Arí. cit., p 475 y nota 51.
(4) Cf vol I, Introducción general, pp 76*s. Kutscher dice en su artículo en hebreo «La
lengua hebrea y a ramea de los rollos del Mar Muerto», Mahanaym , 1962, final del art.: que la
lengua de AG es muy parecida a la de O y que hay que suponer que es sólo arameo literario.
5. —EXODO
66
INTRODUCCIÓN
Urge, pues, comparar el arameo de N con el de las cartas de Bar Kokeba:
éstas son arameo datado más precisamente que el de AG, y sobre todo son
arameo ciertamente hablado. Nótese, entre otras cosas, la coincidencia entre
el arameo hablado de estas cartas y el arameo de N en el uso del yat con
acusativo, uso totalmente ausente en AG, que utiliza / como partícula de
acusativo (l). Este uso es típico del TargPal y del arameo galilaico. En AG
los sufijos verbales van, por el contrario, unidos al verbo como en arameo
literario.
A continuación copiamos el estudio provisional del arameo de esas
cartas del siglo n comparado con el de N, estudio que apareció en Oriens
Anliquus (2):
Fuera del material de Qumrán, y fuera de unas inscripciones encontra¬
das en Judea en piedras sepulcrales y en osarios inscripciones que en su
mayor parte no contienen mas que nombres propios- fuera de la inscripción
de ‘Uzzia del siglo i d. de C. y de la inscripción de Yebel Hallet el-Türi -re¬
cientemente publicada — que ya contienen algunas frases, y fuera de la «Me-
gillá» Ta'anit , o Rollo de Ayunos (a), de cronología incierta al parecer com¬
puesto en el Sur de Palestina entre los siglos i y n de la Era Cristiana, pero
en arameo literario — hasta el presente no teníamos otra documentación
cierta del arameo escrito en Judea desde la redacción final del libro de Daniel
por el 165 a. de C. o antes. Pero entre los importantes descubrimientos veri¬
ficados por arqueólogos de la Universidad Hebrea de Jerusalén en 1960, se
han identificado 15 cartas dictadas en nombre de Simón Bar Kokeba, jefe
de la guerra de judíos contra romanos de 132-135 d. de C., escritas ocho de
ellas en arameo. Ahora bien, las cartas suelen escribirse en el lenguaje en
que se habla (4). Tratándose de cartas como éstas, que un jefe militar — cuyo
cuartel general estaba en Betar, a 12 km al SE de Jerusalén — envía a sus
comandantes de la región de 'En-Gedi es de suponer que estén escritas en el
arameo que se hablaba en Judea en la primera mitad del siglo ii d. de C.
Aprovechando la oportunidad de encontrar al Prof. Yigael Yadin, su des¬
cubridor, en el III Congreso Mundial del Judaismo celebrado en Jerusalén
en 1961, le preguntamos sobre el arameo de esas cartas, comunicándonos
que su primera impresión era tratarse de arameo semejante al de Onqelos.
Ultimamente hemos podido examinar personalmente el arameo de estas
cartas utilizando el número de la revista Israel Exploration Journal dedicado
a la exposición de los hallazgos hechos en 1960 en la región de ‘En-Gedi (5).
También han sido publicadas en las Yedi'ot de la Sociedad de Exploración
de Palestina y sus antigüedades (6), habiendo en estas dos publicaciones
(') Cf Fitzmyer, ob. cit., p 194; cf vol I, ibid, p 77*, nota 1
(¿) A. Diez Macho: «La Lengua hablada por Jesucristo», 1963, pp 109-113.
(3) J A. Fitzmyer, «Some observations on the Génesis Apocryphon», CBQ , 22 (1960),
p 279, notas 11-13 (bibliografía sobre estas inscripciones); nota 10 sobre la Megillat Ta'anit.
O Harris Birkeland, el defensor del hebreo como la lengua hablada por las clases bajas de
Palestina en tiempo de Cristo, aprovecha para su tesis que se han encontrado cartas de Bar
Kokeba escritas en mísnico: «They are letiers, and, no doubt, if Ben Kokeba wrote love letters
he wrote them in the same language», The Language of Jesús, Oslo, 1954, p 23 V. Kutscher, en
su artículo hebreo sobre la lengua de estas cartas, Leshonenu , 25 (1961), p 119, pondera la im¬
portancia de estas cartas arameas para conocer al arameo hablado de Judea en el siglo n d. de C.
(5) «The Expedition to the Judea Desert, 1960», Israel Exploration Journal, II (1961),
Expedition D, pp 40-52.
(6) Yedi'ot, 25 (1960), pp 53ss.
INTRODUCCIÓN
67*
unas cuantas variantes que nota Y. Kutscher al final del estudio provisional
que dedica a las cartas arameas y mísnicas de Bar Kokeba y sus contem¬
poráneos (l).
Las cartas núms. 1, 2, 4, 8, 11, 14 y 15 están en arameo. Menos la primera
que está escrita en madera, las demás lo están en papiro. A pesar de que la
publicación del texto de estas cartas arameas, realizada por Yadin, ni es
completa ni definitiva, y a pesar de que una considerable porción del texto
aramaico se consume en nombres propios de personas (Simón Bar Kosiba),
en cuyo nombre se escriben las cartas; Yehonatan y Masábala, sus coman¬
dantes en 'En-Gedi* a los que las cartas van dirigidas; Ba'yah, etc.), el ma¬
terial publicado nos deja ya entrever un arameo palestino hablado; un arameo
hablado en Judea a principios del siglo ii d. de C. (2). A parte de que las
cartas suelen reflejar la lengua hablada, máxime éstas que están escritas en
lenguaje castrense, seco, conciso y terminante, es lógico que si las cartas de
Bar Kosiba escritas en hebreo mísnico están, como es patente, en lenguaje
hablado (3), las cartas arameas del mismo caudillo han de estar escritas
también en arameo hablado: no hay razón para escribir unas cartas en len¬
guaje habladq y otras en lenguaje literario.
La ortografía de estas cartas arameas es poco regular como cumple a
escritos sin pretensiones literarias: se emplea la escritura plena donde se
esperaría la defectiva y la defectiva — que es la que más abunda — donde
normalmente habría de haber escritura plena; se escribe ordinariamente
Yehonatan, pero Yonatan en* una carta; unas veces la he sirve de mater
lectionis para a final (esta escritura es la más frecuente y es una indicación
del origen palestino del arameo de las cartas), pero en varios casos la mater
lectionis es alef\ en una carta se escribe sélam (con samek); en las demás
cartas con Sin\ se escribe nueve veces dy y dos veces d, doble ortografía que
se encuentra mezclada constantemente en el arameo del ms Neofiti 1; la
nun de min por dos veces se asimila a la consonante siguiente, mientras en
una carta mísnica se escribe min sin asimilación de la nun , inconsecuencia
ésta tanto mayor cuanto en arameo lo más común es la no asimilación de
la nun, y en mísnico su asimilación. Respecto a esta última inconsecuencia,
hemos de advertir que en el arameo de Onqelos y Yonatan ben ‘Uzziel a
los Profetas la nun casi siempre se asimila siguiendo en esto el uso del hebreo
bíblico de los libros antiguos — no de los libros más recientes — y que en
el arameo del ms Neofiti unas veces se asimila y otras no, y que muchas veces
las variantes interlineales de tal manuscrito se refieren a la asimilación o no
asimilación de la nun de min. No deja también de ser forma rara e incongruente
el whtsdr de la carta 4, por no haberse operado la metátesis de sibilante y
dental, aunque haya algún caso semejante en el rollo de Isaías, en las «Ho-
dayot» de Qumrán y en una inscripción aramea antigua (4).
La síncopa del alej en Imhd — en vez de Im'hd — de la carta 1 o en wyth
— en vez de wy'th — se da en el arameo bíblico, en el de Elefantina, en el
(') «Lesonan sel ha-iggarot ha-'ibriyyot wa-arammiyyot sel Bar Kosebah u-bené doró»,
Leshonenu , 25,3-4 (1961), pp 117-33 y 26,1 (1962), pp 7-23 (este segundo artículo estudia las
cartas mísnicas). Las variantes a que se refiere el texto están en p 23.
(-) «Lesonan sel ha-iggarot»..., I, pp 118-9.
(') «Lesonan sel ha-iggarot»..., II, pp 21-2.
O «Lesonan sel ha-iggarot»..., I, pp 122-3.
68:
INTRODUCCIÓN
arameo samaritano, en el ms Neofíti 1, en el Péser Habacuc de Qumrán (1).
La sustitución de alef por yod , que pudiera explicar el hw 1 de la carta 4,
parece reflejar el intercambio alef ¡yod que es frecuente en el arameo del
Neofíti (2).
Como el arameo occidental, la carta 14 ofrece la lección yhw * con pre-
formativa y, no con preformativa Ion, que son propias del arameo oriental.
También es argumento de ser el de las cartas arameo occidental el empleo
sistemático de la partícula yat de acusativo, y esto no sólo ante pronombres
personales, vg. yathon (cartas 1 y 14) — cosa que es corriente en arameo
galilaico, samaritano y cristianopalestino — sino constantemente ante nom¬
bres. vg. yat puPanuta , yat sayfah (carta 1), wé-yat kol (carta 2), yat EPazar
(carta 8). Ahora bien, el empleo de yat como signo de acusativo es muy raro
en arameo oriental y si a veces se encuentra en el Talmud babilónico, es en
narraciones de origen occidental (3), mientras es ordinario en los dialectos
aramaicos occidentales. En estos dialectos unas veces se usa yat como signo
de acusativo, otras veces se usa /, pero con esta diferencia: que yat se usa en
galileo, cristianopalestino y, al parecer, en el samaritano sólo ante pronom¬
bres, mientras / se emplea ante pronombres y ante nombres. Sin embargo,
Dalman cita en el galilaico dos casos de yat ante nombres, y en el samaritano,
vg. es frecuente — tratándose del Targum y del Comentario del Merqa
encontrar yat ante nombres. En palmireno se usa yat una vez ante nombre y
el uso de I ante nombre se encuentra raramente. Donde es frecuente el empleo
de yat ante nombres es en los Targumim — en Onqelos, en Ps y en el Targum
palestino — y no sólo cuando traducen un V del texto hebreo sino incluso
en las adiciones y paráfrasis. En el Targum palestino se emplea mucho mas
yat que /, no sólo ante pronombres, sino ante nombres (4).
El uso, pues, del yat en estas cartas arameas las asemeja lingüísticamente
al arameo palestino, al arameo del Targum palestino sobre todo (5).
Nótese, además, que el pronombre personal en caso directo — yathon
de diversas cartas — está separado del verbo regente como ocurre constan¬
temente en el arameo galilaico, en el nabateo y, por regla general, en el Cris¬
tian opa festino. En el ms Neofíti tal es el uso constante; en cambio, en el
Onqelos, y muy frecuentemente en el Pseudojonatán — aquí probablemente
por influjo del Onqelos — y en el Samaritano el pronombre personal com¬
plemento directo se afija al verbo. En Onqelos y Ps se separa el pronombre
cuando se traduce el *t del texto hebreo.
Bajo este aspecto también, el arameo de las cartas es como el arameo del
Targum palestino.
Otro signo de ser el arameo de estas cartas occidental —y además po¬
pular— es el empleo de ‘ aldy (carta I). En el Apócrifo del Génesis, XXI,
'ahoy. El arameo literario, por ejemplo, el de Onqelos, emplea siempre 'alohL
(*) Cf nuestro trabajo «El texto bíblico del Comentario de Habacuc de Qumrán», en Lex
tua Veritas (Festschrift für Hubert Junker), Trévens, 1961, p 61.
(*) Ihid.
(3) «Lesonan sel ha-iggarot»..., I, p 130, nota 53a.
(4) Ibid ., pp 130-2. Sobre el probable uso antiguo de yat ante nombres, cf Kutscher, «Ha-
arammit ha-miqrait, arammit mizrahit hi* o ma‘arabit», Congr. Mund. de Estud. del Judaismo,
1957, pp 126-7.
O Ibid., p 132. En el Apócrifo del Génesis de Qumrán no aparece ni una sola vez el yat de
acusativo, ni siquiera delante de pronombres, pareciéndose en esto al arameo imperial y bíblico.
INTRODUCCIÓN
69
En la carta 14 se lee *ns del arameo occidental, en vez de *yns del arameo
oriental.
En la carta 8 aparece el adverbio swh en el sentido de «inmediatamente»,
sentido que sólo se encuentra en el arameo cristianopalestino ('), dialecto
con el que, según Kutscher (2), el arameo de las cartas tiene buen parecido.
Adviértase también que se usa la negación lá (/* tbzrn, carta 1) y no ’ al
con forma de yusivo; o sea, se emplea la forma la yiqtélun y no, 1 al yiqtélu
que es la forma del arameo bíblico y del Apócrifo del Génesis de Qumrán.
Como en el arameo occidental, la forma del futuro —yusivo o no — de
estas cartas en siempre yiqtélun.
Aparece en estas cartas 'im («si») por el arameo 7>i, pero esto ocurre
frecuentemente en el arameo de Neofiti 1 sin que sea necesario recurrir al
arameo de Onqelos o de Ps para explicar el empleo de *im en vez de lin: se
confundían m y n en el lenguaje popular, hablado, e incluso la n tiende a
desaparecer, como ocurre con Mariam > Marian, que en ciertos osarios
se escribe Mariah — la pronunciación que conservan los Evangelios — , y
como ocurre con el onomástico Ba'yan de estas cartas que aparece escrito
también Ba'yah.
Este 7 m de las cartas puede ser (cf p 65*) un hebraísmo lo mismo que
la forma ydw1 de la carta 14 que aparece en las dos publicaciones de Ya-
din, por más que oralmente haya comunicado (3) que la lectura verdadera
es el participio arameo ydy1 . Hebraísmos son también mfinyh y ha-nasi ,
explicables ya por ser términos técnicos, ya porque junto con el arameo se
hablaba hebreo. También al aparecer hay influjo de! griego — otra de las
lenguas habladas — en la pronunciación del nombre Bar Mysh de la carta 1 1,
y quizá en la escritura slm en vez de slm de la carta 1.
Naturalmente, aún no es el momento de dar un juicio definitivo sobre
el arameo de estas cartas no publicadas en su integridad. Pero del anterior
examen parece ya deducirse que están escritas no sólo en arameo palestino
— lo que es patente — sino en un arameo hablado en Judea, un arameo que
tiene muchas semejanzas con el arameo del Targum palestino, mas que con
el arameo de Onqelos y Ps, por más que Kutscher tienda a destacar en el
estudio del arameo de tales cartas la semejanza de su arameo con el de
Onqelos y Ps por una partegg— uso de anabnah en carta 11, por ejemplo —
y con el cristianopalestino, por otra.
(') Schulthess, Grammatik , par. 131, 5, nota 2.
C) «Lesonan sel ha-iggarot»..., I, p 133.
(3) Ibid.y p 127.
XII. La traducción del TargPal
D. Rieder es autor de otro artículo, en hebreo, sobre «La traducción
latina del Targum Yerusalmí a la Torá » (Ó- Es una crítica de ciertas tra¬
ducciones disparatadas al latín del Ps y TJ II que se encuentran en las tra¬
ducciones latinas de los Targumim de la Poliglota de B. Walton, Lon¬
dres, 1657.
A veces hay traducciones absurdas —dice — a veces traducciones que
hacen reir. Examina las traducciones equivocadas más destacadas; faltas
menores de traducción son incontables. Y esto porque el traductor de Ps
y TJ II, Antoinc Rodolphc Chcvalier (1507-1572), no era experto en Talmud
y Midrasim, pues estos Targumim (Ps y TJ II) «como es sabido, se fundan
— añade Rieder — en el Talmud y en los Midrasim» (p 9). Esta última afir¬
mación, referida a TJ II, es inaceptable, y lo es también referida a mucha
parte de los materiales misceláneos del Ps. Con tal concepción de los Tar¬
gumim palestinos se explica que en el artículo anteriormente examinado,
Rieder no intente ninguna explicación de las anomalías de Neofiti 1 recu¬
rriendo a su antigüedad pretalmúdica o premidrásica.
Aunque no fundado necesariamente en Talmud y Midrasim, es óptimo
el método de traducción que preconiza Rieder, a saber, deducir el sentido
del TargPal de los lugares paralelos de la literatura rabínica. Para traducir
correctamente, no basta el diccionario, como no bastó a Chevalier el Lexicón
de Buxtorfio (Basilea, 1640), pues a veces el error de traducir deriva pre¬
cisamente del Lexicón chaldaicum talmudicum de este autor. Hay que recurrir
a los lugares paralelos.
Ya Walton dice en el Prólogo, n. 10, e Introducción, p 84, haber tenido
que corregir muchas malas traducciones de Chevalier. Pero no fueron todas.
Rieder corrige una mala traducción de Ps Gn 19,26; de TJ II 25,1 (quae ab
initio erat illi prohibita!); TJ II Gn 28,10 (ille autem est lapis quem erexit
in foedus prius !: esta última palabra es superflua); TJ II Gn 30,11 (quia
resecturus est convivía! populorum); TJ II Gn 30,15 (Hac septimana! invi-
tetur apud te); Ps Gn 32,25; TJ II Gn 44,18-19 (et [quod] exirent cogationes
(sic: leer cogitationes!) cordis ejus et rumperentur vestimenta ejus» (hay que
traducir «pelos» en vez de «cogitationes»); TJ II Gn 47,21 (ne irriderent filios
Jacob et vocarent illos hospites galilaeos /, pero en Ps traduce correctamente,
(’) Sinai , 59, 1966, pp 9-14.
INTRODUCCIÓN
71
ne vocarentur exules ); Ps Gn 49,5; TJ II Gn 49,22 (et erant filiae regum et
primorum saltantes propter te ad fenestras et considerantes te e cancellis).
Rieder reproduce el texto que se encuentra en el ms de Nüremberg y el idén¬
tico de la Biblia Rabínica, y lo traduce como Chevalier ( mrqdn : saltantes)
menos el participio msytyn traducido considerantes por Chevalier y «escu¬
charon» por Rieder. Dice este autor que «considerantes» quizá sea traduc¬
ción razonable de msysyn (en vez de msytyn) pues se lee en Beresit Rabbá
98,18: «hijas de reyes le miraban (msyswt) a través de las ventanas».
Pero no creemos que w msytyn esté equivocado, como dice Rieder (p 11),
porque se encuentra en Neofiti (texto) y en 440 ( mdyqyn ... msytyn: te obser¬
vaban... te escuchaban). En 1 10 se encuentra mdqyn... wmstklyn bk mn swry\
como en Neofiti (margen). Aquí — en Neofiti (margen) — falta mdqyn ; en
nuestro aparato crítico ad loe probablemente habría que leer swry* (desde
los muros) y no syrwwy'h , es decir: «y te observaban desde las ventanas y te
miraban desde los muros».
Msytyn se encuentra también, como dijimos arriba, en Nu R: mrqdn...
msytyn: saltantes... exaudientes.
Otras malas traducciones señala Rieder: Ps 49,26; 50,13; TJ II Ex 2,12
(ambos pueros /, en vez de ambos mundos ); Ps Ex 9,7; 9,27; Nm 16,12; Dt 20,10
( pwlyn , aliquos /, en vez de legados ); Ps Ex 12,29 (quibus agrum colebant, en
vez de quos colebant , daban culto); Ps Ex 14,27 ( occultavit /, en vez de forta¬
leció ); Ps Ex 15,9 (nr* = atteram, en vez de alcanzaremos ): el mismo error
en TJ II con el verbo frangam ; Ps Ex 26,33 (et expandes ! velum, en lugar de
separará el velo); TJ II Ex 33,23 ( dbyr *: el santo de los santos, en vez de
el Verbo)', Ps Lv 16,21 (ab anno praecedenti!, en lugar de anteriormente , por
hacer derivar la palabra compuesta 'stqd de stt* qdm'h, en vez de sV qdm'h);
Ps Lv 23,29 (qui comederit in jejunio!, en vez de que pueda ayunar)', Ps Nm 9,6
(qui ipsis mortuus erat statim ac mandatum est illis Pascha /, en vez de: si
uno hubiera muerto junto a ellos de repente, el mandato [de enterrarlo]
recae sobre ellos); Ps Nm 10,35 ( Vexillum /, en vez de pie)\ Ps Nm 15,33;
Ps Nm 21,27; Ps Dt 1,16; 16,14; 32,10.32; 33,11.
Este artículo de Rieder, afeado por muchas erratas (J), ha de ser tenido
en cuenta por los diversos autores Le Déaut, McNamara, E. Levine —
que están traduciendo el Ps.
(') Ocho erratas hemos encontrado en las citas latinas de este artículo.
XIII. Neofiti 1 a Éxodo
Neofíti 1 al libro del Éxodo ha sido y es objeto de diversos estudios de
algunos de los cuales hemos dado cuenta en las páginas anteriores: estudios
sobre N Ex 22,4 (Scharbert, Rieder, Heinemann), tesis de Malina acerca de
las tradiciones palestinas del maná, con estudio detallado de N (y Ps) a Ex 16
completado y corregido por Vermes en N Ex 16,15.
La tesis de R. Le Déaut, La nuil pascale , es un estudio exhaustivo del
poema de las «cuatro noches» de N Ex 12,42. El autor prueba con diversos
argumentos la fecha antigua íanterior al final del siglo i d. de C. — de dicho
texto. Un argumento es la desconfianza judía desde final del siglo i respecto
a la apologética cristiana: «Pensamos — <lice Le Déaut, p 348— que ha ha¬
bido también una intención consciente del judaismo oficial de disminuir la
importancia de la esperanza pascual popular en transferir a Ros ha-saná la
mayor parte de los temas que anteriormente eran, si no propios de la Pascua,
por lo menos muy característicos de la ideología de la fiesta: creación, sacri¬
ficio de Isaac, aparición del Libertador, juicio de los impíos (del que el
castigo de los egipcios era figura sombría)... Un texto como el poema de las
«cuatro noches» difícilmente pudo ser compuesto después de que la ideología
preponderante de Ros ha-saná había acaparado estos temas, por tanto,
después del final del siglo i de nuestra Era al máximum». Del examen del
contenido y de la estructura literaria del poema y de su comparación con
midrasim y piezas litúrgicas, deduce la prioridad del poema. «Nada en este
texto, ni siquiera la mención de Roma, ...permite negar al poema de las
«cuatro noches» la misma alta antigüedad reconocida al TargPal en general,
al códice Neofiti 1, en particular» (p 359).
Le Déaut acaba de ofrecer una síntesis de sus estudios sobre la Pascua
judía y en N. Testamento, partiendo del poema de las «cuatro noches» de
N Ex 12,42 (').
Neofiti 1 a Ex 19 y 20 ha sido objeto de un largo trabajo, aún inédito,
y que posiblemente publicará el Centre Nationale de la Recherche de Francia.
Autorizados por su autor y con anuencia del Centre de Recherche (2), ha¬
cemos aquí un breve resumen de esta investigación a beneficio de los lec¬
tores de N Éxodo.
(') R. Le Déaut, «Páque juive et Nouveau Testament», Studies ín the Jewish Buckground
qf the New Testament (O. Michel et alii), Assen, 1969, pp 22-43.
(2) En carta de 23 de abril de 1969.
INTRODUCCIÓN
73*
En 1968, Jean Fotin, A. A., presentó este estudio como tesis doctoral a
las facultades teológicas de Lyon. Su título es La Théofanie du Sinai et le
don de la Lo i dans le cadre de la liturgie juive de la Féte de la P entecó te. En
un tomo de 363 pp, Potin estudia los textos litúrgicos relativos al tema;
en un cuaderno adicional de 44 pp recoge los textos del TargPal y de Onqelos
a Ex caps 19 y 20. La traducción, estudio y comparación de estos textos
targúmicos con otros textos rabínicos y con el N. Testamento, constituyen
el meollo de la tesis. Los textos incluyen N (texto), sus glosas marginales (M)
y los fragmentos del TargPal conocidos, que en estos dos capítulos, por su
utilización en la liturgia de Pentecostés, son relativamente numerosos. La
disposición sinóptica de los mismos en líneas horizontales paralelas, favo¬
rece su estudio y hace ver que N es un TargPal con sus características pro¬
pias, muy ceñido al texto hebreo, en armonía frecuente con O, cosa que
Potin explica por contaminación de O, pero que sólo se podrá explicar con
garantías cuando conozcamos el Preonqelos, es decir, ese TargPal que sub¬
yace al O actual, Preonqelos cuya existencia e influjo en el O actual Potin
delata con insistencia.
Las glosas de N proponen un texto más concorde con el ms F del MD W II,
para Potin la mejor recensión del TargPal a los caps 19 y 20 de Ex.
Del análisis de los textos targúmicos (pp 34-113), Potin ha sacado las
siguientes conclusiones:
1) El TargPal, en su origen, parece haber sido una versión bastante fiel
que nunca fue unificada.
2) De las recensiones primitivas derivan las hoy conocidas. La mas
representativa del TargPal es el ms F de la Geniza, aunque parece acusar
la presencia de varias recensiones. Al parecer, el TargPal inicialmente fue
simple versión con pocas glosas.
3) M, R y 440 son las recensiones más cercanas de F y las más inde¬
pendientes de O.
4) N y 1 10 son un TargPal: una corriente menos rigurosa en la que la
interpretación personal parece ser más grande y en la que se deja sentir el
influjo de O más fuertemente.
5) Ps por su origen es un TargPal, pero considerablemente evolucionado
con respecto al grupo F; quizá sea una forma primitiva de TargPal diferente
de las otras. Por lo demás, Ps integra numerosos elementos midrásicos en
su mayor parte muy antiguos y anteriores a las colecciones de Midrasim.
El influjo de O en Ps es considerable.
6) Hay que admitir la existencia de un Protoonqelos que podría ser una
forma particular del TargPal, distinta de las anteriores. El O actual ha ver¬
tido en arameo babilónico tal forma de TargPal.
En conclusión: el Targum ha sido en un principio una versión bastante
rigurosa. Poco a poco evolucionó integrando explicaciones más amplias,
glosas, elementos midrásicos, piezas litúrgicas; en esta fase de mayor liber¬
tad, los Targumim se mueven dentro de coordenadas marcadas por la tra¬
dición. Por eso, a pesar de que las recensiones estudiadas son numerosas,
choca que las variantes sean pocas y de poca enjundia. Vi (= Mahzor Vitry),
el ms 4017 (heb 95) de Estrasburgo, el ms 656 ENA de Nueva York y M en
realidad no añaden nada nuevo a las otras recensiones. Incluso cuando el
Targum se independiza del texto hebreo, como ocurre con el midrás acerca
de la Palabra o con las ampliaciones de los 10 Mandamientos, persiste un
74*
INTRODUCCIÓN
patrón tradicional que las paráfrasis acatan. Hay que admitir, pues, que la
literatura targúmica está sometida a leyes bastante rigurosas de transmisión;
por lo mismo, que los Targumim deben conservar una interpretación muy
antigua del texto bíblico (pp 112s).
«El conjunto de estas tradiciones targúmicas — dice Potin — nos ha pa¬
recido muy antiguo, anterior a las especulaciones rabínicas que a veces su¬
ponen la letra misma del Targum. La comparación con la literatura judía
que puede datarse con seguridad — Filón, Josefo, Pseudofilón — nos ha
confirmado esta antigüedad. Nada se opone a que el midrás sobre la Palabra
y que la ampliación aneja a los 10 Mandamientos daten del siglo i a. de C.
Al contrario, todo induce a afirmarlo» (p 358).
En la primera parte, pp 34-113, el autor hace la traducción y estudio del
TargPal a Ex 19 y 20, llegando a las conclusiones arriba enumeradas.
En la segunda parte (pp 116-215), investiga los textos litúrgicos de la
fiesta de Pentecostés; cap 1: la fiesta de Pentecostés según la Biblia y la evo¬
lución de la fiesta en la tradición esenia del libro de Jubileos y de Qumrán;
cap 2: los ritos de la fiesta de las primicias, según los Targumim; cap 3: la
Alianza del Sinaí, según los Targumim de Ex 24; cap 4: el Targum de Hab 3;
cap 5: el Targum de Ez 1; cap 6: la teofanía del Sinaí, en SI 68,8-20;
77,17-19; 18,8-16.
La tercera parte (pp 216-354) expone la teología del Targum en la tra¬
dición judía; cap 1: la Iglesia del Desierto (la nación santa, una asamblea
de sacerdotes, un pueblo de reyes); cap 2: la teofanía (en los Targumim, en
la literatura judía, su significación teológica); cap 3: la Palabra de Dios (uni¬
versalismo de la revelación del Sinaí, Semot Rabbá 5,9; 28,6; Mekilía; Tar¬
gum a Dt 33,2; experiencia de la Palabra de Dios por Israel; la Palabra de
Dios según el midrás targúmico (Memra y Dabar , el Dabar salió de la boca
del Santo, flechas y relámpagos [o la Palabra justiciera], las dos antorchas,
el movimiento de la Palabra; elaboraciones posteriores de los Midrasim);
cap 4: las 10 Palabras o mandamientos (en la liturgia sinagogal; la 1.a, 3.il y
10.a Palabras, el espíritu targúmico respecto a las 10 Palabras: su perspectiva
comunitaria y escatológica); cap 5: el Pentecostés cristiano a la luz de la
tradición judía (concepción de Pentecostés en el siglo i a. de C., estado de
las tradiciones en el siglo i d. de C.: tiempo y lugar, el nuevo pueblo de Dios,
la santidad del pueblo, el ruido de un viento violento, reunión de pueblos,
las lenguas de fuego, el habla de lenguas extranjeras); estudio complemen¬
tario de la primera semana del ministerio de Jesús (Jn 1,19-2,12). Conclu¬
sión (pp 355-358).
Como se echa de ver por esta enumeración de materias, la tesis de J. Potin
abarca muchos temas de gran interés. Deseamos que prontamente sea pu¬
blicada.
Las conclusiones de A. Potin, deducidas del estudio del TargPal a Ex 19
y 20, han de ser contrastadas con los resultados obtenidos, de momento
provisionales, por rabbi A. O. H. Okamoto, estudiante de investigación de
Oxford, quien bajo la guía de G. Vermés está preparando en esa Universidad
una tesis doctoral sobre Neofiti 1 al Éxodo. Gracias a los buenos oficios
de G. Vermés me he puesto en relación con este joven investigador quien,
en carta de 6 de setiembre de 1969, me autoriza a publicar los resultados de
su investigación en curso de elaboración. A continuación transcribimos la
información dada por rabbi Okamoto en su carta de 23 de agosto de 1969:
INTRODUCCIÓN
75*
«My thesis is entitled: «Codex Neofiti I on the Book of Exodus: its place
in the history of Targumic literature».
I do not wish to draw any conclusions before studying your critical appa-
ratus, but I believe the following data are worth noting. In order to determine
the place of Neofiti I (N) in relation to Onkelos (O) and Pseudo-Jonathan (J),
I first confined my investigations to these three complete targums on the Book
of Exodus, and left other fragmentary targums to be considered later with
the marginaba and interlinearon.
Setting aside the scribal errors (38 cases), omissions (10 cases) and dit to-
graphs (10 cases), at least 40 % of the entirc Hebrew text is rendered directly
into Aramaic with no vanants between N, O and J.
Then I have listed some 1,500 cases from the main text of N, where it
departs from the Hebrew text as regards similarities and differences between
N, O and J from the linguistic, stylistic and exegetical points of view, which
are enumerated and classified under the categories A, B, C, D and E. The
combination of the agreements and the disagreements between the three
targums is expressed in the following five classes.
Class A: N = O,
N — J,
o = j
»
B: N = O,
N^J,
o =/= J
»
C: N=£0,
N = J,
O^J
»
D: N =/= O,
N =/= J,
o = j
»
E: N=f O,
N^J,
o^j
The number of
cases is
as follows:
linguistic and
stylistic
exegetical
Class
A:
45
1
»
B:
55
43
C:
116
57
»
D:
537
60
»
E:
470
140
The outstanding feature in these statistics is the predominance of Class D
in its linguistic and stylistic characteristics, remembering that this is the case
where O and J are identical and differ from N. Thus we may say that N has
its own characteristics distinctive from both O and J.
Both classes D and E strongly suggest that N was written at a time different
from the date of O and J.
I agree with the thesis that N is a versión of Targum Yerushalmi, which
is different from Both O and J. N contains very early elements traceable to
the Palestinian inter-testamental period such as the ángel Sariel (its parallel,
as pointed out by Dr Vermes, is found in the Qumran Scrolls), but its present
form appears to reflect successive layers of revisión up to Gaonic times,
One of the very characteristic phrases in N Exodus is bkhwnth rblh (N Ex
28:1,3,4,41; 29:1,44; 30:30; 40:13,15; N margin 31:10 and 35:19; Ex 1:21 without
preposition b). Its occurrence is not confined to Exodus: cf Lv 7:35, 16:32;
Nu 3:3, 16:10 (N = 0 = J); Dt 10:6; Gn 49:3 (with conjunctive w, instead).
If I can lócate the use of this phrase verbatim in the dated external literature
(Peshitta displays five parallels to these verses, but without the word rbth),
it may serve as demonstrative evidence for the date of the basic redaction
of N as a whole.»
Dado el interés de Okamoto por encontrar la data de la expresión clave
bkhwnth rbth (en el sumo sacerdocio), en mi respuesta le remití a N Gn 14,18,
donde se aplica esta expresión a Melkisedeq, y al vol I de esta editio princeps ,
Introducción general, p 91*, donde digo que la glorificación de Melkisedeq
76*
INTRODUCCION
de la Epístola a los Hebreos 5-7 y de un fragmento de Qumrán y de este paso
de Neofiti (que coloca a Melkisedeq en el sumo sacerdocio) ha de ser anterior
al siglo ii d. de C., anterior a R. Ismael (c. 130 d. de C.) quien dice haber
sido despojado este personaje del sumo sacerdocio en beneficio de Abraham.
Junto con esta aclaración remití a Okamoto el ruego de que diese las
razones que le asistían para afirmar que N Exodo parece reflejar sucesivos
estratos de revisión hasta la época de los geonim.
Su segunda carta es la respuesta a este ruego:
«The grounds for my statement, «N’s present form appears to reflect suc-
cessive layers of revisión into geonic times», are the following: although the
sporadic and eclectic passages of exegesis in Targums are often traceable to
the inter-testamental and Talmudic literature at a doctrinal level, a strong
redactionary tendency evident in N can not have emerged much earlier than
426 A.D. (d. of Rav Ashi), postulating that there had existcd the basic Targum.
As I see it, strong redactionary elements are:
1. Resides (14) Greek and (2) Latín loan words, there are many Hebrew
words (e.g. zeman, skwm, symn, sdr , dbq> slm , h$rwkh and so on. Most of these
occur in N Exodus where O and Ps are identical in Aramaic) and some Aramaic
words which are not confined to Palestinian literature (e.g. Arab-Pers. hmynh).
They reflect the revival of Hebrew literature in 7th C. onwards.
2. The recurring phrase bkhwnth rbth (in the high priesthood) has an
overtone towards abstraction, which is characteristic of post-Talmudic exe¬
gesis; so also the frequent phrases in N such as l-$my , byt 1 amaleq , byt qwds* .
3. Hebrew verses left incompletely translated (esp. N Ex 32:1,4,8,19,23,
24,31,35 and also word dmk for Hebrew skv) reflect the scrupulous revisions
of Targums and ways of public reading of the Scriptures, which the geonic
authority could control so thoroughly. Cf. Teshuvoth Hageonim sec. 208
(Harkavy p 96); Siddur R. Saadya, 1904, p 368; Lewin: Otzar Hageonim , Meg.\
Albeck: Sepher ha Eshkol , pt. I, pp 1 7 1 f f . ; Tractate Sopherim 9:9,10; S. Lie-
berman: Tosefta Ki-Fshutah , pt. V, pp 1218 ff.
Tentatively, the following four isolated cases may suggest early geonic
origin, but the date is really an open question.
1. N & TJ II Ex 15:27. The term Sanhedrin, referring to the constituent
individuáis rather than the institution, is not traceable to the first century
Palestinian Aramaic terms, but can be traced to the amoraic stratum (b. Sotah
45a), the Theodosian Code and the Targum Sheni.
2. N Ex 22:30. Comparing a false witness to a dog is found in Ahai
Gaon’s She’eltoth. I think that some parallels in the Mekhiltas are not to be
taken seriously as of tannaitic period.
3. N Ex 12:46 displays a redundant halakhic formula /’ tfqwn mn byt
Imbrh which is neither in Talmud ñor in the Codes.
4. N Ex 17:16. «Saúl bar Kish, Mordecai and Esther wage war against
the house of Amalek» is akin to those forms in Targums to Chronicles.»
¿,Qué decir a estos resultados provisionales?
Los deducidos del cuadro estadístico de la primera carta coinciden con
lo que ordinariamente se admite respecto a la relación de N, Ps y O. Es
interesante destacar la conclusión que N fue escrito en tiempo distinto de
O y Ps. Conclusión interesante, porque Onqelos ya tenía masora —luego
texto consonántico fijo- a mitad del siglo m d. de C.
Respecto a las pruebas de una «fuerte redacción» tardía de N, realmente
son de muy escasa fuerza probativa:
La presencia de 14 palabras griegas y 2 latinas no prueba en modo al-
INTRODUCCIÓN
77*
guno una fecha tardía de redacción; de probar algo, prueba lo contrario,
cf vol I, Introducción general pp 73*-75*.
La presencia de palabras hebreas no refleja necesariamente el revivir del
hebreo del siglo vn d. de C. en adelante, que fue un renacimiento del hebreo
preferentemente entre personas cultas. Estas palabras hebreas se encuen¬
tran en toda la literatura rabínica. Véase, por ejemplo, las concordancias
a Sifra de Kosovsky (Ó' sdr , vol 4, p 1310; symn , p 1322; Ismy, p 1740; khwnh
o khwnh gdwlh, p 1002; dbq , p 580; zmn ( zmn de N Ex 23,2 es errata por zkwn),
p 750-752, etc. La raíz dbq aparece unas 17 veces en el AG de Qumrán (2),
zmn una vez (3), slm varias veces (4); hmynh , palabra árabe y persa, se en¬
cuentra en el Talmud (cf Levy ad verb y Kóhler-Baumg., p 1069).
La presencia de palabras hebreas en textos árameos no significa época
tardía. Antes del renacimiento del hebreo del siglo vn, hubo una época en
que se hablaba el llamado hebreo mísnico o hebreo medio o neohebreo.
Hoy no cabe dudar que tal hebreo era lengua hablada en Palestina, por lo
menos en el Sur, en los dos siglos primeros de la Era cristiana. A finales del
siglo n d. de C. parece que dejó de ser lengua hablada. Esta lengua se encuen¬
tra en la Misná (su mejor texto es el ms de la Misná de Kaufmann), en la
Tosefta , en los Midrasim halákicos y en las baraytot de ambos Talmudes:
representa el hebreo hablado del siglo n d. de C. y es un buen instrumento
para conocer el hebreo bíblico del cual parece ser la continuación (5). Tam¬
bién es hebreo medio, aunque no hablado, sino hebreo de Escuela, el de los
dos Talmudes y el de los Midrasim haggádicos (siglos m-v), hebreo mas
expuesto que el anterior al influjo del hebreo bíblico y del arameo hablado
y que forzosamente ha de presentar diferencias según sea hebreo del Talmud
Jerosolimitano y de los Midrasim haggádicos palestinos, o hebreo del Talmud
Babilónico y que, aparte de todos estos inconvenientes ser hebreo esco¬
lástico, influido por el hebreo bíblico, por el arameo y un tanto diferenciado
según la procedencia — tiene el de no contar con textos vocalizados (6).
Ésta es la situación del hebreo en la época de los tannaim y de los amo -
raim. De esta exposición se deduce lo fácil que pudo ser la penetración, en
textos árameos, de palabras hebreas en uno y otro período, sobre todo en
el período de los tannaim — siglos i y n d. de C. porque entonces el hebreo
era lengua hablada junto con el arameo. Es fenómeno normal en una si¬
tuación de bilingüismo que una lengua se mezcle con otra. Esto es tan cierto
respecto al hebreo mísnico que ha habido autores que consideraron a dicha
lengua como hebreo arameizado y otros como arameo hebraizado. Por lo
mismo, la presencia de muchas palabras hebreas en N -texto que había
de ser entendido por el pueblo — más bien apunta a una época — la de los
Í'J O izar Leshon Hatannaim, Concordantiae verborum quae in Sifra aut Toral Knhanim
reperiuntur; véase del mismo autor el Thesaurus Misnae, 4 vols, Jcrusaicn, 1956; el Thesaurus
Thoseflhae , 6 vols, Jerusalén, 1932-1961; el Thesaurus Talmudis, del cual han aparecido ya
20 tomos.
(2) Cf Fitzmyer, ob. cit.y p 209.
(3) Ibid, p 210. Cf Dan 2,16; 3,8; 7,12...
(4) Ibid, p 216.
(5) CfE. Y. Kutscher, «Mittelhebráisch und Jüdisch-Aramáisch», Hebráische Wortforschung
(Festschrift z. 80. Geburtstag von Walter Baumgartner), Leiden, 1967, pp 160ss; cf A. Diez
Macho, La lengua hablada por Jesucristo , pp 121-125.
O Kutscher, art. cit.y pp 160-163.
78*
INTRODUCCIÓN
tannaim — en que el pueblo hablaba hebreo mísnico, que no a los siglos me¬
dievales en que renació el uso del hebreo en la gente de cierta cultura (').
A esta época tan antigua apunta, por ejemplo, el empleo de la palabra
sdr al final de las obras de creación de N Gn l. Este cap de N, como ha
notado Domingo Muñoz en su tesis doctoral, es de lo mas antiguo de N,
un cap escapado a la revisión rabínica posterior, un cap anterior al siglo n
d. de C., época en que la reacción rabínica contra la teoría de los «dos po¬
deres» hizo revisar el cap 1 de Gn de otros Targumim. Según comunicación
epistolar de McNamara, ha descubierto en la formulación del final de los
vv de la creación de N Gn 1 — precisamente donde se repite la palabra he¬
brea seder — indicio de que estos w se leían en las ma'madoi o reuniones de
israelitas que acompañaban con oración fuera del Templo los sacrificios de
éste. Es probable, pues, que seder ya fuera palabra incluida en N Gn 1 antes
del año 70 d. de C. Cf Eclo 50,14.
Respecto a la expresión bkhwnth rbth , que por ser abstracta sería postal¬
múdica, ya la encontramos en hebreo (khwnh gdwlh) en Eclo 45,24. En
el AG encontramos otro abstracto rbwt * (el Dios de la Grandeza ), un texto
de la cueva IV de Qumrán llama a Dios con el abstracto rbw , Grandeza (2);
(‘) Cf E. Y. Kutscher, La lengua hebrea y su compañía a través de los tiempos , conferencia
en hebreo, N. York, 1968, pp 4-9, pondera el gran influjo del arameo en el hebreo, que se hace
sentir incluso en el hebreo bíblico (dos ejemplos del esquema de nombre de acción hq(lh en Is
y dos en Ester), pero sobre todo en el hebreo mísnico (esquema hqtlh , q(l , etc.); en esta clase de
hebreo el influjo arameo se deja sentir hasta en la morfología (en la 2.a pers mase y fem del
pronombre sufijado que está tomada del arameo: -eka pasa a - ak , y -ek pasa a -ik)\ a pesar
del intenso influjo arameo, el hebreo mísnico mantuvo en muchos casos su independencia
(vg., no tomó el nun epentético de la 2.a pers fem sing o de la 2.a pl del imperfecto contra lo
que se estila en arameo palestino; apenas integró los esquemas de nombres qll y mqtlh que del
arameo pasaron al hebreo bíblico posterior; en cambio, desarrolló abundantemente un esquema
típicamente hebreo, pero poco desarrollado en el hebreo bíblico — el esquema qíylh — : Kutscher,
ibid., p 6, dice haber encontrado 130 palabras del esquema qíylh en la Misná de Kaufmann,
dato interesante en orden al problema de los nombres abstractos de N suscitado por Okamoto.
Es probable que el influjo del arameo fuese más intenso en la gente culta que en el pueblo, lo
que explicaría la relativa frecuencia de los esquemas q(l y mqtl en los libros tardíos de la Biblia
y su escasez en la lengua mísnica. El principal influjo y utilidad del arameo es haber hecho des¬
aparecer del mísnico los tiempos con waw versivo y el haber así acotado el área semántica de
los tiempos (vg., el participio para expresar presente y futuro, el pretérito para el pasado, el
imperfecto para el futuro). Pero este gran influjo del arameo en el hebreo no fue la causa de
que éste desapareciese con la generación de Yehudá ha-Nasi; la causa fue la diáspora que siguió
a la revuelta de Bar Kokeba. Hasta entonces, el hebreo había continuado como lengua hablada
desde la vuelta del Destierro, al parecer, al lado del arameo, pero en el Sur de Palestina, en la
provincia de Judea, en Jerusalén y sus aledaños, donde se aposentaron los que volvieron de la
cautividad de Babilonia; sólo cuando los Hasmoneos conquistaron Galilea se extendió el área
lingüística del hebreo hacia el Norte, pero tras la matanza y dispersión de la guerra del 132-135
d. de C., quedaron algunos, muy pocos, judíos en el Sur, otros huyeron a Galilea, en la que se
hablaba en exclusividad el arameo desde hacía siglos. Los que se refugiaron en el Norte per¬
dieron el hebreo como lengua hablada, los pocos que quedaron en Judea quizá continuaron
utilizando el hebreo como lengua hablada, como parece deducirse de un dicho del rabbi del
Sur, de Bet Gubrin, R. Yohanán, que nos conserva el Talmud Jerosolimitano (cf Kutscher,
ibid., pp 7s).
Siendo éste el panorama lingüístico de Palestina, y tratándose del TargPal, Targum para
ser entendido por el pueblo judío sencillo, las palabras hebreas introducidas dentro del Targum
parecen indicar que la inclusión se operó cuando el pueblo sencillo hablaba y entendía el mísnico,
es decir, antes de que desapareciese esta lengua en el primer tercio del siglo u d. de C, Por tanto,
las incrustaciones de palabras hebreas mísnicas en N Ex son más bien signo de gran antigüedad
que no signo de época gaónica.
(2) Fitzmyer, ob. cit ., p 75.
INTRODUCCIÓN
79*
los nombres terminados en -ut (abstractos o nombres de acción) se encuen¬
tran en la Biblia, en cantidad en los libros posteriores por influjo del arameo;
y probablemente por influjo del arameo se encuentran en el hebreo de la
Misná como se puede ver en el artículo de E. Y. Kutscher, «Mehqarim be-
diqduq leson hakamim, z.l. (según el ms Kaufmann de la Misná)» ('). En
vista de lo cual es pura hipótesis suponer que expresiones abstractas como
bkhwnth rbth sean fruto de la tendencia a crear abstractos de época postal¬
múdica. Recuérdese que esta denominación se aplica a Melkisedeq, como
arriba hemos señalado.
Respecto al compuesto byt qwds* , véase en hebreo en 1 Cr 29,3 y en
Is 64,10. La multiplicación de la palabra byt más bien parece deberse a
influjo arameo. En las cartas de Bar Koseba se encuentra Bet Israel ; cf
Le 1,33.69 etc. Byt mdrs (Pes byt ulpan) en Eclo 51,23 (2).
El dejar sin traducir ciertos vv de N Ex 32, en modo alguno hay que
explicarlo por halakot de la época gaónica, pues basta recurrir al tratado
Megillah 4,10 de la Misná, o más bien a una norma ya anteriormente exis¬
tente codificada en tal tratado. Véase lo que hemos escrito sobre este tema
en vol I, Introducción general, pp 61 *s.
Respecto al empleo de «Sanhedrin» para significar sus miembros más
que la institución, en N Ex 15,27 parece que se ha de leer como en M (sbyj
sanhedrin; pero cf Jn 11,47, Sanhedrin 63a.
Respecto a Ex 22,30, la traducción de N es «Y seréis pueblo consagrado
para mi Nombre. Y no comeréis carne despedazada por fiera, matada en el
campo. La arrojaréis a los perros o la arrojaréis a los extranjeros, a los gen¬
tiles que se parecen a los perros». No es necesario recurrir a pasos de la
Mekilta ni a seeltot de geonim para encontrar este dicterio contra judíos:
Pablo, en el siglo i aplicaba la calificación de perros a los judíos o judaizantes
infieles. Véase Filipenses 3,2: «Guardaos de los perros , guardaos de los malos
obreros, guardaos de los mutilados (por la circuncisión)» (3).
El valor probativo de los demás argumentos es tan poco convincente
como el de éstos. Por todo lo cual, la redacción tardía de N Éxodo, en época
talmúdica o gaónica, hasta que no se presente pruebas más sólidas, es hipó¬
tesis sin serio fundamento.
(Terminado en setiembre de 1969)
(') En el Sefer Bar -llar, 1956-1965, pp (71s).
(2) Cf Bet Peleg (Ch. Rabin, The Zadokite Documents, [2.a ed., Oxford 1958], XX, 21,
p 41); Bet Yehudá (oh cit , IV, 11, p 15); Bet Absalom en el Péser de Habacuc de Qumrán, col V,
lín 9. En el Manual de Disciplina VIII, 5, IX. 6 byt qwds. En la Guerra de los hijos de la luz y
los hijos de las tinieblas frecuentemente se usa sdr.
(3) Cf A. Diez Macho, «Targum y N. Testamento», Mélanges E. Tisserant , Roma, 1964,
p m.
TEXTO
Y VERSION CASTELLANA
-EXODO
EXODO
CAPITULO I
1 Y éstos son los nombres de los hijos de Israel que fueron a Egipto con
Jacob; fueron cada uno con los hombres de su casa:
2 Rubén, Simeón, Leví y Judá,
3 Isacar, Zabulón y Benjamín,
4 Dan y Neftalí, Gad y Aser.
5 Y fueron todas las personas que salieron de los lomos de Jacob setenta
personas y José que estaba en Egipto (‘).
6 Y murieron José y todos sus hermanos y toda aquella generación.
7 Y los hijos de Israel se hicieron poderosos y engendraron hijos y se
multiplicaron.
8 Y surgió un rey nuevo sobre Egipto que no conocía a José y no caminó
según sus leyes.
9 Y dijo a su pueblo: He aquí que el pueblo israelita es más numeroso
y más fuerte que nosotros;
10 venid, tomemos contra ellos malos planes (-), decretemos leyes (con las
que) los disminuyamos antes de que se multipliquen y ocurra que
sobrevenga la guerra y también ellos se sumen a nuestros enemigos y
hagan guerra contra nosotros y pongan sobre sí un rey y se marchen
del país.
(') M: «(que) estaba hasta ahora».
(2) M: «pues, y aconsejémonos los secretos de la guerra».
2
E X O D U S
CAPUT I
'pixi ñas api?' as? ansa1? iVs? m Vx-itr ’sa nna&? p'Vxi
nVs? rrnv,a
¡min’i mV psa» pixn
sja'sai ]*?iaT “laü©1’
n®xi ni ^rasi p
mm *]on pas ps?ap aps?m rrxVn 'pea [!]xmPB3 Va pim
¡nnxaa
:xinn un Vai 'ínx Vai p)ov rvai
[Cetera desider] ¡psoi nV'nxi iapn Vx*wi isai
¡moiaia "|Vn xVi ^ov ir* can xV m ansa Vi: mn -jVa api
:72a psrpm p3o Vk*w '3a xas? xn rras?V naxi
xV ís? aip pnrp "is?T3 psm pr p'a ps? prrVs? aosi prvx
Vs? prx f]x psoim xaip mo snsr anx 'nm psa-
pnV ppo-i iVa prrVs? pin jVaipV xaip pio'i prxaw
:XS?"IX )a
1 1 7",7Ki] p'rx M | iVv ’i] i1?:?! I U 5 pim] pmm mH mm]
mn |»d ns? M | 8 x1? m] + mn I || 9 xas?] "as? M Ig 10 a 031]
[n]anp "mo ;m yis?si p?a M | pm] leg? pm | pj'x ^x] ps-n mn1? M
pi'xiw] leg p’XStt? xs?nx ... xanp] píen im pmi anp mo paipb
ns?-ix |?i M.
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
3
Ex 1, 11-20
NEOFITI I
1 1 Y pusieron sobre ellos jefes de servicios a fin de hacerlos sufrir con sus
servidumbres. Y construyeron altas ciudades para el faraón, Tanis y
Pelusio.
12 Y al tiempo que los oprimían, así ellos se multiplicaban y así se hacían
poderosos. Y los egipcios se sintieron angustiados ante el pueblo de los
hijos de Israel.
13 Y los egipcios esclavizaron a los hijos de Israel con dureza,
14 y amargaron sus vidas con trabajo duro de barro y de ladrillo (J) y con
toda clase de trabajo en el campo, toda suerte de trabajos en los que
los hacían trabajar con dureza.
15 Y dijo el rey de Egipto a las parteras hebreas una de ellas llamada
Sifrah (2) y la segunda Puah,
16 y dijo: Cuando asistáis al parto de las hebreas ved los asientos: si es
hijo le daréis muerte y si es hija (la) dejaréis con vida.
17 Y las parteras temieron delante de Yahweh y no hicieron como había
hablado con ellas el rey de Egipto y dejaron vivir a los niños.
18 Y el rey de Egipto llamó a las parteras y les dijo: ¿Por qué habéis hecho
esto: dejar vivos a los niños?
19 Y dijeron las parteras al Faraón: Las hebreas no son como las mujeres
egipcias, pues son fuertes: antes de que la partera venga junto a ellas,
ellas suplican a su Padre (:{) que está en los cielos y Él las responde y
ellas dan a luz.
20 Y Yahweh favoreció a las parteras y el pueblo se multiplicó y se
fortaleció mucho.
0) I: «ladrillos».
(2) M: «o sea, Yokébed y el nombre de la segunda Puah, o sea, Miriam» = TJ II;
cf Ps I; cf N v 21.
(3) I: «delante de Yahweh y les responde y dan a luz».
4
N E O F I T I I
Ex 1, 11-20
pn'snViDa finir psx»*? ]a pn^aa p:anan pn'V» pipi i i
¡poiV’s nn Diü n' nsnsV jV'Vn pnp pm
ip'»xi ps'pn pin paai pmo pin paa pnn' pn»sa pim *?ai 12
¿xa»’ na xas? anp ja nnx»
n'ppa Vx-uc'"' na n' x"nsa Trasvi 13
'axa pVis Vaai na*?ai xi'aa 'trp pVaa pn"n n' mai m
¡rapa pna mVs -n pVis Va n' xna
nnsp pnaa xnnn nap ’n xn"na» xn"nV ansan xaVa naxi 15
;n»ia xn'nnn naizn
]x x"nana *71? p'an pmn xn"na» n' pnV"a pmn na naxi 16
:'n'm x'n napi xna 7x1 n'n' pVapn xm nan na
xaVa pna» VVan na ■pn pna» xVi *’•'*’ anp ja xn"n ib mi 17
:x'Vd rv> pa"pi a'nsan
pma» na VVn ]a pn1? naxi xn"nV ansan xaVa xnpi is
¡X'Va pna"pi pnn xasns
anx xn"na» nn"nsa n'tria xV amx nana1? nn"n pnaxi 19
pmax anp p'Vsa prx pnnnV xn"n 'n'n xV n» prx p'n
:pV' prxi pnn' n» xim x[']atra
¡xnnV ispinxi xa» pioi nn"nV aa"xi 20
1 1 pnVoa] panbc M | pnnn'nsa] pmiasoa M pnp] pmp M j
o:ü] olio M || 12 pim bai] pin pnai M paa] p M pao] pxno 1 1
ip’vxi] ip'i?nxi M || 13 rapa] rwp piVisa M 14 moi]
iTaxi M . ’pp p^aa] xnrp xmVisa M | naVai] xnaVai I jnViB i.°]
xinVis M ¡1 15 xn”nV] xmV’b M nsis ... nnstr] naav mn xm
ama nnn xm nsns xnxmm nan M 16 ... pmn na] aanrrV’a
[leg 'ana] pmana Vv panoa pimm M | pVapn] [pbojpni M | xna]
nna M l mmi] nm’ pa"pni M 17 ... íbnm] ]a xm'?’ íVmm
P anp M pnar] []]nasi M'Jbban] VVa m pa"pi] ''a’’pi M ¡j
18 xn’m1?] xm*?’*? M ¡§ 19 nn’m] xm1?' M | n» prx] nv prn M
prx pnnnV xn”n] prn xmV pnnn*? M pnn’ ... onp] pnn’ nsi P onp
[prob leg piV’i] innV’n I | x[’]aa?a] ’ supra addl prxi] prm M
20 ”'] nn nma’a M | xnnV ispmxi] xnnV pino'i M.
5
Ex 1, 21-2, 6
N EOFITÍ I
21 Y porque las parteras temieron delante de Yahweh se granjearon un
buen nombre en medio (*) de la casa de Israel y Yahweh les hizo casas:
la casa real y la casa del sumo sacerdocio: Miriam tomó la corona de
realeza y Yokébed tomó la corona del gran sacerdocio.
22 Y el faraón mandó a todo su pueblo diciendo: A todo varón que nazca
a los judíos, arrojadlo en el río, pero dejad con vida a toda hembra.
CAPÍTULO II
1 Y fue un varón (2) de la casa de Leví y tomó por mujer la hija (3) de
Leví.
2 Y la mujer concibió y parió un hijo y vio que era hermoso (4) y le tuvo
oculto tres meses.
3 Y no pudiendo ocultarle por más tiempo, tomó para él una caja de
papiro y la calafateó con asfalto y pez y puso en ella al niño y le colocó
en el pastizal, a la orilla del río.
4 Y se colocó a lo lejos una hermana suya para conocer su hermana
qué f) se le haría.
5 Y bajó la hija del faraón a refrescarse al lado (6) del río y sus doncellas
caminaban por la orilla del río y vio la caja en medio del pastizal (7) y
envió a su sierva para que la cogiera.
6 Y abrió y vio al niño y he aquí el niño llorando y tuvo compasión de
él y dijo: Este es de los hijos de los hebreos.
(') M 1°: «(en medio) de las generaciones e hicieron a ellas casas»; M 2°:
«Casas del gran sacerdocio, casas de la profecía y casas de realeza» (= casas de sacer¬
dotes, de profetas y de reyes).
(2) M: «un varón levita de la tribu de Leví».
(3) M: «y tomó a Yokébed su novia por mujer».
(4) Lit: «bueno» (tob).
(5) M: «cuál sería el final del niño».
(fl) M: «a la orilla del río y las doncellas».
(7) M: «de los papiros».
6
N EOFITI I
Ex 1, 21-2, 6
m ao a» pinV pipi mp ja xmm on» mm 21
nnnnan xmai xmaVan nn^a avia pn*? nasn bina* ira
nnnna y?a naos naam xmaVa ‘rbo naoi ana nnan
¡nnai
¡T'iin'1? Tornan nan na Va nam*? mas? VaV ns?-ie npai 22
¡pa^pn xapu xna Vai mm pp*?an xnma
CAPUT II
mbn urna rr aan nbn nmaa xnai Vtxi 1
nrv' nnaai xm ao anx mm nam na mIri xnnx ma»i 2
:pnm xnbn
m-rn -an iam rr*? naon mm nnaaaV am nVa' xbi 3
maxa mm mncn x,l?a m na mni&i xnanai xnama mm
¡xnm ai bs
••rr'b rasnx na [!]mnnx ara*? pinna mnnx mnrnxi 4
bv pabna nman xmi Vs? x-npnab nsj-ian nma nnmi 5
mojí nnnax m nnbtri max na nnam m xam xnm qn
mm
)a maxi nVs? nam -aa x-Va xm x-Va m nam nnnai 6
=pn xm rmjnasn pmaa
21 pipi] pipi M 1 orna ... ^xiBr rna] pna pn1? 'nasn m M
... nn"a] xniaba [a vid delet] ’naai [Njmra: "na «Ün xnnna 'na M
amaban] xnna^m M f 22 ppVon] pbapnn M pa"pn xapu]
mm pa’pn nap? M.
2 1 nVn nmaa Nía)] nVi [Njoarca 'nv1? na? M | nmaa] [nma] ja I
n1?! urna] imx1? n,L> xna’an naar m M p 3 ain] ti» M | ri"»n]
nsrcxi M aj] *p M ¡p 4 mrsrxi] m1? napi M | m1? i'asnx] nin
x'Von msioa M jji 5 nmam xnm Vs] xm'Vm xnn: aj bv M msx]
man M || 6 pnna ja] id M | [m]nasn] pnnasn N.
7
Ex 2, 7-15
N EOFITI 1
7 Y dijo su hermana a la hija del faraón: ¿Voy a llamar una nodriza de
las hebreas que te amamante al niño?
8 Y le dijo la hija del faraón: Vete. Y fue la (') doncella y llamó a la
madre del niño.
9 Y le dijo la hija de faraón: Lleva este niño y amamántamelo y yo te
daré tu salario. Y la mujer cogió al niño y le amamantó.
10 Y creció el niño y le llevó a la hija del faraón y fue para ella un hijo y
le llamó Moisés y dijo: Porque le he salvado de las aguas.
1 1 Y ocurrió en aquellos días: Moisés creció y salió junto a sus hermanos
y vio sus trabajos y vio a un hombre egipcio pegando a un hebreo de
sus hermanos.
12 Y miró (2) a uno y otro lado y vio que allí no había nadie y dio muerte
al egipcio y lo ocultó en la arena.
13 Y salió un segundo día y he aquí que dos (3) hombres hebreos se reñían.
Y dijo al culpable: ¿Por qué, por favor, golpeas a tu compañero?
14 (Y dijo) (4): ¿Quien te ha constituido en señor y príncipe sobre noso¬
tros? ¿Acaso has decidido matarme como mataste al egipcio? Y Moisés
tuvo miedo y dijo: He aquí que ahora (5) se conoce la cosa.
15 Y oyó el faraón esto y quiso dar muerte a Moisés y huyó Moisés de
delante del faraón y habitó en la tierra de Madián y se sentó junto al
pozo.
(') Así en M. En el texto «su doncella».
(2) M l.°: «... en espíritu de profecía a este mundo y al mundo venidero y vio
que no había de salir varón puro de él y mató al egipcio y le ocultó en la arena».
M 2.°: «Moisés en el espíritu santo a los dos mundos y vio que no había de surgir
ningún prosélito de aquel egipcio y mató al egipcio y lo ocultó en la arena».
(*) M: «Datán y Abiram, varones hebreos, riñendo».
(4) Falta en el texto.
(5) M: «en verdad, se ha conocido».
8
N E O F I T I I
Ex 2, 7-15
xpva nnx "pV npm Vnx xn minan mma1? mnnx maxi i
:x,1?ü rr i*? p’jn xrvmasi p
max rr nxnpi ¡viran n*?TXi 'Vtx [njsnsn nma n1? maxi s
¡x'Van
nrr pmxi pan x,l?& rr ,,V,’a,,'x minan nma n1? maxi 9
¡mrr npnxi x,l?ü rr xnnx naoai *pn:x rr |nx mxi ■’*?
naw mpi nab n1? mm nsnen mma1? mrr nrrxi x^o nan io
¡nn’ raí» xn p nnx maxi nwa
xam nnx mi1? pon nc?a nan prxn xpjara mm n
¡nnx ]a nan na:1? na msa na: xam pnnnhnaa
ir Vopi na: pn mm x1? mnx xam xanVi xan*? Vonoxi 12
¡xVna mnaoi mnsa
nan1? naxi ps:na pnas pna: pnn xm x:nn xara pon 13
¡-pan1? na nx pa na1?
nax nx 'ir bapa xn ):,l?n a,l?m an na:1? im nui p [naxi] 14
¡xa:na mnx pa xn naxi nca Vnm mnsa rr nVapn na “pn
p nwa pnsn nma m bapa*? nsiai pnn xana m nsna siatri 15
nnxa •?» n1? a mi pian xsinxa nmzn nana anp
7 xn] in text xm ; Vtx xn] Vrxn 1 pnm] prm M 8 mman]
xm’bu M 9 ,lra"X] [not masor n"ir] 'rtr "‘ra'X M 'p’nx-i]
pmxi M|| 10 nmxi] nrmxi I; [leg m'rrxi; sic!] nm,,,xi M | xm ja]
xma M II xpjara] in text xaraiH prnin^ma] pmnavtra M
na:1?] na: M 12 xbna ... xanbi xanV] pnn xa'nva nxia: nma
yaDi nxnra m xnai nma pm: ’xat na: m1? xm xam mxn xa^yai
x*?na mm M i.°; rns xnr: m1? xm xam xmVv pnra xpmp mna n»a
xbna mm yaoi nxnsa m xnai nxnsa xmn ja aipa1? M 2.0 II 13
ps:na ... pnn] ps: [jpxmm pna: [ojmaxi |nn M ■ 14 [nax:]]
Desider in text -|m] -|nr I | bapa^ büp’a1? M nVopn] nVap m I
mnsa] nxnx’a 1 1 yvnx pa xn] svmx panp pa M | svrx] svrnx I.
9
Ex 2, 16-25
NEOFIT1 l
16 Y el señor de Madián tenia siete hijas y vinieron y sacaron agua y
llenaron los pilones O para abrevar el ganado de su padre.
17 Y vinieron los pastores y las echaron y se levantó Moisés y las libró y
abrevó su ganado.
18 Y fueron a su padre Reuel y dijo: ¿Por qué habéis venido hoy tan
pronto? (2).
19 Y dicen: Un hombre egipcio nos libró de las manos de los pastores y
también nos sacó agua y abrevó nuestro ganado (3).
20 Y dijo a sus hijas: ¿Y dónde está? ¿Por qué habéis dejado abandonado
al hombre? Llamadle y tome (4) alimento
21 Y Moisés empezó a habitar con el hombre y dio (5) a Moisés por mujer
a su hija Sipporah.
22 Y parió un hijo y le llamó Gersón porque dijo: Habitante y residente
soy en tierra extranjera.
23 Y en aquellos largos días murió el rey de Egipto y gimieron los hijos
de Israel por la servidumbre y clamaron y su clamor desde la servi¬
dumbre (6) subió delante de Yahweh.
24 Y fue oído delante de Yahweh su clamor y Yahweh (7) recordó en sus
buenas misericordias ( = en su misericordiosa bondad) la alianza (8)
que había pactado con Abraham, Isaac y Jacob.
25 Y fue manifiesto delante de Yahweh la esclavitud de los hijos de Israel
y determinó con su Verbo (o: por su palabra) libertarles.
(') M: «los pilones».
(2) M: «os apresurasteis (a venir)?».
(3) M: «el ganado».
(4) M: 4- «un poco».
(5) I: «y dio» (otro verbo).
(6) M: «de su servidumbre».
(7) M: «el Verbo de Yahweh» (lit: «del Nombre»).
(*) M: «su alianza».
10
N EO F I T I I
Ex 2, 16-25
mprca1? nn[a]*na rv pbai j^-n prisi |n yarc pm na^n i6
:jimarn ms? rv
:|inis? rv 'ptrNi pnrv aran nrca api |inrv mei «"sn jirun \i
■'rv’Q1? prvm« na bbn p na«i finias bsisn miV is
¡pin «ar
nVn ■■Vna «pi s"sm |in,,T p ]n” ar» musa na: f'"iasi 19
:pi? n1’ 'p&Sl ib
rv,l7 pnp sna: rv finpa» pa nab sin fsi nTiia1? nasi 20
• ]1Ta
¡niraV rrma mías n* aosi xna: rrnb n^a1? n»a nan 21
s:s amm mn ras dhk Dimi na» rv' mpi na mV’i 22
¡nsnar snsa
'ja ímnsi anisan saVa mi firsn n^sro «"ara mm 23
¡sinbia p anp finnVap npVoi musí singla p bs-um
sa"p rv s^aa rama nansi finn^ap rv mp sran 24
¡aps?-’ asn pns' as? amas as D"p n
pnaa1? rmaaa i asi Vsntr ran fiamas» n' mp 25
:pnrr
16 pa] + ppi: M nn[a]na] in text nnma; nirvana M I
vppa*?] np®a*7 1 || 17 Jims] pna» I II 18 prisi] fin si M
*7*7:3 |a] in text fa *7*7:3 ¡ fin-ms] finm M || 19 fv ar®] pr® I
|:v] n:s M 20 pi] ]m I | *?a'n] + [leg *7’*7p] *?'*73 M 1 21 rvn*7]
3: M aoxi] ann I || 22 nxnau] [n]"[nai:] I | 23 vara]
xara I | ¡mnto] leg ímsnsi | tonVis p i.°] Nin*?isa M Í¡Nin*7iD |a 2.ü]
s:n*7iDa 1 l N:n*7ic 2.0] fin:n*?is M 24 finn*7ap] finnVrp M
'"] ni nna'a M sa^p] rra'-p M | a"p n] crp n I | 25 n1
fiamas®] finn*?iap rv M: corr ut v 24 mp [rv]; cf 3, 7.9.
II
Ex 3, 1-7
N EOFITI I
CAPÍTULO III
1 Y Moisés apacentaba el ganado (de su suegro Jetró, señor de Madián,
y condujo el ganado) (]) detrás (2) del desierto y llegó al monte Horeb
sobre el que se apareció la Gloria de la Sekiná de Yahweh.
2 Y se le apareció el Ángel de Yahweh en llamas de fuego (3) en medio
de una zarza (4). Y vio y he aquí que la zarza ardía en fuego y la zarza
no se quemaba (5).
3 Y dijo Moisés: Me desviaré y veré esta gran visión: por qué no se
quema la zarza (6).
4 Y fue patente ante Yahweh que Moisés se había desviado para ver y le
llamó el Verbo (7) de Yahweh de en medio de la zarza y le dijo: Moisés,
Moisés. Respondió Moisés en la lengua del templo y dijo: Heme aquí.
5 Y dijo: No te acerques aquí; quita los zapatos de (8) tus pies porque el
lugar sobre el que estás es lugar santo.
6 Y dijo: Yo soy el Dios de tu padre; el Dios de Abraham, el Dios de
Isaac y el Dios de Jacob; y Moisés se cubrió el rostro porque temía
mirar a la Gloria de la Sekiná de Yahweh.
7 Y dijo Yahweh: He visto (9) bien el dolor de mi pueblo que está en
Egipto y he oído su clamor por sus opresores, pues es manifiesta en mi
presencia su esclavitud (10).
(') Omitido en el texto por homoioteleuton.
(2) I: «camino».
(3) M: «(y vino?) la Gloria de la Sekiná de Yahweh (lit: ‘del Nombre’: así este
anotador) sobre él en llamas de fuego».
(4) M; «en las zarzas».
(5) M: «... verde y no se quemaba».
(6) M «(por) qué la zarza está verde y no se quema»,
f ) M: «los ángeles».
(*) M: «... para venir; quita tus sandalias de sobre».
C) M: «el Verbo de Yahweh: Manifiesto ante mí».
(I0) M: «sus dolores».
12
NEOFITI I
Ex 3, 1-7
CAPUT III
[mv rr pm nm 'ion nm] ni» rr 'sn rmn nrcai i
■'■'■'i nnrarc [“ijp'x rrVarrx? miB1? xnxi x-imo ira
:3“lin
xm xam X’io u ja xiz?x ■’ninHwa 'iVs? ,vh xaxVa ■’Vjnxi 2
np' xi n rr*? mam xnrcxa “isaa x'io
xb "”+ ja pin xa? x'tn rr •’anxi |s?a •’üdx nrca ?axi 3
¡mao ?p'
i: ja v”T man rr1? x*ipi 'ana1? nira nao anx *’*’*’ mp ^ai 4
nan *iaxi xsnip rra jiirVa ns?a ni» nwa pirca rr1? ?axi ¡rao
nx n x?nx anx i^n rbara i'joa n*?rc xan1? a?pr x1? ~iaxi 5
¡xm rcnp *inx **il?s7 a^xp
nnVxi pnxn nn^x omaxi nnVx *pax? nn^x sin mx ?axi 6
“ip'xn xVanoa1? ja Vm anx 'lax nrca ?bbxi apar?
¡"n nnanrc
jinrVap m onsaa? man jimarx ir rran 'ana *’*’■’ *iaxi 7
¡jimiaarrc rr "mp 'Va anx jinpm ja rra; a®
3 1 rus? ri’ ... imn] desider in text, omiss ex homoiotel i na]
misa I I n'bjn’si] ’^jn-xi I | [-i]p’N] np" M | aun] xa un1? M ||
2 x®x ... xaxVa] n®x jar6®a 'i^s? m runa-a® ip’ [leg? nn-i] n-n- M
'ainVtra] -an^tra I | x®x] n®ni I 1 u ja] ua I | x-so u ja] x-arcxa M
ip’ sin n'1?] ip- xVi [leg a-tna] anea M | 3 N’rn] nxtn M | xV
mo ip"] ip' x*?i ai¿a nao na M | 4 maa] x^ax^a M | bu ja]
ua I^iaxi ... rus?] [?]axi 1J 5 ubsaa ... xan1?] ibiso ^i1?® ’n-aV
[leg vi1?s?a] r^saa M | nx ’i] nxi I ■ 6 -iaexi] naai MU’”! ... -ip'xa]
oip M|| 7 n’ n’an 'ana ,”] n- "aip "‘ra ,vii ma’a M 1 a-ixaai]
[anjasaa nuo I | n's?a® jinn1?ap] n's?a® jinnVnp M | jimias?®]
jims?x M.
13
Ex 3, 8-14
NEOFITI I
8 Y me he manifestado en mi Verbo para librarlos de las manos de los
egipcios y para hacer(los) (]) subir de este pais al país bueno y anchu¬
roso, al país que produce buenos frutos, puros como la leche y dul¬
ces (2) como la miel, al país de los cananeos, hititas, amorreos, fereceos,
amorreos (3), hiwweos y jebuseos.
9 Y ahora, he aquí que el clamor de los hijos de Israel ha subido a mí y
también es manifiesto delante de mí las opresiones que les hacen los
egipcios.
10 Y ahora ven y te enviaré al faraón y sacarás a libertad a mi pueblo,
los hijos de Israel, de Egipto.
11 Y dijo Moisés delante de Yahweh: ¿Quién soy yo para que vaya al
faraón y para que haga subir (4) libres de Egipto a los hijos de Israel?
12 Y dijo: (Con) mi Verbo estaré (5) ciertamente contigo; y esto será señal
para ti de que mi Verbo te ha enviado: Cuando hayas sacado (*’) de
Egipto al pueblo, daréis culto delante de Yahweh en este monte.
13 Y dijo (Moisés) O delante de Yahweh: He aquí que yo voy a los hijos
de Israel y le digo: El Dios de vuestros padres me ha enviado a voso¬
tros; si me dicen: ¿Cómo se llama?, ¿qué les diré yo?
14 Y dijo Yahweh (8) a Moisés (9): Soy el que Soy. Y dijo: Así dirás a los
hijos de Israel: Aquél que dijo y el mundo fue desde el principio y (el
que) ha de decirle: Sé y será, El me envió a vosotros.
(') Así con M; en el texto: «para haceros subir».
(2) M: «gustosos»; cí M a v 17.
(3) Sw.
(4) M: «sea sacado».
(3) O, con M: «(mi Verbo) estará». M: «(estará) en tu ayuda; y esto para ti» == Ps.
(*) M: «... Yo te he enviado. Cuando hayas sacado a (el pueblo)».
(7) Falta en el texto targúmico.
(K) M: «el Verbo de Yahweh a Moisés: El que dijo al mundo: Sé y fue, y el que
ha de decirle: Sé y será, dijo: Así dirás a los hijos de Israel: ‘Yo soy’ (me) ha enviado».
(9) M: «Yo existía antes que el mundo fuese creado y Yo existía desde la crea¬
ción del mundo. Yo soy el que estuve ayudándoos en el destierro de los egipcios y
Yo soy el que estaré ayudándoos por todas las generaciones. Y dijo: Asi dirás a los
hijos de Israel: ‘Yo soy1 me ha enviado a vosotros».
14
NEOFITI I
Ex 3, 8-14
xpoaVi n^nsan jm'T ja jinrr xarpaV naaa rrbinxi 8
J'TD XnaV XSnxV x-nsi X3D XSnX1? Xnn XSHX ja JiarV
■"naxi ”nm ■'xisian jinsnxV xtpana jv,l?m xa*?na j'pi j^aa
¡'on'i •"im t-isi
■"anp ,l?) rjxi tiii1? npVo ‘jxnizr ^an jmnVap xn jmai 9
:jmrr jpnn nnsm rrpnn ir
ppns1? ^xiev 'n 'as ir pañi nsnaV ■jrr nVpxi xnx jmai io
¡ansa ja
ir pox anxi nsna nn1? *?tx anx mx p •,v' anp naa naxi n
¡ansa ja j’pina Vxnizr na
nVa naa anx ja'o ■]*? vnrr jm “|as naa 'Tinx anx naxi 12
:j'nn xma bs ■>■'•’ anp jinban n'nxaa xas rr -jmpaxa -jn*’
jin1? naxi Vxmm 'ja rm1? Vtx mx xn mp [n®a] naxi 13
na n'aw na [']b nax’i jiann1? 'ir nVir jiannax n^x
;jin*7 na'x
Vxntm ^a1? naxn j'na naxi n'nx nrx n'nx n^a*? ■’■" naxi 14
vnnvi mn n^ na'a1? nvisi xrnp ja xaVs mm naxn ja
rjiann1? ’rr nb® xm
8 mVjnxi] m’Vinxi M ímnxan] ’xnxai I jiam] leg jmm c M
xsnx1? i.°, 2.“] ¡nx1? I 1.“, 2.a j,,l7m] pa’-soi M mían ... "nm] -xrv
’X' ’X' ’XT1 ’xt MS| "naxi] repet in text post n-noi |-f 9 jmnVap]
jmrVnp M | >jxi] nn1?! M 10 nsns1?] nina mi1? M i j-pins1?]
J’pi-is M: cf V seq || 11 pox] psxnx M j-pina] J'pns M 12
-j1? ... jm -jas?] n1? jm nmtoa M¿| mnx] 'nm M | m -jmpDxa ... naa]
m pian na "jm mn1?^ xjx M || 13 [n»a]] desider in text targ
naxn] [n]axi M | [-]1?] in text i*?l 1 14 nVip xin ... nca1? "’] nna’a
mm nn n1? [nja-a1? Tnsi mmi mn [xja1?»1? [n]axi ji mpa1? ni
n1?© mnx Vxntr na1? [n]am pa [i]axi [leg mnn] M i vp ... nwx mnx
jiann1?] [xja1?» mnamxi ja w x:xi [xja1?» xnamx x1? iv mmn xjx
[jjiansoa nina1? nnsi xm xixi 'xisai xmVn jiaisoa mmm xm xtx
jiami1? ’m nVtr nmx bxiBr na1? nam xna [n]axi m nn Vaa M.
15
Ex 3, 15-20
N E O F I T I I
15 Y dijo todavía Yahweh a Moisés: Así (’) dirás a los hijos de Israel:
Yahweh, el Dios de vuestros padres, el Dios de Abrahám, el Dios de
Isaac y el Dios de Jacob me ha enviado a vosotros. Este es mi nombre
para siempre y éste mi memorial para todas las generaciones.
16 Vete y reúne a los sabios de Israel y diles: Yahweh, el Dios de vuestros
padres, se me ha aparecido, el Dios de Abraham, Isaac y Jacob (2)
diciendo: Yahweh os recuerda a vosotros (3) y todo lo que os han hecho
los egipcios (4).
17 Y he determinado — con su Verbo — haceros subir de la esclavitud (5)
de los egipcios al país de los cananeos, hititas, amorreos, fereceos,
hiwweos y jebuseos, al país que produce frutos (6) puros como la leche
y dulces (7) como la miel.
18 Y escucharán tu voz e irás tú (8) y los sabios de Israel al rey de Egipto
y le diréis: Yahweh, el Dios de los hebreos, se nos ha aparecido. Y
ahora, queremos recorrer un camino de tres días de marcha en el
desierto y sacrificar delante de Yahweh nuestro Dios.
19 Yo sé que el rey de Egipto no os dejará marchar ni siquiera (9) con la
mano que es fuerte.
20 Y enviaré (10) la plaga de mis castigos y daré muerte (n) a los egipcios
con toda clase de mis portentos (12) que obraré entre ellos. Y después
de esto os dejará ir.
(') M: «el Verbo de Yahweh a Moisés por segunda vez: Así...»
(2) M: «el Dios de Isaac y el Dios de Jacob».
(3) M: «me acordé de vosotros en mis misericordias buenas (= en mi bondad
misericordiosa)».
(4) M: «lo que os hicieron servir en Egipto».
(5) M: «de los dolores (?) de».
(6) I: + buenos.
(7) M: «gustosos».
(8) M: «... la voz de tus palabras y entrarás tú».
(9) Parece que el texto hebreo (TM) al que sigue N, está corrompido y ha de
ser: «si no es con mano fuerte», como traduce M con LXX y Vg.
(,0) M: «y soltaré».
(11) M: «y golpearé».
(12) M: «con todos mis signos portentosos».
16
N E O F I T 1 I
Ex 3, 15-20
pannax nn^x Vx!®' la1? iaxn pD n®»1? rnn iaxi 15
p pann1? inV® np»n nnVxi pnun nn^x omaxi nn^x
;pi mV 'nai a1?»1? n®
pannax nnbx *’■’•’ pnV “íra^m *?xi®n xnnn rr w»m Vtx ió
“idt mai» lan1? apsn pn^ omaxi nn^x 'bu •'Vinx
^nu» paV na» n na m parp
pnsnx1? mum pina»® 70 pan' xpoxV nnaaa maxi 17
xiasn xsnx1? "oiai ^rm nnsi maxi ”rm "xisaai
;x®ana p^m xaVna x'pj pin
nnuan xaVa nn1? *?xi®n nnnm nx nm “¡bpb p»a®r is
l»a Vn nai p^» 'bjnx rnnasn pnnbx wb piani
¡jnbx ■’■’•’ aip aipri xiaiaa par xn^n i^na mx
p x*?i bvnb anual xaVa pan1' piatrn x1? anx nxn1’ mxi 19
sxs'pn xm xi’’
ia»x n 'mwns *?aa ^xiua rr Viopxi masniB nna ir nVtrxi 20
¡pan*’ n'?®' 7[**]ia nna pi pnrra
1 5 pna ñipa1? sin] pía mnn rusa1? m man MH anbtr] n1?®
ir M ¡I 16 nn^x 1. ] leg nbx I, id v 15 f aps?i pnu-] pns’i xn^x
aps?n xnbxi M ■jiarr ... -lav] [leg «ama] rama par' [sic] man»
[’pats M | ;nua ... ñas? i] anuas pa1? launa naa n M | 17 7a
pnnajxr] parasen I; jpnnsu [7a] M | "oiai ... ''xisiai] [']x[xj»jai]
["Jxfoiai] [’]s[i’m] [^«[nai] [,]x[aax,i] [-]x[nm] I | N’pa] antep ut v 8
pao I I p’Vni] panal M | 18 nx 'irm p^p1?] ’ms'm ■p’ra bpb
nx M | nal] piai I | aipn] xaipr I || 19 nsr] ut I | xt ja x1?!
XD-pn xm] xs’pr ra [leg jn^x] xn^x anx M c LXX et Vg; text N
sequitur text massoret fl 20 n’?e?x,i] naxi MI Viüpx'i] raxi mB
n mena Vaa] in text 'T mmsi; 'nana ’ci 'na M ¡Jl^ia] text
pía; ]a M.
7.— ÉXODO
17
Ex 3, 21-4, 7
N E O F I T I I
21 Y pondré las gracias de este pueblo ante los egipcios y ocurrirá que
cuando marchéis (no marcharéis) (') vacíos.
22 Y pedirá una mujer de su huéspeda y de su vecina que habita en su
casa objetos de plata y objetos de oro y vestidos y los pondréis a
vuestros hijos y a vuestras hijas y dejaréis vacíos a los egipcios.
CAPÍTULO IV
1 Y respondió Moisés y dijo: ¿Y si (2) no me creen y no escuchan mi voz
porque dirán: No se te ha aparecido Yahweh? (3).
2 Y Yahweh (4) le dijo: ¿Qué tienes en la mano? Y dijo: Una vara.
3 Y dijo: Arrójala (5) en tierra. Y la arrojó (6) en tierra y se convirtió en
una serpiente, y Moisés huyó delante de ella.
4 Y dijo Yahweh a Moisés: Extiende tu mano y agárrala por la cola. Y
extendió su mano y la cogió y en la palma de su mano se convirtió en
una vara (7).
5 Para que crean f) que se te ha aparecido Yahweh (4), el Dios de sus
padres, el Dios de Abraham, el Dios de Isaac y el Dios de Jacob.
6 Y le dijo (9) de nuevo: Introduce, por favor, tu mano en tu seno; e
introdujo su mano en su seno y la sacó y he aquí que su mano estaba
leprosa, como la nieve.
7 Y dijo: Vuelve, por favor, tu mano a tu seno, y volvió su mano a su
seno y sacóla del seno y he aquí que volvió a ser como su carne.
(') Omitido en el texto por homoioteleuton».
(2) M: «y ellos».
(3) M: «a ti el Verbo de Yahweh».
(4) M: «el Verbo de Yahweh».
(5) M: «arroja».
(ti) M: «arrojó».
f) M: «en una vara en la palma de sus manos».
O I: «que crea».
O M: + «el Verbo de Yahweh».
18
N E O F I T I I
Ex 3, 21-4, 7
pVrn nnx 'nrm ’nsm pmsxa pb’xn xasn pmn rv> ]nxi 21
:ppn [p*?rn xV]
pai ^orn pa nira namn namp jai nn*ma p nnx *?x»m 22
¡"-isa m pipnm pana *?sn pana bv pipni pana1?! arm
CAPUT IV
on» ,l?pa psa»' xVi ^ pia^m xV pxi naxi nwa aisi 1
~\bv ■’bsnx xV nax’
non naxi “|Ta xm na m1? naxi 2
ntra pin nn1? nm xsnxb mm pbm xsnxb xm pbü naxi 3
manp ja
fjpmxi rrT üpdi mstnpa ppmxi “|T m apa naab •'•’•’ naxi 4
:nT paa ion1? mm ma
nnbx pnnnax nVx i1?» ^inx anx piam' n ja 5
¡apm nnbxi pnxn nnbx omaxn
nm p'axi "aína mm Vaxi “jama yr jra *?s?x am m*? naxi 6
¡xsVna nxnsa mr xm
|a nm p-axi mama mm mm "jama yi- js?a mm naxi 1
¡mena ima1? mrn xm mam
21 [pVrn xb]] desider in text, omiss ex homoiotel P 22 ja
firma] [nnjmsaa I | namn] manir I ] pía] ’ia 1 4 jpjai] 'jai I | punaVi]
pip-aVi I | "isa] 'x[isa] I.
4 1 pxi] jirm M |y i1?»] nna’B ■ph»s M | 2 ’”] nnaa
”'i M f na] [leg ]xa] pa I | xin] + [leg? pi] jxn I | non] rain M |
3 pbo] pVp M | xm] leg mm iipVtn] pbpi M | 4 ynxi] leg
«ppnxi I rmoipa] [leg? moip ma] mmp ma M | «jpinxi] leg *ppnxi
¡it *pa lan1?] ’it *pa noin1? M W 5 piavr n] jam I | ■”■’] ma’a
m Mil 6 m1?] + ”H ma,a M.
19
Ex 4, 8-15
NEOFITI I
8 Y si no te creen ni obedecen a la voz de los primeros signos, creerán
a la voz del último (]) signo.
9 Y si no creen tampoco a estos dos signos y no escuchan tu voz, tomarás
agua del río y la derramarás en parte seca y las aguas que tomes del
río se convertirán en sangre en la parte seca.
10 Y dijo Moisés delante de Yahweh: Por favor, por la misericordia que
hay ante ti, Yahweh: yo no soy hombre dueño del lenguaje, ni desde
ayer ni desde antes ni desde que (2) Tú hablas con tu siervo, pues soy
torpe de boca, torpe (3) de habla.
1 1 Y dijo Yahweh (4) a Moisés: ¿Quién ha puesto (la boca) al hijo del
hombre? o ¿quién ha hecho a los mudos o los sordos o los videntes o
los ciegos (5) sino Yo, Yahweh? (6).
12 Y ahora vete y Yo con mi Verbo estaré con la palabra de tu boca y te
enseñaré (7) lo que has de hablar.
13 Y dijo: Te lo pido por la misericordia que hay ante ti, Yahweh, envía,
por favor, (8) (tu mensaje) por mano de aquél que conviene que sea
enviado (9).
14 Y se encendió la ira de Yahweh contra Moisés y dijo: ¿No es Aharón
el levita hermano tuyo? Yo sé que él hablará. Y he aquí que también
él viene (10) a tu encuentro. Te verá y se alegrará en su corazón.
15 Y hablarás con él y pondrás las palabras en su boca y Yo con mi Verbo
estaré con el discurso de tu boca y con el discurso de su boca y os
enseñaré (n) lo que deberéis hacer.
(') M: «postrero».
(2) I: «desde la hora (= tiempo)».
(3) M: «y difícil».
(4) M: «el Verbo de Yahweh».
(*) M: «al que ve o a los ciegos».
(a) M: «¿acaso no soy Yo Yahweh?»
(7) M: «y mostraré».
(”) M: «por favor, Señor mío, envía».
(9) M l.°: «por mano del que conviene que sea enviado»; M 2.°: «por mano
del mensajero (del ángel; probablemente hay que corregir «el rey» en vez de «el men¬
sajero»), el Mesías que ha de ser enviado».
(,0) M: «sale» ( o saldrá, cf Ps, o ha salido).
(M) M: «estaré con el habla de tu boca y con el habla de su boca y os enseñaré».
20
NEOFITI I
Ex 4, 8-15
jiw’m nmp *?p*? pao®’ x*?i i1? x*? px -im 8
nnnx noi *?p*?
11»»®’ x*?i p^xn x^oj 7*,“inV Tin1? juavr x*7 px •’irr’i 9
non n pn |nni xrwan *po®ni nnn uo p a[o]m *i*7p*?
:xn®:rn din1? pin^n xnni p
*7*700 na -ni x*? ^ pmp p pama is?aa ■’•" anp n®a naxi io
nVVaa n xjdt p Tin1? ’mpn p x*7i *?ianxn p x*7 mx
¡nax *?*?aa un na mn anx “prav a»
ix p®nn ix pa*7X vi® p ix x®3 na*? [na] 'i® |a n®a*7 ■’•’■’ naxi n
nix p*7x anx pao ix prrna
n rr “|rr «7*7x1 “jae *?*?aa os? rrnx nao ay mxi *?tx pnoi 12
:*7*7an
n-V 'uní p i-a jsa n*?® ■«■• -panp P pama ix?aa naxi 13
:xn*7n®a*7
mx »t rrTr*7 -pnx pnx x*7n *iaxi n®aa «n xnn «7pm 14
in’’ ■’an’i “jmanp*? xnx xm nn*? xm xm V^a** n*7*7aa anx
«nn*?! Hn,i
ay ['ínx] nana njxi nmea x'asna o1’ 'i®™ n-a» *?*7am 15
:pia»n n na ir* pan1’ *7*7x1 naa *7*?aa ay\ -|aa *7*7aa
8 nnnx] n’nna M I 9 xn®a"a i.°, 2.0] xntra-11? I i.°, 2.1’
a[o]m] anm N! | aon n] asm I 1 xmi p] xnma I || 10 *?ianxn p]
*?ianxa I | ’ianpi |a] 'lampa I 1 Tin*?] nn1? I ¡«a: p] xnjjtra I ns
un] in text un od¡; 'tppi [os] M: haec var lect mendose refertur cir-
cello ad un i.° loco 2.0 |¡ 11 ’«] nnaa M pcnn ix pabx]
win ix [x]a*?x M j'ao ix pn-na] x-'ao ix xn’ps M | ... anx] x*?n
xix xm M 1 1 12 naa os] [nja-aa 1 1 n-nx] -nn M «7*7x1] ’nnxi M
n"] + na M | *?*?an u] *?*?am 1 1| 13 nbv ... u?aa] n*?» man i» M|i
ra] xnVnBX1? n,l7 ’am 71 ma M i.°; xnbnrab -rnsn nnnra xa^Va ra
M 2.° II 14 xnx] pa: M || 15 [’inx]] M: loco nbx N quod
deletum est pan" ... V^aa o» ["ínx]] Tais *7*7a Din -[as *7*7a ay un
lian" mxi M jnasri n] []na]vm I.
21
Ex 4, 16-24
N EOFITI I
16 Y él hablará a tu mano (') al pueblo y él te hará de intérprete y tú
seras para él quien pide instrucciones de delante de Yahweh.
1 7 Y toma en tu mano este cayado con el que harás los signos prodigiosos.
18 Y se fue Moisés y volvio (2) a su suegro Jetró y le dijo: Voy a marchar
y volver junto a mis hermanos que están en Egipto y veré si están con
vida hasta ahora. Y dijo Jetró a Moisés: Vete en paz.
19 Y dijo Yahweh a Moisés en Madián: Vete, vuelve a Egipto porque han
muerto (3) todos los hombres que buscaban el mal de tu vida (4).
20 Y tomó Moisés a su mujer y a sus hijos y los montó sobre un jumento
y volvió al país de Egipto y tomó en su mano Moisés el báculo con el
que se obraron signos delante de Yahweh.
21 Y dijo Yahweh a Moisés: Al irte para tornar (5) a Egipto, ve todos los
signos que en tu mano he puesto. Y los harás delante (6) del faraón y
Yo endureceré su corazón y no dejará marchar al pueblo.
22 Y dirás al faraón: Así ha dicho Yahweh: Israel es mi hijo primogéni-
to o,
23 y te he dicho: Deja partir a mi hijo y dará culto ante mí; y tú te has
negado a dejarlo partir (8); he aquí que Yo voy a matar a tu hijo
primogénito.
24 Y ocurrió en el camino en una posada que un ángel de delante de
Yahweh le salió al encuentro y quería darle muerte;
(') M: «contigo».
(2) M: «y volvió» (otro verbo).
(3) M: «cayeron de sus riquezas y son tenidos como los muertos» = Ps.
(<) M: «que buscaban tu vida para matarte».
(5) M: «el Verbo de Yahweh a Moisés: al irte».
(*) M: «delante de ti y los harás delante».
O M: «el Verbo de Yahweh: Israel es mi hijo primogénito».
(8) M: «mis hijos para que me den culto ante mí y rehusaste dejarlos partir».
22
NEOFITI I
Ex 4, 16-24
nxi pmnV “[V rnrr xin nim xas rvnV “|T Vs? xin Wan ió
mp p fDVix yan1? rrV vinn
¡xn^no m iv’ na nas?n n “[T3 a en |nn x-ioin m 17
nnV -nTnxi j»a Vrx eV [njaxi nan nn’1? am nwa Vtxi is
nwaV nn' naxi pna prx |s?a nan ■’anxi ansa a n nx
:oVwa Vtx
x'nau Va uva nnx ansa1? nrn Vtx pnaa niraV ■’,n naxi 19
qwsn xnara rv j-san pim
xsnxV “iTm xnan bv pine aanxi na rv’i nnnx rr nira aon 20
mp |a ’f*’D*,a nn narnx n xnoin rp nrca aon nnsan
srvTa
mi» n •'Di Va nn nnsaV ~mnaV -jVraa ntraV •’•'•’ naxi 21
nVar xVi rraV rr ppmx nxi nsno mp pnasm "[T'a
¡xas? rr
¡Vxne ñau na •'•’•' nax pa nsnoV nam 22
xn nTP xnVtraV na-ioi ■'mp nVsn na rp nVtr -\b nnaxi 23
;-paia *pa rr Vop nx
•’•'•' mp ]a xaxVa nn- snxi nninax rvaa xmixa mm 24
¡rrrr VopaV naai
16 it bs] -jas? M | xas; rmV] [xjas;1? I | yan1?] id M |¡ 17 -|va]
iv-a M | nas?n n] [na]s?m I | ... -oí] X"o: M || 18 am] uní M
nm1?] nm mi1? M i n] rnxn M nan] nxn 1 | pna prx ]i?a nan] xn
l"na pan pía na M oVan] [übjir1? I 11 19 ima] xm pnoama inm
x’maa pa'sm prx M | -pren ... paan pmn] im Vapa1? “jtrsa m íaan n
Mi 20 naanx n] naanxn I || 21 urna1? ... ”'] ,v,n ana’»
VraV Vrn na ntrab M muir n] rnncn I | mp prnaam iva] yanp
mp pnm naam M ¡Ippinx] Poel; O Ps fppnx p 22 Vinar ... '"]
Vxnar [leg p:n] pan ñau aa m nnan M || 23 mm ... nVa’i na]
pnm xnVrtrx1? xVn nanoi "sip pnVm 'na M -paia] i*naa I
24 xaxVa] et ixVa: utrumque in text.
23
Ex 4, 25-31
N EO F IT I I
25 y tomó Sipporah una piedra y cortó el prepucio de su hijo y lo acercó
a los pies (J) del Exterminador y dijo: que el esposo quería circunci¬
darle), pero su suegro no le dejó y ahora expíe la sangre de esta
circuncisión los pecados de este (su?) esposo.
26 Y dejóle el ángel. Entonces Sipporah alabó (2) (a Dios) y dijo: Cuán
querida es la sangre (3) de esta (circuncisión) que libró a este (su?)
esposo de la mano (4) del ángel de la muerte (5).
27 Y dijo Yahweh (6) a Aharón: Sal al encuentro de Moisés al desierto.
Y salió y le encontró en el monte del templo de Yahweh Q y le besó.
28 Y Moisés comunicó (8) a Aharón todas las palabras de Yahweh a que
Yahweh le había enviado (y todos los signos que le había ordenado
hacer) (9).
29 Y fueron Moisés y Aharón y reunieron a todos los sabios de los hijos
de Israel,
30 y Aharón habló todas las palabras que Yahweh (6) había hablado con
Moisés e hizo los signos a los ojos del pueblo (,0).
31 Y el pueblo creyó en el nombre del Verbo de Yahweh y oyeron que
Yahweh se había acordado, por sus buenas misericordias, de los hijos
de Israel (ll) y que eran conocidos ante Él sus dolores; y se inclinaron
y dieron gloria y alabanza (a Dios).
(x) M: «y lo arrojó debajo de los pies».
(2) M: «el ángel exterminador. Entonces alabó».
(3) I: «+ la circuncisión».
(4) I: «de las manos del»,
f) M: «exterminador».
(6) M: «el Verbo de Yahweh».
C7) M: «el monte sobre el que se apareció la Gloria de la Sekiná de Yahweh».
(*) M: «y (Moisés) refirió»,
f) Falta en el texto.
(,0) M: «delante del faraón».
(M) M: «el Verbo de Yahweh (se había acordado) de los hijos de Israel».
24
N E O F I T I I
Ex 4, 25-31
nVanan ■nVnV nanpi xim NnVns? rr mm mío mes naon 25
pa naai írrr pair nV 'íam -nn»1? N»a wnn onx maxi
:pn rr’inm ’mn bu xnn nn-rn dik
m a'an na r-iaio nías nnair pan NaxVa htd ■’Dixi 26
:»ma -|xVan std pnn n'innV aran xnn [armi]
n'n' snto Vtni «nana1? n^a manpV Vrx pnxV naio 21
¡nTi1 p»ai "n xanpia rva moa
Va rv’i] v” íitp nVan ,vh teams Va rv' pnxV nira ’iini 28
:[nas?aV nrr npsn te’oi
: Vinar1 'im traban Va rp rosal pnxi nata Vtío 29
moi nam ntra os ■’■’■' VVa n teams Va ir pnx V'Vai 30
¡xas? TSV
’iama nana nn» ísan "n man tura xas uam 31
pite npxn pnss rr 'lanp 'Vi ante Vinar ^a rv* n^as
¡pacn
25 xud] uü I | ’iVnV nanpi] 'iVn mnn npVrn M | ’iVnV]
pV]n I | nsai] prob leg idd' | pin mnm] n:nn pn I | 26 xaxVa
nnaa? paa] na» pa xn nbana xaxba M | m] + sn'ii I | aran
mnn1?] runn m a'T© n M xtb] ’it p I | sma] xbana M || 27 '"]
rn mna-a M | xnanaV] [xnpnaa I snxi] snsn I | ’h ... moa] xnaa
,vh mnrair np' ’iVs n'bjmxn M 1 1 28 mm] 'in M I x'BünD] nains M
nban] nVa? 'n It| [nasa1? ... mi}-] desider in text || 30 bVa n]
bban I | '«] ’"n moa M xas? ms?1?] nsna mp M || 31 mnaa]
xn[aa] I | Vxnar ... ■’•”] binar ’sa m ”,i nnaa M | ansí] arixi n?aen
nanx in text: repet delend | pns?s] pmvx M ]Tixi] mm I.
25
Ex 5, 1-8
N EOFITI 1
CAPÍTULO V
1 Y después de esto Moisés y Aharón entraron y dijeron al faraón: Así
ha dicho Yahweh (') el Dios de Israel: Deja salir al pueblo y celebrarán
fiesta delante de mí en el desierto.
2 Y dijo el faraón: 0Quién es Yahweh que tenga yo que escuchar su voz
dejando marchar a Israel? El faraón no conoce quien es Yahweh y yo
no dejaré salir a Israel.
3 Y dicen: El Dios de los hebreos se nos ha aparecido; déjanos que
caminemos un camino de tres días de marcha por el desierto y sacrifi¬
quemos delante de Yahweh nuestro Dios, para que no (2) nos salga al
encuentro con la peste o la espada.
4 Y les dijo el rey de Egipto: ¿Por qué, pues, Moisés y Aharón, hacéis
cesar al pueblo de su trabajo? Idos a vuestros trabajos.
5 Y dijo el faraón: He aquí que ahora es numeroso el pueblo (del país) (3)
y ¿lo vais a hacer cesar de sus trabajos? (4).
6 Y mandó el faraón en aquel dia a los comandantes del pueblo y a sus
opresores diciendo:
7 No volváis a dar paja al pueblo para hacer adobes como el día de ayer
y anteriormente. Vayan ellos y recojan paja para sí.
8 Pero los impondréis el mismo total de adobes que hacían ayer y en días
anteriores; no se los disminuyáis porque son vagos; por eso claman
diciendo: Déjanos marchar a sacrificar delante de nuestro Dios.
(‘) M: «el Verbo de Yahweh».
(*) M: «el Dios de los hebreos para que no».
(3) Añadido encima, entre líneas.
(4) M: «de su servidumbre».
26
NEOF1TI I
Ex 5, 1-&
CAPUT V
nnVx isk pa hsíid1? pnaxi janxi nwa iVs? pa ana jai i
:xaaaaa xa*7p pina Xas? IV lf?P VxnrH
ir’*? Vxatr n n^nV^aV n'Vpa s?atr?x n <m ]a nsno aaxi 2
¡nVrca nsx n,‘? Vxatr na r,■, xm p sít1 ns?ao
xnVn *]Vna mis js?a Vas pVs? ■’Vinx "aas?! pinVx paaxi 3
ximaa jir* sían xVa pVx mp aapn xaaaaa par
:xaana íx
xas? rr pVoan pnxi nwa pa na1? □'asan xaVa pnV aaxi 4
:piaanVioV iVtx pnnTasa
pan1 pVoam [xs?axn] na» pa prx pío xn nsno aaxi 5
:pnanVio p
¡aa-’aV pnpm na xas?n pn’aao n xmn xava ns?no npoi 6
Vanxa *pn xV piaV pVaV xas?1? |an p^aV psoin xV 1.
:pn pnV pan pVr prx aaapa “pn xVí
pwn aaapa pm Vanxa *pn pnas? prxa xia’’1? mao na 8
pnns prx pa pía prx pV'oa max pma ps?ian xV pn^s?
:pVx mp anpn Vía aa^aV
5 l pa] p M pnaxi] pn[axi] I | w] ,v,n nnaa M || 2 p]
+ xm I »at¡?x n] satrxn 1 3 pn1?»] xnfbx] I; pnnbx M | 'mam]
"xpasn] I anpr] nanpn M xbn pbx w] xbn ’x-iasn pnnbx M |
snsr] [»a]x['] I I 4 pnnmasa] [pnn]*ras p I || 5 na» pa prx]
[n]as pna pin M | [xsnxn]] superadd | pn’inbio p] [pn’ijnbiaa
I: prob I legit ’V'sa pnanVis] pamas® M || 6 pn’Dio] id M
pn’pm] id M || 7 p-a1?] in text ex errore pa1? aa’a1? | ban’xn]
bianxn M prx] prn M || 8 prxn] prx n I; prm M | ban’xn]
biafrrxT] I | prx pa pía prx] prn p pía ja. prn M | prx 2."] prn I ,
anpn] nanpr M.
27
Ex 5, 9-18
N E O F I T I I
9 Agrávese el trabajo sobre los hombres y háganlo y no se ocuparán (')
en palabras mentirosas.
10 Y salieron los capataces del pueblo y sus comandantes y dijeron al
pueblo diciendo: Así ha dicho el faraón: Yo no os daré paja.
1 1 Id vosotros, cogeos paja de donde la encontréis, porque no se dismi¬
nuirá (2) nada de vuestro trabajo.
12 Y el pueblo se desparramó (3) por todo el país de Egipto para reunir
rastrojo para (hacer) paja.
13 Y les apremiaban los capataces diciendo: Terminad vuestro trabajo, el
cupo de cada día, como cuando se os daba paja (4).
14 Y los comandantes de los hijos de Israel que habían puesto sobre ellos
los capataces del faraón fueron castigados diciendo: ¿Por qué no habéis
terminado vuestro cupo de fabricación de adobes (5) como ayer y
anteriormente ni ayer ni hoy?
15 Y vinieron los comandantes de los hijos de Israel y clamaron (6) ante
el faraón diciendo: ¿Por qué obras así C) con tus servidores?
16 No se da paja a tus servidores y tú nos dices a nosotros (K) tus servi¬
dores: Haced adobes: Y tus siervos han sido castigados y el faraón y
el pueblo tienen la culpa f).
17 Y dijo: Sois unos vagos, unos vagos; por eso decís: Queremos ir a
sacrificar (10) delante de Yahweh.
18 Y ahora, marchaos a trabajar pero no se os dará paja y debéis de dar
el cupo de ladrillos.
(') M: «se apoyarán».
(2) M: «yo no disminuiré».
(3) I: «se dispersó».
(4) M: «había paja».
(5) M: «el cupo de adobes».
(6) M: «y suspiraron (?)».
(') 1: «se obra así».
(*) M: «ellos nos dicen».
(*) M: «culpables».
(,0) I: «y haremos sacrificios».
28
NEOFITI I
Ex 5, 9-18
¡■pipen p*?aa pposn1' xVi na pnasn xnan bv xnTas ppnn 9
pna na'aV xa»*? p-iaxi pn'anoi xasn pnpm pan 10
:|an pa1? an1 mx n'1? nana nax
|a siana xb nnx pna»n n jx p pn pa1? iao iVtx pnx 11
¡asna pa^nVie
¡pn1? pp xa:»1? ansm xsnx *?aa xav pnaxi 12
-pn xava av aiao panTas? laVtrx "la’a1? ppm ípnm 13
pan pa1? an'na mm na
“i»'»1? nsnan mprn pn'1?» pie? n Vxner 'm pmano ipVi 14
x*?i Vanxn -pn xb p1?^1? paaiao pnabtrx xb na *?*?aa p
¡pnn xav mnVi ^ianx mn1? lanpn -pn
pa na1? -)»■’»*? nana mp musí [^jx-io?** nan pmano pnxi 15
¡pía»1? pa narn
xm na» -pa» ]*? nax nx pia^i pías?1? amn» rrb |an 16
¡pon xas;i nsnai ip1? pnas?
anpn Vti pnax pnx ][']na pía p^aa pnx pV’aa naxi 17
anp
¡pmn x^ia1? aiaoi [pa1?] amnx x1? pm in^a i*?tx pnai is
9 ppnn] TPnn M xnray] [xnpay I | pposrr] panno- M |
papen] -ipm MÍ] 10 prrpm] [pmp]nn I | p-iaxi] naxi I || 11
pnatrn n] [pnairm I | mana] y:a xix m1? M | pamela ja] [painjVisa
I | asna] oins M | 12 pnaxi] pmxi Urjan1? ... xaia1?] xian Para1?
M 13 ppm] ppm M | mm] nn n 1 1 jan ... mm] xian mn n M |
14 pma-io] m-a-io I ¡ pie? n] pnn Ifl-ipm] x-pm M | jaba1? paaiao]
x-iab mao Mjiin1?] Tin1? I ¡ mn1?!] mn1?! M 15 pma-10] m-ano M |
invnn] leg? ímn-i M: M habet imvri! | js?a naV] |»[a] [n]ab M | “Tasín
pa] p -rasinx I ¡| 16 p nax nx] p [|]nax pin M | ipb] j-p1? M |
p'an] a-a-n M || 17 pnx ][-]*ra pía] [p]nx ja pía ]a M | j[-]na]
in text jna | a— ipil] na mi I; naipi M || 18 amnx] amma M;
[pa1?] add in M | aiaoi] mam M.
29
Ex 5, 19-6, 4
N E O F I T I I
19 Y los comandantes de los hijos de Israel los vieron disgustados al
decir(les): No habéis de disminuir el cupo diario de vuestros adobes.
20 Y encontraron a Moisés y a Aharón que estaban (]) ante ellos al salir
ellos de delante del faraón.
21 Y les dijeron: Que Yahweh (2) se os aparezca y juzgue pues habéis sido
causa de que nuestro nombre tenga mala reputación delante del faraón
y ante sus príncipes, poniendo (3) la espada en sus manos para darnos
muerte.
22 Y se volvió Moisés delante de Yahweh (4) y dijo: Por favor, por las
misericordias que hay delante de Ti, Yahweh, ¿por qué has hecho mal
a este pueblo y por qué me has enviado?
23 Desde que vine al faraón (3) a hablar en nombre de tu Verbo, maltrata
a este pueblo, y no has liberado en modo alguno a tu pueblo.
CAPÍTULO VI
1 Y dijo Yahweh (2) a Moisés: Ahora verás lo que voy a hacer al faraón,
porque por mano dura deberá dejarles partir y por mano dura deberá
expulsarlos del país.
2 Y Yahweh (2) habló con Moisés y le dijo: Yo soy Yahweh,
3 y me aparecí por mi Verbo a Abraham, a Isaac y a Jacob como el Dios
de los cielos (6), pero no les di a conocer mi nombre poderoso, Yah¬
weh O.
4 Y también pacté con ellos mi alianza: darles el país de Canaán, el
país de su residencia donde habían habitado.
t1) M: «puestos».
(2) M: «el Verbo de Yahweh»; cf ms D de la Geniza.
(3) M: «(y juzgue) a vosotros porque habéis hecho maloliente nuestro aliento
ante el faraón y ante sus siervos poniendo».
(4) M: «en oración».
f) M: «(desde) la hora en que entré delante del faraón»,
f) TM: «El-Sadday».
O M: «pero el nombre del Verbo de Yahweh».
30
N EOFITI I
Ex 5, 19-6, 4
I» pssan xV -la-'a1? r*aa pnrp ’ua •'Dio pam 19
: prava dv mao pana1?
ja prrnipaxa prrmaip1? pa^p pnx m ntra iv ímxi 20
¡rima mp
'axa era ja® rv pnaox n p*m pa'Vs? •’^arr* pnV naxi 21
:jrv rrVapaV pirra xain jna1? vsxai runa
p?a naV *paip |a pama is?aa "taxi ,v’ mp n^a irni 22
:vv nn^p |S7a naVi p^xn xa»1? n[irx]ax
xas?V pxax yiaa naa n^^aa1? asna nn*? rvnxi xiar ¡ai 23
:“jas7 rv rvpae íx1? p-iaai pVxn
CAPUT VI
xra anx nsns1? laax n na 'ann pía n^aV iaxi 1
¡xsnx |a pnrv rntr xa^pn xrai pnrv nVir xa^pn
xin X3X r1? naxi ntra a» w V^ai 2
x’atr nbxa npa?'’ Vsn pnr bv amax bv na^aa rv*?3rpxi 3
¡pnV npjsnix xV xa-pn -atr ma
I síidt xs7ix rr pn1? jna1? pnas 'as? -a^p rv na^p rmVi 4
:na nmnx n prniamn xmx rv
19 nía -dio] "mi prrmo I; ’m'-mo M | pa-iab p] [pD^aJa*?» I |
¡vara] xar M 20 isnxi] isnyi I ! pmp] prnsa M || 21 ■"■]
rn mn-a M jnaV ... jrn] nano mp jm rp [finjnox n pan’ [jvri]
jira1? mas? mpi M n’bapaV] biap’a1? M i| 22 w] + ibxa M
n[trK]3X] nxirax N! || 23 rts?^ ... xiat] nmo mp n,l?m xnsrc? M
pisai] xanrai M ixb] sic in text | rvpiB wV] leg? npns ’b: ranr x1? I.
6 1 ■”’] rn nna-a M I ias?N n] [ia]s?Ni I 1 sra] ra M i N-rai]
■raí M 2 ""j ni nna’a M || 3 n’biiv’Ni] 'Vjn'Ni M | ... ’ac> ma]
rn nna'a oen M; cf 440 | n[']snw] ’ superadd ; 4 Tin,?i] -nnbi I |
-as?] prob deld | Nsnx 2 u] leg mx.
31
Ex 6, 5-13
NEOFITI I
5 Y he oído también el clamor de los hijos de Israel a los que los egipcios
esclavizan y he recordado con misericordia mi pacto.
6 Os lo juro: Di a los hijos de Israel: Yo soy Yahweh, y os sacaré ( 1 )
libres de debajo del yugo de la esclavitud de los egipcios y os libertaré
de sus trabajos y os redimiré con mano fuerte (2) y con grandes juicios.
7 Y os separaré (3) para mi nombre, para pueblo de santos (4) y mi Verbo
será para vosotros Dios Redentor, y sabréis que Yo soy Yahweh, el
Dios vuestro que os liberté f ) y os saqué de debajo del yugo de la
esclavitud de los egipcios.
8 Y os introduciré en el país que, levantando (H) mi mano, juré dar a
Abraham, Isaac y Jacob, y os lo daré a vosotros en herencia (7) y
posesión. Yo (8), Yahweh.
9 Y Moisés habló así con los hijos de Israel y no escucharon (9) las
palabras de Moisés por dureza de espíritu y por la dura servidumbre.
10 Y habló Yahweh (10) con Moisés diciendo:
1 1 Vete, habla con el faraón, rey de Egipto, y (n) deje salir a los hijos de
Israel de su país (12).
12 Y habló Moisés delante de Yahweh diciendo: He aquí que los hijos de
Israel no han escuchado (mis) palabras y ¿cómo me escuchará (13) el
faraón a mí, yo que soy torpe (14) de lenguaje?
13 Y Yahweh (10) habló con Moisés y Aharón y les dio instrucciones
respecto a los hijos de Israel y respecto al faraón, rey de Egipto, en
orden a sacar (15) a los hijos de Israel del país.
(') M: «de la esclavitud».
(2) I: «con brazo levantado»; cf ms D de la Geniza.
(3) I: «y (os) tomaré».
(4) M: «para pueblo santo»,
f ) M: «os saqué libres de...»
(tí) M: « ...que he levantado (levantando) mi mano»,
o M: « ...herencia. Así ha dicho Yahweh».
(8) I: «ha dicho (Yahweh)» = ms D de la Geniza.
(9) M: «a Moisés por dureza de...»
(I0) M: «el Verbo de Yahweh».
(n) = «para que (deje)».
(12) I: «del país».
(13) M: «(no) me escucharon, ¿pues cómo me escuchará?»
(u) M: «difícil».
(I5) M: + «libres» o «redimidos».
32
NEOFITI 1
Ex 6, 5-13
jna»®a musan Vn-iep nan jinnVap rr n»a® xix ninVi 5
swp rr pama imanxi jiña
mnn |a j'p-na jiarr p'axi ••■*■* mx Vxn®1’ na1? *iax n»ia®a 6
jian’ pnaxi jinnnVa ja jiarv ar®xi "man jimia»® ti
tj'anan jnn moai xs^pn Va
pina nVx1? jiaV nana ,nn,i j^np a»1? 'a®1? jiarr ®*isxi ?
jiarr rrpsxi rrpna n jianVx •’•’•’ xin mx mnx ji»*Tm
masan jimia»® ti mnn ja
□max*? nrr jna1? n»ia®a t rrapn x»nxV jiDT *?»xi 8
mx momo [hit] jiaV mrr jnxi ap»,l?i pnxV
mnspa man nVa1? i»a® xV Vxn®'’ na a» jna n®a Wai 9
:n®p jnVioai rm
nana1? n®a a» *’•’*’ Wai io
:rr»nx ja ^xa®' na ir n1?®'! D’Tsan xa*?a n»*ia a» Va Vi» n
'[•’jVa*? i»a® x1? Vxn®' na xn nana1? anp n®a Wai 12
:V?aa mn mxi n»na na »a®^ jnann
V»i bxn®*' na *?» jinrr npai jnnx a»i n®a a» V?ai 13
:x»nx ja Vxn®' na rr xpaaV anuan xaVa n»“ia
5 mn1?!] rinV 1 1 m nsa® xix] m ’anp Va M | mnxan] 'aura n 1 1
jiña] jinm M j| 6 nsna®a] ja1? M | -iax] max I | mx] + xm I |
jinma»® ... pp-ns] nía»® |a M | mnn ja] mnna M | ’x-ism I l
xs'pn Va] xbaia [leg smxa] snxa I || 7 Bnsxi] aoxi I | ds?1?
j-trnp] xtrnp naixV M mpns n] [mpjnsn I | ja ... mpns] mpsx
ja j’P’iD jiam M | mnn ja] mnna I | rnsan] ’xnsan M || 8 mspn]
nspt n I | 'T1 mspn] ’T m ma-snx n M | [inm]] in text jnbi! | [inm]
...] n [n]ax jna [leg inm] tt M | mx] [n]ax I || 9 j’na] ja M
nnspa ... nVa1?] [leg niTsp] mmsa ja nena1? M | n®p jnbisai] jai
n®p jnVs M|| 10 Initio hujus v repet 'ín na os? jna n®a bbai
v praecedentislj''”] nn nna’a M || 11 nn?nx ja] xs?~ixa I || 12
na ... is?a®] na bap' -pxi na V-ap M | '[^Va1?] nVa1? in text | nn]
'itp M 13 ■'■'•’] rn ma’a M | xpsab] + j’pns M | na m] bis in
text | xs?nx n NSnN» I.
U. EXODO
33
Ex 6, 14-25
N EOFITI I
14 Estos son los jefes de su casa patriarcal: Los hijos de Rubén, primogé¬
nito de Israel: Hanok y PaMú, Hesrón y Karmí. Estas son las familias
(o. clanes) de los hijos de Rubén.
15 Y los hijos de Simeón: Yemuel, Yamín, Ohad, Yakín, Sóhar y Saúl,
hijo de la cananea. Estas son las familias de los hijos de Simeón.
16 Y éstos son los nombres (¡) de los hijos de Leví, según sus genealogías:
Gersón, Qehat y Merarí. Y los años de la vida de Leví ciento treinta
y siete años.
17 Los hijos de Gersón (2): Libní y Simí, por sus familias.
18 Y los hijos de Qehat: Amram, Yishar, Hebrón y Uzziel. Y los años de
la vida de Qehat: ciento treinta y tres años.
19 Y los hijos de Merarí: Mahlí y Musí. Estas son las familias de los hijos
de Leví según sus genealogías.
20 Y Amram tomó por mujer a Yokébed, hija (3) del hermano de su padre,
que le parió a Aharón y Moisés. Y los años de la vida de Amram,
ciento treinta y siete años.
21 Y los hijos de Yishar: Qórah, Néfeg y Zikrí.
22 Y los hijos de Uzziel: Misael, Elsafán y Sitrí.
23 Y Aharón se tomó por mujer a Eliseba, hija de Amminadab, hermana
de Nahsón, y le parió a Nadab, a Abihú, a Elazar y a Itamar.
24 Y los hijos de Qórah: Assir, Elqanah y Abiasaf. Estas son las familias
de los hijos de Qórah.
25 Y Elazar, hijo de Aharón, tomó mujer de las hijas de Putiel y le parió
a Pinhás. Estos son los jefes de las casas patriarcales de los levitas
por sus familias.
(’) I: «son» (///. «ellos»).
(2) Así en vez de «Gcrsom»: confusión de m/n.
(3) M: «su amada» o , más bien, «(su) tía, para él»; cf LXX PeS Vg «su prima»
con texto de N; TM O Ps M: «su tía».
34
NEOFITI
Ex 6, 14-25
■pin bxatma naia pixaa na [!]pnnax rra fiara ]*,**l7X
¡pixaa aiaa pnnsnr p'Vx 'aaai paxn xibsi
nnasaai ma 'mxttn ansí anxi 7"*»**i Vxizr psaan ’uai
:py»en im pn'nrsnT pix p'Vx
ain 'aaai nnpi mens panin'1? aVa asa nna» p'Vxi
;pi® »aun pn*?m nx» aVa in
:pnnv,snT‘? •,»»nn aa*? pansa asa
napa 'vn ['jian Vxasn paam ansa mas? nnpa ’im
n*?ni pn*?m nx»
aVa 'lian prrnvsnT prx p*?x 'enai 'brm maa asai
jpn-o'in-'?
nV mVn nnxb n1? laxa anx ma aaav n' mas aosi
¡psa? san pnVni nxa naasn in aan na?» na pnx n*
rían son nap anxn asai
ranoi pxVxi ’axtrr» *?xasn asai
naVa nnxb m1? ptzmsa mnnx aíras? na »aer*?x n* pnx aon
nanpjx na itsVx na xm-ax na aii n- n^
pn'nvsnT prx p'Vx *]ox'axi nspVxi a-ox napa asai
¡napa [-]aaaa
ni’Va nnxV n'V Vx-’üidi ansa p nV aos pnx aa itvVxi
¡pn^nasaTV n-ai*? nnax fhra p-Vx onra n' n'1?
14 nDi3] nniDs I | pnnsnf] n-mr I; nvrinr M || 15 ma]
na I nmiyiDi] [nm»]» I II 16 nmsefl [p]in I I pmoirr1?] pnmnVnV
I | uen] leg ’ien I || 17 pnn,,snT1?] prinrrinT1? M || 18 [’Jien]
aen I; in text ueni | 19 prrnrsnT] mminr 1 | prnoirr'? ... prrnvsnT]
pnrma^n1? 'torV mr'sat M || 20 ... na a] n1? xna’an M ||
23 na] naa M | nnx1?] infx1?] I | aanpjx] ’ superadd || 24
['pía a] lian in text | pmnranf] mmint I; pnmvsat M || 25 ]»
rrnia] [mnpan I | n-ma] pnma M | nnxV] ínDtV] I | mera] hic et v 14
vid leg 'era | prrnvsnT1?] prnanT*? I.
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
35
Ex 6, 26-7, 4
N EO F IT I
26 Fueron Aharón y Moisés a los que Yahweh (dijo) (]): Sacad a los hijos
de Israel (2) de la tierra de Egipto por sus unidades militares.
27 Ellos son los que hablaron con el faraón, rey de Egipto, en orden a
sacar a los hijos de Israel de Egipto. Ellos, Moisés y Aharón.
28 Y aconteció en el día en que Yahweh (3) habló con Moisés en el país
de Egipto,
29 que (Yahweh) habló con Moisés diciendo: Yo soy Yahweh: Habla con
el faraón, rey de Egipto, todo lo que Yo (4) hablo contigo.
30 Y dijo Moisés delante de Yahweh: Yo soy torpe f) de habla, ¿cómo
el faraón me va a escuchar?
CAPÍTULO VII
1 Y habló Yahweh (3) a Moisés: Mira que te he constituido a ti señor y
príncipe para el faraón, (6) y tu hermano Aharón será tu intérprete.
2 Tú hablarás todas las cosas que te he ordenado C7) y Aharón tu her¬
mano hablará con el faraón y (8) dejará salir a los hijos de Israel de su
país.
3 Y Yo endureceré (9) el corazón del faraón y multiplicaré (mis) señales
y mis portentos (l0) en el país de Egipto.
4 Y no os escuchará el faraón y Yo colocaré las plagas de mi venganza
en Egipto y sacaré mis ejércitos, mi pueblo, los hijos de Israel, del país
de Egipto con grandes justicias.
(J) Falta en el texto.
(2) M: 4- «libres».
(3) M: «el Verbo de Yahweh».
(4) M: + «ahora».
(5) M: «difícil».
(*) M: «He aquí que te he puesto como señor para el faraón».
(7) I: «(te) ordenaré»; M: «que Yo ordeno»,
f) = «para que (deje salir)».
(*) I: «endureceré» (otro verbo).
(,0) M: «mis señales y (mis) signos». I: «el milagro de Yahweh».
36
NEOFITI I
Ex 6, 26-7, 4
1» Vx-wrn rr ípax pnV [nos] n ncrai pnx mn 26
:|m,niV,,n Vy ansm xynx
Vxnp' rr npaaV anisan xaVa nyna as? p-n-’x 27
:pnxi rwn xin ansa )a
tamisan xsnxa npa ay v,‘’ VVa n xava mm 28
trisan xaVa nyna ay VVa ■,v’ nsx ib’bV nira ay [rv’] VVai 29
:*]ay [V]Vaa nix n na Va rr
;nyia 'ja Vap' pnam VVaa nsn nix anp ntra naxi 30
CAPUT VII
pnxi nynaV b'Vot an -|rr irisan ^an ntraV naxi 1
¡■pann nn'' “pnx
nyna ay VVa- -pnx pnxi *]ir mps n na Va rr VVan nx 2
ín^ynxa Vinar na rr nVizm
xynxa Turna ni "["Joi rr idxi nynan xaV ir *ipinx nsxi 3
:nsan
paxi a-nsaa mayaia nma n* npxi nyna pasa Vap^ xVi 4
prn moa ansan xynxa Vx*w na noy rr miV^n ir
:panan
26 [nax] ] desider in text | ,v] rn tib’d M | Vxnem] + pp,_is M |
ja] [xsn]xa I (|.; 27 prx] prn I | ansa ja] [crnxjaa I || 28
VVa n] [VV]m Ig ”’] fn nna-a M || 29 [-”]] desider in text;
rn n-na-a M | ñau] + ton I; in text: w mx w [add a I: + xm] nx |
mx n] [nijxn I; + jsa M | [V]Vaa] in text paa! || 30 vn] + xn I |
nix] mxn I | un] ’&p M | pnam] -pm I.
7 1 ""j m nnans M | ... mían] nsnsV pan1? in’ mrnp xn M |
■jiann] [*]iai]nm M || 2 mps n] npsn I | mps] npsa x:x M
n’snxa] [n’s?]nx ja I || 3 ppinx] Poel; 4, 21; nn?px I | ’[’]di] noi N |
'nams rn '['Jai] [leg ”oi]noi m "nx M | ^nams] m na'n I; [’rnrpns M 1 1
4 rrna] nna I | xsnxa] [xynx] ja I.
37
Ex 7, 5-16
N EOF1TI I
5 Y conocerán los egipcios que Yo soy Yahweh cuando ponga las plagas
de mi venganza sobre Egipto y saque a la libertad a los hijos de Israel
de entre ellos.
6 Y Moisés y Aharón lo hicieron; conforme les ordenó Yahweh (*) así
hicieron.
7 Y cuando hablaban con el faraón tenía Moisés ochenta años y Aharón
ochenta y tres.
8 Y dijo Yahweh (') a Moisés y a Aharón diciendo:
9 Cuando el faraón hable con vosotros diciendo: «daos (2) una señal»,
dirás a Aharón: Toma tu vara y arrójala (3) delante del faraón y se
convertirá en una serpiente.
10 Y entraron Moisés y Aharón al faraón e hicieron conforme les había
mandado Yahweh ( 1 ) y Aharón arrojó su vara delante del faraón y
delante de sus servidores (4) y se convirtió en una serpiente.
11 Y el faraón llamó también a los sabios y a los adivinos y también ellos
— los adivinos egipcios — hicieron lo mismo con sus encantamientos.
12 Y cada uno arrojó su vara y se convirtieron en serpientes, pero la vara
de Aharón se devoró sus varas.
13 Y se endureció el corazón del faraón y no les escuchó según dijera
Yahweh (*).
14 Y Yahweh (') dijo a Moisés: se ha endurecido el corazón del faraón.
No quiere dejar partir al pueblo f).
15 (Vete) (6) al faraón por la mañana: he aquí que él sale a refrescarse
junto al río (7); y ponte a su paso a la orilla del río y toma en tu mano
la vara que se tornó en serpiente.
16 Y le dirás: Yahweh, el Dios de los hebreos, me ha enviado a ti a decir:
Deja salir a mi pueblo y (8) den culto delante de mí (9) en el desierto,
y he aquí que hasta ahora no has obedecido (10).
(') M: «el Verbo de Yahweh».
(2) M: «poneos» (?).
(3) M: «y arrója(la)».
(4) I: «gobernadores».
(5) M: «a su pueblo»,
f) Falta en el texto.
f) M: «junto a las aguas»,
f) = «para que (den culto)».
H M: «delante de Él».
(l0) M: «(no) fias escuchado».
38
NEOFITI I
Ex 7, 5-16
ansa Vs? TiisniB ana rr ■,niz?x id ■,v’ nsx mnx "asa isna
¡prrrnn ppno 'axatta 'is ri' apsxi
mas |ia jiña' ap*n n» -pn jnnxi nra ans?!
prr’mWBa piw a*?ai pian aa jnnxi nm pw pian aa ntyai
:ns?as DS7
na'a1? janxVi arca1? w' “taxi
jnnx*? aa-rn jq'o paV ían aa^a1? n»as paa» ^a1 max
¡XTn1? man naas Dap rrrr p*?Di *jaan rv* ao
pbai apea na ya pa íaasn naaa rmV pnxi arca *?s7i
¡x'rnb nnm 'íans? Dapi ns?aD Dap nnain rv> pnx
pn^tran prx rjx nns?i xnpanVi x^a^an1? ns?aD ain1? xapi
:pa pacana "asan
¡panan rr pnxn n^nDin s?*?:n jvn1? jnm anüin aai ip*?Di
Waa aa “pn paV s?aw xVi nsnsn xa1? «jpmxi
¡xas? rv> aparca1? ja aao asasa xa1? fjpmx arca1? *’*’** aaxi
xans bs? aaa[ip]na psi xm xa xaosa asas [an1? ‘arx]
aoa •’rn1? -jsnax "a xaaim xans y *?s? apiaap1? aas?am
:-¡Ta
a1?» aa^a1? -jan1? p** nVc? p-nasn paaVx •'•'•' aP aapi
:paa as? as?arc x1? xm xaaaaa ^aip pn'asa sas? a*1
5 ’xaxa I | mx] + xm I | ansa Vy] a^asaa I | pnmna]
[’n] ja I || 6 apaa] [ap]s -a I | ,v] na nma’a M | jaa] p I || 7
pian] aan I 8 w] na nna-a M || 9 ja'O] [leg ja’w] prrc M;
sic scriba var lect qui ponit circellum sup p’o, sed vid leg pi[l]ip var
lect pro ían | pVüi] pbpi M | xam1?] nam1? 1 1 10 apea] [ap]s 'a I ¡
"'] na n-aa-a M | anas?] [leg aio1?’^] rmb'w I 1 1 11 amb] amb I |
x'a’an1?] ja-an1? 1 prx px] [leg pin] pin amV M | ’msaa] ansaa I |
P=] P I II 12 ip*?ai] ip*?pi M | jvn1?] pin*? M || 13 w]
rn M || 14 ni M | n^nV^a1? ja] cf 5,2; [n-nVjffa1? I;
[rrnVpJa1? kV*t M | xas rr] rray1? M || 15 [mi*? *?rx]] desider in
text | n-n[ip]na] ¡rnpina in text | *nm *?y] ira Vr M | -|Dnnx h]
ftsnnhn I | 16 pnnVx] khVn I | p-nnsn] [^] n I | ^a-Tp] ^laip M
nyac?] n*?np M.
5
6
7
8
9
10
1 1
12
13
14
15
16
39
Ex 7, 17-23
N EOFIT1 I
17 Así ha dicho Yahweh (‘): En esto (2) conocerás que Yo soy Yahweh:
he aquí que Yo golpearé con el bastón que está en mi mano sobre las
aguas del río y se convertirán en sangre.
18 Y morirán los peces que hay en el río y hederá (3) el río y sentirán
fastidio (4) los egipcios de beber las aguas del río.
19 Y dijo Yahweh (') a Moisés: Di a Aharón: Toma tu vara e inclina tus
manos sobre las aguas de los egipcios, sobre sus ríos y sus fuentes (5),
sus lagunas y sobre toda congregación de aguas y se convertirán en
sangre y habrá sangre en todo el país de Egipto, en (vasijas de) ma¬
dera (6) y piedra.
20 Y lo hicieron así Moisés y Aharón, conforme lo que Yahweh les habia
ordenado, y levantó su vara (7) y golpeó las aguas del río delante del
faraón y delante de sus príncipes y se tornaron todas las aguas del río
en sangre.
21 Y los peces que había en el río murieron y hedió (") el río y los egipcios
no pudieron beber agua del río y hubo sangre en toda la tierra de
Egipto.
22 Y los magos de los egipcios hicieron lo mismo con sus encantamientos,
y el corazón del faraón se endureció y no les obedeció (9) según lo que
Yahweh (') hablara.
23 Y tomando camino (l0) el faraón entró en su casa y no tomó en
consideración ni siquiera esta plaga (n).
(') M: «el Verbo de Yahweh».
(2) M: «esta vez conocerás» o: «en esta señal conocerás»; cf Ps.
(3) M: «olerá mal».
(■*) M: «y se cansarán»,
f) M: «sus acequias (?)».
f) M: «en las artesas (?)»; [en las acequias (?); en las maderas (?)]
(7) M: «(había ordenado) el Verbo de Yahweh y cimbreó su vara»
(H) M: «y olió mal».
O M: «y no les escuchó».
(,0) M: «y reflexionó». ( Prob : desplazado).
(M) M: «amargura» (leer: «aflicción?»).
40
N EOFITI I
Ex 7, 17-23
■h xnama 'na mx xn w mx max snn xna anx pa 17
¡ais1? paona xann n ira bv ’Ta
Tupa*? "isa pn^nnri xam mo'i lima*’ xama n x’nn 18
¡xinaa x^a
lin'a'a •?» ■pT paxi “ptrm ao pnx1? max n©aV •'•’viaxi 19
ira b a bai pn'X’a Vsn pn'snaa Vvi x^ani V» "asan
casan xsnx Vaa naax ana aaxV pna pma'a xrwaa
¡xaaxai x^cpa
nnai matan □nxi ,r’ apon na "pn pnxi npa pa nasa 20
x^a b'D lacnnxi ac^rc napi nina Dnp xama n x'a rr
¡xaab xana
x'a Tipa1? ""isa í^a' x*n xana naoxa irra xanaa n xaiai 21
¡D'iaiaT xsnx Vaa naax mm xana |a
xVi nansa xaV *]pirxa prncnna 'xasan pnnznn pa nasa 22
Wan na *pn pnb sair
¡nnna xa1? px maV arc xVi arma íaV Van nans piaa 23
17 ns] p M: in ms falso refert. ad ri“b | yin NT3 mií^
[Oí]
snn Nim Nina ni M mx i.-] + xm I | n i.°, 2 ] n-m M i.°, 2." 1
xnnn n] [x-»n]ian I 1 pssnn] psonmi M | mxb] tnb I II 18 mo"i]
no'i M pnbnm] psbn M | "nsn] '«[asa] I ! xama] [x-i]m p I :
19 '"] m mamo M | "asan] ’xpsnn] I \ pn’sua] prnir [forma
dialect (?) pro prrpp] M xsnx] *?ax M I o’asan] 'x[ason] I I x'O’pa]
x’p'oai M: prob leg X’p’ffm vel X’O’pa c metathesi || 20 n’pBi]
•si I | mnoin ... '"] [mjnoina poxi rn mao’n M | nnai] nn[ai] I |
•n] mxn I | 'ID'*?®] aaobw M ¡ xmi] antep a; mxn M | xanb] dix1? I 1 1
21 'i] mxn M xnma n] [xnn]ian I | moxi] noxi M | "asa]
'«[asa] I | ]a] pa I naa« mm] prob huc inser var lect nn[ai] v prae-
cedentis: nonx nna mm; cf «aa nna mm Ps; «aa mm M | D’asaa]
'«[asaa] I | 22 pa] p I pnb »a» xbi] pma b'ap «Vi M | bban]
[bba] 'a 1 1 '"] na maa’a M || 23 pim] bsnoxi M | [leg 'm’a] in"a ub]
[sic] rrn"m‘a M «ab p«] «anb pi« I | nrna] [nn]i[na] I; «maaa
[leg? «mían] M.
4)
Ex 7, 24-8, 3
NEOFITI I
24 Y excavaron todos los egipcios alrededor del río (aguas para beber,
porque no podían) (*) beber las aguas del río.
25 Y termináronse siete días después de que Yahweh (2) golpeara las aguas
del río, y lo curó (3).
26 Y dijo Yahweh (2) a Moisés: Entra al faraón y dile: Así habla Yah¬
weh (2): Deja marchar al pueblo y (4) den culto ante mí (5).
27 Si tú rehúsas dejar partir, he aquí que Yo aniquilaré (' ) todo tu terri¬
torio con ranas.
28 Y el río pululará ranas y subirán y entrarán en tu casa, en tus alcobas,
sobre tu lecho y en la casa de tus príncipes, y en tu pueblo O (y en
todos tus principes) O y en tus hornos y en tus artesas.
29 Y subirán las ranas contra ti y contra tu pueblo y contra tus prínci-
pes O.
CAPÍTULO VIII
1 Y Yahweh (2) dijo a Moisés: Di a Aharón: inclina tu mano con tu vara
sobre los ríos y sobre las acequias y las lagunas y haz que suban las
ranas sobre la tierra de Egipto.
2 E inclinó Aharón su mano sobre las aguas de los egipcios y subieron
las ranas y cubrieron ("') el país de Egipto.
3 Y con sus magias hicieron lo mismo los magos e hicieron subir las
ranas sobre el pais de Egipto.
(') Omitido en el texto por homoioteleuton.
(2) M: «el Verbo de Yahweh».
(3) M: «e hizo heder (?) al río».
(4) = «para que».
(5) I: «ante Él».
(H) M: «destruiré».
O M: «de tus servidores y de tu pueblo».
(8) Prob no pertenece a este v sino que procede por dittografía del v siguiente.
Por eso la lección M correspondiente ha sido borrada,
f ) 1: «tus servidores».
(10) M: «las ranas y cubrieron».
42
NEOFITI I
Ex 7, 24-8, 3
[i'td-’ xV max 'n^a1? xn] xnni1? "mn nm ■•nsa 'na nom 24
:xnnn 'ía p T^a*?
irpiv 'OKI xnnn ira rv nnan ana )a par' n»aw laVn 25
n'nw nax ][']na n,ln -lavn n»"io nn*? Vi» ntraV w naxi 26
¡•"anp iinVa'! xa» rr
:x'3»Tixa -pinn Va rv* xr-rca nix xn nnV^aV nx anoa onx 27
■pana nopal "p^aa p^i ppD1’! pi»*nx xnm ■pizm 28
qnixxai "|-mnai "poVup Vaai "p»ai "poV^ naai "[non» *?»
tx'isTix ppo' iio1?^ Vaai *p»ai "jai 29
CAPUT VIII
‘nsi xnni V» "["loma *|T n*1 pnx pnx1? nax n^a1? naxi 1
:onsai x»"tx V» x'aynnx n' poxi rrara *n»i xpir
m»*nx ppVoi "asan piran V» ítt’ n* pnx pnxi 2
¡onxan x»ix n-* poní
x»-ix V» x’3»"nx n' ppoxi pagina ¡vcnn ■[[•’Jna na»i 3
nnxan
24 •"isa] '«[isa] I | [iVa1’ xb ... ira]] desider in text: omiss ex ho-
moiotel [’n^aV ira] ] 'ñera1? x'a M 25 ayate] nyaw M i nnan]
[nna] n I 1 xnnn ... -pl [leg prob rv ’noxi vel ’oxi] rvp’oxi m n’na’a
xnnr M n’rv ’dni] id 1 1| 26 'v> i.°, 2.°] nn n’na'a M i.°, 2.0 1 i[’]na]
pina N; sed cfTM; p 1 1 -’anp] nanp 1 1| 27 oían] jxi M | nx] + xbn
I | xs-»a] baña M || 28 ynttn] [sic] pasa M | -|rvaa ... piynnx]
-|rvaa p>yn pon pynnix M | ■pony] -pny I | layai iiüVp] i’nay
■payi M l -poV© Vaai] prob del; [verb delet] a M I *|mxxai] -|naxsxai
M 29 -pyai -jai] -pyai naai M | ■pa'nts] -["na» I x-isnnx]
xnynmx M.
8 1 ,"] nn n’na’a M | nax] niax 1 1 xnsnnx] xnsnmx M | a-nsan]
'x[nsan] I || 2 rv pam nasnnx] rv poai x'wnnx Mil 3 |[’]na]
pna N; p I xnynnx] [xnynjmx I.
43
Ex 8, 4-13
N EOFITI I
4 Y el faraón llamó a Moisés y a Aharón y dijo: Rogad delante de
Yahweh (*) pasen (2) de mí y de mi pueblo las ranas y dejaré marchar
al pueblo y sacrificarán delante de Yahweh.
5 Y dijo Moisés al faraón: Dame una señal y confia sobre mí (:í); ¿hasta
cuándo he de rogar por ti, por tus príncipes (4) y por tu pueblo para
hacer desaparecer las ranas de ti y de la gente de tu casa, y sola¬
mente las que están en el río quedarán? (5).
6 Y dijo: Hasta mañana. Y (Moisés) dijo: (Sea) según tus palabras a fin
de que sepas que no hay como Yahweh nuestro Dios.
7 Y se retirarán (6) las ranas de ti y de la gente de tu casa, y de tus
príncipes (7) y de tu pueblo. Solamente las del río quedarán (8).
8 Y salieron Moisés y Aharón de delante del faraón y Moisés suplicó
delante de Yahweh por el asunto de las ranas que dio al faraón.
9 Y Yahweh (9) hizo según las palabras de Moisés y las ranas murieron
de las casas, de las moradas y del campo.
10 Y las reunieron en montones y más montones y quedó apestado (10)
el país.
1 1 Y vio el faraón que había tiempo de alivio y endureció su corazón y
no les escuchó (n) conforme lo que Yahweh f) había hablado.
12 Y dijo Yahweh a Moisés: Di a Aharón: (Baja) (12) tu vara y golpea el
polvo de la tierra y se convertirá en mosquitos en todo el país de
Egipto.
13 E hicieron así: Y Aharón bajó la mano con la vara y golpeó el polvo
de la tierra y hubo mosquitos en los hombres y en los animales. Todo
el polvo de la tierra se convirtió en mosquitos en todo el país de Egipto.
(') = «para que».
(2) M: «y pasen».
(3) M: «sobre ti».
(4) M: «y por tus servidores».
C) I: «solamente quedarán en el río».
(6) M: «y pasará(n)».
C7) M: «y de tus servidores».
(8) I: «solamente quedarán en el río».
O M: «el Verbo de Yahweh».
(10) M: «y hedió».
(n) M I: «y no los escuchó».
(12) Falta en el texto.
44
NEOFITI [
Ex 8, 4-13
x'jy-nx jnsn Dip pVs -taxi pnxVi rmaV ns?*io xapi 4
mp pa-ip'i xas? rr» nVirxi 'as? pi 'ja
'Vsx 'na'x as? 'Vs? pmnxi pro 'V an ns?*is>V n^o aaxi 5
"[ira awx }bi "|ia x'S'ffaV “jasVi -piioVffVi -pVs?
tpiT'ncr xinm TinV
:pVx '"o n'V a*nx s?Y*m Wia p •p'raa aaxi anaV "taxi 6
Tin1? “ps? pi "pioVtt? jai -]rva 'b?jx pi pa x”3s?*nx pVm i
¡pi-mor x-imai
pos? Vs? ’’,n mp nc?a 'Vxi ns?“io rmV p pnxi noa posi 8
:ns?“ioV ■’Tiir n xns?"nx
pi m pi 'ira p x'ns?*ns? írrai ntt?a*r 'íV'aa aas?i 9
¡rrVpn
:xsnx nmoxi pina pina pinrr nwai io
pnV sao xVi rraV rr *ipni nm ns?E? nnn max ns?*ie xam n
; VVaa na -pn
xs?axa xaos? rr nal “poin [pax] pnxV aax niraV •>•’•' aaxi 12
:ansaa xs?ix Vaa paVaV iim
xs?-ixa xaos? rr nnai xaoina xt rr» pnx paxi p nas?i 13
paVa pin xs?axi xnos? Va x-rs?aai xe?sx naa xnVa pim
:onxaa xs?ax Vaa
4 pin] pias'i M | x'3smx] in text x’iyiy-ix; tnyvnx M |
"os? pi] "ns?m M || 5 ,l?»] -p^y M | ’na’K iy] nax ay M | i'jiaVwVi]
■paay1?! M | x-iynx] tny*rnx M | Tin1?] nn1? I | tomai] mnia I |
p"rnr] pp’nar] I 1 1 6 jV-aa] pairea M || 7 pibm] tayi M |
■pa1?® pi] yaay pi M | nn1?] nn1? I | tnnm] xnma I | ji-rn®’]
pp-n®’] I 1 1 8 rvnV |a] rm*?a I; mp [p] M | iriynx] K’iynix M |
’n® n] -n®n M || 9 w] m nna-a M | uvai] prrai I | ic’jy-ny]
[x”iya]aix M | 'iva p] trna p M | m pi] niai I | n,l?pn pi]
n,l?pnai M || 10 nmoxi] moto M || 11 ny®] leg ny® c I |
ya® xVi] Vap «Vi M 1 pnV] pma I | w] rn n’aa-a M || 12 [laax]]
desider in text || 13 mama] mama M | nnai] viai M | pm]
pim M.
45
Ex 8, 14-22
N EOFITI I
14 E hicieron lo mismo los magos con sus magias para hacer salir mos¬
quitos, pero no pudieron y hubo mosquitos en los hombres y en los
animales.
15 Y dicen los magos al faraón: Es el dedo (!) del poder de delante de
Yahweh, y se endureció el corazón del faraón y no les escuchó (2)
conforme a lo que Yahweh había hablado.
16 Y dijo Yahweh (3) a Moisés: Levántate de madrugada y apóstate
delante del faraón: he aquí que él sale a refrescarse a la orilla del río
y le dirás: Así ha dicho Yahweh (3): Deja marchar a mi pueblo y (4)
den culto delante de mí (5).
17 Porque si tú no dejas partir a mi pueblo, he aquí Yo soltaré (tí) contra ti
y tus príncipes (7), tu pueblo y la gente de tu casa tábanos (H) y se llena¬
rán de tábanos las casas de los egipcios y el país en el que habitan O.
18 Y haré signos y milagros en ese día con la tierra de Gosen donde mi
pueblo mora, de manera que no haya allí tábanos, a fin de que sepas
que Yo soy Yahweh cuyo Verbo habita (10) en medio del país.
19 Y pondré liberación (n) entre mi pueblo y el tuyo. Para mañana será
esta señal.
20 Y Yahweh (3) hizo así: Y vinieron muchos tábanos al palacio del faraón
y a las casas de sus príncipes (l2), y en todo el país de Egipto el país
quedó asolado ante los tábanos.
21 Y el faraón llamó a Moisés y Aharón y dijo: Idos, sacrificad delante
de Yahweh, vuestro Dios, en el país (,3) de Egipto.
22 Y dijo Moisés: No es cabal hacer así, por cuanto los (carneros) (14) son
abominación, son ídolos de los egipcios; a ellos debemos tomar para
sacrificar delante (15) de Yahweh nuestro Dios; si nosotros sacrificamos
los ídolos (16) de los egipcios en su presencia no podrán menos de
apedrearnos.
(') M: «el poder».
(2) M: «y no les escuchó».
(3) M: «el Verbo de Yahweh».
(4) = «para que (den culto)».
(5) I: «delante de Él».
(fi) M: «enviaré».
(7) M: «y tus servidores».
O M: «tábanos y también».
O M l.°, 2.°: «en el que ellos habitan» (dos verbos distintos para «habitan)).
(I0) M: «que la Gloria de la Sekiná habita».
(") Traducción del TM que probablemente está corrompido.
(l2) M: «a la casa del faraón y a las casas de sus servidores».
(>3) M: «dad culto a Dios en el país».
(N) Parece que falta esta palabra en el texto.
(,5) M: «los carneros son abominación de los egipcios; de ellos debemos tomar
y sacrificar».
(,(i) M: «la abominación de los egipcios».
46
NEOF1TI I
Ex 8, 14-22
pim i*?D' x*?i x"a*?:> n' xpoaV pn'rnna x"Enn pa nasn i4
:XT»aai XEttXa X'aVa
Hpinxi xn oip |a mían snsx ny-isV n"mn pnaxi 15
:'" V?an na *pn pnV sarc x*n nsnen na1?
poi xm xn nsno mp nnsnxi x-iosV mpx n^aV '" naxi 16
pnVon ,ai? n^tr *’*•*’ nax pa n'V -iavn xnm V» m-npna1?
:"anp
*]as?m “pmVwai *p nía xix xn 'as? n' nVrca “|rv,‘? ]x anx 17
xaians? ja ['Jxnisan pnna p*?am xanana rr “p'a 'iraxai
:na pn» pix n xsnx m
p'*w 'ay n pn xsnx ny xmn xara p'boi pon nayxi 18
mx onx nm ja xaijpjany pan nina*? xV n n*?y
:xynx na nt? naan '" xm
;pn xia'o nn' nnaV “jay pai 'as? pa jp-no nwxi 19
no*’1?® maai nynon p-noVsa *pn anany xnxi pa '" nasn 20
:xanan» mp ja xsnx nbannx Dnsan xynx Vaai
pan*?x ■’■’■' mp mp iVtx naxi pmxVi n^a*? [n]y*io xnpi 21
:onsan xynxa
p'nnyo prx xpma nnx pa nayaV )pn xb npa naxi 22
px pipa px xn p*?x '" mp xa-ipa1? aoi pma "isan
:]rr pan' x^n *wbx n'*? pn'anp "isan pnnryo n'
14 pn-anna] pimna M | xaaxa] [x®]ra M || 15 mían saxx]
miai' M | |in*7 s?a a? xVi] pma Vap xVi M :| 16 ’”] fn n-na’a M 1
xnssV] xnsxa M ¡ Vr] + M | w] ,v,7 nna’a M | ■"anp] napp] I II.
17 in’V ]x] nx n’b M | nsa] n^ara M | ira^ai] -pnava M | -pa]
■pna7 I xanany] 7inVi xany M | [’Jxnxan] text xnxan | pix n
na p-nefl pa] p’ntp prn -7 M i.°; nVs? pan- prx '7 M 2.0 || 18
xai[7]37x] xanany N | naan] x-na? nratr npn M || 20 w] [npna-a
’"7 M | na-Var ... pmaVsa] ma sn pn-nai nsnoT n’n'-aa M || 21
xsnxa ... iVtx] xsnxa xnVx1? m*?o M || 22 mp ... xpma] nmax
mp nanpr ao: prua 'X7aa7 pnnpma prn M | "naaT pnrmsa]
'xnsaT pnnpma M.
47
Ex 8, 23-9, 3
N E0FIT1 I
23 Caminaremos un camino de tres jornadas de marcha en el desierto y
sacrificaremos delante de Yahweh nuestro Dios conforme nos dijo.
24 Y dijo (el faraón) (*): He aquí que yo os dejo partir y podréis sacrificar
delante de Yahweh, vuestro Dios, en el desierto. Sólo no vayáis dema¬
siado lejos. Rogad también por mí (2).
25 Y dijo Moisés: He aquí que salgo de junto a ti y suplicaremos C)
delante de Yahweh y mañana hará pasar los tábanos del faraón y de
sus príncipes y del pueblo. Sólo que el faraón no vuelva a mentir no
dejando salir al pueblo para que sacrifique delante de Yahweh.
26 Y Moisés salió del lado del faraón y rogó delante de Yahweh.
27 Y Yahweh (4) hizo conforme a las palabras de Moisés y retiró los
tábanos del faraón y de sus príncipes (5) y del pueblo. No quedó ni
uno solo.
28 Y el faraón endureció su corazón también esta vez y no dejó marchar
al pueblo.
CAPÍTULO IX
1 Y dijo Yahweh (4) a Moisés: Entra al faraón y dile: Así ha dicho
Yahweh, el Dios de los judíos (6): Deja salir a mi pueblo y (7) den culto
ante mí (*).
2 Si tú rehúsas dejarlos marchar y hasta ahora los retienes,
3 he aquí que la plaga de mi venganza será (9) en tus animales (que
están) en el campo, en los caballos, en los asnos, en los camellos, en
la vacada y en las ovejas: una mortandad muy fuerte.
(‘) Falta en el texto.
(2) M: «rezad también por mí».
(3) Primera persona pl por primera sg: arameismo muy frecuente en Neofiti.
(4) M: «el Verbo de Yahweh».
(5) M: «sus servidores».
(6) M: «de los hebreos»,
f) = «para que».
(8) I: «ante Él».
(*) M: «vendrá a tu hacienda que está en el campo, a tus caballos y asnos».
48
NEOFITI I
Ex 8, 23-9, 3
■pn pVx mp anpsi xnmaa ^n] par* xn1™ i*?na mx 23
:)*? naxn na
panVx w' mp pmpni pan' nV^a xsx xn [ns?na] naxi 24
¡'Vs? í]x pVx Vra1? ppmn x1? npnn mn1? xnmaa
n-1 nas?n w> mp rrVsn -jn-n1? ]a pas xsx xn nrca naxi 25
ns?ns «-id’ xV mn1? ana1? xas? jai •ntrVw jai ns?na ja xanans?
mp panp’’ n xas? rr xnVtrra1? xVn nnptpa1?
mp ^sn ns?na nn1? |a nira pan 26
xas?ai na^iz? jai ns?naa xmnans? nns?i nuran nV’aa w' nas?i 27
nn x*? c]x T’Tirx xV
¡xas? rr nbc? x1?! xnn xsata nn*? na1? rv’ ns?na «jpni 28
CAPUT IX
pnnbx nax pna n'1? laTii ns?na nnV Vs? rura1? •••»•• naxi i
¡"aip jin^an ^as? n* nVir minn
¡pna «jpina nx pía ns?i xnV^ab nx anoa nx 2
xmanai x-'oioa xVpn n "p’saa xmn *’nss?ms una xn 3
¡xnn1? «jpn xma nss?ai mina x’Vasa
23 i*7n]] Vn M | aapn] n[aipn] 1 1 jnVx] jinVx N || 24 [nsns]]
desider in text aram | ain1?] amb I | npm] npma I; pinna M | pVs
'bv *in] ’bs? amb jiVsni M pVs] leg prob pVx || 25 irm1? p]
[■jnJiVra I | rr1?:»! -|miV] n’-bsr -pi M | nas?n] iasn I | nsns p]
[nsrJ-iDn I | ncVo jai] [,!ü,17]irDi I | nn1?] awb I || 27 -ab-aa ,”]
'’ajn’DD '"a [nj’na’a M | nsnoa] [nsn]o ja I | ■ntj,*?«r jai] [naj’bpa I I
'itrVtzr] naas? M I xasrai] [x]asr jai I; in text xaasrai | *jx] qiK I || 28
ain1?] awb I.
9 1 "’] ”-a n'aa-a M | w ... aa-m] [nj’aa’a [n]ax j-aa rras? '?*?am
m Mr! pnn1?»] nnbx I | "mnn] in text "Tin’*?!; noasn M l ”aap]
raaip I 2 asa] asrn I | qpina] Ps O *j’pna || 3 nna] nina I |
xbpn] leg xbpna | xmanai ... xmn] xnnoioa xaa ’axa n-xa -['cana x’nx
[hoc vb deld: pert ad v 4] snoa xaanm M; circellus indicat princip huj
var Iect in vb nna loco xam | x'a'anai] leg? X’axa' vel xma'.
9— ÉXODO
49
Ex 9, 4 13
NEOF I T I I
4 Y Yahweh hará distinción entre los animales de los egipcios y los
animales de Israel y de todo lo que pertenece a los hijos de Israel no
morirá (*) nada.
5 Y Yahweh (2) puso un plazo diciendo: Mañana Yahweh pondrá por
obra esta palabra (3) en el país (4).
6 Y Yahweh (¿) puso por obra esta palabra al día siguiente y murieron
todas las bestias (6) de los egipcios y de las bestias (7) de los hijos de
Israel ni una sola murió.
7 Y el faraón despachó enviados y he aquí que no había muerto ni una
sola de las bestias (8) de Israel, pero el corazón del faraón se endureció
y no dejó marchar al pueblo.
8 Y Yahweh dijo a Moisés y a Aharón: Tomaos un puñado (9) de ceniza
de un horno y Moisés lo tire a los cielos (10) delante del faraón.
9 Y se tornará en polvo sobre todo el país de Egipto, y se tornará en los
hombres y en las bestias en inflamación eruptiva causante de pústu¬
las (n) en todo el país de Egipto.
10 Y tomaron la ceniza del horno y se pusieron delante del faraón y
Moisés la aventó hacia los cielos y se convirtió en inflamación causante
de pústulas (12), erupción en hombres y animales.
11 Y los magos no pudieron estar delante de Moisés a causa de las
inflamaciones, porque había inflamaciones en los magos y en todos los
egipcios.
12 Y Yahweh (5) endureció el corazón del faraón y no les escuchó con¬
forme a lo que Yahweh (5) había hablado con Moisés.
13 Y Yahweh f) dijo a Moisés: Levántate de mañana y sitúate ante el
faraón y dile: Así ha hablado Yahweh (5), el Dios de los judíos (13),
deja marchar al pueblo y (14) den culto delante de mí (I5).
( 1 ) M: «y el Verbo de Yahweh pondrá una marca de distinción entre los ani¬
males de Israel y entre los animales de los egipcios y no morirán de sus animales».
(2) M: «y el Verbo de Yahweh».
(3) M: «el Verbo de Yahweh esta señal».
(4) M: «palabra (= cosa) al país».
(5) M: «el Verbo de Yahweh».
(6) M: «los animales de...»
(7) I: «y de los animales de...»
f) M: «de los animales de..»
f) Puñado: lit: «lleno de los huecos de vuestras manos».
(l0) M: «hacia los cielos».
(n) M: «que hará brotar pústulas».
C2) M: «inflamación (que hace brotar) pústulas».
(13) M: «de los hebreos».
(14) = «para que».
(,5) I: «delante de Él».
50
NEOFITI I
Ex 9, 4-13
xVi Vxnern pmn'ya 'raí "asan pringa mn pasa
:ayna Vxnr1 'nV Vsa nía1
¡xynxn pan xains •,v’ nny ana na^aV p? •’•’•’ nn
pmn'yn Vs mai xanaa xar ¡a pan xams rr nayi
nn xV px rv»a xV Vxa^ ana prna^yaai "asan
fpmxi an xV as? VxnErn pmn'ya p ma xV xm ayas nVcn
¡xay m nVt? xVi nansa xa'1?
pian pnxa nap pa'sa xVa paV íao pnxVi arca1? w aaxi
:nyns Dap x'arcV arca n,rv’
Vyi xwx na Vy ama Dnsan xynx Va V» paxV ana
:Dnsaa xynx Vaa ppisVtr nny ñas pnrcV xn^yn
x'a^V arca mm pan ayas aap lapi xnnx nop m iaon
ma'yaai xrcrx aaa ñas ppifsVrc] aay xm'tr mm
ximr mm max xin’» Dap p arca Dap ap^aV xaran íVm xVi
^'asa Vaai xnmna
VVa m na -pn pnV yat? xVi nynsn xaV m w ppm
:nwa ay
paa mV aami nyas aap anynxi xasxa anpx mraV ’,v’ aaxi
manp pnVsa xay m nVrc awi pnnVx aax
4 ... unan] ’x-isaa prroD] pai Vxnirn prroDi pa na naa’o -con
pn’a’sa ja nim xVi M | osno] mns 1 1| 5 w] '"a naaa M | xains v”
pan] x^ains in text; pan xia’o ,v,a maa’a M | xsnxa ... xains] Dins
[xsjax1? M If 6 w] '"-a n-na-a M | pn-a-ya] pmoDi M | --asaa]
’X[nsaa] I | pn’a’yaai] pno[a]iai I: I mendose pnoiai | ^x] I ||
7 pn’a’sa ja] prnoaia M || 8 pa-oa] paasin.M | x’a©1?] -oba
x’a© M || 9 ppisVp aaa nao] p-piaVo nato M || 10 ... xm-ip
ppi[B*?p]] in text ppiVsü; p’piaVir pnw M || 12 v" i °] [npna’a
'"a M | 2.°] ”"a n’aaa M || 13 vn i.% 2.°] ,v,a [npna’a M i.°, 2.» |
pnn^x] xa1?» 1 1 ’mna] ’xaaaa M i.°; "[nasa] M 2.° | ”aap] -ia[ap] I.
4
5
6
7
8
9
10
II
12
13
51
Ex 9, 14-22
NEOFITI I
14 Porque esta vez, he aquí que Yo enviaré todas mis plagas contra tu
corazón (*) y tus príncipes (2) y tu pueblo a fin de que sepas que no
hay como Yo (3) en toda la tierra.
15 Si ahora hubiera enviado las plagas de mi venganza y te hubiera hecho
desaparecer con la peste a ti y a tu pueblo, habrías desaparecido (‘),
oh faraón, de la tierra;
16 pero no te he dejado subsistir hasta ahora a fin de que (5) te vaya bien,
sino, te he dejado subsistir hasta ahora para esto: para hacerte ver la
potencia de mi fuerza y a fin de que cuentes mi santo nombre en toda
la tierra.
17 He aquí que hasta ahora te enseñoreas sobre mi pueblo para no dejarlo
salir:
18 He aquí que Yo haré bajar a esta hora (tí), mañana, una granizada (7)
muy fuerte como nunca hubo en Egipto desde el día en que quedó
constituido (K) hasta el presente.
19 Y ahora envía a reunir tus bestias (9), todo lo que tienes en el campo;
todos los hombres y animales que se encuentran en el campo, si no se
recogen en casa, descenderá (10) sobre ellos la granizada y morirán.
20 El que([1),de los principes (12) del faraón, era temeroso ante Yahweh,
hizo huir a sus siervos y sus animales a casa (13);
21 pero el que no hizo caso de las palabras de Yahweh (14) dejó sus siervos
y sus animales (l5) en el campo.
22 Y dijo Yahweh a Moisés: Extiende (tu mano) (l6) a los cielos (17) y
habrá el granizo en todo el país de Egipto, sobre los hombres y ani¬
males y sobre toda hierba del campo en el país de Egipto.
(') M: «soltaré para todos ellos mis plagas y llegarán hasta tu corazón».
(2) M: «la plaga de mi venganza al corazón del faraón y a tus servidores».
(3) M: «como el Verbo de Yahweh».
(') I: «habrías sido hecho desaparecer».
0) M: «a fin de mostrarte cuál es la potencia de mi poder y para contar mi
nombre».
(a) M: «en este tiempo».
C) M: «en este día y mañana una granizada».
(8) M «que fue fundado».
(®) M: «tu hacienda».
(,0) M: «(si no) se recogen dentro de las casas, descenderá».
(H) M: «Job, que era temeroso de las palabras de Yahweh».
(*2) M: «servidores de».
(,3) M: «sus haciendas dentro de sus casas».
(,4) M: «pero Balaam que no prestó atención a las palabras de Yahweh».
(,s) M: «sus haciendas».
(,6) Falta en el texto.
(,7) M: «levanta tu mano a los cielos».
52
NEOFITI
Ex 9, 14-22
"|nüV®ai *|aV V» "rrnna Va rv nV®a nix xn xnn xiaTa onx i4
:x»nx Vaa ’nna rvV an« »nn n VVia p *p»ai
■ja» rn “irv* rvs'®i 'n3»*HD nina rv nnV® )na dvik 15
:x»nx |a runa '2rn®m xixrnaa
p xVx jna *t» “frv* na"p “|V atr n VVia p xV anal ió
jai ’V"n *pn rv -jrv n'inaV VVia |a ]na a» "|rv na"p xa
:x»nx Vaa x®np ’a® rv n'inm VVia
ipnrr xnV®aV xVn 'aya a*ianna nx jna n» xn 17
nnna 'in xV n xnnV *]'pn ma ana1? nn»®a rvna mx xn is
:jna *r»i nuanTxn xav pV nnsaa
Va xna ’axa iV rvxn na Va rvi -p'»a rv ®ia nV® jnai 19
pn'V» nin’i xrva uV marr xVi xVpna nan®xn XT»ai x®rx
:]inia'i xana
nn'»a rv»i 'na» rv pn» nsnaa ’n'V® |a '" mp |a Vm ]a 20
:xn'a uV
n'T»a rvi 'na» n' pa®i "'a vainaV xaV v® xV n pi 21
:x*ia 'sxa
x»ax Vaa xana ’in’i x'a®V [yr] rv pnx n®aV "' *iaxi 22
xna 'sxa xa®» Va V»i m'»a V»i x®ix '3a V» ansan
:D'a»ai x»-ixa
14 -| 3*7 *257 ... nbtro] -pa1? ti? pon-n ’nno pnVia1? -no M | "nnno
*|injV®ai ...] -pasai ninan n'3-V V» mina nno M | ’nna] nro
■n nnoo M || 15 ’msms] n’n’ N | ’X’nirni] [leg n'X’mrxi] n'X'irxi
I|| 16 VVb p] [?] pa1? M: leg [no] p i1? ins ut var lect pro y
rr?: «pn [p -|V] n' -[rr n’inoV | *jV ao’ ’n] -|V xaon M | xbx |na ni?
’o® n' ... ’rVia p] pi [leg ’V”n] n’V”n «ppn p y nninoV VVia p
’os? nx nano1? VVia M || 18 nnmra] xiora M | na moV nninra]
na moVi pin xo'a M | mono] nVVanirxn M || 19 y»a]
-pai M | Va] + na M | narwxi] [nan]irrx n I | mrn xn’a uV irían’]
mn’i n"na uV ]nrian' M 1 1 20 Vm] Vm mm p M | ... Vm p]
’n ’oino ]o V'm mm arx M | nü’Vir] 'nai? M 1 xn’a 11V n’Tiia]
n'n"a 11V ’ioai M 1 1 21 "’n ... pi] '"i 'oinc1? n’a1? vtr x^n Ds'rai M |
n,-ri?a] ’ioai M || 22 x’oirV ... pnx] x’oir '?» *|T oanx M | [it]]
desider in text I ’sxa] ’oxn I.
53
Ex 9, 23-30
N EO F I T I I
23 Y extendió (') Moisés su vara a los cielos y Yahweh dio (2) truenos y
granizo y caminó (3) el fuego en la tierra y Yahweh hizo bajar granizo
sobre el país de Egipto.
24 Y hubo fuerte granizada y el fuego saltaba en medio de la granizada:
era muy fuerte, tanto que no había habido como ella en toda la tierra
de Egipto desde el tiempo (4) en que fue un pueblo y reino (5).
25 Y la granizada destruyó en todo el país de Egipto, todo lo que había
en el campo, de los hombres a los (6) animales, y destruyó (7) el granizo
toda la hierba que había en el campo y destrozó todos los árboles del
campo.
26 Sólo no hubo pedrisco (8) en la tierra de Gosen donde habitaban los
hijos de Israel.
27 Y el faraón envió a llamar a Moisés y a Aharón y les dijo: Esta vez he
pecado (9). Yahweh el justo, y el faraón y el pueblo los culpables.
28 Suplicad delante de Yahweh e impida (10) que haya truenos de delante
de Yahweh y pedrisco, y os dejaré partir y no volveréis a estar (aquí).
29 Y Moisés le dijo: Al salir yo de la ciudad, extenderé las palmas(ll)de
mis manos ante Yahweh, los truenos cesarán(,2)y el pedrisco no será
más, a fin de que sepas que la tierra es de Yahweh.
30 Pero tú (13) y tus príncipes, yo sé (u) que porque estáis ante signos (l5)
teméis delante de Yahweh (16) nuestro Dios.
(') M: «y levantó».
(*) M: «puso».
(3) M: «y el fuego saltaba en medio del granizo y llovió el Verbo de Yahweh
granizo sobre».
(4) M: «la hora» (= «el tiempo»),
(5) M: «(en que fue constituido) en pueblo».
(*) I: «y a todos los».
(7) M: «destrozó».
O M: «allí pedrisco».
(9) M: «he pecado porque me he rebelado contra el Verbo de Yahweh esta
vez. Es manifiesto».
(,n) M: «y cesen delante de Yahweh el justo».
(") M: «la palma».
f2) M: «cesarán».
(,3) M: «pero tú, faraón, y tus servidores (yo) s6>.
(,4) M: «que hasta que no llegan sobre vosotros las plagas, vosotros no os hu¬
milláis ante (Yahweh)».
(,5) M: «que todavía no teméis».
O8) M: «el Verbo de Yahweh».
54
NEOFITI I
Ex 9, 23-30
xnrcx roVm n~im p’Vp am ,vvi x'nipV mnüin rr n^a pnxi 23
:anxm xsnx Vs? xnna ,m rmxi xsnx ua
n xnnV *ppn n*na m msspa mn xrwxi pppn nna mm 24
nmx mn m xidt p nnxm xsnx Vaa mmia min xV
naVm
p xna •’sxa mm na Va m Dnxm xsnx Vaa x*na «mn 25
'X'w [x-ia] ’sxm xarc» Va mi [xlrnsa mn xrcrx ^a
nar xna 'oxan traV’N Va mi x*na
:xnna mn xV Vxnw na jan pnw m pn xsnxa mnV 20
xiar xm man pinV nnxi pnxVi ntraV xnpi nina nVn 21
JK^Ja^n xasn mnai xpns xm
nVrcxi mai •’•’•’ mp p 'Vp nnaV p snmi *’*’*» mp piVx 28
:DpmV pisom xVi pam
mp ■’T 'aa m unan xmp m paaa nrcn mV naxi 29
'm mnx mm VVn |a ain nm xV xnnai paian^] x-’-’Vp
:xmx x^Jn
mp |a ■pVm pinx mpn Va Dinx mx sr -piaVun nxi 30
¡)nVx w
23 pnxi] nanxi M | am] nw M | Va uto ... naVm] xnnrx nm
Va nna nn [npnaa nüaxi xnna 113 xxepa M || 24 mm] mm M,
c nm permut xiar] xnair M | 'ai ix] [na]ixV Mil 25 mm] mxn M |
na ¡a] na a I [x]maa nai] [’a] Va na I | -oxan] ’sxn I I [xna]] xnna
text! 1 ’snr] nna M I x’nV’x] xiVx Mil 26 nmV] nmV I; mn M 1
pna? m] pmm I | xnna] nna |an M || 27 xiat ... man] man
'Vi xiat mn m mna’a Va manan M | xpmx xm] text x’pmx!; xpms
xm I x["]a,,n] ["] superadd; pam M || 28 piVs] + ]aa M | ... atan
w mp p] nxai ,v,n nanp piosn M | nnaV ja] imVa I | nnaV] mnV M 1 1
29 m ’paaa] p pici na M | m] p I | -dd] *p M | ’T] x-t 1 | paian[’]]
in text paiami; ppoD- M | ain] ma M | x x[’]n] xm N; ’anx Va xm
Mil 30 ar ... nxi] ar -p'ra5n nana rK1 M Q-rP P ••• onu] Qinx
□np p paiana pnx mV xmma pa-Va paa’ xV [leg na] Va M | pVnn]
[leg pVnn] pVnn xV nan M | w] ,v,n mna-a M.
55
Ex 9, 31-10, 4
NEOFITI I
31 Y el lino y las cebadas fueron estropeados, porque las cebadas estaban
espigadas (') y el lino estaba abierto y había quedado (2) en flor;
32 pero el trigo y la espelta no fueron castigados porque eran tardíos.
33 Y salió Moisés de la ciudad (3) de junto al faraón y extendió la pal¬
ma (*) de sus manos delante de Yahweh y fueron retenidos (5) los
truenos y el pedrisco y no descendió lluvia a la tierra.
34 Y vio el faraón que los truenos, la lluvia y el pedrisco habían cesado (b)
y volvió a pecar y se endureció su corazón (de) él y (de) sus principes (T).
35 Y se endureció el corazón del faraón y no dejó salir a los hijos de Israel
como había hablado Yahweh (H) con Moisés.
CAPÍTULO X
1 Y dijo Yahweh (9) a Moisés: Entra al faraón, porque Yo he endure¬
cido (10) su corazón y el corazón de sus príncipes (' 1 ) a fin de poner
estos signos (12) en medio de ellos.
2 Para que contéis a los oídos de vuestros hijos (,3) y de los hijos de
vuestros hijos la confusión que he puesto en los egipcios y mis prodi¬
gios que he puesto a ellos (M) y sepáis (,5) que Yo soy Yahweh.
3 Y vinieron (,b) Moisés y Aharón al (17) faraón y le dicen: Así ha dicho
Yahweh, el Dios de los hebreos: ¿Hasta cuándo tú rehusarás el humi¬
llarte delante de Yahweh? Deja partir a mi pueblo (l8) y (,9) den culto
ante mí.
4 Porque si rehúsas dejar partir a mi pueblo, he aquí que Yo traeré
mañana la langosta en tu territorio.
(') M: «eran tardías».
(*) M: «y había roto».
(з) M: «fuera de la ciudad».
C) M: «sus palmas».
(5) M: «cesaron».
(*) M l.°, M 2.ü: «había cesado la lluvia, el pedrisco y los truenos».
(7) M: «y sus servidores».
(H) M: «el Verbo de Yahweh por medio de Moisés».
O M: «el Verbo de Yahweh».
(,ü) M: «Yo endureceré».
(ll) I: «de sus servidores».
(,2) M: «y mis prodigios».
O3) M: «para contar a los oídos de vuestros hijos».
(и) M: «la venganza que he tomado de los egipcios y mis signos prodigiosos
que he puesto entre vosotros».
(,5) M: «y sabrán».
(I6) M: «y entró».
(,T) M: «delante».
('*) M: «delante de Él; deja partir a mi pueblo».
(I9) = «para que den culto».
56
NEOFITI I
Ex 9, 31-10,4
nnn . n:nai pna ]in n-natr anx ppV mn[a]i 31
¡nm mnxi pViaaa
¡pin ptzrpV anx ppV xV nnnai nnm 32
íaianxi anp 'rr *p oidi xnnp rr nana nnV p hpd pan 33
¡xanxV nm xV naai xnnm x'Vp
nnaV *pixi xnnm xnaai mVp íaianx anx nana xani 34
ncrVin xin nnV fpinxi
V'Va n na -pn Vxnim na rr n*?p xVi nanan xaV *]pinxi 35
¡non as? w'
CAPUT X
nm nnV n* np’Japn mx anx nana nnV Via nmV ^ naxi 1
¡pnna pV'x xn'n miiEnV VVia p •ntr’Vttn finn1?
■•nxaa npiir n na pana 'lai panan paasna pinnn VVia 2
;w mx anx panm pna n,w n •ni nn
pnVx •’•’•’ nax pna mV pnaxi nana nnV )nnxi mira xnxi 3
ínVan na ir* nVtr •*■*** anp naianaV anca nx nax na 'naan
¡'nnp
nnaV n-n xix xn na rr nnViznV nx anca px anx 4
¡"pinna xau
31 nm[a]i] mnai N | proa fin] prp1? p-nn M | mnxi] snnxi M
32 p'p*?] [leg pipV] p*?p M || 33 mi1? ja] [npiVa I | xmp m] na1?
xrnp ]a M | nn- *p] nsa M | isaanxi] isíiami I; iposi M | noai] xnaai I
xsnx1?] xsnxa M || 34 isnanx] [isijan-1 I | x-nai ... isnanx] pos
m-Vpi nmai xnaa M ! ^pinxi] [leg? *ipim] 'pi I | ntrVim] tosí M 1 1
35 Wa -n] deld *?,l?an inmed praec in text | nira d» ■"'] "”n mna’a
niran m- M.
1 0 1 "■] ’"n nnaa M | n[-]Dpn] ’ superadd; [mD]pw I; fpinx M |
tü,i?bh] masn I | x-ot] + toctobi M 1 1 2 panan ... Wia] nnma1?
pana [’sajiraa M | rpw -t] npren I | pna ... rpiir] ’x-isa ]a r-yiax
pa’ra mim Turne ’OT m M | psnm] psnn M 1 mx] + xm I |
3 xnxi] *?si M | mi1?] anp M ! pnVx] xn*?x I; pnnVx M | nsiara*?]
antep fa M | "a» ... anp] -a» nVs? nanp p M || 4 nx] + xbn M.
57
Ex 10, 5-12
N EO F I T 1 I
5 Y cubrirá la vista de la tierra y no podrás (*) ver la tierra y comerá lo
que os ha quedado (2) del pedrisco y comerá todos los árboles que os
crecen en el campo.
6 Y se llenarán tus casas y las casas de todos tus príncipes y las casas de
todos los egipcios (3), lo que no vieron tus padres ni los padres de tus
padres desde el día en que fueron (4) sobre el país hasta este día. Y se
apresuró (5) a salir de la presencia del faraón.
7 Y los servidores del faraón le dijeron: ¿Hasta cuándo será éste causa
de tropiezo? Deja partir al pueblo (6) y den culto delante de Yahweh
su Dios antes de que conozcas (7) que Egipto está aniquilado (8).
8 Y se hizo volver a Moisés y a Aharón junto al faraón y les dijeron:
Marchad, dad culto ante vuestro Dios, pero ¿quiénes son los que han
de marchar?
9 Y dijo Moisés: Iremos con nuestros jóvenes (9) y nuestros viejos; iremos
con nuestros hijos e hijas, con nuestros rebaños y vacas, pues tenemos
fiesta delante de Yahweh.
10 Y les dijo: Sea pues el Verbo (,0) de Yahweh con vosotros (n) cuando
os deje partir a vosotros y a vuestros niños. Mirad que hay ante vuestra
faz cosa mala.
1 1 No será así; id los varones y dad culto delante de Yahweh, pues esto
pedís vosotros. Y se les echó de junto a la faz del faraón.
12 Y Yahweh (12) dijo a Moisés: Baja tu mano sobre el país de Egipto con
la langosta (13) y suba sobre el país de Egipto y coma toda la hierba
y (14) el país: todo lo que dejó el pedrisco.
(1) M: «(no) podrá el faraón».
(2) M: «y comerá el remanente de lo salvado que os ha quedado».
(3) M: «(de todos) tus servidores y las casas de todos los egipcios».
(4) M: «habitaron».
(5) M: «y se dirigió (para salir)»,
f) M: «a los hombres».
(7) M: «¿es que todavía no has reflexionado para saber?».
C) M: «ha sido aniquilado».
(9) M: «nuestros jóvenes».
(10) M: «así sea el Verbo».
(n) M: «en vuestra ayuda».
(12) M: «el Verbo de Yahweh».
C3) El texto hebreo debe estar corrompido faltando alguna palabra.
(14) Prob el texto está equivocado y debe decir «del país».
58
NEOFITI
Ex 10, 5-12
Viat xsnx rr fantaV Via'n xVi xsnxt rmn rr Yoat 5
x'tV'x Va n' Viat xtta p paV nfT’pirxt nn^Vo tv rr
:XtD 'DX p paV pnam
x1? n "txa Vat prrnai "piDVtf Va ’nai *pna pV»m 6
xnv ts xs?tx bv pin n xav p “pnax nmxi *]nnax pan
:nsnD Dtp p pon nn ptn
nVir nVpnV ]V pt tif na’x iv rrb nsnst ttas? naxi 7
Ditx snn xV iv Dtp pnnVx Dtp pnVst xay rv’
iD'tsa x^n XTtira
mVo iVtx pnV ítaxi nsns mi1? pnx mi mra n’ ttm 8
:p*?TX ]13X pi P patVx ■’•’•’ Dtp
pmnai pya ¡niaai p'[i]aa Vrt p-ooai p^aVi^a n^a taxi 9
:)*? Dtp xin Ditx Vm
nt pan' nVwx ta paas? ^t nna^a pa tf pnV taxi 10
tpa^ox V'ap Va xncra Ditx pan paVsta
pyan pnx nrv> Ditx ■«•’ Dtp mVsi x^tai pa iVtx pa xV 11
¡nsnst tsx nnV p pnn-' ttoi
Vs? pot xam D'tsat xsnx bv -| t ptx ntraV *’•’*’ taxi 12
t-’w n na Va ir xsnxi xa&y Va ir Via”! Dnuat xsnx
¡ntta
5 Vían] nsns *7ia- M ; pa1? n[T,,]n©xt ... *?iat] tria iv *?axt
paV TTtrx h xncVs M | t’b] tvp I I r[T”]rirxt] in text n'nntrxt
Vían 2.°] Vaxt M I pnaxt] pnaxat Mil 6 ;nxa ... ■pioVc] *ptay
'«isa Va [leg mai] tai M | ’txa] ansa M | pin ’t] pwt I; + pnc M I
nn] + ? pial M || 7 naxi] pnaxi M | nVpnV] nVpirV I | xas]
n-nat M I snn xV ts? Dtp] sn-aV xnuianx xV pa tan [del] xn M |
X’sr'nira] n,,xnir,x M || 8 inVs iVnx] [inbci] mVsi iVt M | psx]
prxt M psx] pmx [leg pin] pin M 1 1 9 taa] p-Vaa M | '’^aa]
3 < | i1?] xsV I || 10 nna’a 'a tn’] [n’Jta'a fin’ p M | paay]
pataca M | pa-cx] pcsx ’a-’p M || II nnV p] tV’ya Mil 12 ,"]
”-t nnaa M | Vían] Vaxt I xytxi] leg prob xstxt | ’t] t"en I.
59
Ex 10, 13-22
N E O F I T I I
13 Y Moisés bajó su vara sobre la tierra de Egipto y Yahweh (]) condujo
el viento del oriente (2) al país todo aquel día y noche. Se hizo de
mañana y el viento oriental había transportado la langosta.
14 Y subió la langosta sobre todo el país de Egipto y se posaron en todo
el territorio de Egipto: muy numerosas: tal plaga de langosta no la
hubo antes ni la habrá después (3).
15 Y cubrió toda la vista de todo el país y se oscureció (4) la tierra y comió
toda la hierba de la tierra y todos los frutos de los árboles que dejara
el granizo y no quedó nada verde en los árboles y en la hierba f) del
campo en todo el país de los egipcios.
16 Y el faraón llamó con prisa (6) a Moisés y a Aharón y dijo: He pecado
delante de Yahweh, vuestro Dios, y contra vosotros.
17 Y ahora, perdona, te ruego, mis pecados (7) sólo esta vez y suplicad
delante de Yahweh, vuestro Dios, y (8) aleje de sobre mí solamente esta
peste (9).
18 Y salió de delante del faraón y suplicó delante de Yahweh.
19 Y Yahweh substituyó un viento en el mar (10) muy fuerte (n) que
transportó la langosta y la arrojó en el mar (12) de los Juncos. No quedó
una sola langosta en todos los términos de los egipcios.
20 Y Yahweh endureció el corazón del faraón y no dejó marchar a los
hijos de Israel.
21 Y dijo Yahweh: Extiende tu mano a los cielos (13) y haya oscuridad
sobre el país de Egipto y palpe en la oscuridad (14).
22 Y extendió (15) Moisés su mano a los cielos y hubo densa tiniebla en
todo el país de Egipto tres días.
(]) M; «y su Verbo».
(2) M: «oriental».
f) M «y no volverá a haberla después».
(4) M «y se entenebreció».
(5) M: «verde en los árboles y en la hierba».
0) M «se apresuró».
O M «y remite los pecados» (lit: «las deudas»),
(®) = «para que».
(9) M «ira».
(10) = Viento del poniente.
(11) M: «el Verbo de Yahweh un viento de poniente fuerte».
(,2) M: «y la arrojó al mar».
C3) M: «Y dijo el Verbo de Yahweh: levanta tu mano a los cielos»,
(N) M: «y sean como quienes palpan en la oscuridad».
(,s) M: «y (Moisés) levantó».
60
NEOFITI
Ex 10, 13-22
□'ipi nn "im "i tmsai xsnx bv miüin m mz?a pixi 13
I»b xanp nm mn xiss x'b'b xmn xav ^3 xsnxa
:x3i m
misan pmainn Vd3 xitm misan xsnx bv xau p^oi 14
im xb minai mmia 313 |1d mn xb ianp xmV *ppn
:P=>
X3P3 *73 rr Vaxi X31X rorcm X31X V31 niTn *73 rv* 'OSI 15
fpB *73 T’ntlK X*71 X113 T’ff n XlVx '13 ^3 211 X31X1
miSBl X31X *733 X13 'DX! X3P331 jV'XS
psvi^x mp me n iaxi pnxVi nvnb 'ipnb nsns mixi ió
:)13*7T
psnVx oip p*?si pn xinta nn1? min1? p3 'ie pi3i 17
:pm xmia rr nnV ibya 1331
aip ^si n3is mp p psn 18
xw nm 3*7pxi X3U m prn xm1? «ppn xa'3 mi *’■'*’ *pm 19
:msai pmainn *733 m 313 im»x x^ «pm
:Vxitr 13 rr nVr x*?i n3im m3*? rr «pim 20
mi misan xsix *73 xaiizm mi x'nvb -|T pix naxi 21
:x3iBn3 rcarcaa
misan xsnx ^33 ^apn -pwn mm x'nvb xt rr nva pixi 22
:par xn*7n
13 ”-i] nnsm M | o-npi] o-ip I; [leg T’nno] «mía M | mn
xanp] mmna mn M || 14 onxan] misal I | rrniia mi pa]
xnaa xau id M | ]id ... minai] p nina*? fiar x*7 minai M || 15
rotrni] nVapnxi M | m? n] nitn I | xawsai ... rpa] to*7xa pin
xairsai M || 16 mm] nn M || 17 "ain*? ... nw] piaim [mr]
mmnV M | mn*? i.°, 2.0] 111*7 1 i.% 2.0 | xiata] wat I | ji*?xi pin toma]
[|i*7]m xiar xin M | xima] xnn M || 19 *ppn ... mi w] ñi miaa
l'pn ama mi M | xa’ ... s*?pxi] xaP nn’ p*?üi M | x*?] x*7i 1 1 pmainn]
omn I | rnsai] 'xisai M || 20 *pim] «pirixi I || 21 ... naxi
x’air1?] x’air *7» *]T nsnx ”n [n]na’a [i]axi M | xawn] xaimn M |
xawna ... ini] xaurna [p]c?ipaD pim M || 22 pixi] dvixi M |
*7api iiirn] Pap "[iirn M.
61
Ex 10, 23-28
NEOFITI l
23 No se veían uno a otro y nadie se levantó de su lugar durante tres días.
Pero todos los hijos de Israel tenían luz en sus moradas (2).
24 Y el faraón llamó a Moisés y a Aharón y dijo: Id, dad culto delante
de Yahweh; permanezcan (3) aquí solamente vuestros rebaños y vacas.
Vayan también con vosotros vuestros pequeños.
25 Y dijo Moisés: También has de poner en nuestra mano (4) sacrificios
y holocaustos y lo ofreceremos delante de Yahweh nuestro Dios.
26 Y también nuestras bestias (5) irán con nosotros. No quedará el casco
de un pie, porque de ellas hemos de tomar para sacrificar delante de
Yahweh nuestro Dios, y nosotros no sabemos cuánto culto tendremos
que dar delante de Yahweh hasta cuando hayamos llegado allí (6).
27 Y Yahweh (7) endureció su corazón (8) y no quiso dejarlos partir.
28 Y el faraón le dijo (!'j: Vete de mi lado (10). No vuelvas a hablar delante
de mí ninguna de estas duras palabras; por lo demás (H) prefiero (12)
morir a no estar escuchando tus palabras. Ten cuidado (13) de que no
se inflame mi cólera contra ti (y) te entregue en manos de la gente que
pedían tu vida y te den muerte (14).
0) M: «tenían luz por cuanto se ocupaban en las palabras de la Ley en sus
moradas».
(2) M: «en sus tiendas».
(3) M: «Dejad. Tomad también vuestros niños».
(4) I: «en nuestras manos»
C) M: «nuestros animales tomaremos con nosotros».
(6) M: «qué hemos de sacrificar delante de Yahweh hasta que lleguemos allí»,
f) M: «el Verbo de Yahweh».
(8) M: «del faraón».
(9) a Moisés.
(10) M: «cuídate de (no volver. ..>>.
(11) I: «estas (palabras)».
(12) I: «él (prefiere)».
(13) M: «estas palabras. Por tanto — le dijo — ten cuidado de».
(14) M: «diciendo: ¿Acaso no son palabras duras esas que me dices? Yo sólo
quiero morir y no escuchar tus palabras. Ten cuidado de que no se encienda mi cólera
contra ti y te entregue en las manos de aquella gente que buscaba tu vida para matarte».
62
N EO F I T I I
Ex 10, 23-28
Va^i pav xnbn nonx p i ai íap x^i ’ins rr iai pon xV 23
spmnaa -nni mn Vx-iur nn
pimis? Tin1? anp inVa i^tx naxi pnxVi ntraV nina x*ipi 24
¡paas? Vt' io'Vdd «p xan aip' jooim
¡pVx ■’**■’ tnp anpn pVsn pcai po |nn nx mn1? n&?a naxi 25
aoi pma nnx bn nona rnirn xV ps? Vt' jTsn Yin1?! 26
ns? ■’•’■’ anp nVai naa fsr |ix m1? jixi pVx anp xanpaV
¡jan1? Vision pt
¡pnn’’ nnVwa1? xau xVi noV rr *’•’*’ ppm 21
nn ain [’]anp nb’naaV poin xV r^sra Vnx ns?ia mV naxi 28
“pVa s?atr 'ína*? x*n maaV nix as Día xrrop m^a j'rxa
xas?n prna "|rr’ noaxi "ja on *]prr xVn ~\b nnmx
qrr iiVopa "prai ps?an pm
23 mnnx ja] [mn]nxa I | pmmnaa ... mn] b» xmm mn
pmiamaa xm’mx ’aimDa [ppp’os? pmn M | mni] xmm I | pmmnaa]
[pm]*?oiaa M || 24 inbs] [inVjai I | mnV] mn1? I | Vr' ... aip-]
ia'o paVoo mnV ipia® M || 25 mn1?] mn*? I | jma] ]rma I | poai]
]D,a: M | anpn] nanpn M || 26 mnVi] mnbi I | ja» ‘?nv’ jmsa]
ja’s? ao? pa? M i jan1? ... naa] jan f?s?a na ’« Dnp nanpi na M | naa]
na I || 27 '"] ’«n [nj’na’a M | na1?] xa*? I; + nsnsn M 28
nVsa] + i1? nnmx M | xm’pp mPa pxa] pm?p pb-a []*?]••« ]a I |
□na] [leg p'bxn] p’xn I | mx] mn I | nnmx ■['Va] nnmx p,l?a 'a in text;
nnmx m1? nax pV p*?xn x-Va M | usque ad finem v ...7] xVn [nja-ab
xVi ma’a1? xjx "sa Dna -V [n]ax nxn f?xn xm’irp x,,l?a [leg xbn]
pmr pa pm moaxi pa nnn piprn xVn p*? nnnrx -pV’aV s?ap mn-a*?
pm Viapab piro? m is?an ’n p’Vx naan M; M inserit praec paraphr
post verba pmma pm.
63
Ex 10, 29-11, 4
N EO F I T I I
29 Y le (l) dijo Moisés: Bien y con verdad has hablado: ya fui prevenido (2)
cuando habitaba en Madián, diciendo: han muerto todos los hombres
que pedían tu vida; y no tras llegar el fin de pedir yo por ti delante
de Yahweh, de suplicar por ti y ser retirada de ti la plaga (o: «y no
sólo después de haber pedido yo por ti delante de Yahweh, de haber
yo suplicado por ti y de haber sido retirada de ti la plaga»). Pero esta
plaga será la décima para el faraón: Comenzaré por el hijo primogénito
del faraón. Y dijo Moisés al faraón: Bien, con verdad, has hablado; no
volveré a ver el semblante de tu rostro.
CAPÍTULO XI
1 Y dijo Yahweh a Moisés: Aún voy a traer (3) una plaga sobre el faraón
y los egipcios y tras ella os dejará partir de aquí. Cuando os deje
marcharos arrojará de aquí a toda prisa (4).
2 Habla por favor, a los oídos del pueblo y (5) cada uno pida a su
compañero y cada mujer a su compañera objetos de plata y objetos de
oro.
3 Y Yahweh (6) puso las gracias del pueblo a la faz de los egipcios.
También Moisés era varón muy poderoso en el país de Egipto, a la faz
de los príncipes O del faraón y a la faz del pueblo.
4 Y dijo Moisés: Así ha dicho Yahweh (6): A media noche mi Verbo f)
se aparecerá en medio de Egipto,
(‘ ) I: «al faraón»
(2) «(fui notificado) yo desde el tiempo remoto en que habitaba en Madián y
no solamente después de que te fue hecha misericordia, después de que yo supliqué
por ti y que la plaga...».
(3) M: «voy a soltar».
(4) M: «completo exterminio».
(*’) = «para que».
(6) M: «el Verbo de Yahweh».
(7) M: «los servidores».
(*) M: «A mitad de la noche, mi Verbo».
64
N EOFITI I
Ex 10, 29-11, 4
xixn ni? xrrin nrcaa nbba xüEnpi mx' rrb nwa naxi 29
■peí n' ps?an pmn X"na2 ba w'a anx na'ab pnaa a'n'
xnnai i^i? 'bsa xmn "' onp p i1?*? s?an xnnn *po p xVi
nancn n'maa p ns?naV 'n n^T®» xnn nnnai *]ia rrbana
naxi [Subsequitur altera versio, utraq c var lect] :'nur
'an'ab ain *pix xb nbba xcwip p nw nsiob nrca
:-px nao
CAPUT XI
pi "isa bi?i m?no Vi? 'n"x nn E?naa tu? nwa*? '" naxi 1
maca nnsn pan1' nbw' na xan p pan' nVc?' ][']na nna
:nan p pan' nino'
p xnnxi n'nan p ñas pbxizm xas?n pns?at2?aa pa bba 2
:annn piai fpan pía nnnan nnV
«ppn nrca xnm mnb "nuan pnoxa xai?n pn'in '" mn 3
¡xas 'oxai ni?non 'íü'brc H'oxa n'nsan xsnxa xnnb
¡a’nsa 12a 'bina '[n]aa x'b'bn xiboa '" nax pa nwa naxi 4
29 n,l7] nana1? I | NDtmpi] xacnp p I | (i.°) Nnnai ... nrcaa] [ntraa]
I1? mm *po |a xb pnaa [leg a'n’] a'n' xmn ’n n”anp Niar ¡a n:n
xnnai y1?» -^xa Nnnn pam M l 'a©' ... nmaa ja] njn paia -jiaa
'na?a I | xarip ja] [Nüjtnpa I | am] iií M | *]SK nao] “|qn I.
1 1 1 'n"N] '-nx M l "asa] '«[asa] I | jai] |a I | ][’]na] pía N;
|a M nVirr] nVtrx M | n»’nsa] m’ai M || 2 pn»a®aa] n»a®aa M |
nn1? |a] nnba I; nn1? M | nnnan] in text nnnan pía :pia del 1 1 3 ’"]
’"n [n]’naa M | "nuan pnaxa xasn] ’xnsan pn'DNa”a»n M un1?]
nin1? I | na-1?®] nía» M Na»] Nasn M ■ 4 '[n]aa ... w] [npna'a
'naa N”1?'1? nnVsa ’«n M | ’[n]aa] in text ’naa;
10. ÉXODO
65
Ex 11, 5-12, 2
NEOF1TI I
5 y serán matados (]) todos los primogénitos en el país de Egipto, desde
el primogénito del faraón que habría de sentarse en el trono (2) de su
reino hasta el primogénito de la esclava que muele tras las muelas y
todos los primogénitos de los animales.
6 Y habrá (3) gran clamor en todo el país de Egipto: no lo hubo igual y
no volverá a verse (4) otro igual.
7 Y contra ningún hijo de Israel — de los hombres a los animales —
aullará con su lengua un perro, para que conozcáis que Yahweh hace
distinción entre los egipcios y entre Israel.
8 Y bajarán a mí todos estos tus servidores y me saludarán diciendo: sal
tú y todo el pueblo que está contigo f) y después de esto, yo saldré. Y
salió (Moisés) de delante (tí) del faraón con gran cólera.
9 Y dijo Yahweh (7) a Moisés: el faraón no os escuchará a fin de multi¬
plicar (8) mis signos portentosos en el país de Egipto.
10 Y Moisés y Aharón hicieron todos estos prodigios delante del faraón,
pero Yahweh (7) endureció el corazón del faraón y no dejó partir a los
hijos de Israel de su país.
CAPÍTULO XII
1 Y dijo Yahweh (7) a Moisés y a Aharón en el país de Egipto diciendo:
2 Este mes de nisán será para vosotros el primero de los meses, será
el primero para vosotros (y) para todos (9) los principios de los meses
del año.
(') I: «y mataré».
(2) M: «Aborrecer [(a^no1?) o apetecer (axn?3*? = asna1?) o buscar (sana1?) o
sentarse en (a annb)] todos los tronos.» Más probablemente hay que leer i'DVnnb = ser
descartado (del trono).
(3) Lit: «y fue».
(4) M: «a haber».
(5) M: «que está en tu mano».
(6) l: «de junto al».
O M: «el Verbo de Yahweh».
(8) M: «estos (signos)».
(®) M: «para todos».
66
N EOFITI I
Ex 11, 5-12, 2
rns mm nsnsa xana p ansaa xsnxn nnisa Va Vopnxi 5
p xana nino n nrlnaxn nana i» n’niDVs -oto V» amaV
¡KTSa' H1133 Vai X'na
nnn xV nmo n ansm x»ax Vaa naa nnnns nnm 6
¡nnn1? *pn xV nnroi
p T»a nsn aai pV n'iwVa aVa nar xV Vxar1 aa VaVi ?
¡Vxair pai ""isa pa •”■’ «ns' n psnn n VVia
Vai nx pía aa’aV "aV^a pVxm ,nn'? pVx "pna» Va pnnn s
;in *^pnn nana nap p pan piax ippa ana pi "jasa xas
’iins '03 ’jaaV VVaa ja nana paia Vapn xV nrcaV aaxi 9
:ansaa x»axa
n-1 w pjpim nana nmp pVxn n"03 Va n-1 na» janxi nrcai io
¡n’krax p Vxatp ^a n' nVi? xVi n»asn rraV
CAPUT XII
na'aV ansa a xsnxa pnxVi rn^aV aaxi i
’trxa VaVi paV xn "aap pna' m paV pn pan xna*1 2
:xiw na'
5 Vüpnxi] bapxi I | nmaa] nnaa I 1 xaiaa i.°, 2.0] xaaa I i.°, 2."
’dtid bu ann1?] [vel forte ... baa ana1?] n"oma ba [leg? rana1?] asna1?
M | nnaa] maa I || 6 nnm] nnm M | nnnnx] leg nnns M | -a
nnna] nmaa -a M: sed circellus est sup nnnai | -ina1?] leg? aína1? M
7 -rsa asi tai ja1?] a-sa bm nai 'jh'j M jimn n] [pinna I |
ana’ n] anón I "asa] onsa M || 8 pin] [iJai? -a I; n-xn
■jan M ana |ai] anaai N addito | a sofer \ jpjna] paa N | aap ja]
naba I 1 9 ’"] '"a nna’a M | ñama] + p’^xn M || 10 pbxn]
p’bxn M | ’"] '"a nnaa M | nn1?] xa1? I | n’xmx ja] n'inxa I.
12 1 ’"] '"a nnaa M || 2 jia1? i.°] ^a1? M [ pa1? xm] bis in
text | Vabi] huc vid transf huj v var lect ba1?.
67
Ex 12, 3-11
N EO F I T I I
3 Hablad con toda la asamblea de los hijos O de Israel: A los diez días
de este mes, tome (2) cada uno un cordero por familia, un cordero
por cada casa.
4 Y si la gente de la casa son demasiados pocos en número para un
cordero de Pascua, él y el vecino que está junto a su casa cogerán
(uno) según el número de personas (3): fijaréis el número para un
cordero pascual según lo que cada cual puede comer.
5 Será un cordero perfecto sin defecto, macho, de un año. Os podréis
coger corderos o cabritos.
6 Y lo guardaréis hasta el catorce de este mes y lo sacrificará toda la
congregación de la comunidad de los hijos de Israel en el crepúsculo
vespertino.
7 Y tomarán de la sangre y la pondrán sobre las dos jambas y sobre el
dintel de las casas donde coman la Pascua (4).
8 Y comerán la carne en la noche de Pascua; la comerán asada al fuego,
panes ácimos con hierbas amargas.
9 No comeréis de él crudo ni tampoco cocido, cocido en agua, sino asado
al fuego: cabeza con sus patas (5) y entrañas.
10 Y no dejéis sobras de él hasta la mañana y lo que sobrare de él para
la mañana siguiente lo quemaréis al fuego.
11 Y lo comeréis según este orden: ceñidos vuestros lomos (6), vuestros
calzados en los pies y vuestros cayados en las manos. Y lo comeréis (7)
de prisa: es el sacrificio pascual delante de Yahweh.
(‘) M: «de Israel».
(2) M: «para ellos»; en el texto: «para vosotros».
(3) M: «según el total de personas».
(4) M: «en las que la coman».
(5) M: «sus patas»; cf O.
(fl) M: + «con. los mandamientos de la Ley».
(7) M: «serán comidos» (probablemente hay que leer: «y comeréis»).
68
NEOF1T1 I
Ex 12, 3-11
paon pn xna’V par natraa Vxair naa xrwna Va a» íVVo 3
mma VaV aox ormax rraV a»-x aai paV
xnoo azrx V» xn»n oV nona xmaa xa» prx pT»T ]xi 4
nVam asV aai pWsi pina nmiV anpn nnnm xm aon
¡xna^a la-’X V» piann
X'm pi xnax ja paV mn'’ xnrc aa aan ma )a oVrc aox 5
:paV paon xns **aa
poan pan xna-V par arc» naaax a» naoaV paV nnn 6
¡xmtrarc nn Vxattr naa xnrcna Vnp Va nn’
-na V» xsiptf Vsn xiraiTa pnan V» pmn naax p paon 1
;pna xno'B n1 pVax*1 n
pana a» pana xana 'Vx xnoo n^Va xarca n’ pVan 8
mnv pVa*”
pVx aiax x'aa Vira» p'Vff xV ^xi anana nnm pVam xV 9
mra na nsn nVn a» rcxn xana 'Vx
xaox a» nnn a^iraa nai xaox a» nna pa^nsm xVi 10
:papn xana
pa-Vna panoa pa-ox pausan nn- pVan xaao panal 11
xm xnoo oaxa íVmaa nai’ pVam pamm panomi
n' aap
3 ’v nai] Vxatra M | paV] pnV M | 'nax] Dnnnax N | arma] rva
M|| 4 prx] pin M | x’inna1?] ’xinrrxVn M | n-miV] leg nvraV, id
rrnnaV M | pVsi pina] [p]m maca M | m-x] -m-x M 1 1 5 oía ja]
man I | paon ... x,,-n] [pa]en -ay -ai M | paon] id I || 6 xnma]
[’a] a» M ’Br 'lai] *?xnra M || 7 pna xno-s n- pVax"] nvr pVax
pna M i 8 pina na] bis in text: prima vice pan» os || 9 nVn]
asna M || 10 pTwn] leg pa”irn M | papin] papm M || 11
pa’ox] -(- xn’-aixn mnnxna M l pba’ni] [leg prob ’xm] pVaxm M
oaxa] can M: ex v 27.
69
Ex 12, 12-17
NEOFITI 1
12 Y pasaré con mi Verbo (!) en el país de Egipto en esta noche de Pascua
y daré muerte a todos los primogénitos en el país de Egipto desde los
hombres hasta los animales. Haré diversos juicios contra todos los
ídolos de los egipcios. Ha dicho (2) Yahweh.
13 Y la sangre os servirá de contraseña sobre las casas en donde (3) ellos
vivan, pues veré la sangre y pasaré de largo (4) y con mi Verbo os
defenderé (5) y, respecto a vosotros, no habrá muerte exterminadora
cuando Yo dé muerte a todos los primogénitos en el país (6) de Egipto.
14 Y este día será para vosotros de buen recuerdo: lo celebraréis como
una fiesta delante de Yahweh (7); por vuestras generaciones lo celebra¬
réis como ley eterna.
15 Comeréis f) durante siete días panes ácimos. Ya desde el primer día
haréis desaparecer de vuestras casas la levadura, porque todo el que
coma desde el día primero al séptimo pan fermentado, tal hombre O
será aniquilado de Israel.
16 En el día primero tendréis vosotros día festivo y congregación santa (y
en el día séptimo, día festivo y congregación santa) (10). Ningún trabajo
haréis en ellos. Pero lo que se hace (u) por cualquier necesidad vital,
sólo eso podréis hacer.
17 Y observad los ácimos (12) pues en este día saqué (13) con libertad a
vuestros ejércitos del país de Egipto, y guardad este día como manda¬
miento eterno por vuestras generaciones.
(*) M: «y me manifestaré por mi Verbo».
(2) M: «Yo soy».
(:‘) M: «en las que».
(4) M: «y respetará».
(s) M: «Y mi Verbo defenderá».
(6) M: «y el ángel exterminador encargado de la muerte — un demonio — no tendrá
autorización al manifestarme para dar muerte a los primogénitos en el país».
( ) M: -f «vuestro Dios».
(H) M: «comerán».
(9) I: «tal alma (= persona >>.
(10) Olvidado en el texto por homoioteleuton.
(M) M: «todo aquello con lo que se ha de comen).
(*2) = «la fiesta de los Ácimos». M: «los mandamientos (cf LXX Samar) de los
Acimos».
(13) M: «sacó».
70
N EO F I T 1
Ex 12, 12-17
Vd Vopxi pin anos D’nxan xsnxn nana nnvxi 12
pn'nn»a *?aai st»3 nsn xwix 'ia ¡a ansai xsnxa nmaa
n»x pa® pn aasx ""isai
’anio |an 7*’*— 10? pax n rrria Vs? proV pnV nanx nnv 13
xma |iaa •mn-' xVi pmV» ■’ia'aa pxi nooxi manx rv
JD'-isan xsnxn miaa Va vn^apa Vana
onp xin mrv pinn[i] aa lian1? paV pin xav im 14
:mv pinn oV» a^p pamV
xman pVaan nxanp «ara TinV pVa’n [j^tos par ns?a® 15
|a xmn x®jx s^Jan Viav,n Va anx pavía ja
¡K’S’a® xav n» m’anp xav ja Vxntr
aa ar x’sra® xavai] ®np srnxi aa ar n^aip xava 16
na rmV pna nasrv xV x*ra» Va paV mn1 [®np snxi
¡paV naam vnnVaV xm naan tdus VaV rasn" n
pai-iV^n rv rvpsx |nn xav pía mnx nxTas rv pnam 17
m’pV pamV pin xav rv pnam nnsan xsnx |a ppna
¡aVs?
12 ’naaa naaxi] [—i]aaa 'Vin-xi M | n,-naa] n-naa I | xanxa]
anxa I I □asan] [Dpnxa I : aa ja] -na I i Vaai] Vai M | vnxan]
"xnxan M nax] xm xix M |; 13 pin h] pixn I I pn] pna M
noDxi] oim M 1 -na-aa pxi] -naa jri M | xanxa ... mm xVt] xa- xVi
n’-naia VüpaV 'nvxVjrrxa pnaV xma Va aaan xVana xl’bxVaV [npirn
anxa M «"-roa] xnaa I || 14 pjnr[i]] pinn- N | w] + panVx M
□Va] oVan M 15 pVavt] jiVax’ M | TinV] TinV I | a[’]an] ’ super-
add Vxntr |a ... ’xyhwyi] Vxnir’a X'nn xipdj 'snon M xwn xcax]
x-nn x©B3 I 1 n^aip] nx[anp] I x’a’aip] nxfa’aia] I || 16 xava]
ora I n”anp] nx[anp] I | [aa dv] ... i.° ao] nxa’aip naval anxi aa
[a]ü [m]’ M [mp ... xavai]] desider in text, omiss ex homoiotel |
vaarv ’n na] pna Vaxrrxn Va M; vba haec apponuntur a M post
primum vaarv naon] tupo: I | 17 nxvüD] [nx]naon nmixa M
pía] pr i'n M ! n’pox] psx M 1 oVa] oVan I.
71
Ex 12, 18-26
NEOFITI 1
18 El primer mes, desde el catorce del mes por la tarde al crepúsculo,
comeréis ácimos hasta el día (') veintiuno del mes, por la tarde.
19 Durante siete días no se encontrará (2) en vuestras casas levadura
porque todo el que coma pan fermentado, tanto extranjero como
natural del país, tal persona será extirpada de la congregación de Israel.
20 Nada fermentado comeréis en cualquier lugar donde tengáis vuestras
moradas. Comeréis panes ácimos.
21 Y llamó Moisés a todos los sabios de Israel y les dijo (3): señalad (los
participantes) y tomaos una res por familia y sacrificad la Pascua.
22 Y tomad un manojo de hisopo y lo teñiréis de la sangre de un recipien¬
te (4) (y venid) f) y poned sobre el dintel y sobre las dos jambas sangre
del recipiente; ninguno de vosotros salga de la puerta de su casa hasta
la mañana.
23 Y pasará la Gloria de la Sekiná de Yahweh (6) para destruir (7) a los
egipcios y verá la sangre sobre el dintel y las dos jambas y pasará (H)
y el Verbo de Yahweh defenderá la puerta de los padres de los hijos
de Israel y no dará licencia al Exterminador (9) para entrar dentro de
vuestras casas para destruir (10).
24 Observaréis esta palabra como estatuto eterno para vosotros y vues¬
tros hijos.
25 Y será que cuando hayáis entrado en el país que Yahweh (6) os dará
conforme ha dicho, observaréis este rito.
26 (Y cuando os pregunten vuestros hijos ¿qué significa para vosotros este
rito?) (n).
(*) M: «(día) festivo» ( tob ): glosa desplazada (?) de v 16.
(2) M: «no sera visto».
(3) M: «retirad vuestra mano del culto extranjero (= idolátrico) y después
sacrificad un cordero».
(4) M: «que hay en la taza».
(5) o: «y vosotros»: prob es una dittografia motivada por la misma palabra
más adelante.
(6) M: «el Verbo de Yahweh».
O M: «para destruir»
(8) M: «y respetará».
(B) M: l.°: «(y no) estará autorizado el ángel exterminador»; M 2.°: «al Exter¬
minador».
(,0) M: -f- «a vosotros».
(n) Omitido por homoioteleuton.
72
NEOFITI I
Ex 12, 18-26
xrwaip T2 nísií xm’V par nc?s7 nmx3 n^anp xnT’a is
:«ü»-»3 xn?1? DV p-tEWl tn QV IV pTDD pVoxn
sran Vox n Vo onx po'na 133 nsnizr xV Tan par nj?aw 19
¡xsnxn X3rr3i xana Vx-nrn xntraa p x*>nn xtPD3 ■’X'nipm
:pToo pVo-n ponina na -mx V33 pVoxn xV sranx Va 20
poV 13di pianx pnV naxi Vxurn nnon VoV nwa xnpi 21
:xnOD 10331 psmsnTV p
pinm pnxi nías n nanxa psrasm 3irxn xión p3om 22
xV pnxi niao n xanx ]a x^nma pmn Vsn xoipw Vsr
:xid3í iv naa yin p *133 ppsn
nanx [’Jan’i ;nsa rr x'a^aV "n nninip np’x nssrrn 23
Vs? wi nana pr noon xnnra pmn Vsn xoipw bv
nV VisraV xVsnaV un jir xVi Vxtt aan nnn3x snn
¡nVanaV pona
:oV3?V IV |13’33Vl poV Q-’pV pin Xa3J1D T pOOm 24
pnam Wan na -pn poV |ít n xsnxV pVsrn onx mr 25
:pnn x3nVio t
:[poV pnn xinVio na poaa poV pía” dtix mi] 26
18 ov] -f aiü M del? | dv p“ iip»i tn] par im []],_i©y M || 19
mrair] nsaw M | naneo] pann' M | Vas -t] bam 1 1 -X’nemi] 'unen M |
tonn] xm[n] I ¡ mvia] mima M | Na’X’ai] [leg ’s-ai] xv,a,x,aa M 1
20 vanx] sana M: 21 binen maan] [bm]en ma’an M
panx] [pijan- I | loar ... ja] p ana pi moau lunbis |a par* mu
la’N |ioar M: M inserit vba haec post p, sed inserenda videtur post
finb 22 maa ... junm fimo] finio prob dittog orta ex subseq
finio maa; maa 'i nanit ja m-tiTa pmn bsn naipe? ba junm M | nansa]
nan[a] I | maa n i.°] nbaioa mío M || 23 wn ... np’x] [n]ia’a
’T M | mmrab] nbanb M | mxa] ’inxa M | [’]ani] in text iami i
naso] owi M ¡ xbanab ion in’] xbana Kaxba ’ttn’ M | sVanab]
xiVanab M | nbanab] +|iDn’ M || 25 xsnxVl [’«] V» 1 | w] [nj'iaa
’T M na i’n] naa[n] I | bban] bis in text || 26 Desider in text,
omiss ex homoiotel.
73
Ex 12, 27-34
N EOFITI I
27 diréis: Es el sacrificio de las Pascua delante de Yahweh que pasó de
largo y defendió ( 1 ) las casas de los hijos de Israel en Egipto cuando
dio muerte a los egipcios (2) y salvó nuestras casas. Y el pueblo se
inclinó y dieron gloria y alabanza.
28 Y los hijos de Israel fueron y lo hicieron: hicieron conforme a lo que
Yahweh (3) había mandado a Moisés y a Aharón.
29 Y a media noche Yahweh dio muerte(4) a todos los primogénitos en el
país de Egipto, desde el primogénito del faraón que se había de sentar
sobre los tronos reales hasta el primogénito del cautivo que estaba en
cárcel, y todos los primogénitos de los animales.
30 Y se levantó el faraón de noche, él y todos sus príncipes (5) y todos los
egipcios y hubo un gran clamor en Egipto porque no había allí una
casa donde no hubiera muertos (6).
31 Y llamó por la noche a Moisés y a Aharón y dijo: Levantaos, salid de
mi pueblo vosotros y los hijos de Israel e id, dad culto ante Yahweh
como dijisteis.
32 (Tomad también vuestro ganado menor y mayor como dijisteis) f) y
partid y rezad también por mí.
33 Y los egipcios instaban al pueblo para que les dejaran salir aprisa del
país, pues decían: si se retardan los israelitas aquí una sola hora he
aquí que todos los egipcios moriremos.
34 Y el pueblo cargó sus masas antes de que fermentasen (8), sus artesas
envueltas en sus mantos sobre (9) sus hombros (10).
(') M: «respetó y defendió el Verbo de Yahweh».
(2) M: «cuando destruyó a los egipcios».
(3) M: «el Verbo de Yahweh».
(4) M: «a media noche el Verbo de Yahweh dio muerte»,
f) M: «sus servidores».
(*) M: «casa en la que no hubiera muerto de los egipcios»,
f) Falta en el texto omitido por homoioteleuton.
(*) M: «su masa antes de que fermentase».
(*) I: «puestas (sobre)».
(,0) M: «las sobras de los panes ácimos y de las hierbas amargas envueltas en
sus vestidos, cargados sobre sus hombros».
74
NEOFIT1 I
Ex 12, 27-34
"jm pmm V» jm noo n mp xm xnos oaa fna'm 27
xa» np»i 3'tp |rna mi ansa m nniVopa ansaa Vxntr
nnattn mxi
mas ja pnxi nrca m ipon na "pn Vxnitr oa na»i iVtxi 28
onsan xsnxa moa Va m Vop '"i x'V’Vt xaVsa mm 29
xmaa n» xnnaVa ’ona Va amaV mn» 'im n»*iDi xmaa ]a
:xm»an xmaa Vai nttnan maa n xmaan
nnnx mm "uta Vai ’iiidVip Vai xin x'V'Va n»*io Dpi 30
:pma pn mn xV n ma jan mn xV mnx D'mtaa na*i
mnV -a» ía p ípio íaip *iaxi x'V'Va pnxVi nwaV x*ipi 31
¡pnVVan na “pn mp inVs iVtxi Vxntr ’aa mnVi pmx
:'V» mnV piVxni pVrni [ ] 32
nnx x»nx p pnm nnVwaV xnitaV xa» V» 'naja íopmxi 33
"uta Va xn xnn n»E? «yix nan Vxnm pax pmr ]x nax
:pn"a
pmDEnrca imnat pnnaatx »annx xV *i» pmmV m xa» ia»üi 34
¡prnstia V»
27 nos -7] no37 I Vs? p-i nos] Vs? m nnaa pxi on M nmVüpa
ansa rr] -xnsa n- xmVana M || 28 7pD7] 7ps -7 I | —] [n]naa
m M|| 29 ^ap — 1 x-V-'n xiVsa] bop m nnaai x^-1? nubea M |
snisa] man I | mían ja] xmaaa I | ’ona] m-oma M | xmaa] ’aa 1 |
-7] n-x7 M | maa '7] [m]aa7 I xmaa *731] naa pai] I | xn-s?a7]
[mj’sa I 1 1 30 -inD1?©] mas? M | "asa] -xnsa M | nnns] leg nnns;
in text nnrvns prra ... ma] D-7-ta [ja] ma ma mn x1? -7 a-asa ja m-a
M i.»; -xmta ]a «n-a n-a mn xV -7 xm-a M 2.“ | xV -7] xVa I || 31 |a
u] isa I [ Tin1?, Vi] amV I, id v 32 | mVs] ínVsi M | pnbVaa] 'a -7 I |
32 [ ]] desider | p^rm] [íjhnxi M ! p^sm] [p^sprn I || 33 -asa
i.°, 2.u] -x[mta] I i», 2.» | nax] + -xmta M | ns?© ... psx] -sa nan psxn
ns?© *?X72T M || 34 s?annx ... pn-©-1?] s?apnx xV ns? onp pn©1?
[leg s?annx] M | pn-ona ... pnnasx] [leg nns] 7-s -mnai n-as -m-©
pn-sn-a bs? ”3s?d pnmoaa M | pn-B©i©a] id I; + pa-n- 1.
75
Ex 12, 35-42
NEOFITI I
35 Y los hijos de Israel hicieron según las palabras de Moisés y pidieron
a los egipcios objetos de plata y oro y vestidos.
36 Y Yahweh (’) puso las gracias del pueblo ante la vista de los egipcios
y les prestaron (2) y los hijos de Israel despojaron a los egipcios de sus
riquezas (3).
37 Y (partieron) (4) los hijos de Israel desde Pelusio (5) a Sukkot como
seiscientos mil varones de a pie, fuera de los niños.
38 Y también muchos extranjeros (6) subieron con ellos y ganado menor
y mayor: muchísimos animales C).
39 Y cocieron la levadura (8) de sus casas que habían sacado de Egipto en
panecillos ácimos (9) antes de que fermentara, pues habían sido arro¬
jados de Egipto (lü) y no habían podido esperar ni tampoco se habían
hecho provisiones (n).
40 Y la estancia de los hijos de Israel que moraron en Egipto, cuatrocien¬
tos treinta años.
41 Y fue al cabo de cuatrocientos treinta años y fue este mismo día que
salieron libres del país de los egipcios todos los ejércitos de Yahweh.
42 Noche de vela y predestinada para la redención en el nombre de
Yahweh en el tiempo de la salida (12) del país de Egipto de los hijos de
Israel liberados. Sólo cuatro noches son las que están escritas(l3)en el
Libro de las Memorias : La primera noche: cuando se apareció Yahweh
sobre el mundo para crearlo(14). El mundo era confusión y caos y la
(') M: «el Verbo de Yahweh».
(2) M: «(de) los egipcios y pidieron».
(:‘) M: «(los hijos de) Israel a los egipcios con sus animales».
(4) Falta en el texto.
(5) TM: Rameses.
C6) M: «muchedumbres abigarradas».
(7) M: «muchísimos ganados».
(8) M: «la masa que habían llevado».
(9) M: «pastelillos ácimos».
(10) M: «(porque) los habían arrojado los egipcios».
(M) M: «detenerse ni tampoco se habían hecho provisiones para el camino».
C2) M: «(Es una noche) de redención delante de Yahweh a la salida».
(13) M: «porque cuatro noches están escritas».
(,4) I: «para crear al mundo».
76
N EOFITI I
Ex 12, 35-42
pin vn:sn p i^xcn nican -nVaD na» Vx-iip ’m 35
ymaVi arm pm
ppm pn*? i'axpxi •’nsan prrsxa xnsn pmn ir 'w •'n 36
:prro3i p •’nsa ir Vx-mr ^a
pian pna-i pn«D nmao poiV^o p Vx-hzt -na [íVon] 37
;*cVdü p na1? p'Vn
¡mn^ *p¡?n T-sa pmni pi pna» ípVo pío pan fpi 38
aap pajosa pmn ansa p íp'Dxn pmn n»nn ir poxi 39
pan *]xi «aaioaV íVa-1 x1?! Dnsa p mus Dinx »an x1? a»
:pnV na» x1?
pnVm nxa »aax Dnsaa pac? n Vxaur na n pnna^ai 40
:pi27
pan xar pr -pn nim pie? pn*?m nxa »aax yoa mm 41
:;,asaa x»ax p ppns "n nrvnV'n *73 ipsi
nan prrmpax pía ^n na^V ipms1? xm pirn tdi 'V? 42
n prx pi‘?,,17 n»aax üaa ansaa x»ax p ppna Vxattr
35 nVaa] xainsa M | piruVi ... ib'xn] *]oa asa ’xasa p ibxm
probi ana nxai M ! 36 "a] ,v,n nmaai M | iVxipxi "asan] ’xasa[n]
■fr'xsn M | ppm] prob leg upm | pnmai ... Vxanr] '«asa m bxacr-
pnmna M || 37 [iban]] desider in text pnira nmao] nrroio1?
prmrxa M | pm¡n] pruno 1 1 x-bsa p aab] p'bsa pa aab M ; x-bsa |a]
x’bsaa I || 38 f]Ni] ambi M | par:] paiaaas M | ipba] ipVio I |
xanb ... a'sa] ’anb no ”oai M | «ppn] ypn I || 39 psxi] psxi I |
ip’sxn ... nsmn] [ip’D]s m ñor*1? M | ipmxn pnaa] [ippsx m I | p
amsa] [D’ajsaa I | parnsa pmn] [j^ansa país M | pamsn] [papas I 1
xb as] bs I | san] smn I; san’ M | ansa |a rraax] ansa pnrr laaa
M | amsa |a] [an]saa I | xaaiaa1?] [xapie1? I | pnb ... xaaiea1?]
mas' xb nnaixb [p]nvn nmVi [leg n^nnaaV vel n^naa1?] n^nnaa1?
pn1? M | parir] pnar I | 40 paa m] parra I | nxa] pixa M || 41 |a
xsax] [x]saxa I | ''asan] a-asa |a M || 42 pnmipsx ... país1? xm]
xmpsxa ’■« aap xm país1? M 1 xsax p] xsaxa 1 1 ansan] = 'pasan] |
pama ... aaa] priman pin pib’V saax aiax M | prx ’a] prxa I | 'Vinx]
77
Ex 12, 42
N E O F I T I I
oscuridad estaba extendida sobre la superficie del abismo y el Verbo
de Yahweh era la LuzO) y lucía (2); y la llamó Noche Primera f).
La noche segunda: Cuando Yahweh se apareció a Abraham centenario
y Sara su mujer nonagenaria para cumplir lo que dice (4) la Escritura:
¿Por ventura Abraham de cien años engendrará y su mujer Sara de
noventa años parirá? E Isaac tenía treinta y siete años cuando fue
ofrecido sobre el altar. Los cielos descendieron y bajaron e Isaac vio
sus perfecciones y quedaron nublados sus ojos por sus perfecciones y
la llamó Segunda Noche (5).
La tercera noche: Cuando Yahweh se apareció a los egipcios a media
noche: su mano daba muerte a los primogénitos de los egipcios y su
diestra daba protección a los primogénitos de Israel para cumplir lo
que dice la Escritura: «mi hijo primogénito es Israel» (6) y la llamó
Tercera Noche.
La Cuarta Noche: Cuando llegue el mundo a su fin para ser redimi¬
do O- *os yugos de hierro serán quebrados y la generación malva¬
da (8) será aniquilada y Moisés subirá de en medio del desierto (y el
rey mesías de lo alto) (9). Uno caminará a la cabeza del ganado (10) y
el otro caminará a la cabeza del ganado (10) y su Verbo caminará entre
los dos y Yo (ll) y ellos caminaremos juntos. Esta es la noche de la
Pascua para el nombre de Yahweh: noche reservada y fijada para la
redención de todas las generaciones de Israel.
(1) I: «Luz».
(2) I, M: «e iluminaba»; cf Atlántida , 1, 1963, p 389, ExpT , 79, 1968, p 116.
(3) Cf R. Le Déaut, La nuil pascale , Roma, 1963, pp 215 ss.
(4) M: «su hijo primogénito es Israel» (Ex 4,22) y la llamó Noche Segunda.
Tercera Noche...». Esta cita escrituraria está desplazada. Pertenece al final de la
noche tercera. La cita de la segunda noche es Gn 17,17.
(5) Cf R. Le Déaut, ob cit , pp 133 ss.
(") Ex 4,22.
(7) Walton, R. Bloch, Le Déaut: «para ser disuelto».
(h) I: «y los malvados»; M: «los miembros de los malvados y los yugos de hierro
serán destruidos de Is(rael)».
O Estas palabras faltan en N, y M advierte la falta. Están en los demás textos.
Según Le Déaut ( ob cit , p 272) se trata de olvido no deliberado. Traducimos «de lo
alto» (me-ruma)y pero puede traducirse también «de Roma». Es preferible (así Le
Déaut, ob cit> pp 359-369) la primera traducción. El texto alude al Hijo del Hombre
o Mesías que viene de las alturas (Dn 7). Pero también puede aludir a la creencia
judía (Sanh 98a) de que el Mesías vendría de Roma.
(I0) O: «encima de la nube». En el Targum de la Políglota de Walton y en las
primeras biblias rabinicas se lee «la nube» ('anana ) en vez de «rebaño» ('ana). Pa¬
rece que «rebaño» es la mejor lección, pero con un remez o alusión a la nube de Dan 7,1 3.
('*) «y Yo» probablemente sobra en el texto, que quedaría así: «y ellos (Moisés
y el Mesías) caminarán».
78
NEOFITI 1
Ex 12, 42
Vs? '" ’Vinx ns s'sip x'V'V mían nsoa pama prx
'ax Vs? ons xawm mai ínn xaVa mn mr nmaaV x»Vs
N’mp ’V’V nrr xnpi nnn xmm mnS1 "n nmaai xamn
ma n’nnx nnn nxa na mas Vx; "' ’Vinx na xrin 'V'V
piff nxa na anax xn xana naxn na n»'p»V piir paum
pnVn na mn pmn nVn pi» psarn nna n'nnx nnn nVix
mnn laaanx x'arc xnana 'ai Va anpnx na pie? san
n'n' xnpi pn'ViVatr Va ’ii"s pai pn'ViVap n' pns’ xam
x'V'V miVaa "nua Va 'Vinx na x'n'Vn x'V'V xi'in V'V
pn'maa Va xna nnn n'i'an "nuan pn'maa nVapa n'n' nm
Vxnn prx 'naia na xana naxn na xa"paV Vxnnn
n'sp xaVa aVn na x'a'an 'V'V x'n'Vn 'V'V n'n' xnpi
pío' ntrai pirnn xxntn mn pnan' xVrns 'ti, xpnsnaV
xia Erna nan' jn [xam u )a xmm xaVai] xnana u |a
prxi mxi pn'nn rra nana nma'ai ma nna nan' pm
pirai tüi 'V'V "'n narcV xnoa 'V'V xm xnna [)]mana
¡pn'nnV Vxnn VaV fpmsV sin
['Vi]n' 1 1 nmaaV xaV» Vs] [nmn]aV I | n’n'] [«Ja1?» n’ 1 1 síioni ... mn]
xawm [leg mal] mai mn M | xnni] nm] I | nnn] mtai I | xnpi nnn]
xnpi miai M xmn ’V’V x'anp] [xm]’n x’V’V ’xanp M | ’Vmx] [’Vi]n’ 1 1
anpnx ... pnxn] [an]pnx m jan [sic] pn®' nm pi® xn®i pnVn na xn M I
anpnx] [anp]n’ I | x’a®] [x’]a®i I | laaanx] [iaaa]n’ I | pn’ViVa® Vs]
[’®] |a I | xnn V'V] jrn 'V'V I | ’Vinx] [’Vi]n’ I | x’V’V miVsa] uVaa
x'V’Vn I | nm’] n’ra’ M i x'amn ... na] nm’ xnpi Vxn®' pm mam n”Ta
nVn X’V'V pin pV'V M: aut tria ultima vba corrupta et leg: ’V'V X'n’Vn
X'V’an aut M falso citat Ex 4, 22 Vxnsr ... n”n’a in fine sec loco tertiae
noctis prx 'nata] prn [m] M | x’sran ’V'V] nx»’ n’V’V I ¡ DVen]
oV®x M | nmp xaVs] [x]aVsn xxp 1 1 xsr®*i mi] n’»’®m 1 1 ... xVna mn
px’n®’] ’tra px’n®’ xVna mm x'»’®n max M | u ]a] na I | ... xaVai]
[xam] desider in text; add in aliis text | []]’nana prxi] [ppaVna pmi M
VaV ... jaiiai mal] VaV paral [leg toi] moi I | '”n na®V] ünp M |
IpmcV] [fpnpsi I.
79
Ex 12, 43-13, 2
N EOFITI I
43 Y dijo Yahweh a Moisés y a Aharón: Este es el estatuto de la Ley de
la Pascua; ningún gentil comerá de ella.
44 Y todo esclavo que haya sido comprado (') por dinero, cuando lo
hayáis circuncidado, entonces será apto para comer de ella.
45 Pueblo mío, hijos de Israel, el residente extranjero (2) a sueldo no
comerá de ella (3).
46 Será comida por grupos; no sacaréis carne fuera de una casa a otra ni
de un grupo a otro grupo y no se le quebrantarán los huesos (4).
47 Toda la comunidad de Israel celebrará la Pascua.
48 Y si un residente que mora con vosotros quiere celebrar la Pascua
delante de Yahweh, con circuncidar todo varón entonces será apto para
celebrarla y será como los naturales del país; pero ningún gentil coma
de ella.
49 Un mismo precepto legal f) habrá para los naturales y para los inmi¬
grantes que moran entre vosotros.
50 (Y lo hicieron) (ti) todos los hijos de Israel: hicieron así como Yah¬
weh (7) había mandado a Moisés y a Aharón.
51 Y el mismo tiempo de este día Yahweh sacó libres del país de Egipto
por sus ejércitos a los hijos de Israel.
CAPÍTULO XIII
1 Y habló Yahweh (7) con Moisés diciendo:
2 Consagra a mi nombre (8) todos los primogénitos: los que abren toda
matriz entre los hijos de Israel, entre los hombres y entre los animales
son de mi nombre (5>).
(‘) M: «de compra, cuando (lo) hayáis circuncidado».
f) I: «el residente y el mercenario extranjero».
(3) M: «el residente que sea un mercenario, cuando sea gentil, no comerá de
ella»; cf Targum fragmentario.
(4) M: «(de) su casa carne afuera y no descuidaréis (practicar) con ella el man¬
damiento». M evita traducir un texto polémico, cf Jn 19,36.
(5) M: «una misma ley habrá».
(®) Falta este verbo al arameo.
(7) M: «el Verbo de Yahweh».
(R) M: «todos los primogénitos, los primeros que abren la matriz entre los
hi(jos)».
(9) M: «son: así ha dicho Yahweh».
80
NEOFITI I
Ex 12, 43-13, 2
na Va xnoan xmmx n*rn xn pnxVn npaV naxi 43
:nTD VaX*1 XV 7’’7D73S7
nira ■nin’ pnaa n^rr pntsrn xaoa par nan na» Vai 44
:nsa VanaV
:nsa Via"1' xV xnaxV paas? na arnn Vxnir ^a ñas? 45
mían p xV *^xi man*? rra p pipan xV V'axrv’ pian pian 46
:rra pnann xV xann nnaV mira p riman1?
¡sno'D jnar Vxnsm xnunsa Va 47
n’V nnaa w anp xno'a nas?n mi paos? amrp mnxi 48
xs?nxn x'a'íra nnn n,iv' naya1? nira ■nn’ paa xman Va
¡n^ia Vax*1 xV pan» na Van
:|iDTa pT'snan nmviVi x'a-’srV nn' xnn xnmx nnm 49
pnx m nira n- ■,,,,* npan na "pn Vxnir 'sa Va [nas?i] so
mas? p
xs?nx p pp^na Vxntr 'sa n*1 *’**■• p'ax pnn xav pr -pn mni 51
¡im'nnVm Va anaan
CAPUT XIII
na'aV npa ds? ■,v’ V'Vai 1
ma VxnKn naa n^aa nVn Va 'nne xmiaa Va --airV trnpx 2
:prx 'aicV nTaaai xirsx
43 paar] piaar in text || 44 pnrnn ... par] patín na mrar M ||
45 paas? na amn] [paas? na mato amn 1 1 nía Via” ... amn] nan amn
rrra Vato xV paar na ton na man M || 46 ma ... ma] p mn^a
pVoan naa xV [sic vid leg et non vbum [x]anai] "nxai xnaV xntca
na M || 49 nn" ... nnm] on’ nnx nnm Mil 50 w npon] npo-n
”"n [npna’Q M | [nasn]] desider in text.
13 1 ”'] ,v,n [npna’a M || 2 aaa n^sta ... Va] to'niaa Va
[n]aa [x]nVn aae [leg "anp] nánp M | prx] w nax pna pin M.
II. ÉXODO
81
Ex 13, 3-12
NE0FIT1 1
3 Y dijo Moisés al pueblo: Recordad este día en que salisteis libres de
Egipto, del lugar de esclavitud, pues Yahweh ( 1 ) os sacó libres de aquí
con mano fuerte. Y no comáis pan fermentado.
4 Este día vosotros salís libres, en el tiempo del mes de abib.
5 Y cuando Yahweh os haya introducido en el país de los cananeos,
hititas, amor reos, hiwweos y jebuseos que prometió Yahweh a vuestros
padres dar a vosotros país que produce frutos buenos, puros como
la leche y dulces como la miel (2) — en este mes haréis este rito:
6 siete días comeréis ácimos y el día séptimo será fiesta delante de
Yahweh.
7 Los siete días se comerá ácimos y no se os verá pan fermentado y no
se os verá en todos vuestros términos levadura.
8 Y en ese día lo contaréis a vuestros hijos diciendo: por el precepto de
los ácimos, Yahweh operó para nosotros nuestras victoriosas guerras
cuando salimos libres de Egipto (3).
9 Y será para ti como señales sobre vuestros brazos y para buen recuerdo
sobre tu rostro, a fin de que esté constante la Ley de Yahweh en
vuestras bocas, pues Yahweh os sacó libres de Egipto con mano fuerte
10 y observad los estatutos de esta ley en el tiempo señalado: de tiempo
en tiempo (4).
1 1 Y cuando Yahweh (J) os haya introducido en el país de los cananeos
conforme te juró a ti (5) y a tus padres, y os lo haya dado,
12 separaréis todos los primogénitos que abren la matriz al nombre de
Yahweh y todos los que abren la matriz (6) en los animales que tengáis,
los machos serán para el nombre de Yahweh.
(') M: «el Verbo de Yahweh».
f) M: «(como) leche y sabrosos como miel».
(3) M l.°: «por este precepto de los ácimos y las hierbas amargas y esta carne
de la Pascua operó Yahweh signos en mi favor al salir yo de Egipto»; M 2.°: «a nos¬
otros el Verbo de Yahweh (ha obrado) signos al salir ellos».
(4) M: «esta ley a su debido tiempo, haciéndola en cuanto a los días y a los
meses» (lit: «desde esos días de esos meses»).
(5) M: «a vosotros».
(6) M: «(y todos) los primeros que rompen la matriz».
82
N EO F I T I I
Ex 13, 3-12
ansa» ppns papan |nn xar pTan pin xasV nina naxi 3
xan ]o ppns pan' ,v’ pnx xa'pn xr'a anx xmasw rra |o
ssran Vnxrr xVi
¡xnnxn xnT jan ppns ppai pnx pin xar 4
"laxi ’Tim "xisian pnsnx*? parr Vs?’ anx rmn 5
xnnsn xmx paV inaV pannnxV a^p n "oiar nm
xmVb rv’ pnVsni xrcana p'Vm xnVna p'pi pao pTD
:pnn xnTa pin
:r" mp xan rrsrnw xarm pina pVavi par nsnin 6
xVi snn paV nnrr xVi x'ar 'nsarc w Vaxrr pTaa 1
¡pamnn Van sanan paV -anrr
x—raan nmisa |a nanV xmn xarn pamnV pinm 8
¡ansa |a ppna |mpaxa pnnp nnsa p na s
|a panx rrn Vs aa panVi pannnx Vs pnxV “[*7 rnr 9
xa-’pn Ta anx pansa xnnn "n xmix mnin VVaa
sansa ja ppna parr pnx
jnsV par jns |a xaana nnn xn'mxn nn^p ir pnam 10
:par
arp n na -pn msaan pnsmxV pan- Vs' anx rmr 11
:pa*7 nn*1 anr pannaxVi “[*7
nnVn nna Vai "n nawV nnVn nna rnir Va pirnam 12
:,v,n nair*7 x’nan paV pin1’ n xnnan
3 pp-as] ppasna 1 1 «’] ’”i [npaana M l 4 ppna] ppaana M
5 nm "laNi] ’xrm 'xaaxi M L’NsnN] vax M Hx©aaa ... xa^na]
[»]33D pa’sai [leg ’na] a^m M || 7 Tiya©] ’»a© I || 8 ...
ansa ja] pon v" aas pn unes a©ai xaiaai ni n’tddt nrmsa pn
nnsaa ['Jpsaa ,l7 M | jmpQxa ... p w] jirrpBaa D'on ”’a na’a j1? M
ansa ja] n-nsaa I || 10 j’ar jas1? ... n^a^p] xjana pan na"p
pnn- p^x1? par1 p^x pa rrrr paay pira1? M 1 1 11 w] '"a [npaa’a M
’nsjaa pnsnx*?] [leg ’xssiaa] ’xyna xyaxV M Pn”p -a] D^pa I
■jV] pa1? M ¡I 12 ’nne na©] na© nnna I InaVn ’nna] ’nVc naap
[nnjVn [leg niVo "aap] mE jnrr n] pirra I.
83
Ex 13, 13-19
NEOFITI 1
1 3 Pero todos los que abren la matriz entre los asnos los rescataréis con
un cordero. Si no lo rescatáis lo mataréis ('). Y rescataréis todos los
primogénitos de los hombres entre vuestros hijos.
14 Y cuando mañana te (2) pregunten tus hijos diciendo: ¿Qué es esto?,
le(s) dirás: Yahweh (3) nos sacó libres con mano fuerte del lugar de la
esclavitud (4).
15 Y sucedió que (Yahweh) endureció al faraón en orden a dejarnos salir
y Yahweh dio muerte a todos los primogénitos en el país de Egipto
desde los primogénitos de los hombres hasta los primogénitos de los
animales. Por esto ofrecemos delante de Yahweh todos los machos que
abren la matriz (6) y nosotros rescatamos todos los primogénitos de
nuestros (6) hijos (7).
16 Y será como señal sobre tus brazos y como buen recuerdo sobre tu
rostro (®), pues Yahweh nos sacó libres de (9) Egipto con mano dura.
17 Y ocurrió que cuando el faraón dejó marchar (10) al pueblo, Yah¬
weh (n) no los condujo por el camino del país de los filisteos, aunque
era el más cercano, porque dijo Yahweh (12): para que no se quebrante
el corazón del pueblo cuando vean las formaciones militares y vuelvan
a Egipto.
18 Y Yahweh hizo rodear al pueblo (13) por el camino del desierto hacia
el mar de los Juncos. Y los hijos de Israel subieron libres del país de
Egipto armados con obras buenas.
19 Y Moisés tomó consigo los huesos de José, pues les había hecho jurar
a los hijos de Israel diciendo: Yahweh se acordará ciertamente de
vosotros por sus buenas misericordias (14) y subiréis de aquí con vos¬
otros mis huesos.
(') M: «lo matarás con hacha».
(2) M: -f «os».
f1) M: «el Verbo de Yahweh, de».
(4) M: «(de) Egipto, del lugar de las servidumbres». Pero probablemente hay
que leer: «del lugar de las esclavitudes de Egipto» (M).
(5) M: «al nombre de Yahweh todos los que por primera vez abren la matriz».
(6) M: «de mis hijos redimiré»,
f) I: «ellos (son redimidos)».
(®) En el ms se menciona expresamente «filacterias» = íefillim.
O M: «nos redimió y sacó de».
(,0) M: «en el tiempo en que dejó marchar».
(11) M: «el Verbo de Yahweh (no los condujo) por el camino».
(12) M: «el Verbo de Yahweh en su pensamiento (¿de su corazón?)».
(,3) M: «y condujo el Verbo de Yahweh al pueblo».
(I4) M: «el Verbo de Yahweh (se acordará de) vosotros en sus misericordias».
84
N E O F I T I I
Ex 13, 13-19
rrrr pp*ian xV px -insa pp*nan x-iam x-rVn -nnc Vm 13
sppnan pa’iaa xcax 'ía maa Vai mv pVapn
n*’1? nam xn xn na aanV nnaV pa’n pVxar nnx ■nm u
:xtos7b? rva p ppns •’■’■’ 71T' p'ox xcpn ra
xs?axn nniDa Va ■’•’■’ Vüpi jrr nnVtraV ns?*iD 'ttpx anx nim 15
px pía pn xTsa maa ns?i xpjx aa finia a p onsm
pa fieman Vai xman xnVn Tina Va mp panpa
:pp“lDB px
□nx pa'ox rra Vs? aa pavrVi pa’smx V» pnV nm 16
: □ nxa p ppns jrp psx xc'pn Ta
pnsnx mx pan’* *ian xVi xas rr nana nVc? na mm 17
pnaV “iarr xVn ,,,,, nax anx xin nanp anx '■wVEn
¡onsaV p-mri xa-ip mo pan' na xas?n
xaa xnaaa panal «pon xa' xnana mx xas? rv* *^pxn 18
sanxan xs?*ix p ppne Vxnzr 'sa ípVo
'sa rp s?aao?x xaanwa anx iras? *pm •’ians rr ntz?a aon 19
ppom n'au 'lama pan' naT xnana -la'aV Vx-i»'
:paas? nan ]a *,*,a-ia rr
13 mrr ... mm ’sn] [leg ]iVüpn] pVcpnn mm [leg ppncn] ppncnn
tiv M | rrrv pVtspn] popa niVapm MBppnon 3.°] ppncn mm M
14 pVxir] + pam M fncm] pnami I | mV] pn1? M | p ppmc "']
p ,v,n [n^na-a M | xmav© ma p] mas?© ma p ansa M; sed
prob aan M et ansa M conjungenda et inserenda post r’a p
[nenias© || 15 xnVa ... onp] [xn]Va nno ’anp Va '«n na©V M
n[’]naa] , superadd [ ppnca ... pa] pmcx na M | ppnca] + p:x I ||
16 Vy |B"oV ama] V» pnxV ana M | ... p-oV] o-Vcn M ! |a ... pcx]
|a jm pcxi pac M || 17 nV© na] nV©n pía M | mx w] ’«n mnam
•pna M I xm] mm M | 2."] ,v,n [njma’a M; na©naa ”m [n]ma,a
[leg? maV] mVn M | puna xanp] mina aap 1 1| 18 xas? m ^pxi]
[x]as? m ,v,n [n]na,a nam M | mx] mix I | xsnx p] xsnxa I |l
19 xs?an©a] ya©a M ¡ aama pam ”’] aama ”m [n]maa pam M.
85
Ex 13, 20-14, 6
N EO F I T 1 I
20 Y partieron de Sukkot y acamparon en Etam, al borde (') del desierto.
21 Y el Verbo de Yahweh caminaba delante de ellos, de día en la columna
de la nube para guiarlos en el camino (2) y de noche con la columna de
la nube de fuego para darles luz, para que caminasen f ) día y noche.
22 La columna de nube durante el día y la columna de fuego durante la
noche no cesaban de guiar, estar e iluminar delante del pueblo (4).
CAPÍTULO XIV
1 Y habló Yahweh (5) con Moisés diciendo:
2 Habla con los hijos de Israel y vuelvan y acampen delante de los
Burdeles del Libertinaje (6), entre Migdol y el mar delante del Idolo
Safón (7). Rumbo a él acampad junto al mar.
3 Y el faraón (dirá) (8) respecto al pueblo de los hijos de Israel: Están
perdidos en el camino. Baal Sefon, mi dios, les ha cerrado los pasos
del desierto (9).
4 Y endureceré el corazón del faraón e irá en persecución de ellos y me
glorificaré (10) en el faraón y en todos sus ejércitos y sabrán los egipcios
que Yo soy Yahweh. E hicieron así.
5 Y se anunció (n) al rey de Egipto que había huido el pueblo y se cambió
el corazón del faraón y de sus príncipes ante el pueblo. Y dijeron: ¿Qué
es esto que hemos hecho, que hemos dejado partir a Israel de nuestro
servicio?
6 Y dispuso sus carros y tomó consigo gente, a los del servicio militar.
(') M: «que está en los bordes del».
(2) M: «para indicarles el camino».
(3) M: «caminasen y tuviesen luz».
(4) M: «la casa de Israel».
(5) M: «el Verbo de Yahweh».
(6) TM: Pihahirot. En texto y M. literalmente: «Fondas», «posadas del liber¬
tinaje».
f) TM: Baal -Sefon.
(8) Falta en el texto.
(9) M: «el faraón dirá a Datán y Abiram que quedaron en Egipto, acerca de los
hijos de Israel: Mi ídolo Peor, etc.... Ellos están presos (?) en el país; están perdidos
en el camino: el dios de Safón les ha cerrado los pasos del desierto».
(I0) M: «y perseguirá y será glorificado mi (lit: «su») Verbo en el faraón».
(n) M: «se lo anunciaron los «exactores» (uxroto = inspector de esclavos) que
caminaban con los campamentos de Israel y habían actuado contra el pueblo».
86
N E O F I T I I
Ex 13, 20-14, 6
¡mana no'oa arrxa pin maca iVon 20
sima1? xsss?n xrias?a xaa’xa pnmp nana mn 'm nnaai 21
pn1? xnnsaV xrw'xn xus?n [x]mas?a x^^i xmixa pnrr
¡x’Wai xaa'a pa'na una1?
pma x'Wa xntrxn x*nas?i xaa'xa xus?n xmas? pos xV 22
¡xas? mp pmsai p*rns?ai
CAPUT XIV
na'aV nc?a ay V’Vai 1
pa nn-rn 'pina anp pntri pimp Vxntr’ ua di? Wa 2
:xa’ bv pnz?n pina a pos nms?a anp xa*1 pai Vma
xmixa prx p’so Vxtir uan xas? pos? bv ns?~is [nan] 3
¡xnanan mu tiis?ü pas bvi pn’Vs? ma
Vaai ns?ns[a] "ipnxi pnnna fpvri ns?"ion naV rr’ p|pinxi 4
¡•pa nasi xin nsx onx "isa ps?Ti n,rm,T,,n
ns?-isn na1? -|snnxi xas? ipns? anx ansan xaVaV unxi 5
rr pnVrc anx p*ras?*r xn x-n na pnaxi xas? rmV "uu^Bni
:panp nVaa1? |a Vxhp
ñas? nan xanp ñas? xas? m 'íamx rr oaai 6
20 ns'oa] [n]aiD3 I; 'D^oa rrxi M 21 xmixa ... xma1?]
xmix pn1? ’nna1? M | ’inaV] pina1? M ! pa*?na] 'sai pVtx M [xpiasia 2.u]
xnasiai M ¡i 22 xa»] bxnr n-a M.
14 1 «-J m [n]na-a M || 2 nm'n ... inri] 'pnis puri
xniTn M pmaa] Vtap *73 M |fi 3 [~ia— ■!]] desider in text ! Tris?
ns?a tiisb (Sjxnr aa pos? Vs? onxaa p"n«?an dtsxi pi1? ns?-iD nam
xms?D pn-Vs? tiü xmixa prn p’s?ü xs?~ixa pin [leg prnx] p-rnx si
xman [leg ttm] ims pasn M | 4 nsna[a] ... «p-n-i] |a «pm-i
[nsn]sa na'a ap^xi [pmm] M I nsns[a]] in text ns?~ia pa] p M
5 nasi [’jxpin prrrrura as? p'müai (actores >) piapx psm
xas? ^s? M 1 n^aa1? p] [njVaaVa I.
87
Ex 14, 7-12
NEOFITI I
7 Y tomó seiscientos carros y todos los carros de los egipcios y fueron
nombrados jefes (]) sobre todos ellos.
8 Y Yahweh endureció el corazón del faraón, rey de Egipto, y fue en
persecución de los hijos de Israel. Y los hijos de Israel salieron libres
con la cabeza descubierta.
9 Y les persiguieron los egipcios todos sus caballos, los carros del
faraón, sus jinetes y sus ejércitos — y los alcanzaron acampados junto
al mar, cerca de los Burdeles del Libertinaje, delante del Idolo Safón.
10 Y el faraón se acercó (2) y los hijos de Israel levantaron sus ojos y he
aquí que los egipcios caminaban tras ellos y tuvieron un gran miedo y
los hijos de Israel suplicaron (3) delante de Yahweh.
1 1 Y dicen a Moisés: ¿Por ventura por no haber tumbas (4) en Egipto nos
condujiste f) a darnos muerte en el desierto? (6) ¿Qué es lo que nos has
hecho sacándonos (7) de Egipto?
12 ¿No es esto lo que hablamos contigo en Egipto diciendo: Déjanos (8)
que sirvamos delante de los egipcios pues nos es mejor servir ante los
egipcios que matarnos en el desierto? (9).
(') M: «polémarjos», es decir, generales.
(2) M: «y el faraón ofreció sacrificios a Baal-Sefon».
(3) M: «y clamaron».
(4) M: «¿no teníamos tumbas?».
(5) M: «para traernos».
(6) M: + «de Sefón».
(7) M: «a ellos».
(8) M: «déja(nos)» (otro verbo).
(9) M: «en tiendas».
88
NEOFITI I
Ex 14, 7-12
|rin pjanam "nxan imia'mx Vai pm« nxa nnr a'ojj ?
:pnViD bv pan
Vxntr'’ ^a -ina fpm D'nxan xaVa nsnm naV ir "' «pim 8
:'*?i ma pp'no ipoj Vxnp' 'jai
nnnoio bs xa' bu pi» pnn' ivnxi pinnria "isa imm 9
mp nriTn 'pnjio1? “pao n'mVr'm 'ittnoi nsnm ’iam»
¡pos nmisa
pVoj "nsa xm pimj"» n' Vxnp' 'ja iVüji aap nsnsn 10
:'" mp 'nxntr' 'ja p^si xnnV iVnm pmna
nVopab p' mm ansan pnnp rr^n i?a p xn ntra1? pnaxi 11
¡D'nxa p p' npoaV xjV rmsi xa x'n na xnanaa p'
pa 'snx na'aV D'nxaa “jas? jjWan xajna p xm xVn 12
n'^opaV p "nsa mp pnVo ]b mn ao anx "nxa anp nVoji
¡xnanaa ]n'
7 pannx nxa] píannn pixa M | pian ... pma'nnx] ornean pn’ann
pnaa pnan M | pn[']a’nnx] [leg nannx] nannx I | pjanam] panada
■noUfiaQxoQ M II 9 pmna "asa] [pn'i]na ]a 'xnxa M | 10 nsnsn
anp] pos bn?ab poai anp nsnsn M | nbasi] vel ]ban? | "isa] 'xnsa M |
ibnm] ib-nm M | pbxi] musí M || 11 n’bn ... xn] n'bnan I | pnap ...]
[pn]ap ib nn xb M man?] ”n'ab M | xnanaa] + ps>xn M | x'n na
nnasn xn] nnasn na M | ]rp 2.-] pnn' M || 12 'anx] píos M | nban
"nxa nnp] 'xnxa as nbsn M | xnanaa] nana M.
89
Ex 14, 13-18
N EO F IT I I
13 Y los hijos de Israel se hicieron cuatro partidos cuando estaban al lado
del mar de los Juncos. Uno decía: echémonos al mar; otro decía:
volvamos a Egipto; otro: organicemos frente a ellos los cuadros de
combate; y otro decía: gritemos ante ellos y confundámosles. Al par¬
tido que decía: echémonos al mar, Moisés le dijo: No temáis, estad
dispuestos y ved la redención de Yahweh que os hará hoy. Al partido
que decía: volvamos a Egipto, le dijo Moisés: No temáis, porque así
como habéis visto hoy a los egipcios no les volveréis a ver más por los
siglos en la esclavitud.
14 Y al partido que decía: organicemos frente a ellos los cuadros de
guerra, Moisés les dijo: No temáis, Yahweh O os hará vuestros com¬
bates victoriosos. Y al partido que decía: voceemos frente a ellos y
confundámoslos, les dijo Moisés: No temáis, levantaos, callad, dad
gloria y alabanza y majestad a nuestro Dios.
15 Y dijo Yahweh (2) a Moisés: ¿Hasta cuándo estarás de pie rezando
delante de mí? Tu oración ha sido oída delante de mí. Además la
oración de los hijos de Israel ha precedido (3) a la tuya. Habla con los
hijos de Israel y que se pongan en camino.
16 Y tú levanta tu vara y extiende tu mano sobre el mar y divídelo y
entrarán los hijos de Israel en medio del mar en suelo seco.
17 Y Yo endureceré el corazón de los egipcios y entrarán tras de ellos (4)
y me glorificaré en el faraón y en todas sus huestes, en sus carros y
caballeros.
18 Y conocerán los egipcios que Yo soy Yahweh al glorificarme en el
faraón, en sus carros y caballeros.
(1) M: «con la Gloria de su Sekiná es el que os hará». Esta variante parece estar
fuera de lugar en el ms.
(2) M: «el Verbo de Yahweh».
(3) M: «de mi pueblo ha precedido».
(4) M: «tras de vosotros y será glorificado mi (su) Verbo»; cf v 4.
90
NEOFITI I
Ex 14, 13-18
xw bv r»--p pmn xíoia Vxntm na vra»nx pro ranx 13
n*’“i22Dl7 "mm mas rmn sim xmV Vdj mas rmn xnn ^iot
mas rmn xnm nanp mo pmVap1? -noi mas rmn mm
xwb Visa nnnx mm xrra pnm aansm pmVapV 'b'ybi
m •’m mpmD m pam n[n]srix pVnnn xb nrca pnV *1 nx
nax ornsa1? "mm mas nnm xmm pn sor paV ñas?’
sav •,*,“ia27a m pmann na yn nns pVnnn xb nwa pnV
¡a1?!;1? [n]» masraa ain pnm n’oma1? pooin xb pnn
nrca pnb nax xanp mo pm^ap*? mor nnax nnm xrvoi 14
nnm xmoi po'anp nnxi pob na» xm ■’■’■’ pbnnn xb
pVnnn xb nrca pnV nax pnm aansn pmbapb 'bribi mas
pnVxV mam xnanm np-’x ian[i] ipinw pip
»m® v,anp ^sa mnn o^p nx na’x ns? mra1? -,v’ naxi 15
"p'n*? xanp Vxnzr nan pnm*?s tna •"anp "jmVx xn
¡pVon Vxntm na as?
p*?sm mm s?rai xa' bv -|T m pnxi "pom m asns nxi 16
¡xntram xa" na ^xnm na
nsnea npmxi pmnna pbsm misan pnab m ppma xn mxi 17
mansai nansa mn’n'rm ^aai
mttnsai nansa nsnoa mnp'nxa mx onx msa mnn 18
13 ... xa’*?] [pn’bjaip1? nnoi nax xnm xam M: ponitur «kitta »
tertia secundo loco I mas rmn 3.u, 4.“] [nn]ax M | aansn ... •’bibi mas]
naansni im'baipb 'bu1?: max M mnn xrra i.°] id M m[n]snx]
in text nsnx nipms] nnpma M 1 ñas?’ -t] nasrn I 1 na y m ...] [m]
nasn xm Tiro» np'a M, sed haec var lect videtur falso hic posita;
aptior loe est in v 14 post ,v’ pbnnn ubi a Nu affertur | [n]v] bs in
text || 14 aansn] naansm M | ian[i]] ian’ in text || 15 ’■”]
m nna'a M | □,,p] D'xp M | 'b^a mnn a^p] fpxjai □"p nnm I |
xanp bxnur ’ian] nanp nasn M | xanp] nanp I |' 17 npiri?3] Tpno
1 10 | pnabl xa*? 1 1 npmxi pnmna] [cf v 4] ,’,na,a np-xi [flianna ja M ||
18 mxa]T,l,mxa M | mnpmxa] mnp’a M Biannxa] ñama v 20.
91
Ex 14, 19-25
NEOFITI I
19 Y se movió el Angel de Yahweh que estaba dispuesto para caminar
delante de los campamentos de Israel, de frente de ellos, y se puso tras
ellos; y se movió la columna de la nube de delante de ellos y se puso
tras ellos.
20 Y entró entre el campamento de los egipcios y los campamentos de
Israel y la nube fue (J) oscuridad y en parte luz: oscuridad entenebre-
cedora para los egipcios y luz para Israel toda la noche. Y no se
acercaron unos a otros a entablar combate en toda la noche (2).
21 Y extendió Moisés su mano sobre el mar y Yahweh arrastró el mar
con un viento oriental fuerte durante toda la noche y le hizo tierra seca
y se dividieron las aguas.
22 Y los hijos de Israel entraron en medio del mar, en la parte seca, y las
aguas eran para ellos muros de agua a su derecha y a su izquierda.
23 Y los egipcios fueron en su persecución y entraron tras ellos en medio
del mar todos los caballos del faraón, sus carros, sus jinetes.
24 Y era el tiempo de la mañana cuando Yahweh observó (3) con cólera
los campamentos de los egipcios y arrojó sobre ellos nafta, fuego,
piedras de granizo (4) y confundió los campamentos de los egipcios.
25 Y desmontó las ruedas de los carros y los llevaban arrastrando tras
ellos. La costumbre de las muías (s) es tirar de las ruedas, pero los ejes
se pusieron a tirar como las muías y los arrojaron (a los egipcios) al
mar. Cuando los egipcios vieron esta cosa admirable, se dicen unos a
otros: Huyamos del pueblo (6) de los hijos de Israel, pues éste es
Yahweh que les hacía sus guerras victoriosas cuando ellos estaban en
Egipto (y Él ha de hacerles sus guerras victoriosas mientras ellos estén
en Egipto) (7), y Él ha de hacerles sus combates victoriosos también
sobre el mar de los Juncos.
(1) M: «(en parte) luz y en parte oscuridad: luz que iluminaba a Israel y oscu¬
ridad que entenebrecía a los egipcios y no».
(2) M: «a Israel iluminaba de noche. No se acercaron un campamento a otro.
Sólo los ángeles de servicio no dijeron el servicio toda la noche».
(3) M: «y el Verbo de Yahweh observó».
(“) I: «y granizo».
(5) M: «de los carros que llevaban empujando detrás de ellos. La costumbre de
las muías...» Cf L. Ginzberg. Legends , III, p 27.
(6) M: «(la costumbre de las muías) es tirar de las ruedas. Por el contrario, las
ruedas de los carros se pusieron a tirar de las muías, y los arrojaron al mar. Respon¬
dieron los egipcios y dijeron unos a otros: No queda más que huir ante el pueblo».
(7) Dittografia.
92
N EO F IT I I
Ex 14, 19-25
Vx-iizm pmnntra onp iVnaV rns ’im -m xaxVa Ven 19
pmanp p xns?n xmas? Ver pnnna p mV api pmanp p
:pnnna 7a mV Dpi
mm Vxntrn pmmnrca 'raí "isan pnmnira pa Vs?i 20
Vxnir’V xmnn mnsaV *pna xaiwn xmm xsVsi "pwn xns?
¡x'V-V Va xanp nnoV p-VxV p-Vx lanp xVi x^V'V Va
*ppn nnp nna xa' m •’*’•’ nam xa' Vs? mT rr n»a pnxi 21
:x'a is?ranxi xntratra’V xa*1 rr nan x’V’V Va
pnn pnia? pnV pin x^ai xrwa'a xa’ na [Vjxnr' na iVsn 22
:pnxVaa? pi pnra' p
nanai nannx nana mimo Va pnnna iVs?i ansa íanm 23
:xa’ llV
'nxan pn’nn»a Va? nna pnxi xnax mns?a mm 24
pam^m^a m aansn xnna naxi xmzrxi nos: pmVs? nam
¡misan
pnnnaV pns pnrr pnana uní rnnrnn ’VsVs rr pací 25
pnn nnaV nrn 'api 'ViVia pnn nnaV nnrVian pnnx
pnn xnnawn "isa pan na xa^V pnm pan mmViaá
xm pn nnx Vx-nr-’ na xas? p pns?s pVxV pVx pnax
xim anxaa pan' prx ns? pmanp nnxs pnV ñas? mm
pian xa" Vs? «px pmanp nnxa pnV nas?aV rns
19 pn-nna p] [prrnjraa I [I 20 ñama M: transp v 18 1
kVi ... -p»n] Vs? urna [x]anrm Vxnr’ Vs? ama xnn: -prn xjVdi nm
«Vi nasa M | xaap nnoV] xanp ,no nmoaV M ¡ Va ... Vxnir'V xmrrn
x'V’V] xrnnnr ’axVa ana mea Vx mira íanp xV x’V'V nnsx Vxnir'
x-V'V Va xn-nr nax xV M | x”V’V] xníV’V M || 21 xntraira'V]
leg? xnira’V c 1 10 TI 23 rmoio] 'mroio M | nannx] nam M
24 w p’Txi] "i [njna’a p’-pxi M | ai ■«] T13T3 I j HDD:] váfOa \
xna naxi] xma xi in text; xmai nj ■"-isai] nnxan M || 25
nnnVian ... n'nim] pnrrnx pnnna ]a []]nns paia jm pnnnnn
[nnn]Vian M | xa» p ... pnn nnaV] xnnn’nV ,17jVi pin ’VjVsV pn pna[V]
pnVx |'VxV pVx [fl'naxi -xaxa pn» xa' V» pam ’xrmViaV pu pn-aV
[x]as mVp p pasa [leg? pnVx] M xim -aa 'n' 'h np ... -rns?] bis in
text: de Id.
93
Ex 14, 26-15, 1
NEOFITI I
26 Y dijo Yahweh (') a Moisés: Extiende tu mano sobre el mar y vuelvan
las aguas sobre los egipcios, sobre sus carros y jinetes.
27 Y Moisés extendió su mano sobre el mar y volvió el mar por la mañana
a su fuerza (2) y los egipcios huían a su encuentro, y Yahweh los dejó (3)
a los egipcios en medio del mar (4).
28 Y volvieron las aguas C), y cubrieron a los carros y a los jinetes (6), a
todo el ejército del faraón que había entrado tras ellos en el mar. No
quedó ni uno solo.
29 Y los hijos de Israel caminaron por seco en medio del mar y las aguas
eran para ellos muros (7) de aguas a su derecha y a su izquierda.
30 Y el Verbo de Yahweh redimió y libertó aquel día a Israel de las manos
de los egipcios y los israelitas vieron a los egipcios muertos, arrojados
sobre la orilla del mar.
31 Y vieron los israelitas la mano fuerte (con) que había obrado Yahweh
contra Egipto y el pueblo temió delante de Yahweh y creyeron (8) en
el nombre del Verbo de Yahweh y en la profecía de su siervo Moisés.
CAPÍTULO XV
1 Entonces Moisés y los hijos de Israel cantaron este poema de alabanza
delante de Yahweh y dijeron así:
Loemos y alabemos delante de Yahweh (9), porque Él con su Verbo
ha tomado venganza de todos los que se habían enorgullecido delante
de Él: a caballos y jinetes por haberse ensoberbecido y perseguido al
pueblo de Israel, en el mar de los Juncos los ha arrojado y hundido (10).
(‘) M: «el Verbo de Yahweh».
(2) M: «a sus lugares».
(3) Prob «los ahogó». M: «y ahogó».
(4) M: «y los egipcios huían a su encuentro y el Verbo de Yahweh ahogó a los
egipcios en medio del mar».
(5) M: «unas a otras».
(6) M: «sus jinetes».
(7) M: «como muros de agua».
(8) M: «la fuerza del poderoso brazo con que había obrado el Verbo de Yahweh
signos en Egipto y creyeron».
(9) M: «que es más alto que los encumbrados y que destaca sobre los sober¬
bios, y (de) todo lo que se ensoberbece».
(,0) M: «ha hundido».
94
NEOFITI I
Ex 14, 26-15, 1
□nsa Vs? x'a purni xa’ *?s? “|T m p-ix n^aV '" naxi 26
¡pmcno ’jn pn^mx *?s?
nspn1? xim mis?1? xa' -ntnxi xa' Vs? rrT m n®a p-ixi n
¡xa' na ;'ixa rp '" pan rrmaip1? pp-is? "*ixai
ns?im mm'r'n VaV mona mi 'aSx rp pan p'a ntm 28
nn x1? px pna rra» x1? xa'a pnnna iVs?!
pai piw pnV pin x'ai xa' na xn®a'a iD'Vn Vxm 'jai 29
:pn*?a® pi pnra' p
pn'T |a ’bxm n' xinn xana '"i nnaa [a]m pin 30
¡xa' p[']j bs? p'ai pn"a ;'isa n' bxm pam "ixai
xas? iV'mi a'ixaa '" las? ’i xns'pn xt m bxnn pam 31
¡mías? n®ai mnxiasai "n nnaa ü®a ua'm '" mp ja
CAPUT XV
'" mp mn nnnann m'® rp [b]x"i®' nai n®a na® naa 1
xm 'iaip 'xsnai p Van '" mp na®Ji 'tu na'ab p-iaxi
imm pxanx 'i bs? prnaam poio mra mena ’ia'aa
¡pim xa'a pnm s?am xai bx-i®' 'ja xas? ma
26 '”] ”’i [nj’ia’a M |¡ 27 nrmo] -irnxi I | nspnb] mnxb M
xa’ ua ... ”-isai] pi©i jn'maipb ]pis? nn ’xnsai [haec vid genuina lect,
quamvis etiam possim leg u©r cf p:©i 440] i)3 '”isa n' ’”i [nj'ia’a
xa' M | pa©i] leg prob pi©i; p'n©i M j| 28 p’a] + pbxb pbx M
T©ns] pn'©ns M px pn3] pix pn:a M |.j , 29 pan pn©] pn© -pn
x"ai M 30 ||a]r©i] in text r©i¡ ; + ? pa M: cf infra | ’”i maa]
”'n [nj'ia'a M | p[’])] pu in text; prob huc pertinet [leg p’a] pa M
31 ua'm ... xno’pn xt] '”n [npna-a na -ras? h 'mía: sns pipn
íra-m mxaa po M.
15 1 naa] |33 xn M | nnna©in nn©] xnn xm’© na© M |a ban
’X)nan] nx)nan na bai mmu by nx:nai x’an by m xim M px?nx]
[p]x:n’ I ! s?3Di] yací M.
95
Ex 15, 2-9
N E O F I T I I
2 Nuestro poder y la mayor parte (') (= y objeto de la mayor parte) de
nuestras alabanzas, temido de todos los siglos, es Yahweh. Ordenó por
su Verbo y se hizo nuestro Redentor. Los hijos de Israel dijeron (2): Él
es nuestro Dios, alabémosle; el Dios de nuestros padres, ensalcémosle.
3 Yahweh es varón guerrero. Yahweh es su nombre. Como su nombre,
así es su fortaleza. Sea su nombre bendito por los siglos de los siglos.
4 Los carros del faraón y sus huestes, sobre ellos disparó dardos de fuego
en el mar, y la flor de sus jóvenes, los valientes del faraón, los arrojó
y hundió (3) en el mar de los Juncos.
5 Los abismos los cubrieron, descendieron y se hundieron en lo profundo
del mar, se parecieron a las piedras.
6 Tu diestra, Yahweh, cuán gloriosa (4) es en el poder. Tu diestra,
Yahweh, ha quebrantado al faraón, enemigo y contrario (5).
7 Y con tu magna majestad destruyes (6) a los enemigos de tu pueblo.
Sueltas contra ellos tu ira vehemente, los consumes (7) como el fuego
quema la paja.
8 Y por el Verbo (o: «y por una palabra») de delante de ti, Yahweh, se
tornaron las aguas hacinas y más hacinas; se pusieron de pie manojos
como odres de fluidas aguas. Los abismos se congelaron en medio del
Gran Mar.
9 Decía el faraón, el malvado, el enemigo y adversario: Perseguiré al
pueblo de los hijos de Israel, y los encontraré acampados a la orilla del
mar. Haré de ellos muchos cautivos y haré de ellos un gran botín.
Repartiré el botín (") entre mi gente, los del servicio de armas; una vez
que mi alma se haya hartado de ellos, después desenvainaré mi espada
y mi diestra los aniquilará (9).
(') O: «señor (nuestro) de nuestras alabanzas» (leyendo rab como Ps y el ms
3089 de la Palatina de Parma).
(2) M: «desde los pechos de las madres señalaban con sus dedos los lactantes
a sus padres y les decian: éste es nuestro Padre que nos alimentaba con miel de roca
y nos ungía con aceite de roca pedernal. Los hijos de Israel respondieron diciéndose
unos a otros: Es nuestro Dios y alabémosle, el Dios de nuestros (lit: «sus») padres,
exaltémosle». Cf P. Winter, ZNW 45, 1954, pp 145-179.
(3) M: «hundió».
(4) M: «loable es en poder. Tu diestra, Yahweh, que has aplastado y aplastas
el muro de los enemigos de tu pueblo».
(5) M: «y con tu mucho poder quebrantaste los muros de los enemigos de».
(6) M: «has destruido los muros de los enemigos de».
(?) M: «y los destruirás».
O M: «todas las riquezas».
O M: «y aniquilaré».
96
NEOFITI I
Ex 15, 2-9
p mm naan naK ,V| trnbv Va Vm jnnann am jspin 2
pnnK n^K nTnawn p^K Km p VKnr1 pian pns1?
¡niaann
tb» Km mnmas p marca marc Knnp ñas Knau ■’•’•> 3
¡paVs ’a^s1? “púa
kbu Krcm pía pmVs nrcp mm^'m nsnsn ■ñama 4
pión kbu pnm saai Kan nsnsn vnm ib’Vis nsrci
¡kuk? jibtk man mnTuaa isprci mm pmVs pos Kf-Jamn 5
nKirc nsns man ‘pa’ K^nn ku Knnn na ■’*’■’ -pa’ 6
:naan bsm
ppn pna nVrcn *jasn pnnnn ■’Vsa msn "pimiva moni 7
¡Krcpn ns?a s*iin na -pn pnm Vann “jan
pnns íap jais jans [Kpa nasnK ■’■’■’ -janp p na’aai s
¡Kan Kan miVaa K’amn psp k'^ti xai Kpn -pn
bKnrc1' 'n kbs nna *pnnK Kaan V’sai nKirc KS'rcn nsns naK 9
naKi nan a» pma urcK kb’ «][•’]) Vs pnrc pnm snKi
proa •’bann nsi Kanp ñas ns1? nnnrc jVdk nan ma proa
¡-ra’ t [j]inm u'rcm unn m «^iVisk pa nna jai 'rcsi
2 mi ppw] id M 1 usque ad finem v ... piax] [leg nr] nn p
[leg pnaxi] pinol imnfnpx1? pnrsasío x-pr [+)nna] pin xnnax
ma» p n»a p' n»ai [x]s'a p »an jn' pro nnm pías Kin pn pnb
nbx nn nnaaai p*?x xm p pVx1? p>x piaxi pjxnir aa par xnro
n-n- naainr [leg pnax] jinmax M | 4 io'Vis] leg na-Vis vel 'o^iy
satsi xan] uod Mil 6 Usque ad finem v ... xmn] x'mna x'n xna»a
•jasa prnaan ’^sa 01» nsmai nxxm n ira1' M | ^rai ... man ira'']
’Vsa ni» man -ppw aioai M, ex v 7 i 7 -^sa man] nw man
’^sa M pnm Vann] pna Vanm M | 8 upa ... lap] pnns [pin1? lapi
[xppra M | nu^aa] "ubaa m| 9 nos nna] ''asV M | f|[’]i] pu in
text | nma»] na: ^a M ! Kanp] ’anp I Pnai] ns> 110 | pnia] ama I
'2£'»m] 'S'»K1 M.
12. EXODO
97
Ex 15, 10-16
N EOFIT1 I
10 Soplaste con un aliento (3) ( o : «con un viento») de delante de ti, Yah-
weh; las aguas del mar (2) los cubrieron; descendieron y se hundieron
como el plomo en las aguas poderosas.
11 ¿Quién como Tú, entre los dioses de lo alto, Yahweh? ¿Quién como
Tú, magnífico en santidad, temible por cosas loables (o: «que ha de ser
temido en alabanzas»? o: «temible por proezas»?) por todos los siglos,
obrador de prodigios y maravillas a tu pueblo la casa de Israel?
12 El mar y la tierra discutían entre sí (3) y decían: El mar decía a la tierra:
recibe tus hijos. Y la tierra decía al mar: recibe tus muertos. El mar no
los quería recibir y la tierra no los quería tragar. Tenía miedo la tierra
del juicio del gran día que no se los pidiera a ella en el mundo venidero.
Inmediatamente extendiste tu diestra, Yahweh, sobre la tierra jurando
que Tú no los pedirías a ella en el mundo venidero. Y (4) la tierra abrió
la boca y los tragó.
1 3 Por tu gracia guiaste a este pueblo que redimiste. Los guiarás con tu
poder a la morada del templo de tu santa Sekiná.
14 Oyéron(lo) las naciones (y) se encolerizaron. El temblor cogió a los
habitantes de Filistea.
15 Entonces se conturbaron los grandes de los idumeos, el temblor cogió
a los fuertes de los moabitas (5). Se fundió dentro de ellos el corazón
de todos los habitantes del país de Canaán.
16 Caerá sobre ellos tu espanto y tu temor. Ante la fuerza (6) de tu brazo
poderoso quedarán mudos como piedras hasta que tu pueblo, Yahweh,
haya pasado los torrentes del Arnón, hasta que este pueblo que redi¬
miste haya pasado los pasos del Jordán f).
(') M: «soplaste tu aliento».
(2) M: «el Gran Mar y se hundieron como plomo en las aguas alabadas».
(3) M: «uno contra otro discutían; el mar... recibe tus muertos... el mar no
quería sumergirlos y por el Verbo ( o : «y por una palabra») de delante de ti extendiste
tu mano en juramento y fue jurado a la tierra que no».
(4) M: «he aquí que entonces (abrió)».
(5) M: «un temblor le cogió a Moab. Se fundieron en sus corazones todos los
habitantes de la tierra».
(6) M: «el temor de la muerte y del desastre; ante tu fuerza».
(7) M: «los vados del Jordán hasta que haya pasado este pueblo que adquiriste
para tu nombre».
98
NEOFITI I
Ex 15, 10-16
uvm xa'n na pmbs? pea ^anp nn2 nDK;N 10
¡x^Ei'pn x'aa xna'x -pn
inacin nirnpn mnn -|rma |a xana '*?'xn -[rvna |a n
^x-itr ma pas?1? pxVm pos ñas? x-abs? Va
nax mn xav pnaxi xnna pmnn pna |mn xs?nxi xa' 12
xb -pbnop 'bap xa’1? max rmn xs?nxi -psa 'bap xs?nxb
pnm s?baab ns? a rmn xs?nx xbi pnm xbapb ns?a mn xa'
nía pnm san' xbn nan xav xs'n p xs?nx rmn xb'nn
mbn ns?iarca xs?nx bs? ira1’ nsanx m |a rnxn xabs?b
ns?bm xano m xs?nx nnnoi 'nxn xabs?b ma pnm s?an nx
¡jinn'
ma1? -ppna pnm nann npno n p’bxn xas? -pona man 13
pu?mp ni'ac? ma
:na?bsn xs?nxn 'nmb rnnx xmm imnnx x'aix is?aE? h
xmm pnm nnnx ''axia ’D'pn 'xanx 'sanan ibnanx poa 15
¡pian xs?nxn 'T'n Va pnnsa pnab 'oanx
pin' xo'pn -jnmas s?nnx pipna -pnoi *|na'x pmbs? bon 16
xnnx 'bns m -ps? pnas'n pr ns? xnaxa pa'an pa"p
;ns[n]Tn nrma m npno 'n p'bxn xas? pnas?'n ns?
10 *panp ja nina napx] -[mn nom M x[’]B'pn ... xa’?] na? xa*
[leg x'naira] pnaira x'aa xna’xa is?pe?i M 11 pann] nnasnn M:
huc vid pert vb hoc quod ut var lect v 12 affertur | 12 mbn ... pmnn]
pnm [npatsab ns?a nn xb xa' [...] -|b'üp bap [...] xa' [fl'mn jn bapib p
[leg prob c 440 ns?ane?xi] s?antrxi ns?iaira -|T n' manx namp ja [nja'aai
mbn xs?nxb M xbapb ns?a mn xa'] [n]bapab xa' xs?a nn I l
xbi ... xbapb] + x's?nx: huc vid pert hujusm vb adnotatum in M
nyiapa xs?nx bs?] [x]$?nx bs? [x]ns?ia©a 1 nnnsi] [ ns] pa xn M
15 xs?nxn ... ;,axia] '?"? ba pnaba poax pnn' ntnx mnn axia
xs?nx M i pnn] 'xnn I 16 «ppna ... -|na'x] [x]man ’ra’x
’pna xnam M; M hoc falso appon v 15 | nsfnjmn nnna ...] nn'n ’a
in text; -|ae?b mspn p'bxn ñas? pnas?’n pt ns? nnnrn nnna M.
99
Ex 15, 17-24
N EO F IT I I
17 Los introducirás y los darás herencia en la montaña de tu heredad; el
lugar (l) fijado como lugar de la Sekiná que te has preparado (2),
Yahweh; tu templo, Yahweh, tus dos manos lo han perfeccionado.
18 Los hijos de Israel dijeron: Cuán bien te va a ti la corona real, Yahweh.
Cuando vieron tus hijos tus signos portentosos en el mar y el poder
entre las olas, en aquella hora abrieron su boca a una y dijeron: De
Yahweh es el reino desde la eternidad y por los siglos de los siglos.
19 Cuando entraron los caballos del faraón con sus carros y jinetes en el
mar y Yahweh volvió sobre ellos las aguas del mar, los hijos de Israel
caminaron en seco por medio del mar.
20 Y tomó María la profetisa, hermana de Aharón. los adufes en su mano
y salieron todas las mujeres O tras ella: al son de adufes danzaban.
21 Y María les respondía: Alabemos y ensalcemos delante de Yahweh el
Altísimo que se encumbra sobre los orgullosos (4) y que se exalta sobre
los altaneros. Porque se ensoberbecieron y persiguieron al pueblo de
los hijos de Israel, a caballos y caballeros ha arrojado y hundido en el
mar de los Juncos.
22 Y Moisés hizo marchar a Israel desde el mar de los Juncos y salieron
al desierto (5) de Halusah (6) y caminaron un camino de tres jornadas
por el desierto y no encontraron agua.
23 Y vinieron a Marah y no pudieron beber aguas de Marah porque eran
amargas. Por esto la llamó Marah.
24 Y murmuró el pueblo contra Moisés diciendo: ¿Que vamos a beber
nosotros?
f) M: «en la morada donde habita tu santa Sekiná , Yahweh, que te Fijaste,
Yahweh; tu templo, Yahweh, tus dos manos lo han perfeccionado».
(2) I: «has Fijado».
(3) M: «y todo el pueblo salió tras ella».
(■*) M: «y María les respondió: Alabemos y ensalcemos delante de Yahweh que
es más alto que los encumbrados».
( ) M: «a la tierra».
(“) TM: Sur.
100
N EO F I T I I
Ex 15, 17-24
rva pna nnx -jmionK rva moa pnrv’ pnxm pnn’ Vyn 17
irrrr 'Wa® “|T pmn “pipía rra v” nipnx “[V nra»
■pn pan na xmaVa V'Va ~\b xm nx' na Vxnp' na pnax is
mns xnyp x'nna x'VVi n'a xnmaji xa'a “jn^ns ’on
nyi xa*?y mp |a xrnaVa ion "n pnaxi xnna pn'ais
¡x'aVy oVy
,v’ nrm xa'a nEnsai namxa nynd xnnoio i*ns? nnx 19
¡xa' na xnpa’a ia'Vn Vxnttr nai xan na pn’Vy
x'bb Va ípsn m’3 ;sin rv' pnxn nnnx nnxm ana naco 20
:}V"n pin x'oina nina
xnmn Vy nxinan nsnn mp natrn nnn ana pnV myi 21
xay nna imm ixinxn Vy pn'aam pioio x’Vüjb Vy Vnjnai
pión xa’a pnrr yam Kan [Vjxnsn na
laVm nsiVm xnanaV ipon *po xa'a Vxncr rr n^a Vnxi 22
;p'a inarcx xVi xnanaa par xnVn “|Vna nnx
prx pnna mnx nna ]a x'a 'rwaV iVa' xVi xmaV mxi 23
;nna nap xnp pa pía
:p'n® px p na na'aV ntra Vy xay laynnxi 24
17 rrr' ’VVde? ... ~inx] “|V nnan w "pup rínrair n'a nina a
n-n' p'bbaip i'T prnn ’" pipa r'a M mpnx] Tiai I I urnpia]
nanpia I p 18 xmaba xm '"i] [xm]a>Va xm r"i M: prob verba M
veniunt initio v post bxnp' na piax || 19 xa' na ... nm] bis in
text, repet ex homoiotel || 20 nnra ... ipan] |a xp:x Va ipsai
mna MU1 21 nxinai ... njsn] nnasai mu ama [p]nV 'isa nm
[nxjnai] x'an Vs? an xm [leg? ’i] m n mp M 22 *po xa’a]
«po □’ p I xnanaV] xsnxb M ]"a vdwií| [p]'a ma©' M 23 irxi]
pnxi M l x'a] D'a M | pa pja] p pía ja pin M || 24 p'rro] nrm M.
101
Ex 15, 25 16, 2
NEOFITI I
25 Y (Moisés) (!) suplicó delante de Yahweh y Dios le mostró un árbol (2)
y el Verbo de Yahweh tomó de él una palabra de la Ley y la arrojó en
medio de las aguas y las aguas se tornaron dulces. Allí le puso (3)
leyes (4) y estatutos judiciales y allí le probó (5).
26 Y dijo: Si escucháis de verdad la voz del Verbo de Yahweh, vuestro
Dios, y hacéis (tí) lo que es bueno ante Él y obedecéis los mandamien¬
tos y guardáis todos sus estatutos, no pondré sobre vosotros todas
las plagas malas que traje (7) a los egipcios, pues Yo soy Yahweh
que os cura (8).
27 Y vinieron a Elim y allí había doce fuentes de agua frente a las doce
tribus de Israel y setenta palmeras de dátiles frente a los setenta (an¬
cianos) O, el Sanhedrín (,0) de Israel. Y acamparon allí junto a las
aguas.
CAPITULO XVI
1 Y partieron de Elim y vino toda la comunidad de los hijos de Israel al
desierto de Sin que está entre Elim y el Sinaí, el quince del segundo
mes de su salida del país de Egipto.
2 Y murmuró toda la congregación de la comunidad de los hijos de Israel
contra Moisés y Aharón en el desierto,
(') Falta en el texto, siguiendo al TM.
(2) M l.°: «un oleandro, y lo echó dentro de las aguas y se volvieron dulces».
M 2.°: «un árbol de oleandro y escribió en él el Tetragrammaton (= Yahweh) y
arrojó a las aguas».
(3) M: «le indicó el Verbo de Yahweh».
(4) Los detalla Ps: el sábado, honrar padre y madre, etc.
(5) M: «le probó con su décima tentación».
(K) M: «y haces lo que es bueno ante Él».
(T) M: «que puse (= envié)».
(*) M 1": «que con el Verbo de Yahweh (cura)»; M 2.°: «que con mi Verbo curo».
(*) Falta en el texto.
(,0) El Gran Sanhedrín se componía de setenta miembros.
102
NEOFITI I
Ex 15, 25-16, 2
nna'o rrra aor pV’x rrV 'im w mp [rwa] 25
pa^p rrV re; pan «'a pVnnxi ira nV pVtn xmiin nVa
¡rrrr 'oa pan pn moi
TB®T panVx "■h maa Vpa [ppsarcn sapa px naxi 26
rnrnaa Va •’i7a,,*,p Va pnam nvutaV prv’sm pna»n ^exa
xin nix anx pa'Vs pnrv’ ’i®» xV rmsaV nn^xn n’Ta
¡pan' ■'oai 'v'
-ie?s7 pin Vap Va p'ai prs p-w» pmn |am na’VxV pnxi 21
[x’ao] p»a® Vap Va piam pVpi p» aian Vx-rar 'aa®
¡x’a Vs? pan pncn Vxncn pnmo
CAPUT XVI
poi xnanaV Vx-iet \m xnrcna Va pnxi D'Vx pa iVon 1
pnmpsxV xnn xrrrV par ur» rnrana to pai aV'x pa n
snnsai xsnxa
pnnx Vs?i ntra V» Vxurr ’m xntna m» Va íasnnxi 2
:x-iaiaa
25 [n©a]] M; desider in TM et in text | i.° vel 2.°] '"i [njna-o
M pVnnxi ... pV’K] [pVn]nxi x”a na pVpt ’ismxn [pV'xJ M 1 ... pV'x
x-a uV pVei] x’aa pVoi «©isa xa© rra anai 'ismin pV'x M n-V n©]
’"T [nj'ia'a 'V 'íin M 1 mm 'Di] m©s? [npavoia -m [leg -oa] pon M
26 s?a©a] s?ta©a M pnasri ... tsbt] nas?n nmip ns©n nai M
misa1?] 'Tip'DV M nrr-xt] mi©i M rrnsaV] ’xnxa Vjj M ’oai]
[’oa] ”n [njna-aan M i.°; ’'oa ’ia'aaT M 2.° ||* 27 ]td] 7u¡yi¡\
nra I; pr'» M 1 Vx-!©’ ’oa©] Vxn©'n '"tía© M i©s pn Va p Va]
'm©s? ,-in VapiVa M | psa© Vap Va] x'ao ’msai© VapiVa M [trao]]
desider in text.
16 1 n] mío M pnmpsxV] pn-mpsx pata I ¡[pnpmpsaa M
2 íasnnxt] íajnmt M.
103
Ex 16, 3-10
N E O F I T I I
3 y les dijeron los hijos de Israel: Ojalá, quién nos hubiera dado morir¬
nos i1) delante de Yahweh en el país de Egipto cuando estábamos
sentados junto a las ollas de carne, comiendo pan (2), a saciedad. En
verdad nos habéis sacado a este desierto para matar de hambre a toda
esta congregación.
4 Y dijo Yahweh (3) a Moisés: He aquí que Yo os haré bajar pan (4) de
los cielos y saldrá el pueblo y recogerá el cupo diario a fin de probarlos
a ver si ellos (5) guardan los mandamientos de la Ley o no.
5 Y en el día sexto guardarán (6) lo que trajeron (7) y será doble de lo
que recogían como cupo diario.
6 Y dijeron Moisés y Aharón a todos los hijos de Israel: Por la tarde
conoceréis que Yahweh (3) os ha sacado libres del país de Egipto,
7 Y por la mañana veréis la Gloria de la Sekiná de Yahweh, y vuestra
murmuración ha sido oída delante de Yahweh, pues nosotros ¿que
contamos nosotros que murmuráis contra nosotros?
8 Y dijo Moisés: (Veréis la Gloria de Yahweh) cuando Yahweh os dé
por la tarde carne para comer (*) y por la mañana pan para saciaros,
cuando delante de Yahweh son oídas vuestras quejas con que vos¬
otros os quejáis (9) contra Él, pues nosotros (,qué contamos nosotros?
vuestras murmuraciones no son contra nosotros sino delante de
Yahweh.
9 Y dijo Moisés a Aharón: Di a toda la comunidad de los hijos de Israel:
acercaos delante de Yahweh, porque han sido oídas ante Yahweh
vuestras murmuraciones.
10 Y ocurrió cuando Aharón hablaba con toda la comunidad (,0) de los
hijos de Israel y se volvieron en dirección del desierto, que la Gloria de
la Sekiná de Yahweh se apareció en la nube.
(') Estas palabras están en texto hebreo.
(2) M: «y comíamos comida».
(3) M: «el Verbo de Yahweh».
(') M: «alimento».
(5) M: «(de probar)os si vosotros».
(6) M: «y prepararán».
(7) I: «lo que hayan recogido».
(8) M: «para comer y sustento por la mañana para saciaros, pues son mani¬
fiestas delante de Yahweh vuestras murmuraciones con las que murmuráis. No contra
nosotros».
(9) M: + «en oración».
(10) M: «ante todo el pueblo de la comunidad».
104
NEOFITI I
Ex 16, 3-10
xs?uxa aup una ]rv’ 'a uVx [V]xntr un pnV pnaxi 3
ps?atr anV pVax Nutra nauiu Vs? pan' pmn ua ansau
pun xVnp Va rr xVapaV pun xuauaV in papan anx
:xiaaa
xas? ppsu x^ap |a anV paV nna mx xn ntraV '■’*’ uaxi 4
prual px prx pnrr n^oiaV p n'ara ar mao íapVu
=xV |x xnmxu nansa
na Vs? nVisaa unu prr n na n ps?3su xnnw xana unu 5
¡nana an mao papV1’ n
p^ax ■’■’■’ anx psnn xaaua Vxutr na Va1? pnxi ntra uaxi 6
¡ansau xs?uxa ppna pan
oup panas?mn n naai ,v,u nnraa up'x pann xuasai 7
¡jrVs? pnasnnn anx pa'trn px na pxi
xuasa anVi Va^aV urca xaaua paV jm ua naa uaxi 8
uVs? pasnna pnxu panasnin n aup s^aa ua s?arcaV
aup xVx anx panasnin jrVs? xV pa’trn px na pxi
aup laup Vxntr ñau xnwua VaV uax pnxV urca uaxi 9
••panasnin n aup sr'a» anx
xnauaV [i]mai Vxntr ñau xntrua Va as? pnx VVa ua mni 10
:xns?a n^Vmx "n nnratz? up'x xm
3 'ü ’iVx] ja uiV I 1 urna jn' ’a] e TM | rain] = miun; [sic] na un
I 1 an1? pbax] pía pVaxi M xssaa] xisiaa M || 4 [n]nao
'”i M an1?] pa M | px ... pun-] pnx px xn pan’ M [ panas] ’oa I
xn'mxu] xnmxu M 1 1 5 psisxu] [jpspnu M | pn’ n] [flicpV'u I
nVisaa] [pjVa-ua M : < óiitÁó^ || 6 ',’1] '■"i M 7 spobh
aup ...] ['” nup |a xbx orix] pamiasnin rr sra® ua M: quod clau-
ditur intra [ ] videtur transpon insequenti v 8 ff 8 jl'Vs? x1? ... Va’aV]
pasnna pnxu pansasmn nup ’Vsu isíaipa1? [x]usxa prai Va-ab
ir1?:? x1? M | pnxu] + (?) ibxn M | anx ... p,l?y x1?] pamiasnin p’Vs? xb
diix M i ’p xbx anx] aup ja xbx anx M: haec var lect vid falso
attribui in M v 7 I 10 xncnsa ba ay] xnrua ay bab M | [íjsuiai]
js-nai in text up’x] up- M.
105
Ex 16, 11-20
N EOFITI I
1 1 Y habló Yahweh (‘) con Moisés diciendo: *
12 Han sido oídas delante de mí las murmuraciones (2) de los hijos de
Israel. Habla con ellos diciendo: en el crepúsculo vespertino comeréis
carne y por la mañana os saciaréis de pan (3) y sabréis que Yo soy
Yahweh vuestro Dios.
1 3 Y por la tarde subieron codornices (4) y cubrieron los campamentos y
por la mañana había una nubecilla (?) (5) de rocío todo alrededor del
campamento.
14 Y se levantó la nubecilla (?) (5) de rocío y he aquí que sobre la superficie
del desierto había una cosa menuda, en partecitas, menuda como la
escarcha (6) sobre la tierra.
15 Y lo vieron los hijos de Israel y dijéronse unos a otros qué es él (o?: ¿es
esto maná?), porque no conocían a Moisés ( o ?: qué era aquéllo). Y les
dijo Moisés: Él (o. ello) es el pan que Yahweh os ha dado para co¬
mer (7).
16 Ésta es la palabra que Yahweh ha ordenado: Recoged de él cada uno
según lo que come, un ómer por cabeza; según el número de vuestras
personas: cada cual tomaréis según lo que haya en su tienda.
17 Y lo hicieron así los hijos de Israel y recogieron unos más y otros
menos (8).
18 Y lo midieron con el ómer y no tuvo sobrante quien (*) recogió más ni
estuvo falto quien recogió poco. Cada uno había recogido según lo que
comía.
19 Y les dijo Moisés: Nadie deje lo sobrante hasta la mañana.
20 Y no le escucharon a Moisés y algunos (10) dejaron de él hasta la
mañana y se convirtió (n) en gusanos y hedió (12). Y Moisés se enfadó
contra ellos.
(') M: «el Verbo de Yahweh».
(2) M: «son manifiestas delante de Él (a>rr(?): «delante de mí») vuestras quejas».
C) I: «de alimento».
(4) M: «y por la tarde subieron faisanes (Ps: «faisanes»).
(’) No encontramos esta palabra en Jastrow ni Levy.
(b) M: «blanca, menuda como la escarcha».
(7) M: «por el Verbo de Yahweh a vosotros para alimento». Cf Introd. p 60*.
(8) M l.°: «una tribu más y otra tribu menos»; M 2.°: «unos y otros: (éste más)
y aquél menos».
C) M: «la tribu (que)».
(10) M: «Datan y Abiram, hombres pecadores».
(11) M: «y subió» (gusanos).
C2) 1: «olió mab>.
106
NEOFITI I Ex 16, 11-
na'a1? nwa os? y^ai
"wa1? pnas? V^a 1?K‘uzr’ non pnnas?nn m ^aip sra»
onx ps?mm on1? ps?aa?n mssoi nz?o pVovi nmrac? ’n
¡ponbx xm mx
mus? nnn xnssm xnmira m mosi 'ib o np*?oi xirano mm
jxm-u&a1? Titn nm xVo [hic et v 14 leg? mus?]
xt’Vio p’pi ososa p-pn mana "sn *?s? Km x*?o mus? npVoi
:xs?-ix bs?
ps?*r pn x1? mis xm xia unx1? ios p-iaxi bx-w un pam
■'■’*’ om n Kan1? xm pn1? n»a naxi [corr? xm na] n^a
i^orn1? po1?
n*?s*?3 VoV ñas? m^sua os1? nos nía íop*? ■’■’•' nps n Kains pr
:paon morcan m na os1? -ios porcsi púa
ns?n ¡ai íioxn ja mpVi Vxnrc'’ un pío nns?i
“ins "ion x1? “isjtkt jai uoxn p -miz? x*?i xnas?n iV’dxi
nop1? mbrra os1?
¡xnsu ns? nía ‘■pep k1? mi pn1? nrca naxi
ps?*?in nns?i K“iss ns? p-im mía í-rrci nrca1? is?arc x*?i
¡nrca pn'1?!? tm nnoxi
11 ,v,i [njna’a M 12 pnnasnn ... yac] 'íamp ’V:
jnasnin m [leg? "BTip] M ! b’ba] in text ’b’ba: ’ finalis vid spernend
ut lin complemt pvarcn masai] []is]a»r masai M onb] |ita I it
13 'ibo ... iwaia mm] (qaaiavóQ subint prn-o-B ip’boi Niraaa mm
" o i1 / = Phasianus Colchicus) M | ’ibo] pibip M !| 14 kt'Vjd p TU
ktid-m p”p"T Tpn M |U 15 ntra] cf Introd p 60*
'"i [nj^a^n M || 16 ]1dwd2] ]*DrwD2 M i -i] n-m M
17 i»n ]oi inoKT p] [leg 1377x1] ivsxi [K]oatm noxi [x]ün& M;
[leg ivtxi] ivsxi pi ['xi p] pi p M || 18 jo] XDatr M || 20
pim] pn^n x^iaa dtsxi [sic] )m jm pian M 13371] di on [vid
leg oion (cf DT»n in 440); potest tamen legi ü*i anv di pro 13371
et nm pro W"p mn 1D1 v sequentis (cf E. Levita, Meturgeman 'tfon *731)]
M moxi] ■noxi I.
■20
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
107
Ex 16, 21-31
NEOFITI I
21 Y lo recogían cada mañana, cada cual según lo que comía, y cuando
el sol estaba (!) encima, se hacía agua (2).
22 Y el día sexto recogían doble ración: dos ómer para cada cabeza (3). Y
vinieron todos los jefes de la comunidad (4) y se lo contaron a Moisés.
23 Y dijo Moisés: Es la palabra que ha hablado Yahweh f). Mañana es
el sábado solemne, santo delante de Yahweh. Coced lo que coceríais
(mañana) y hervid lo que herviríais (mañana), y lo que os sobre guar¬
dáoslo hasta mañana.
24 Y lo guardaron hasta la mañana conforme había mandado (6) Moisés
y no hedió y no hubo gusanos en él C).
25 Y dijo Moisés: Comedlo hoy, porque hoy es el sábado delante de
Yahweh. Hoy no encontraréis en la superficie del campo.
26 Seis días lo recogeréis, pero el día séptimo es el sábado, en él no habrá.
27 Y en el día séptimo algunos del pueblo salieron (8) a recoger, pero no
encontraron.
28 Y dijo Yahweh a Moisés: ¿Hasta cuándo rehusaréis guardar mis man¬
damientos y mis estatutos judiciales? f).
29 Mirad que Yahweh os ha dado el sábado; por esto Él os da el día sexto
pan doblado; quedaos cada uno (10) en su sitio. No salga nadie de su
lugar el día séptimo.
30 Y el pueblo descansó el día séptimo.
31 Y los hijos de Israel lo llamaron maná y es como semilla de cilantro,
blanco, y su gusto como pasteles (n) con miel.
(1) M: «se ponía».
(2) M: «(se convertía en) fuentes». Cf aparato crítico.
(3) M: «por varón» (o: «cada uno»).
(4) M: «de la gente de la comunidad».
(5) M: «el Verbo de Yahweh».
(6) M: «había hablado».
f) M: «(no) hedió ni tampoco los gusanos se apoderaron de él».
(*) M: «unos perversos salieron del pueblo».
(9) M: «mis mandamientos y las instrucciones de mi Ley?».
(10) M: «alimento de dos días. Quedad cada uno».
(11) 'asisim: pasteles hechos con lentejas cocidas y con miel.
108
N EO F I T I I
Ex 16, 21-31
NC773C7 mn 131 mVa’a DQ3 133 1DS1 1QS Vaa mm lÜpVl
:ma? mn i1?» a^p
x1?!1?!) VaV pías? pin xVs'aa nnV mpV mmna? san mm
mc?aV psm xnrcia iaiai Va pnxi
maV ■’•■■’ Dip a?ip xnaa? naa? ■,■|■| VVa n xams xm na?a iaxi
na Va ni iVa?a pVc?an 'i na ni paxn psxn m na m
:xids i» maaV paV ps?isx T'na?ai
nan mox xVi na?a ipsi na "pn xids i» mm ps?3:sxi
mm mm xV
aip pin xav xnac? mix pi xav mm iVax na?a iaxi
;xia 'axa mm pnawn xV pin xav
ma im xV xnaa? x’siti xavai mn' püpVn pav xma?
mía
nnarcx xVi xapVaV xas? ¡a ipss x'vatr xara mm
;in -noi 'misa naaV paioa pnx v’na,x is? na?aV w iaxi
xava paV am xm pía pía xnaia? paV am onx pan
mmx |a ñas pie-1 xV mmxa ñas pía? xVaaa nnV x'mn®
wya® xava
mma? xava xas? imnxi
mas?oi ivn naoai s?ita xim ma mas? m Vxic?' ia pipi
mía par^a
21 ddd] p^D ■’DD [ult vb vid deletum ved totaliter vel potius
partialiter lantum ita ut vb legatur p'D ut var lect pro rrff (cf Ps pnnn);
■'DD vel est hebraismus vel leg [d]m vel [D]"D3] M ü"p] 'nnra M
22 x^a-aa unb"] x^a )1T o M | Hbfr'ü ^a1?] na: M } x^ria] xm
[xn^an M || 23 w] ,vh [ñañara M | xnatr] '-raw M | paxn paxn]
pax paxn M psrixx T-ntrnn] [sic] xsmx xnni» M || 24 psnxxi]
paxxi M | npan] *?*?» n M | rnn ... mox] rurn «pxi [leg nox] '-nox
Tn aVw x1? M || 26 xnnr] xrwx M || 27 xm p ipa:] ípa: '■sntn
hm p M; xm Tn&n p ípa: Ps fj 28 Tn ... vins»] n^nnxi mp^s
[leg ’inis] vimx M|| 29 ...] pna p:a [vel p] p rr M pnrc ... anV]
na: ut par pnn pt» M || 30 ímnxi] irmrxi M.
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
109
Ex 16, 32-17, 4
NEOFITI I
32 Y dijo Moisés: Esto es lo que ha ordenado Yahweh ('): Llena un ómer
de maná (2) para guardarlo para vuestras generaciones a fin de que
vean el pan (3) que os di a comer (‘) en el desierto cuando os saqué
libres del país de Egipto.
33 Y dijo Moisés a Aharón: Toma una botella y pon en ella un ómer lleno
de maná y consérvalo delante de Yahweh como testimonio para guar¬
darlo por vuestras generaciones.
34 Según lo que Yahweh había ordenado a Moisés, Aharón lo guardó
delante del testimonio.
35 Y los hijos C) de Israel comieron el (6) maná por cuarenta años, co¬
mieron el maná hasta que entraron en el país de sus residencias (7),
hasta que llegaron a los confines del país de Canaán.
36 Y el ómer es la décima parte de tres seas (8).
CAPÍTULO XVII
1 Y toda la comunidad de los hijos de Israel partió del desierto de Sin y
sus desplazamientos fueron según orden del Verbo de Yahweh. Y
acamparon en Refidim y no tenían aguas que bebiera el pueblo.
2 Y el pueblo se querelló con Moisés y dijeron: Danos agua y bebere¬
mos (9). Y les dijo Moisés: ¿Por qué discutís conmigo? ¿por qué
tentáis delante de Yahweh? (10).
3 Y el pueblo tuvo sed allí y murmuró (n) el pueblo contra Moisés y le
dijeron: ¿Para qué, pues, nos sacaste de Egipto, para matarnos de sed
a nosotros, a nuestros hijos y a nuestros animales?
4 Y Moisés oró delante de Yahweh diciendo: ¿Qué haré con este pueblo?
Un poco más y me apedrean (12).
(') M: «el Verbo de Yahweh».
(2) «de maná», a) parecer con LXX; «de él»: TM y Ps.
C) M: «para que vean el sustento».
(4) M: «el sustento que di a comer».
C) M: «el pueblo de...»
(fi) M: «maná»,
f ) M: «de sus asentamientos».
(8) TM: de una efa.
(*) = «para que bebamos».
(10) M: «de la Gloria de la Sekiná de».
(11) M: «y querelló».
(,2) M: «(y) mi vida está en peligro»; «nuestros (o: los) ancianos».
110
N EOFITI I
Ex 16, 32-17, 4
po’-n1? moa1? nía xnas? n*?a vn nps n xasno p nrca naxi 32
’mpDxa sinaa pan1’ nVox n xanV rp pan’ n p
¡□■nxan xs?nx |a ppns pan'
17 3 22K1 XSa X“iaS? X*7a HIM 3H1 Xin ’m^S 30 pnX*7 ntí?a naXI 33
¡pam*? mes1? xnnnirV "■’ mp nir
xnnn® mp pnx n'n' s?sxxi ntr?a n' ■’•’■’ npon no pn 34
:moaV
xs?™1? prv'Vy’o ns? p» ps?anx nía n' i^ax bxniz?'' *»am 35
:psan X371K 'mo1? pn'^sra ns? V?ax xsa iv pn^manm
¡xm pxo n*?m mtz?s? p nn hidíi 36
CAPUT XVII
00 Vs? pnn^oxi poi xnnnaa ^x-itzn ’m xnaria *?a ibón 1
pntrn ira pnb mn x*?i □'Tena pn»i "n nna’a mis
:xas?
nrca pn*? naxi 'mi p-a ]*7 an pnaxi ntr?a os? xas? ínxi 2
mp posa pnx na 'a» psma pn» na
na1? n,l7 pnaxi nwa di? xas? ias?nnxi x^a1? xas? pn pnxi 3
¡xninxa p’s?a nn pna nn p’ n^opa1? nnsaa p' npox pa
psm ‘r'rp tis? pnn xas?1? nas?x na na^a1? •"” mp nc?a -^si 4
¡•'n1'
32 ■”■’] ’"n [rpna-a M xan1? rp pan- -i] [sic] pan’ n 'nía M: rect
ord in text I n*?ax H xan1?] [lcg '=nx] rp^a-x n 'na M || 33 ... mp
xrmn®1?] mp xnnn®1? M ||l 35 nai] [antep?] d» M ¡ ma rp]
ja M priTiamn] primera M | x:a rp] xn:a rp M.
17 1 pnen x-a] 'viera1? oa M || 2 "’] [m] vratr np’ M
3 ias?nnxi] íasnnn I; is-'n M | onxaa] [opnxa ]a M | }vs?a] 'iT»a M
4 ... xas?1?] [leg ti’] nv pan pi-m vsx V'Vp xn p’bxn [xlas?1? M
...] xi-ao vel xs-ao vel [leg x-'ao var lect v 5] xrao M.
111
Ex 17, 5-12
N EOFITI I
5 Y dijo Yahweh (') a Moisés: Pasa delante del pueblo y toma contigo
algunos sabios de Israel y tomarás en tu mano la vara con que golpeaste
el río (2) y vete.
6 He aquí que mi Verbo estará situado (3) sobre la roca en Horeb, y
golpearás la roca y saldrán de ella aguas y beberá el pueblo. Y Moisés
hizo así a los ojos de los sabios de Israel.
7 Y llamó al lugar Su Tentación (4) y Sus Reyertas (5), porque altercaron
los hijos de Israel y porque tentaron delante de Yahweh (6) diciendo:
¿De verdad la Gloria de la Sekiná de Yahweh habita entre nos¬
otros o no?
8 Y vinieron los príncipes de f7) Amaleq y organizaron sus cuadros de
combate contra f) Israel en Refídim.
9 Y dijo Moisés a Josué: Escógenos unos hombres valientes y sal y
ordena los cuadros de combate contra (8) los de la casa de Amaleq
mañana. He aquí que yo estaré (9) situado sobre la cumbre de la altura
y la vara con la que fueron hechos los prodigios delante de Yahweh
estará en mi mano.
10 Y Josué hizo como le dijo Moisés, su señor, disponiendo los cuadros
de combate contra (8) los de la casa de Amaleq. Y Moisés, Aharón y
Hur subieron a la cima de la altura.
11 Y sucedió que cuando Moisés levantaba sus manos en oración, los de
la casa de Israel prevalecían y vencían, y cuando retiraba sus manos
de orar, prevalecían los de la casa de Amaleq y caían por la espada.
12 Y estando las manos de Moisés levantadas en oración, tomaron una
piedra y la pusieron debajo de él y se sentó en ella y Aharón y Hur
cogieron sus manos (10) uno de un lado y otro del otro lado y las manos
de Moisés estuvieron levantadas en oración recordando la fe de los
padres justos, Abraham, Isaac y Jacob y recordando la fe de las
matronas justas, Sara, Rebeca, Raquel y Lea, hasta ponerse el sol (n).
(L) M: «el Verbo de Yahweh».
(2) Nilo.
f) M: «situado delante de ti».
(4) TM: Massah.
0) TM: Meribah.
(6) M: «Lugar de la Tentación y de la Reyerta, por cuanto los hijos de Israel se
habían querellado y por cuanto Yahweh los había probado».
(7) M: «de la casa de».
(H) M: «frente a».
(9) M: «mañana yo estaré», con TM.
(,0) M: «sus dos manos».
(u) M: «levantadas en oración hasta ponserse el sol».
112
N EOFITI I
Ex 17, 5-12
Vxitf'l X"0'3n p *p» 307 X0» [!]'2D*? *73» 77^0*7 '" *70X7 5
iVrm *]T»3 30'n xim m n3 rrno 'i xiom
]7po37 xi2'03 'nom 3*7n3 xm'o bv [m]»no D"p nao xn 6
1*7X11211 X'O'On '2'»*7 11220 )7*T0 *T3»7 XO» |7nCT7 X"0 12'0
*7X1121 '23 ]72"1X1 V» n'D772"*T7 n'27"02 X1DX1 1012? X1p7 7
'"*r nn2'0tt; ip'x xosnp jo xn io'o*7 mp |702 '*t *7»7
:X*7 'X |2'2'3 X"112?
:Q'*T'D*73 *7X1121 O» X3*7p '110 7*7*T07 p*70» '23*731 J7DX7 8
X31p '110 1107 p707 )'13'2 |'13J |*7 in3 »t2nm*7 1t2?0 10X7 9
xiD7m xnoi 1211 V» in»o D"p mx xn ino*7 p*70» n'3i n»
:'1'3 '" Dlp |'D2 n'3 13»I7X '1
X3ip 'no xnoo*? n'3i nt2?o m*7 ioxi no *]'n »i2nm iasn 10
¡xnoi 1211*7 7p'Vo nm |inx7 nc?07 p*?a» nm d»
l'i32no *7x1121 n'3i pnn 7^1223 it n' ^pi niro mn no mm 11
píame p*?o» nm |77n m^so*? p it 2720 mn 107 pnx207
:X3in3 p*7027
m*7» 3D'7 imnn pim px 73027 7*1:23 p'pt pin n®oi ni 12
[xi]oo xi p im xioo xn p m n'3 prnx pn nm pnx7
x"p'i2í xnnax m20'n xioio 7*1223 p'pr mroi it pim
np3i nnr nnpm xnnox rmo'n 10107 3p»i pnx' omax
¡xirotp 'sobo i» nx*77 Vm
5 ”’] ”’i [n]’io’o Mi! 6 [in]sno] in text msno!; panp iriso
M N”D] o'» M H 7 mp ... hitoi] pxintn bs ttmsoi ’rroi ira
pnn' *on bsi *?kibi ia M | prm] p"ixi M | pw 1] pon M
ip’N] ip- jtn M pi-a] in text inmed praecedit pirra quod deld
8 lamí] + n*ai M | os] *?3p7,73 M 1 9 ina] nna M ! pial]
lrn ’naj M 1107 pioi] no7 por M | os] t?ap7,?a M | o"p ... inoV]
cf LXX; [D]'«p mn mo M: cfTM 10 os] l?ap71?a M I i 11 ...]
[sa]ina? M; prob inser post pnxm, sed malim legere simpliciter
ina prout jacet M et transponere hanc lect ad v 9: ina] ina M
12 it a] it nina M | xvmv ... 2.° iVsa p’pr] cf 110; iVxa jo'pt
ipoo ’sooo [i]s M nnpns Knnox] nnpns N”pnx Nnnnax in text!
13 Fxonn
113
Ex 17, 13-18, 5
NEOFITI I
13 Y Josué exterminó a Amaleq y a su pueblo a filo ([) de espada.
14 Y dijo Yahweh (2) a Moisés: Escribe esto como buen recuerdo en el
Libro y pon en los oídos (de) Josué que haré desaparecer (3) comple¬
tamente el recuerdo de Amaleq de debajo de los cielos.
15 Y Moisés construyó un altar y oró (4) allí en nombre del Verbo de
Yahweh que le hizo signos (5).
16 Y dijo: Juramento ha salido debajo del trono de la Gloria del Señor de
todos los siglos: el primer (rey) que ha de surgir de la tribu de Benjamín
será Saúl, hijo de Qis: él (6) organizará la guerra contra la casa de
Amaleq f) y matará reyes con príncipes y lo que quede de ellos los
aniquilarán Mardoqueo y Ester. Y Yahweh determinó en su Verbo
exterminar el recuerdo de Amaleq por todas las generaciones.
CAPÍTULO XVIII
1 Y oyó Jetró, señor de Madián, suegro de Moisés, todo lo que Yahweh
había hecho a Moisés y a Israel su pueblo, que Yahweh (8) había
sacado libre a Israel de Egipto,
2 y Jetró, suegro de Moisés, tomó a Sipporah, mujer de Moisés, después
de que la había abandonado,
3 y a sus dos hijos, uno llamado Gersón, porque había dicho: «Inmi¬
grante (9) y residente soy yo en tierra extranjera»,
4 y llamado el otro Eliezer, porque «el Verbo del Dios de mi padre fue
en mi ayuda (10) y me libró de la espada del faraón».
5 Y vino Jetró, suegro de Moisés, y sus dos hijos y su esposa, a Moisés,
al desierto donde él residía, donde moraba la Gloria de la Sekiná de
Yahweh.
f) M: «la maldición de Yahweh es la pena de muerte, y (los) mató a filo (de
espada)».
(2) M: «el Verbo de Yahweh».
(3) M: «haréis desaparecer el recuerdo».
(4) M: «el altar y dio culto».
(*) Esta traducción aramea falsea el sentido del original; lo mismo en v 12 y
Gn 29,17.
(6) M: «que ha de sentarse sobre el trono de los reinos de los hijos de Israel
es Saúl, hijo de Qis. Él».
O M: «frente a la casa de Amaleq».
(8) M: «el Verbo de Yahweh a los hijos de Israel».
(9) TM: Ger.
(Iü) TM: 'Ezri.
114
N EO F I T I I
Ex 17, 13-18, 5
¡nana mnsV rr»» na pVas? ir* símn*1 írm 13
swirrfT] nsawaa atm xason ao pan k*t ana nir&V •,r’ nato u
¡x'air mnn p pVasn nansa m x’irirx trs^a max
;poa mV asm wi no’a a«a )an 'Vm nana n^a nm is
x'aVs Va pam •’np'x 'oaia mnn ¡a npsi nsnmr naxi ió
Vixtr am xm pansa xeoir |a □p,aV a'nsa [naVa] maap
pnaVtr a» psVa Viopa pVa» n’a d» xaap no’ xn nrp na
nna^aa nax «a nnoxi ana pnm ps'trr pna n^niraa nai
:pna mV pVasn xnan m x^traV
CAPUT XVIII
ntraV assn na Va m niraa aan paaa nan nn1 san i
:mnxa ja ppns Vxntr m •’v> pax max mas? VxnmVi
¡nm paira ana |a mraa xnnx naiax m mraa aan nrv’ aon 2
amm nía aax max Diraa pma ana matr n ais pan na 3
n-aai xsnxs xnn
anm n»oa xaxa nnVx aa^a max nTsrVx xranxa nan 4
:n»aaa xaana ’m
xma xaaaaV nira nnV n-nnxi aam ntraa aan nm xnxi 5
:"n xnrmr ap'x m® pna )an nir
13 oiroV] mnsV ’’nai xVtip ,v,a [x]nair M || 14 ,v’] asa
•"a M xnson ... xa] [x]nDoa nan M ymn"[a]] yannn in text! 1
naaaa rn x’itipx] trinan n’ pxnrn M |i 15 ’Vm nano] nVoi xnano
M|| 16 [naVa]] in text nxai | xm wp ... Dp’oV] man Vy nrroV
xi m ir’p na Vix® xm [V]xnsr aaa pnaroVa M | pVoy rra as] VapV?
pb ay [n]nn M lina n”nipaa nai] fimo n’mipom I | pna] pmo M.
18 1 Vxnr1 rr •”••] Vxnisr aa rr ,v,n [n’njom M || 2 paipa ana |a]
pa® n ana Mil 3 nía] na I | n’atp n] mira I 1 ana] nana M || 4
xranxa] mana I || 5 nir xim] id M xnraw ap’x] [x]nra® a p’ M.
115
Ex 18, 6-16
N EO F l T l t
6 Y dijo a Moisés: Yo, tu suegro Jetró, vengo junto a ti y tu esposa y
sus dos hijos con ella (lit.: «con él»: ' myh ),
7 Y Moisés salió al encuentro de su suegro y le saludó y besó y se
saludaron mutuamente y entraron en la tienda.
8 Y Moisés contó a su suegro todo lo que Yahweh (!) había hecho al
faraón y a los egipcios en relación con Israel, todas las angustias que
les salieron al paso en el camino y que Yahweh (2) les había salvado.
9 Y se alegró Jetró de todo el bien que había hecho a Israel Yahweh (*)
que les había librado de las manos de los egipcios.
10 Y dijo Jetró: Bendito sea Yahweh que os libró de las manos de los
egipcios, de las manos del faraón; que libró al pueblo del yugo de la
esclavitud de los egipcios.
1 1 Ahora conozco y me es claro que Yahweh es más poderoso que los
dioses y Señor sobre todos los señores, pues con lo que los egipcios
excogitaron contra Israel — arrojar a sus hijos al río — con eso mismo
tomó venganza de ellos: Yahweh, con su Verbo, lo determinó y hundió
sus carros en el mar de los Juncos (3).
12 Y Jetró, suegro de Moisés, tomó holocaustos y sacrificios santos para
el nombre de Yahweh (4) y vinieron Aharón y todos los sabios de Israel
a comer pan (5) con el suegro de Moisés delante de Yahweh.
13 Al día siguiente, Moisés se sentó a administrar justicia al pueblo y el
pueblo estuvo en pie delante de Moisés desde la mañana a la tarde.
14 Y vio el suegro de Moisés todo lo que hacía al pueblo y dijo: ¿Qué es
esto que haces al pueblo? ¿Por qué te sientas tú solo y todo el pueblo
está de pie al lado tuyo desde la mañana hasta la tarde?
15 Y dijo Moisés a su suegro: Porque el pueblo viene a mí para pedir
instrucción de delante de Yahweh.
16 Cuando tienen algún asunto judicial de palabras, vienen a mí y juzgo
entre unos y otros y les doy a conocer las leyes de Yahweh y los
estatutos de la Ley.
(1) M: «el Verbo de Yahweh».
(2) M: «su Verbo».
(3) M: «con el (mismo) plan tomó venganza el faraón (sic) de ellos y hundió sus
carros en el mar de los Juncos».
(4) M: «delante de Yahweh».
f) M: «a tomar alimento».
116
N EO F IT I I
Ex 18, 6-16
¡mas ma p-im -jnnxi -|nnV tx nr' -j[/i]an mx n®aV “taxi 6
nal iVxim mrr maVrca Vxtrn man manpV n®a pan i
¡marcaV iVsi aVcn pVa m-ianV
pos Vs msaVi nsnoV tosí na Vo m 'lanV npa 8
pnrr* avizn xnmxa pnrr jsnx n x^ps Va rv’ Vxmm
ja pnrr ar& n Vx-wV ñas ’-r xnao Va Vs nrv' mm 9
m-ixan pm*r
'it jai "isan pmm ja pan' ar® •h -pía nn’ naxi io
¡"-isan pnmasir ti mnn ]a xas m aran ns-ion
pa-n xmVx ]a xin pj/'Jpn anx 'V xm 'Vn dst pna xn n
xanaV [V]xmzr Vs "-isa íanpm xainaa anx xman Va Vs
sbdi -iax mna'aa pma snam xairnaa na xnmV pmia
:*pon xa’a prr’amx rr
xnxi "n mairV panip noasi piVs nipan nan nn1 aon 12
anp nizan nan as xanV Va^aV Vxncm x’B’an Vai ■pnx
anp xas íapi xas r r paV npa arvn nnnan xav ja mm 13
¡xrcan ns xnss |a n»a
xains na naxi xasV ñas mm na Va rr mran man xam 14
xas Vai -[mnVaV am nx na VVia ]a xasV ñas nx n pnn
¡xrcan ns xnas ]a -piVs pa"p
]a jaVix sanaV xas vvnV pnx anx nanV nira naxi 15
í'" anp
pai na) pa pnxi 'miV pmx pVan pn pos pnV nm anx 16
¡xmmx mu mi vm na^p m pnm smxi mnan
6 -|[i]an] i superadd nna] unía 1 | 8 ,vi] ”n [nj-na’a M
«•’] [npna'a M I 9 ”’] '"n [npna-a MH "isai] 'xnxan M 10
aran] anen I | mnn ja] mnna I |P 11 n»T jna] r-ST na M
*j[-]pn] intext'jipn ppm...snam xainsa] [leg? -"] nina snsnx xnama
«pon [x]a’a jirra-mn satsi jima M 12 "n rra®V] mp ja M
xanV Va’aV] jira Va’aV M [I 14 *piVs] *p'Ss I | «nos ja] [xn]Dxa 1
15 sanaV ... jmx] sanaV [... ?] jin- M ] I 16 j-a jnxi ... J’^an]
j’a j”n niNi tu1? jtk j^an M j^nx] j-nx I.
117
Ex 18, 17-27
N EOF1TI I
17 Y le dijo el suegro de Moisés: No está bien esto que haces.
18 Te fatigarás tanto tú como este pueblo que está contigo, porque es
demasiado duro para ti: no puedes hacerlo tú solo.
19 Escucha ahora mi voz: te daré un consejo y Yahweh ( 1 ) será contigo:
sé tú para el pueblo a modo de impetrador de instrucciones de delante
de Yahweh, y llevarás los asuntos delante de Yahweh.
20 Y les enseñarás la Ley y los estatutos (2) de la Ley y les darás a conocer
el camino por el que han de ir y las cosas (3) que han de hacer.
2 1 Y mirarás entre todo el pueblo por varones valientes, temerosos delante
de Yahweh, veraces (4), enemigos de la riqueza (adquirida por enga¬
ños) (5) y los pondrás sobre ellos como jefes de mil, jefes de cien, jefes
de cincuenta y jefes de diez.
22 Y administrarán justicia al pueblo en todo tiempo, y todo asunto grave
lo traerán a ti, y todo asunto sin importancia lo juzgarán ellos y se
aligerará (6) sobre ti la carga y ellos la llevarán contigo.
23 Si haces esto, y Yahweh te lo manda, podrás mantenerte en pie C) y
también todo este pueblo entrará en paz en sus lugares.
24 Y Moisés escuchó la voz (8) de su suegro e hizo todo lo que dijo.
25 Y Moisés escogió varones valientes entre todo Israel y los colocó como
jefes sobre el pueblo, jefes de mil, jefes de cien, jefes de cincuenta y
jefes de diez.
26 Y juzgaban (9) al pueblo en todo tiempo: los asuntos graves los traían
a Moisés y los asuntos pequeños ellos los juzgaban.
27 Y Moisés despidió a su suegro y marchóse a su tierra.
(') M: «el Verbo de Yahweh».
(-) M: «las instrucciones».
(3) M: «la obra».
(J) M: «rectos».
(5) Borrado por la censura.
(6) M: «cosas pequeñas las juzgarán ellos y serás aliviado, y llevarán».
(7) M: «te (lo manda) el Verbo de Yahweh, podrás mantenerte en pie» o: «per¬
vivir».
(8) M: «la voz de sus palabras».
(9) M: «y juzgaban» (otra escritura).
118
N EOFITI I
Ex 18, 17-27
¡na» nx n xains ppn xV n’V ntran -nan naxi
■pa f]pn anx *]a» n p’Vxn xa» mnV nx mnV 'sVn "sVa
qninVa rrrv’ na»aV V^a*1 nx n'V xains
xa»V nx -in -ja» ■"nn,,i ns» *]n- p»'x 'Vpa »air pna
anp x'-ain's nx 'n'm onp |a jdVix »anaa
xmx n" pnV ¡nini xn-’-nix imi m xa-'-'p n- pnn- anim
¡pías’ ’n xaina n'i na paVn' ’n
pía) *’■’*’ anp ja pVnn V'n nai pnai xa» Vaa 'ann nxi
paVx manan pn'V» uní [xnp'trn] xnaa pmo piatrip
:niír» manam pran manan pixa manan
-jnnV nn pn*"' an mna Va mnm n»ir Vaa xa» n prnn
¡■ja » pisan *piV»a Vpn prx pin*1 n»T mna Vai
nmVi ap’aV Vam in-’ npan na»n pnn xains n*1 )x
¡DVira pV»' pnnnxV pVxn xa» Va
¡naxn na Va nasi nann nVpV nira saan
V» pirxn pnn*1 vun Vxmzp Va )a Vn nai pnai mra nnai
¡nntrs manan piran manan pixa fanam psVx manan xa»
nn nira nnV pn1 xnrp xaina n nsir Vaa xa» n nm
¡prx pin" xt»t [x]ains
¡nsnxV nV Vtxi man n nira nVn
18 pay] inmediate praec in text TinV quod deld | ppn] + ton M
19 «,] .«t [n]— ia’a M yanaa] yany I 20 nmi [vel sa^y]]
'nnmt M Kmx] mis M | saína] snaiy M || 21 piüinp] pony M
[snp-cn]] rasum a cens || 22 pim nyr Dina] pnr ”T»T 'ama M
piyan ... nina] -piVya [leg? Wipnn] VVipini prn pnm [x]t»t [s]aina
pbao’i M 1 23 op-ab ... -jn’] np-aV Virm ,v,i [npna-’a -jn* M
24 nVp1?] ’iVa bpb M; huc vid refer nVa *?p quae habet M ut varia
lect v 27 ¡l 26 iplm nm] in text prn pim M | saína m]
tib m I prs] pin M.
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
119
Ex 19, 1-8
NEOFIT] 1
CAPÍTULO XIX
1 En el mes tercero de salir libres los hijos de Israel del país de Egipto,
en este mismo día, entraron en el desierto del Sinaí.
2 Y partieron de Refidim y vinieron al desierto de Sinaí y acamparon en
el desierto e Israel se estableció allí, en frente del monte.
3 Y subió Moisés a pedir instrucción de delante de Yahweh, y le llamó
la Palabra (*) de Yahweh desde el monte diciendo: Asi dirás a los de
la casa de Jacob (2) y comunicarás a la(s) tribu(s) de los hijos de
Israel (3):
4 Vosotros habéis visto todo lo que (4) que he hecho a los egipcios, y que
os he trasportado a vosotros en las nubes de la Gloria de mi Sekiná ,
sobre alas de raudas águilas (6), y os he acercado a la enseñanza de mi
Ley.
5 Y ahora, si oís realmente a la voz de mi Verbo y observáis mi alianza,
seréis para mi nombre un pueblo (6) querido, como propiedad entre
todos los pueblos, porque mía O es toda la tierra.
6 Y vosotros seréis para mi nombre reyes y sacerdotes y un pueblo santo.
Éstas son las palabras que hablarás con los hijos de Israel.
7 Y vino Moisés y llamó a los sabios del pueblo (8) y expuso ante ellos
todas estas palabras que le mandó Yahweh.
8 Y respondió todo el pueblo a una, con corazón perfecto, y dijeron:
Haremos todo lo que Yahweh (9) ha dicho. Y Moisés repitió las pala¬
bras del pueblo en oración delante de Yahweh.
(') En el texto arameo Dibberah , «el Logos», «la Palabra», «el Verbo»; cf Nm 7,89.
Ordinariamente se utiliza en el texto Memra.
(2) M: «a los hombres de la casa de Jacob».
(3) M: «a las mujeres de la casa de Jacob y comunicarás a los varones de la
casa de Israel».
(4) Lit: «la voz»; pero el texto está equivocado y hay que leer con I: «todo lo que».
(6) M: «que me he vengado de los egipcios y os he llevado a vosotros sobre
ligeras nubes como sobre alas de águilas».
(6) M: + «distinto».
(7) M: «del nombre de Yahweh es toda».
C) M: «a los sabios de Israel».
(e) M: «el Verbo de Yahweh».
120
NEOFITI 1
Ex 19, 1-8
CAPUT XIX
xsnx ja ppns Vinar ’m pnrip^ax pata xvpVn xnva i
rrm xnanaV iV» pin xav pT *pn ansoi
unai xnanaa pian 'ron xnanaV pnxi d'tsi p íVtwi 2
:x*tid Vap Va Vxiet jan
p vnn n*ran n'V xnpi •,v’ mp p jdVix »anaV pVo nrcai 3
:Vxiar ’m xaatrV vnni apir n’anV na^n pía na^aV khü
np’x m»a pan' rman msaV masi xVp rr priman pnx 4
¡•'rrmx jsVixV pan' rrmpi pV’Vp p-nw 'Din V» Tirau;
pmm ■wp rr piani naa Vpa jisanm »awa px jnai 5
Va xvi nn anx n^ax Va ja nVio “pn pa'an d»V •’arcV
:X»"1X
x^ains p^Vx xarnp ,naxi pinai paVa 'a^V pinn pnxi 6
:Vxner va as? VVan n
x^ains Va rr pn’anp vtoi xa» •’a'anV xnpi ntra xnxi 1
nvi1’ npa n p'V'xn
na»i VVan na Va [jpnaxi xaVrc xaVa xnna xa» Va pnn 8
mp iVsa xasn pn'Va n- npa nmi
19 1 pnnp’sx pn] pnnipsxa M || 2 ímai] p-rcn M | Vap Va]
VapiVa M |B 3 »anaV] sianaV M | apir nmV] nvrn nwxV
ap»'-r M | Vxn®' nan ... apir nmV] ’-iajV nnrn ap»’ nm x-wV
Vxnir nm Mil 4 pV'Vp ... xVp] pan’ n’Vaoi nnxa p nsnsnx v
piro vía Va -pn pV’Vp pus? V>v; xVp leg «Va c (?) I || 5 px pnai
vapa] id M; in text ante px ponitur falso ox | D»V] + pnx M | mn
Va xv] Va xv m narcV M || 6 X’aino ... xcnp] p’Vx xmp
v i£Vm M || 7 xa» vanV] [Vx-i]w-r v,a,anV M || 8 p:sn]
vel 73571? I | ’•"] ”n [npna-a M | pn-Va] [xpvan M l pn'Va
xasn] [x]as? [’Jains M.
121
Ex 19, 9-18
N EOFITÍ I
9 Y dijo Yahweh 0) a Moisés: He aquí que mi Verbo se te aparecerá en
el poder (= en lo más espeso) de la nube, a fin de que el pueblo oiga
al hablarte y crean también siempre en tu profecía, Moisés, siervo mío.
Y Moisés refirió las palabras del pueblo delante de Yahweh.
10 Y dijo Yahweh (‘) a Moisés: Vete junto al pueblo y haz que se santi¬
fiquen hoy y mañana y laven sus vestidos.
1 1 Y estén dispuestos para el día tercero, pues en el día tercero se apare¬
cerá la Gloria de la Sekiná de Yahweh a los ojos de todo (2) el pueblo
sobre el monte Sinaí.
12 Y fijarás un límite al pueblo todo alrededor diciendo: Tened cuidado
de no subir al monte y de no acercarse a sus extremos (3); todo el que
se acerque al monte será muerto irremisiblemente.
13 Que la mano del hombre no se acerque a él porque será apedreado sin
remisión o dardos de fuego serán soltados, serán arrojados (4) contra
él, ya sea animal ya hombre no vivirá; cuando se toque (5) el cuerno (ü),
Moisés y Aharón, sólo ellos, estarán autorizados a subir al monte.
14 Y bajó Moisés de la montaña junto al pueblo y santificó el pueblo y
ellos lavaron sus vestidos.
15 Y dijo al pueblo: Estad preparados por tres días: ninguno de vosotros
use del matrimonio (7).
16 Y al tercer día, al tiempo de la mañana, hubo truenos y relámpagos y
una densa nube sobre el monte, y el cuerno fofísimo, y todo el pueblo
que estaba en el campamento se atemorizó.
17 Y sacó Moisés al pueblo del campamento al encuentro de la Gloria de
la Sekiná de Yahweh y se quedaron al pie de la montaña.
18 Toda la montaña de Sinaí humeaba porque se reveló sobre ella la
Gloria de la Sekiná de Yahweh en el fuego; y subía el humo como el
humo de un horno (8) y toda la montaña retemblaba fuertemente (9).
(1) M: «el Verbo de Yahweh».
(2) M: «se manifestará el Verbo de Yahweh viendo todo».
(3) M: «(de no) acercarse a sus extremidades». Esta nota está fuera de lugar,
en el M del v 13.
(4) M: «serán disparados contra él».
(5) M: «al toque del cuerno ellos subirán a la montaña».
(6) M: «el cuerno» (qrn = un cuerno).
(7) Lit: «se acerque al uso del lecho».
(8) M: «se conmovió y se llenó del esplendor de la Gloria de la Sekiná de Yah¬
weh, y subía el humo como el humo de un horno».
(9) M: «en la llama de fuego; y subía el humo como (humareda) de humo de un
horno y temblaba todo el pueblo que estaba en el campamento».
122
N E O F I T I I Ex 19, 9-
VVn j» xu»a xsprn i1?» 'Vina nao xn [n]rc»V •’*’*’ "taxi
pan’ na» nrca irixiaia ^xi *p» vnVVan xas? psaan
d*t¡? x»»a prrVa rr n^a am dV»V
vnaVi pan xav pnrr trrprn xa» rvnV Vrx nrcaV aaxi
¡prrmV p-mrn
'Vinn x'vrVn xava mix x^rrVn xarV analta pim
x*no V» xa» Va t»V "n xnra® ap'x
x-noV pcaV xVa paV nmtx aa^aV "mn *wn xa» n** nnnrn
: V» [■’J ta p rv* Vüprr x-nüV aap'a Va •aViarca aapaV xVn
mrxa pvi ix anrv [x]anna max tzaxa xa' rra aapn xV
arca xaairc »pnaa 'ir xV aai px “v»3 |x n-’a ppaar [i]ar
¡xaiaV pcaV pan pin' prx pnxi
tpyranaV vrnm xa» rv* anpi xa» rmV x-no ]a nara nnn
anaamV aai paja aap' xV par xnVnV piara pin [x]a»V aaxi
:oa»a
ppn p»i ]paai pVp rmm xaau nnsV xTrVn xava mm
¡xrvnam *a xa» Va i»t»tíxi xanV *iprrí xasin xaia V»
xrvnw» p ■"«a xnrs» ap*x maapV xa» rv nara p-’axi
••xaioa aVsrra ian»nx*i
ap*x aV» rvVinxa VVia |a rrVia pn mn *roa x-ntn
Va »T»arxi xnnxa xnna xnn HpVoi xnrcxa •"«a [xjnraar
¡xanV xaia
9 w] '”a [n]*aa*a M || 10 '”] '"a [npaa'a M || 11 ... 'Vmn
Va] Vd p*an '«a [npaa’a ”Vinx M || 12 xVai xaiaV] xVi xmaa M !
aViswa aapaV] [n]*s”Da aapa[V] M: huc transf ex M v 13 aap*a
Vapn* xmaV] Vapna maa aap*a M | Vpjapn*] * superadd a sofer || 13
[llar] lect dubia: in text áar | n*a ppaar] n’a [leg piDE’prr] patfpn* M |
xmaV ... spnaa] xmaV [leg ppo*] Vipo* pin xarntaa nspnaa M I xasia]
[leg pp] np M || 15 piara] pi’ar I ! par] ”ar I; par M | aap*]
paapn M || 16 masV] asa M | *)pni] 'pn M || 17 maa ja]
xn*aaa[a] I || 18 xnnxa ...] pVor ”’a nmraa ap* rra ’Vanxr *pnnx
[x]nnxa [leg xaarp] xaaVp i’n '’aaip M ! xanV ... xnaxa] xamVaa.
n*xa xas Va isn nnnx pn [leg mapa] papa xnn pVoi xaxa
[x]n*aaaa M.
18
9
10
I I
12
13
14
15
16
17
18
123
Ex 19, 19-25
NEOF1TI I
19 El sonido del cuerno se iba haciendo fortísimo, Moisés hablaba con
voz suave y de delante de Yahweh se le respondía por un trueno.
20 Y la Gloria de la Sekiná de Yahweh se reveló (‘) sobre el monte
Sinaí, sobre la cima del monte, y llamó el Verbo de Yahweh a Moisés
desde el monte y Moisés subió.
21 Dijo Yahweh (2) a Moisés: Baja, advierte al pueblo que no se atropellen
ante Yahweh para ver y caigan de entre ellos mucho pueblo (3).
22 Incluso los sacerdotes que están (4) para el servicio ante Yahweh han
de purificarse para que no vaya (5) contra ellos la ira de delante de
Yahweh.
23 (Y dijo Moisés a Yahweh) (6): El pueblo no puede subir al monte Sinaí
porque Tú nos advertiste diciendo: delimita la montaña y declárala
sagrada.
24 Díjole Yahweh: Anda, baja y sube tú y Aharón contigo; pero los
sacerdotes y el pueblo no se precipiten a subir ante Yahweh para que
no haya ira contra ellos.
25 Y Moisés descendió del monte junto al pueblo y les dijo: Acercaos,
recibid los diez mandamientos (7).
(‘) M: «y se reveló el Verbo de Yahweh».
(2) M: «el Verbo de Yahweh».
(3) Lit: «muchas muchedumbres», pero esta palabra derivada del griego ojlos,
se emplea frecuentemente en sentido singular de «pueblo»; «mucha(s) muchedumbre(s)»
es muy frecuente en Mt, Le y Ac.
(4) M: «que se acercan».
(5) M: «se encienda».
(6) Falta en el texto.
O Lit . «las diez palabras».
124
N EO F I T I I
Ex 19, 19-25
D'sn 'jipa Waa mn nrca xnnV r)pm Vtx xm mtm xVp mm 19
:*?pa mb msna mn v''’ mp jai
xnpi mío ba Toi xma Vs? ■"•’i xnrarc np'x m^mxi 20
¡nwa p*?oi xmo [ + ? crn] ja nrca*? ■,v,n mnava
mama1? mp jipnm xVn xasa mnox mn nwa1? •"•' naxi 21
:po i'dVdix jima Ven
jiña nm x^n jiiznpm nnp j^arcai j'a^pn N^na mnVi 22
:•’’*** mp |a nn
□nx man xmaV pona1? xas? x*? [•’•’•’ mp mra naxi] 23
:mm unpi xmo m nnn nan1? ja nnnox nx
xb xasn xmnai -jas? pnxi nx pmm mn Vrx m*? naxi 24
mm jiña nm xVn w nnp pea1? ppnm
xnmtrr Vmap lanp jin1? naxi xav nnV xmo p n^a nmi 25
tx^man
19 n Vipa] *?pa leg et vid transp post rrV c 440, etc. || 20
wn ... mVmxi] ,vn [n]nDD SvVinto M || 21 mi ”n [njniro M
22 j-m-pn] panpn M | ’irr] *^iprr* M | nn jiña nn’] [leg nipn’] mp™
[leg nn vel -Tn = KTn] irn jna M || 23 [ ]] desider in text; omiss
ex homoiotel pera1?] pica1? M.
125
Ex 20, 1-4
N EO F I T I I
CAPÍTULO XX
1 Y habló Yahweh (') toda la excelencia de estos mandamientos diciendo:
2 Primer mandamiento que (2) salió de la boca del Santo — sea su nombre
bendito — como centellas y relámpagos y como lámparas de (fuego) (3):
una lámpara de fuego a su derecha y una lámpara de fuego a su
izquierda, volando y remontándose por el espacio celeste y volviendo;
y todo Israel lo veia y temía, y al volver se grababa en las dos tablas
de la alianza y decía: «Pueblo mío, hijos de...». Y volvía y rodeaba los
campamentos de Israel y cuando tornaba se grababa sobre las tablas
de la alianza mientras todo Israel lo veía. Entonces (4) gritaba y decía:
«Pueblo mío, hijos de Israel, Yo soy Yahweh, vuestro Dios, que os he
redimido y os he hecho salir libres del país de Egipto, de la casa de
servidumbre».
3 El segundo mandamiento cuando salía de la boca del Santo sea su
nombre bendito — era como centellas y como relámpagos y como
lámparas de fuego: una lámpara de fuego a su derecha y una lámpara
de fuego a su izquierda, volando y remontando por el espacio celeste
y volviendo; y todo Israel lo veía y temblaba; y al volver se grababa
en las dos tablas de la alianza y decía: «Pueblo mío, hijos de...» Y volvía
y daba la vuelta sobre los campamentos de Israel y, cuando tornaba,
se grababa en las tablas de la alianza mientras todo Israel lo veía y así
decía gritando: «Pueblo mío, hijos de Israel, no tendrás otro Dios fuera
de mí».
4 No os haréis (ídolo ni figura) (5) ni imagen alguna de lo que hay en los
cielos, arriba, ni de lo que hay en la tierra, abajo, ni de lo que hay en
las aguas de debajo de la tierra, debajo.
(*) M: «el Verbo de Yahweh».
(2) I: «cuando salió».
C) Palabra mal transcrita por el copista.
(4) M l.°: «y así gritando decía... y todo Israel lo veía cuando gritando decía:
«Pueblo mío, hijos de Israel»; M 2.ü: «y así gritando decía... viéndolo todo Israel».
(5) Raspado por la censura.
126
NEOFITI I
Ex 20, 1-4
CAPUT XX
na1»1? p'Vxn x^man naw Va m v,<’ Wai i
~pn iniaa nair xm xtrnp ma p p’si mm N’mp 2
nsaVi nw p un naaV *i[i]n pnaaV *pm ppna ym pp-T
p^an Vxmr Vai "irm x^arc nnxa ms mVxarc p xirxn
xa» naxi xa^p mi1? pin Vs? ppnnai mn mm pVnm mrr
mi1? Vs? ppnnai uní Vxmrrn pmivmmra Vs? «pai mm [ ] na
na •»»» naxi mis mn pa mm pnn Vxmm Vai xa^p
xinx p ppna pam npaxi npna n panVx *’•’*’ xm nix
¡na» mn p ansai
ppt *pn -paa nap xm xrcmp ma p pai mn na xnn xmnn 3
naaVi nra' p xmn naaV mn pasa1? *pm ppna Tm
p'an Vxmr Vai mm x'aw mixn o^üi nna nVxair p xrcxn
'as? naxi xa^p miV pan bv ppnnai mn mm pVnm mm
’mb Vv ppnnai mm Vxmrrn pmnmmpa bv rjpai mm [] a a
Vxmr na 'as? naxi mis [n]m pi mm pan Vxmjr Vm xa^p
:aa na xnnx hVx -\b mm xV
V'yVa x^arca n man Vm [nmsi aVx] paV pnavn xV 4
¡mnn p xsnxV mnn p xma m ynV |a xsnxn m
20 1 ,v’] '«n [nl-na’a M 1 1 2 mnn] mn na 1 1 did] os 1 1 pnsa1?]
= Xa linde;', y TaV I: I falso ponitur ut var lect pro ppn | n[i]n] mn in
text! nsaV] noV I | -n Mas? ... Vxmr Vai mm] mm p-an (V]xmr’ Vai
[Vjxnar na "as naxi [xja-’p ’mV pnn Vy ppnnai mn mm pnm M |
[ ]] hic et v 3 rumpitur paraphr et altera inducitur | ... mis mn pa ...]
na ’a» naxi ms mn na mrr ptn Vxnr' *?di naxi mis ñn pi
[V]xnir’ M i.°; mn" pnn [V]xmr *?=n naxi ms mn pi M 2.0 | x»nx |a]
[xy]nxa I |jj$ 3 mn na] ná I | [n]m] vel nn; pin N || 4 man]
lan I | ynV |a] ynVa M | V'yVa] Vn?1? p M | xynxa] xynxa M | oVs
nmsi] rasum a cens.
127
Ex 20, 5-12
NEOFITI I
5 No os postraréis ante ellos ni daréis culto ante ellos, porque Yo soy
Yahweh, vuestro Dios, Dios celoso y vengador, que toma venganza
con celo de los malvados sobre los hijos rebeldes en la tercera y cuarta
generación de los que me odian; cuando sigan los hijos en el pecado
después de sus padres, a ellos llamo Yo mis enemigos.
6 ( 1 ) Sin embargo guardo clemencia y bondad por millares de generacio¬
nes para mis amigos los justos y para los que guardan los mandamien¬
tos (2).
7 Pueblo mío, hijos de Israel: que ninguno de vosotros tome el nombre
de Yahweh su Dios en vano, porque no deja impune Yahweh, en el
día del gran juicio (3), a quien tomare el nombre de Yahweh su Dios
en vano (4).
8 (5) Pueblo mío, hijos de Israel, acordaos del día del sábado para san¬
tificarlo.
9 (ti) Durante seis días trabajaréis (y) haréis todas vuestras obras (7),
10 (6) y el séptimo día es sábado y descanso delante de Yahweh, vuestro
Dios; no haráis ninguna clase de trabajo ni vosotros ni vuestros hijos
ni vuestras hijas ni vuestros siervos ni vuestras siervas, ni vuestros
ganados ni los extranjeros que estén en vuestras ciudades.
11 (6) Porque durante seis días creó (8) Yahweh los cielos y la tierra, los
mares y todo cuanto hay en ellos, y hubo (9) sábado y reposo delante
de Él en el día séptimo, por lo cual bendijo Yahweh (10) el día séptimo
y lo declaró santo.
12 (ll) Pueblo mío, hijos de Israel, sea cada uno cuidadoso de la gloria de
su padre y de la gloria de su madre para que se multipliquen vuestros
días sobre la tierra que Yahweh, vuestro Dios, os da.
(') En el texto no hay separación de este v y el anterior.
(2) M: «los mandamientos de mi Ley».
(3) M: «ninguno de vosotros jure por el nombre del Verbo de Yahweh vuestro
Dios en falso, pues no dejará impune Yahweh al pecador en el día del juicio».
(4) M: «al que jure en falso por su nombre».
(s) M: «el cuarto mandamiento».
(fi) En el texto no se separa este v del anterior.
(7) I: «obra».
(8) M: -f- «y completó el Verbo de Yahweh».
(”) M: «y descansó en el día».
(10) M: «por lo que bendijo el Verbo de Yahweh».
(M) M: «el quinto mandamiento»; en v 13 M: «el sexto mandamiento».
128
NEOFITI I
Ex 2», 5-12
nVx panVx nix mnx pn'anp pnVsn xVi pnV piion xV 5
tt Va p*na pía Va x'arm p xipa ananan |a-n[B]i "ip
nxana paVrca x’^ija pin' id 'xipV ■'xman n Vai SrrrVn
nxitp xnp mx pnV ¡nnnix nna
x'pns ,r,’]an-iV p-m psVxV lam ion mx noi oía 6
¡xnips •’tiüiVt
pa Va n^nVx "n naw rr paia lai a ir xV Vxnsr na ^aa 7
rrnVx "n nac? acr n p ir xan xn ova •’•’*' 'ata xV nnx
¡pa Va
¡nnr x[tr]npaV xnaan xar ir p*ran pin Vxiet na raa 8
¡pamaa Va pnaan[i] pnVon par xrnr 9
maia Va pnaan xV panVx mp nm xaw xmatr xam 10
pamm pa*raai pamnaxi panaai panm panal pnx
¡pampa n
Va nn n'w rr xa-ix nn x'atr xna par xrwV nnx 11
■pa pna pía xmarc xara nanp mm xarc mm pnan na
¡nnr Enpi xnatrn xar rr ,m
nnrxn nnp-’xai naxn nnp'a nai p-rnr pin VxiBn na naa 12
¡paV an- panVx w*t xanx Va pa-ar pión VVaa p
5 pni[B]i] ja-roi in text! ! x”[i]a] x’aa in text! | 6 -plam1?]
in text ’iam1?; "amV M | x’Tip-D] ’rvmxn ’Tmsa M i | 7 ... am
sn] rr 'ata xV nnx "ipwV pa-nVx n rraaa arca paaa in sanr*
xn ara ’am (nempe, ab ipso scriba deletum) pa’ain M ! ... ao' "r]
npwV [nj’awa sama n M || 8 ’as] antep rnsaa x-ran M xpJnpaV]
in text xapaV || 9 xrris] [x]mxa I | pnasnfi]] piasrr in text! |
pamas] las I || 10 xair ... xan] aw ... [x]ari M | pampa]
[paprpa I|| 11 xntrV] nmx M | xaa] + -n [n],na,a VVrn M l
pna*r] [pina [n]-xi M | xava ... mn xatr mm] [x]ara rmnxi M |
... pna pía] ’m [npna’a -pa p pía ]a M || 12 na -as] antep
x’iran [x]ran M.
14.— ÉXODO
129
Ex 20, 13-16
N EOFITI I
13 Pueblo mío, hijos de Israel, no seáis asesinos ni compañeros ni socios
de los asesinos ni se vea en las asambleas de Israel gente asesina (])
para que no se levanten vuestros hijos después de vosotros (2) y apren¬
dan también ellos a ser gente asesina (3), porque por las culpas de los
asesinos sale la espada sobre el mundoO.
14 Pueblo mío, hijos de Israel, no seáis adúlteros ni compañeros ni socios
de adúlteros y que no se vea en la asamblea de Israel gente adúltera (ü),
para que no se levanten vuestros hijos después de vosotros (2) y apren¬
dan también ellos a ser gente adúltera ((i), porque por las culpas del
adúltero viene la peste sobre el mundo (7).
15 Pueblo mío, hijos de Israel, no seáis ladrones ni compañeros ni socios
de ladrones, y que no se vea en la asamblea de Israel gente ladrona O
para que no se levanten vuestros hijos después de vosotros (9) y apren¬
dan también ellos a ser gente ladrona (I0), porque por las culpas de los
ladrones viene el hambre sobre el mundo.
16 Pueblo mío, hijos de Israel, no seáis testigos mentirosos ni compañeros
ni socios de testigos mentirosos, y que no se vea en la asamblea de
Israel gente que sean testigos mentirosos, para que no se levanten
vuestros hijos después de vosotros (2) y aprendan también ellos a ser
gente que atestigua falsamente (n), porque por las culpas de los testigos
mentirosos las fieras (l2) del campo dejan sin hijos entre los hijos del
hombre.
o
M:
o
M:
<*)
M:
n
M:
n
M:
o
M:
o
M:
o
M:
n
M:
c")
M:
(")
M:
c*)
M:
«de los hijos de Israel asesinos para que no»,
«sus hijos después de ellos».
«también ellos asesinos».
«... viene al mundo».
«de los hijos de Israel adúlteros».
«también ellos adúlteros».
«la muerte viene al mundo».
«de los hijos de Israel ladrones para que no»,
«sus hijos detrás de ellos».
«también ellos ladrones».
«también ellos testigos mentirosos».
«las nubes se levantan y la lluvia no cae».
130
N EOFITI I
Ex 20, 13-16
x'Viüp as? penin? x1?! pian x1? pViop pmn x1? ^xnr 'ia 'as? n
|a pa'ia paip' xVn p*?iap os? bx-ron pn'nraaa 'ann' xVi
x'Vmp 'aína anx pViap os? 'ina1? prx mn1? pe1?'! panna
¡xa*?s? Vs? p'si xam
inri ar panw xVi pian x1? parí pmn x1? ^xatz?' na 'as? h
pa'ia paip' xVa pm di? *?xnm pnninaa 'ann' xbi
"aína anx fin os? 'ina1? prx nn1? psVn panna ja
¡xa1?» ^s? xnx xinia x*rrs
pan as? panirc xVi pian x1? país pmn x1? Vxaw' 'ia 'as? 15
pa'sa paip' xbn pan as? bxurn pnnw'iaa 'ann' xbi
'aína anx país ay 'ina1? pi'x un1? psV'i panna )a
¡xa1?»1? nx xisn x'an
a» panic? xbi pian x1? *ipp 'ano pmn x1? Vxnr 'ia 'a» ió
x1?! xip'tt? '"rno o» Vxaizn pnntnaa 'ann' xVi xapir 'ano
xaprc '-rno a» 'ina1? prx nnV paV'i panna |a pa'ia paip'
¡xiri'x ’iaa n*?ana xaa nvn xapc? 'ino 'ama anx
13 'as?] [’»] ,v,np [x]a'aa M I pViop 2 ] "’biüp I xba ... bxattra]
xba pbiop bxar1 ’m M | panna p pana] pn’ana p pana M 1 ... Tin1?
pViop] ’^up pin *px M | xa1?» bv p’Di] [xja1?»1? 'nx M || 14 pm os?]
nn*? M pin ... *?xaira] [jpan *?xasr 'm M panna ja pona]
pnnna p pnna M pin ... am1?] pin prn *px M xa1?» ... xsnia]
[xpVs?1? xnx xmn M 15 pan os?] [xpanb M xba ... bxnira]
xVa pan [bjxnir ’iaa M panna p pana] p’nna p pma M ... am1?
pan] [fl'an prn «px M I xa1?*?1?] 'a1?»1? M 16 apir ’tno] pino
xnpan M; sed prob M est var lect pro xapnr 'ano os 2.” 'ano os
xapp] apan xano1? M i pa'ana p pana] pn'ana p pana M ... mnV
xap®] apsn 'ano1? pan «px M xirrx ... xaa nrn] [x]noai ppbo n'nn
n'n: xb M.
131
Ex 20, 17-24
N E O F 1 T I I
17 Pueblo mío, hijos de Israel, no seréis codiciosos ni compañeros ni
socios de codiciosos, y que no se vea en la asamblea de Israel gente
codiciosa (!), para que no se levanten vuestros hijos después de voso¬
tros (2) y aprendan también ellos a ser gente codiciosa; ninguno de
vosotros codiciará la casa de su compañero ni la mujer de su compa¬
ñero ni su siervo ni su sierva ni su toro ni su asno ni nada de lo que
es de tu compañero, porque por las culpas de los codiciosos los reinos
atacan a los hijos del hombre (3).
18 Y todo el pueblo veía los truenos y las lámparas y el sonido del cuerno
y el monte que humeaba y, al verlo, el pueblo se asustó y se estuvieron
en pie, lejos.
19 Y dijeron a Moisés: Habla tú con nosotros y escucharemos, pero que
no se hable (4) con nosotros de delante de Yahweh (5) para que no
muramos.
20 Y dijo Moisés al pueblo: No temáis, porque para probaros se ha
revelado sobre vosotros la Gloria de la Sekiná de Yahweh, y para que
el temor de Yahweh esté sobre vuestra faz y no pequéis (ti).
21 Y el pueblo se mantuvo a lo lejos, pero Moisés se acercó a la nube
donde moraba la Gloria de la Sekiná de Yahweh.
22 Y dijo Yahweh (5) a Moisés: Así dirás a los hijos (7) de Israel: Vosotros
habéis visto que he hablado con vosotros desde los cielos.
23 No hagáis ante mí ídolos de plata ni os hagáis ídolos de oro.
24 Construiréis a mi nombre un altar fijo sobre la tierra y ofreceréis en él
vuestros holocaustos y vuestros santos sacrificios, vuestro ganado
menor y mayor; en todo lugar en que recordéis mi nombre con
plegarias (H) me revelaré a vosotros por medio de (mi) Verbo y os
bendeciré.
(') M: «de los hijos de Israel codiciosos».
(2) M: «sus hijos después de ellos».
(3) M: 4- «y viene el destierro al mundo».
(4) M: «(y no) hable».
(5) M: «el Verbo de Yahweh».
(H) M: «continuamente en (vuestra) boca para que no seáis inducidos a pecar».
O I: «en el pueblo».
(H) M: «(en todo) lugar en que estés para rezar en {o: a) mi nombre santo, su
Verbo se revelará sobre vosotros y os bendecirá».
132
NEOFITI I
Ex 20, 17-24
imán as poma? xVi pnnn xV imán pinn xV Vxur ua *»aa m
paua paip' xVn imán ds? Vxurn pnrwsaa ,anm xVi
ñas *ranm xV imán a» mnaV prx TtnV paVu pagina p
Tinox xVi ana» xVi mam mnnx xVi nrnam xma pasa
mman ’ama nnx ynnV n na Va xVi nnan xVi mn xVi
:xttax 'laa puna xmaVa
[Klus’wa xVp mi [njmaaV mi n^Vp m p'an xas? Vai i8
sp-m p pnV íapi is?TS?-nxi xas? pam pn xmo rm
mp p jas? VV»m xVi s?de?si ps? nx VVa niraV pnaxi 19
¡mas xVi
pam rmosaV VVia p anx pVmn xV xas?V n^a naxi 20
anVm •'imm Win pi a'nrair np'x pa'Vs? nWinx
¡pomn xVi pa^sx ma Va •’m
mnrac? np’x n® pm xVanaV mp mrai p’m p xas? Dpi 21
p nnx pman pnx Vxnm uaV *imn pa ntraV naxi 22
¡paas? mVVa x'»®
¡paV pnaan xV anrr pis?oi rpan pao mnp pnaan xV 23
pannVa m Ws? pmpm 'aW pian xanx Va a^ap nana 24
pnann n x-mx Van pamn mi pa-sa m pa«mp noas mi
¡pam "pnxi pa^Va nnaaa 'Virix iVaa 'as? m
17 pman as 1."] 'man1? M | pman ... binam] pman [b]N-nr -san
M | pa-ma p pa-ia] pn’-ina p jimia M | mían] [leg -nan1?] -nian1? M
x»ix] + [N]ab5?V xnx xniVn M || 18 [n]”nsab] ’td1? M | xbp]
[n]”bp M 19 bVan'] Wa’ M | ”•’] m [npna’a M || 20 m-oia1?]
leg prob m-aiab c ms F MdW II | nWinaQ "VinN M | ”ip’x] np’ M I
pon-n ... n’a Va] [j]iav,nnn [x]Vn Vbia p 'asa Ninn M || 21 api]
iapi M|| 22 v”] m [npna’a M | binen ’iab] [’em] [xjaaa I ||
24 pian «mu bs] [leg jnayn] pnasn Ninna M | noai] no-a: M l
pan" ... mnx] [xjtrnp -asa [leg ibxb vel pibxb] ’-ibsb a-xp nm nnx
pan- -paai [jjia’bs? ’binN -na-a M | nnaaa] leg prob— laaa.
133
Ex 20, 25-21, 7
N EOFITI I
25 Y si construyes a mi nombre un altar de piedra, no las harás labradas,
porque si pasas el hierro —del que se hace la espada sobre ellas las
profanas (*).
26 Y vosotros, sacerdotes, hijos de Aharón, que estáis en pie y oficiáis
sobre mi altar, no subáis sobre mi altar por gradas (2) para que no se
descubra tu desnudez (3) sobre él.
CAPÍTULO XXI
1 Y éstas son las Leyes que pondrás ante ellos:
2 Cuando compres un esclavo hebreo, seis años servirá ante ti (l) y al
séptimo año lo despedirás libre gratuitamente.
3 Si hubiera entrado solo, solo saldrá; si estuviese casado su mujer saldrá
con él.
4 Si su amo le hubiera dado mujer y le hubiera parido hijos o hijas, la
mujer y sus hijos serán de su amo y él saldrá solo.
5 Pero si el esclavo dijere decididamente: Amo a mi dueño, a mi mujer y
a mis hijos, no salgo a la libertad,
6 le llevará su amo junto a los jueces y le acercará a la puerta o a las
jambas (5) y horadará su amo sus orejas con un punzón y será su
esclavo esclavizado para siempre (6).
7 Y cuando un hombre venda a su hija como esclava, no saldrá según
las leyes de los esclavos (7).
(*) MI?: «de piedra labrada, porque del hierro se fabrica la espada: si pasas el
hierro sobre él le profanas»; M 2.°: «de él se han hecho las guerras de muerte para
todo (?); cuídate de no desenvainar tu espada sobre él para que no lo profanes».
(2) M: «haced un puente (o: plano inclinado; Ps: «un puente») con el altar para
que no subáis en vertical».
(3) M: «para que no se descubra tu desnudez».
(4) M: «de días servirá contigo».
(5) M: «a ia puerta de la corte judicial ( Bet din) o a una de las jambas».
(6) M: «y su amo le perforará la oreja derecha con un puñal y le servirá hasta
el año dti jubileo».
f) Es decir, no saldrá libre a los siete años.
134
N E O F I T I I
Ex 20, 25-21, 7
anx pa'sn prim pan xV 'mvb pan piaxn nana axi 25
¡pnn'’ noaxi pn'Vs? mns xnasna xanm xVna
xV Tima 'ai Vs? prcarcai pa^pi pnxn 12a x^ina pnxi 26
mVi? “[nns ’Vinn xV m Tima 'ai Vi? pma ppon
CAPUT XXI
:prranp 'ntrn n s^n p*rxi 1
xn^raw xnrcai ianp nVa1’ pie? n'» "las? aai? prn anx 2
;pa nnrvnV mn1’ nVtrn
pañi xin nnx aoi px pía1' ’vnnVaV V[i]v[']' 'vnnVa*? ax 3
¡rra?? rrnnx
mai xnnx pa ix pía rrV -rVni nnx n’n1 ao1' mían ax 4
nrinVaV pía" xim nnanV ’inn
rux n’V ’ja n’i 'nnx m 'm n* n'am xnai? “la*1 na'a axi 5
tnnvvnV peí
[xJnmTaV ix xrnnV n-n' aip^i rrrn nnV -nan nT" a-ipaS 6
:aVi?V navnrca ñas? rrV 'ím xrsnaa rrnx n' rrna-i sxti
¡xmai? 'oia^a pian xV nnnaxV rrna n’ na: yar anxi 1
25 pnrr ... pa'xn] mas? px [npra ias?na xann xbns anx a’xn
nvr no'DN ’ibs? xbns M xbns nnx] bis in text I yin rr ... xanm]
■yD"o pnn xbi -laaox xbiab xma mp [leg nas?nx] nanx nra
xbi -by [scriba anceps Ínter p,-in et D,-in; ann Vi O, cf etiam Ps]
nT’ can M|| 26 ...] xpoaa ppon xb? xnanab xrca’a iras? M l
-|ms? ’Pnn xb t] ,-is? nbsn xb hpx M.
21 2 -|anp riba’] *|3J riba' pam M || 3 b[i]s?[’]’] b’s?r in
text II 4 mn naai] [’ijnn xnsai II 6 anpn] leg aip’i c Ps O
et c ms A; cf MdW II | [xjmniab ix xsnnb] ya inb ix [x]n rra snnb
xmnta M l abs?b ... asm] ”rnxa [x]ra' [n-Jinx rr [njaiai nji
[xjbavn xne> ns? [leg n'as] xas? nbe ’W'i [leg amxa] M ¡ absib] is?
abs? M 7 nnnaxb] xnaxb M 1 roiaaa] prob leg ’ia.
135
Ex 21, 8-20
NEOFITI I
8 Si ella desagrada a la faz O de su amo que no la escoge, debe dejar
que se la redima (2): no estará autorizado a venderla a un gentil por
cuanto cedió su autoridad sobre ella.
9 Y si la destina para su hijo, hará con ella conforme al derecho de las
hijas (3).
10 Si tomase otra (4) para sí, no la quite (a la primera) su alimento, su
vestido (5) y el tener relaciones maritales (6) con ella.
11 Y si estas tres (7) cosas no la hiciera, la pondrá en libertad gratuita¬
mente, sin dinero (H).
12 Quien hiriere a un hombre y muriere será matado sin remisión.
13 Y (para) aquél que no lo pretendió (9) y cuyo pecado tuvo lugar delante
de Yahweh trayéndolo (Dios) a sus manos, Yo os pondré un lugar,
una ciudad de asilo, donde pueda huir.
14 (Y si premeditara) (in) un hombre matar a otro insidiosamente, aunque
sea el gran sacerdote que está oficiando junto a mi altar, lo cogeréis de
allí y le daréis muerte.
15 Y quien hiera (n) a su padre o a su madre será muerto sin remisión.
16 Y quien rapte a un hombre, ya lo haya vendido ya se encuentre en su
mano, será matado sin remisión.
17 (El que maldijere a su padre o a su madre será matado sin remi¬
sión) (12).
18 Y cuando riñan (13) unos hombres y uno hiera a otro con una piedra
o con el puño sin que muera y le arroja en cama enfermo,
19 si se levantare y anduviere por el zoco sobre su bastón, será absuelto
el que le hirió (14) sólo que dará el salario de su tiempo de descanso y
el salario del médico que le cura (15).
20 Cuando uno hiera a su siervo o a su sierva con el bastón y murieren
bajo sus manos, será tomada venganza (16) de él,
(') I: «a los ojos de».
(2) Ps: «y su padre la redimirá»; M: «que no la escoge, debe dejar que la rediman».
(3) M: «de las hijas de Israel».
(4) M: «y si (otra) mujer».
(5) M: «su sustento, sus adornos, sus vestidos».
f) Lit: «su entrar y salir a ella».
(7) Ps: «destinarla para sí o para su hijo o dejarla ir a su padre».
C) de rescate; M: «(la) dejarás libre gratuitamente, sin (dinero)».
(9) M: «pretendió herirlo».
(10) Falta en el texto aramco de N.
(n) M: «(los que) pegan» (« o : «el que pega»).
(12) Falta en N; omitido por homoioteleuton.
(13) M: «se pelean».
(14) M: «su cayado, será absuelto éste que (le) hirió».
(15) M: «que (le) curó».
(16) M: «será penado con una pena».
136
N EOFITI 1
Ex 21, 8-20
"in naaV nrr pnsi nn’ pT xVn n'aiam 'isxa etx2 j’x 8
¡mVs? xnian 2m n *jVn [n]^ nntaV "an ■’nn-’ xV j'aas;
:nV ñas?’ nnm jinn -nos nn' pr mnaV dxi 9
¡yaa' xV nnnV npsai nVsiai nmoam nana nV 201 mn |x 10
jia xmmnV nn*1 pan nV nasr xV pV^xn x^Va mVn 7x1 11
:*]022 X1?!
^■’üprv' xVapna man naaV man ja 12
■"it Vs? "n'a nnain nsnx ■’•’■’ mp jai rrV jronx xV mi 13
=janV pnsr n narw mp nnx jiaV 'n&xi
j'X iV'bx xaaaa rrrr VapaV nnan Va 22a [awnm mnxi] 14
mn’ ji2on jan ja mana ma Vy paipai mxpn nan xana xin
:mm jiVapm
¡Vmpm nVapna naxVi maxV mam jai 15
íV'üpn' xVapna mma nanum ht1 jan naa aaa- m jai 10
¡[Vmpm xVapna naxVi maxV 'laa mi] 17
pin-iaa ix jaxa man m naa man jnaa jia’m1 mnxi 18
¡nana onaia pVtm nía’ xVi
nn nnan ja mann nm[a]nna Va xpiwa "jVmi aip1 j’x 19
:mm 'oxan xmx naxi jm maiVaa -iax mnV
mnn mai ntranrca mnnax m ix nnaa m -12a 'na' mnxi 20
¡nma anana m'
8 miam ’ioxa] [m]:ian ”oxa M | noxa] naa I | nn' jai xVn
nn" pnoi] nn" pnsi jar xbn M | ”an 'nrr xV] ’xan xm n’V M || 9
nnaan] Vxnarn pnnaan M || 10 jx] nnx pxi mB nmoam nana nV]
nxa ”ünran [n]ma mba? M || 1 1 xVn ... nn’ pan] xVn pa pnsm M ||
1 3 mV jnanx] nn’ ”naV [leg pía] vía M | ]anV pna?' ”t] |an pna?' ”1 M
14 [airnn’ mnxi]] desider in text || 15 man] man I | ’na] Tnn
[vel?xnn] M | ’iaxV]’iaxn M | naxVi’iaxV] naxmaxV M | 16 jan]
jarai M | mma] nn’ pa Mlj 17 [:V’Dpm xVapna naxVi ’iaxV naa ’m]]
desider in text, omiss ex homoiotel; partim sumit ex 440 ||^ 1 8 pi”T]
[leg jisan’] jisim M| 19 nn’[a]nna] nimia in text; mmanna I
nnan ... nm[a]nna] man |n [’]an ”’aaoa M | mxan] ’oxn M ||| 20
anona] oaprn xoapa M.
137
Ex 21, 21-33
N E O F I T I I
21 pero si sobrevive uno o dos días (l), no se tomará venganza de él porque
es compra de dinero (2).
22 Cuando se pelearen unos hombres y patearen a una mujer encinta y
abortare (a) y no hubiere accidente (4), será multado según lo que le
imponga su marido y pagará de acuerdo (0 con los jueces;
23 pero si hubiere accidente (4), dará vida en pago de vida.
24 Ojo en pago de ojo, diente en pago de diente, mano en pago de mano,
pie en pago de pie;
25 quemadura en pago de quemadura, herida en pago de herida, cicatriz
en pago de cicatriz.
26 Y cuando uno hiriere el ojo de su siervo o el ojo de su sierva y se lo
destrozare, por su ojos (tí) le dejará en libertad.
27 Y si le hiciere caer un diente de su siervo o de su sierva, por su diente
le dejará en libertad.
28 Y cuando un toro acorneare a hombre o mujer y muriere, el toro será
apedreado sin remisión y no se comerá su carne, pero el amo del toro
será inocente.
29 Pero si el toro es acorneador desde tiempo y, avisados sus amos, no lo
guardaron y hubiere sido matado (7) hombre o mujer, el toro será
apedreado y su dueño será también matado (8).
30 Si se le impusiese una multa de dinero, dará en rescate de su vida todo
lo que se le imponga.
31 O (9) es acorneado un hijo de los israelitas o (10) una hija de los
israelitas, se le hará según este estatuto judicial.
32 Si el toro acorneare a un siervo o a una sierva, se dará treinta sidos
de plata a su amo y el toro será lapidado.
33 Y cuando uno abriere un aljibe o cuando uno cavare un aljibe y no lo
tapare y cayere allí un vacuno o un asno.
(') M: «pero después de uno o de dos días».
C) M: «pues él está esclavizado a él, a su hijo y al hijo de su hijo».
(3) M: «mujer encinta cananea y abortare».
(4) Ps: «muerte».
(6) M: «(según) la palabra de los jueces».
(6) M: «en cambio de su ojo».
(7) I: «y matare».
(H) I: «morirá».
O M: «si un hijo» (variante gráfica).
(,0) M: «y si».
138
N E O F I T I I
Ex 21, 21-33
mnx nma snan' xV aip' par pnn ix nn ar jx mn1?
:X1H XD03 WaT
'írr xVi mVi pian nmasa nnx prca mi pnas fisiir anxi
me bx jnn nVsa nVs? mr n na -pn osprr xospna ^po
¡pm
¡tras ■’aiVrcn iras 7n*>i mn-rí *?ipo pxi
:Vn 'aiVirn Vsn m 'aibirn t p rnbirn p ps [’JaiVtrn p»
:a®n ’aiVtrn atinn nina m^irn xsna nra 'aibirn mo
Viam nnnaxn nms? n1' ix mnasn nms? ir ñas ■'na1' nnxi
¡nmsi mnn nrr nbir”1 xmmn1? mrr
mstr mrr nbtr mmn1? nrr mnnax p ix mías? p pxi
xmn □nrv' xasnna m»'i nnx rr ix ñas rr xmn m* mnxi
¡"dt nn' mim mnai mntra m V'axm x*?i
xVi ’naa nnoxnr nanpn pi Vanxn p sin pss mn pxi
¡bapn’’ mna «7x1 nnr' xmn nnx ix ñas Vapnn mn’ pnar
’inr m na Vaa miras ppna ]n-i "[y]bx 'intr paan osp px
:^bx
moa ‘?xmr’’ na |a napa nía ix irs' na p nan na ix
m1? naam pin xn
msian1? ]m pyVo pn*?n *pa xnax px xmn irs’ ñas? px
¡osnm xmn
mn noa1’ xVi ais ñas nem mnx ix ais ñas nna' anxi
man ix mn pn Van
21 pov ... un1?] por [|]nn mn in dv mn nnn M ion ... mn»]
[npnn nnVi [n^nnbi rr1? nnyrwa lom M || 22 |wdti] psnn
[vel WDTl] I piD"! ...] [leg ppB"l] ppD-l '"SI m»» M | fn D1D] 1»'»
n'n M 23 jm] 'in? I I 24 Di*?wn in text! || 26
nnnain] nnnnaK in text ¡ ¡rr» mnn] mr1» M ¡!| 27 mn» ]w]
12X1 "*vd M i.ü; [’x] H3ir m M 2.° ^bn] M || 29 bmín p]
[^nníTTQ M | büpmi] [b],,tnp,’i 1 | *?opm] mo1’ I 30 ,,[i]l2V] in
text II1 31 nn in] n-n px M ik] pío M | 32 trn] «nr M | p«
xnQN] xnnK in M.
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
139
Ex 21, 34-22, 4
N E O F I T I I
34 el propietario del aljibe lo pagará; lo devolverá en dinero a sus due¬
ños (*), y (el provecho de) la res muerta será de él (2).
35 Y cuando el toro de uno acorneare al toro de otro y muriere, venderán
el toro vivo y repartirán su precio y también dividirán el provecho del
que murió.
36 Pero si se sabía que el toro era acorneador desde tiempo y su amo (3)
no le guardó, pagará sin remisión toro por toro y el provecho del
muerto será de él.
37 Y cuando se robe un toro o cordero y se lo sacrifique o se lo venda, se
pagará cinco toros por el toro y cuatro ovejas por el cordero.
CAPÍTULO XXII
1 Si un ladrón fuere encontrado en el acto de perforar y fuese golpeado
y muriese, no hay para él (*) pecado de derramamiento de sangre
inocente.
2 Si el sol (5) brillase sobre él, hay para él delito de derramamiento de
sangre inocente. Indemnizará sin remisión. Si no tiene, será vendido
por su robo.
3 Si se encontrare en su poder (6) lo robado con vida —el toro, el asno,
un cordero — , pagará el doble.
4 Cuando un hombre incendia (7) un campo (8) o una viña y deja el
incendio y (así) causa quema en el campo de otro (9), dará en pago lo
mejor de su campo y lo mejor de (su) viña.
(') A los propietarios de la bestia.
(2) M: «y la piel de la bestia muerta será de él».
(*) M: «sus amos (no le) guardaron».
(4) Para el percursor.
(5) Ps: «si fuese claro como el sol que (el ladrón) no entró a matar, y si le dio
muerte, (pesa) sobre él delito de derramamiento de sangre inocente, y si (el ladrón)
se escapó de sus manos indemnizará sin remisión. Si no tiene con qué pagar se le
venderá en compensación de su robo hasta el año de la remisión».
(6) M: «se encontrare con él».
(7) M 1°: «irrumpe», es decir, «inconsidera el derecho ajeno (J. L. Teicher)
respecto a un campo...» Vg: «laeserit». El mismo verbo en Ps. En el ms A de MdW II
vebaqqer , «visita» (P. Kahle), «limpia» (por el fuego) (G. Schelbert); pero probable¬
mente se trata del mismo verbo pqr con la confusión de b/p que se estila en el Talmud
jerosolimitano y en general en el arameo galileo. M 2.°: «incendia» ylpy = ylby de
'3b (de lhb)\ el mismo verbo en el sentido de «quemar» (y el sacerdote quemará
-wylpy — sobre él leña) se encuentra en el Pseudo-Jonatán a Lev 6,5. Véase M. Ka-
sher, Torah Shelemah, vol 18 (1958), 182-185; pudiera pensarse también en una me¬
tátesis por yply «rebusca», pues este verbo traduce 6‘r en Onqelos Dt 26,13. Cf Ex 23,16.
(H) M: «un campo» {lit: «una parcela»; prob. hay metátesis).
(y) M: «en campo ajeno lo mejor del otro».
140
NEOFITI F
Ex 21, 34-22, 4
¡rvn 'ínn nman [nrr^im] nnaV -trn** «pa aVtzr xam xna 34
xnm m pian man anam xmn m nan xnn w ansí 35
¡piVs' xman nm'in m «]xi maca m pVan m-n
nar xVi nanpn jai Vanxn ja xw psj mn anx sninx px 36
nnn xman nmmm nn mnn mn a'?»’’ xaVrca ma nrr
:nm
pnn ntran rr’rv* jar ix mm oar na1’» ix mn am aiaxi 37
:xnax mnn js sanxi xmn mnn aVirr
CAPUT XXII
anx nrrstp nam m*7 m*7 mar 'p^r xan nanur xnnna nx 1
¡"3T
aVcr xabrc ^ar anx ma-’src nam mV mx xtE?at£? r*?» nmn }x 2
mnaua ]ann mV mV ]x
naj/’jx n» xnan n» xnn p nnan mma nanrcn [xnajntra jx 3
: xVaaa pna
]nm xVpna npm xnTp' nVizm ana ix bpn nan npv’ anx 4
:b*7et xana natr mm mVpn narc ma
34 [nmnm]] in text xnm! | n'mn ... [nn”im]] [n]T»m nacim
mbn x-m «nía M | 36 snmx] smm I | j®33] ®;3i I | mna ... na:']
'na no: M mnn] 'aiVan M 37 xnax ... «nn mnn] pmn 'aiVwn
man 'aib®n j'nax ’s?anx M.
22 1 nancr] natrxm M 1 1 2 x®a® nVs?] nbs x®a® M | x®a®]
in text xi®a® 3 [xn3]n®a] in text na®a in fine lin | ... [xna]n®a
n'T3] na3 nan®' xn3®xna M | ...] 3:3 nn M: lect suspect | na[’]x]
’ insert 4 np"] apa-1 M i.°; ’D1?' M 2.°: cf 23, 16 et Ps Lev 6, 5
et M. Kasher, Torah Shelemah, vol 18 (1958), 183 s 1 bpn] pbn M
]nm xbpn3] jmm na© ja nmx bpn3 M | ...] na: prob antep ad na®:
na® na, nisi malis legere na[na] pro xanD^De toto v cf G. Schelbert,
VT 8 (1958) 253-263, novissime J. Heinemann, Tarbiz 38 (1969)
294 ss.
141
Ex 22, 5-14
N EO F I T I I
5 Cuando se produjere fuego y topare con espinos (') y devorare el grano
hacinado o el grano en pie o el campo, el que prendió su incendio
resarcirá totalmente.
6 Cuando uno hubiere dado plata u objetos en custodia y fueren robados
de la casa del hombre, si es encontrado el ladrón, pagará el doble.
7 Si el ladrón no es encontrado, el dueño de la casa se llegará a los jueces
(para jurar) que no puso su mano en la cosa (2) de su compañero.
8 En todo asunto de mala conducta (3) — en asunto de toro, asno, oveja,
vestido y cualquier cosa perdida del que uno diga: «esto es», vendrán
a los jueces las palabras de las dos partes: aquél a quien los jueces
declaren culpable pagará el doble a su compañero.
9 Y cuando un hombre diere a su prójimo un asno o toro u oveja o
cualquier animal para custodiarlo y muriese o se quebrare o fuere
apresado sin que nadie lo vea,
10 sea el juramento de Yahweh entre los dos (4) (jurando) que no alargó
su mano a la hacienda (5) de su compañero y su dueño (H) aceptará (el
juramento) y no tendrá que pagar;
1 1 pero si le hubiese sido robada, indemnizará a su propietario (7).
12 Y si hubiere sido despedazada, (la) traerán testigos (8): no pagará la
bestia muerta (9).
13 Y cuando uno pidiere en préstamo a su prójimo (una bestia) y se
quebrare o muriese no estando con ella su dueño, (la) ha de pagar (10).
14 Si su dueño estuviera con ella, no pagará. Si fue alquilada será recibida
por el precio del alquiler (n).
(*) M: «espinas».
(2) M: «no cogió el trabajo».
(3) M: «(en todo) asunto de culpabilidad respecto a».
(4) M: «el juramento de Yahweh entre los dos».
(5) M: «a su trabajo».
(6) M: «sus dueños (aceptarán) de él».
O M: «de junto a él, indemnizará a sus propietarios».
(8) M: «(y si) hubiere sido matada, como testimonio le traerá miembros de ella».
(*) M: «le llevará hasta el cuerpo de la bestia despedazada y no pagará».
(Iü) Al propietario.
(“) M l.°: «recibirá el precio de su alquiler»; M 2.°: «aportará (?) todas las pér¬
didas de su alquiler»; M 3.°: «irá el precio de su alquiler con las pérdidas».
142
NEOFITI I
Ex 22, 5-14
xVpn ix xnop ix poní Vs'm pro mam xox pan nnx 5
in'mp1 m Tipian p dVup xaVaa
p paim pnm meiaV pin ix «po mnnV mi jm ans 6
:xVssn a1?»' x:iii xmi nanar px unan xmn
nVtr xV px x'im nnV xmm ma mp'i xnn nanr xV ]x 1
¡mam xnapaa [n]'T
Va Vsn tria1? Vxn *iax Vsi xnan V» nn Vs? x'ím oins Va bv 8
pmn ,l?a xVsr nti rmV xin p nnx nax' n x-ra[']
:mnnV xVaaa nbvr x'i"*r pa"?r n ja m
maja1? *vsa Vai na'x ix mn ix nan manV mi jm snxi 9
¡rrm ’am mVi ■"ana1' ix mm ix ma'i rrm
mam xnapaa n'T oas xV px pmn pa 'nn "'n xnsnao 10
:qVp' xVi ma Va p'i
¡nnaV aVw' mía anm am pxi 11
saVa' xV xV'op pino pn" *pio' nsaoa pxi 12
mas n'V ma ma' ix i a mi mmn mVa mi Vxa' onxi 13
:aVa' xaVaa
¡xnixa Vapnx xm *nx px aVa' xV mas mía ax 14
5 país] pxxip M snap] [s]na"p M 6 nnuiaV] naiaV M
pajn] paurni M nana'] nanas' M sVsaa] [¿/.-r/ó,-] sVs'na M
7 nana'] nanas' M | snapaa ... nVa sV ps] 'nmasn mam sVn M
8 Vv s'om Dina] V» aim sVa M | sma[’]] smaV in text! Bnas' ’n]
[n]as'i I sVsaa] sVo’na M 9 "ana'] [leg 'anas] 'sanas M
10 pirran ... snsnaa] [|]imm Vs; ’inn ’"i snaia M pa] "ra M
snapaa] [leg? n’m'asa; cf v 7] [npm'nsa M | ma] [n]'i'a 'na M
1 1 ama] [leg ama] asma M maV ... msa] ’inaV □Va' [npas ¡a M
12 tpiü’] pno'1 in text pino ... nsnoa] [leg 'n'] n’n’ Vopm nVopna
nna mas ]a n'V M nVa' sV sV’op] [leg sirn] sarn naau ns? [n']s’oa'
□Va' sVi sn'am M !H 13 Vsa'] Visa' M ni Va] mV p M ! ma’]
ma M n'V] +sm M 14 susa Vapns] rsus Vapa M 1.*;
mus 'tos Va [Vss? Ps] Vss M 2.0; "losa [n]'us Vr M 3.°.
143
Ex 22, 15-25 N EOF [TI I
15 Y cuando un hombre violare a una virgen que no está desposada y
tuviere relaciones sexuales con ella la dotará para ser su mujer.
16 Si el padre de ella rehusare dársela (por esposa), pagará el dinero según
la ley de la dote de las vírgenes (').
17 Pueblo mío, hijos de Israel: no dejaréis con vida a ningún hechicero ni
hechicera.
18 Todo el que yaciere con una bestia será matado.
19 Aquel que sacrificare delante de otros dioses — excepto (2) únicamente
delante de Yahweh será exterminado.
20 No maltratéis al inmigrante y no los oprimáis (3), porque vosotros
fuisteis habitantes (4) en el país de Egipto.
21 Pueblo mío, hijos de Israel, no hagáis sufrir a ninguna viuda ni
huérfano.
22 Si los causáis dolor y claman ante mí contra ti, oiré la voz de su oración
pues Yo soy clemente (5) y misericordioso.
23 Para que no se encienda mi ira y os dé muerte (6) a espada, para que
no queden vuestras mujeres viudas y vuestros hijos huérfanos.
24 Si prestares dinero a mi gente, al pobre que está contigo, no serás para
él como acreedor apremiante y no le impondréis interés ni usura (7).
25 Si tomas en prenda el vestido de tu compañero se lo devolverás antes
de ponerse el sol.
(*) M: «el dinero de (la cantidad de) 200 (zuzin) será pagado como la dote de
las vírgenes».
(2) M: «toda clase de ídolos será exterminado, con todo...»
(n) M: «no los oprimáis ni los hagáis sufrir».
(4) M: «inmigrantes».
(5) M: «si claman ante mí (lit: «ante Él») escucharé la voz de su oración porque
Dios clemente».
(ti) M: «(os) aniquile».
(7) M: «(si) prestareis a su (mi?) pueblo, a los indigentes que están en vuestro
pueblo no seáis para vosotros acreedor exigente y no les impondréis interés ni usura».
144
N E O F I T I I
Ex 22, 15-25
[^“iep n[3]“isa naa traen nonxa xVn nVmn xxy asm tmxi
nrrxV rr5 nrv'
tnaT3 Vprr f]OD rr1? nrv’ nnoaV max mo’ nmaa px
JxnVina ’ns
¡pa^pn xV nenm nn bx Vx-itr' T3 'nx
^■’Dpjr’ n'rapna Tin nx tratrai bx
mp ]nl?x Dnx x^ner pmnx pisa mp nmm jxa
i’nin1?]1?
xsnxa prrnn if’jri nnx ]inn*’ ppmn xbn pin xV xtiti
¡D^Sai
:p-is?sn x1? pam nVa-ix bx Vx-itr’ Ta 'xx
-aTp “pVs? mis1' misa nnx 'nm pnrr j[i]*is7sn masa px
:mx jarrn pn anx nmVs bp iv aarcxi
|Va“ix pD'tr] •'■'rin*’ ubi xmm parr bapxi ’nn pprv xVt
:parr pmm
ñas rrV Tinn x1? pay n nrnoa ir ’aa ir pnn poD px
:pan p-ivtr n bx pwn xVi pm mn
TV' *unn xtrair xaaaa ix “pam xenaV piran niatraa px
wb
15 Don'] mar M | ncnxa «Vi] ntnx x1? n M ... [j]~ib' n[3]iBa
in'xV] a <pcQvr), cf LXX; ns- nnsa in text!; n-1? rams’ [njnsa
xrvx1? MI 16 moa1?] fría1? xVt M Iciaaa] ''Oiaa M ... pon
xnVira] [xjn’nm nma *pn oiprp jnxa pon M | 19 pVx ... pira]
[leg pnVx] pnVx [leg? na ut in 23, 2] toa 'stop "misto ho M
20 xmi] id M i pnrr ... pnn] pnrr pissr x1?! pnrr ppmn M J
text p-THi; pm M i( 21 nVanx] p>anx M 1 22 |[i]i»sn]
1 73 j
pisan in text | pn ... D*nx] ms A MdW II, mp Ps] "\mp mi:r ni2T arix
pn nbx anx bpi 37»»x vn [mrr’ mp M 23 Vüpxi]
''Pt&xi M 24 pnn ... qnn] ''nvb [psnn ms A MdW II] parn
pwn xbi pm mn [leg na] •’tq job pnnn xV jiMjm [xj^roo» ir
pni x1?! pnw xbi prr1?» M || 25 ■’ir] leg rrn\
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
15. EXODO
145
Ex 22, 26-30
N EO F I T I I
26 pues es su único cobertor; el trapo para la piel de su carne. ¿Con qué
va a dormir? (’) Y si clama contra ti ante mí, oiré la voz de su oración,
porque Yo soy clemente (2) y misericordioso.
27 Pueblo mío, hijos de Israel: no despreciaréis a vuestros jueces y no
maldeciréis al jefe que haya en vuestro pueblo.
28 No retrasaréis el deducir vuestro diezmo ni vuestra ofrenda (3). Con¬
sagraréis (4) a mi nombre los primogénitos varones de vuestros hijos.
29 Lo mismo haréis con vuestras vacas, con vuestros rebaños: siete días
se criará tras la madre y al día octavo (5) lo separarán para mi nombre.
30 Y seréis pueblo consagrado para mi nombre. Y no comeréis carne
despedazada por fiera, lo matado en el campo; lo arrojaréis a los perros
o la arrojaréis al extranjero gentil que se parece a los perros (6).
(') M: «¿con que estará en pie?»
(2) M: «(y si) claman ante Él, oiré la voz de su oración porque soy Dios cle¬
mente».
(3) dema ‘ o terumah.
(4) M: «separaréis».
(5) M: «y desde el día octavo».
(6) M: «por bestia salvaje, tirada en el campo, no la comeréis, la daréis al gentil».
La identificación perros gentiles es aquí más completa que en N, 110, 440.
146
NEOFITI I
Ex 22, 26-30
naa m®a "pa1? xnsrpn x^n r-nnVa1? rrnioan x[\]n ans 26
ípmVx bp rr s?arcxi ’aip pbs? mis' onx ■’irr’i pan xin
:mx prm pn arm
¡pcn^n x1? paasai na ni pan xV paTH Vx-w na xas? n
x'-ian pa’ia naia pipaba*? pnrcn xV pa»am pannos?» 28
t'aí?*? p«npn
-ina ’anna nrrr par ns?ap pa-ns?1? pamn1? pnas?n pía 29
¡-ap1? mr panD' x^ran xarai nax
xna ’sxa xV'ap nnn p r^n i2?ai ■’ac?1? pinn parnp asi 30
rrrr ppVan x'aas? na rmai1? ix ppVan xaVaV p*?a'n xV
¡xaVaV 'ana xim
26 N[’]n] - add I qan sin naa] crup sin naa M&Í nnr] nanp nir
["’anp ms A MdW II, Ps] pn n*?K mis n’nibx Vpa vnvx snvn M ||
28 rr'-oia I jfpsnpr] penan M i 29 naval] [n]av jai M
N’-ran naval] [npnan xav fai M 1 1 30 Usque ad finem v ... nnn]
rrrv jnnn n’aas; na1? p*?avi n1? ma nana p*?aa nía nvn M; cf Mt 15,
26; Me 7, 27; A. Diez Macho, Targum y N. T., «Mél. E. Tisserant», I,
1964, 184.
147
Ex 23, 1-7
N EOFITI I
CAPÍTULO XXIII
1 No aceptaréis testigos falsos. No juntes tu mano con el pecador (J) para
servirle de testigo falso.
2 Pueblo mío, hijos de Israel, no iréis tras la mayoría para hacer el mal
sino para obrar el bien y ninguno de vosotros sea impedido de aportar
en juicio argumentos favorables a su prójimo, (y no) digáis en vuestros
corazones: la justicia (2) está con la mayoría (3). No f1) irás (:>) tras
la mayoría para hacer el mal. No seas estorbado de decir lo que hay
en tu corazón sobre tu prójimo en el juicio para que no yerres diciendo:
tras la mayoría, la justicia perfecta.
3 Pueblo mío, hijos de Israel, no favorecerás en el juicio al pobre que se
hizo culpable, porque no se ha de tener acepción de personas en el
juicio.
4 Cuando encuentres extraviados al buey o asno de tu enemigo, se lo
devolverás.
5 Cuando veas al asno de tu enemigo yaciendo bajo su carga ¿rehusarás
desatar(lo) con él? Abandonarás todo lo que hay en tu corazón contra
tu compañero (6) y le desatarás con él y le cargarás con él.
6 No torcerás el juicio del pobre en su juicio (7).
7 Estad lejos de palabras mentirosas y no daréis muerte a nadie que sea
inocente (8) en juicio porque los culpables (9) no serán justificados
delante de mí.
(‘) M: «pueblo mío, hijos de Israel, ninguno de vosotros jurará en falso en el
nombre del Verbo de Yahweh, vuestro Dios, y no pondréis vuestras manos con el
pecador».
(2) M: Lo mismo que en el texto excepto en el final: «... la justicia se inclina
por la mayoría».
(3) M: «(tras la mayoría el juicio) bueno».
(4) Otra paráfrasis del mismo versículo.
(5) M: «y no seáis cogidos V Es poco seguro el lugar de inserción de esta nota.
(6) M: «lo que hay en tu corazón contra él».
(7) M: «pueblo mío, hijos de Israel, no torceréis el proceso judicial del pobre
en la hora de su juicio».
(“) M: «y al inocente y recto».
(9) M: «porque Yahweh (no) justifica al que es culpable en la hora del juicio».
148
N EO F I T 1 I
Ex 23, 1-7
CAPUT XXIII
rr1? 'vino1? nn^n a» "jt p]nwn xV xnprc mir pVapn xb i
npü nno
jnxbx ma xirsaa1? x’Jio ina pVrx pmn xV ^x-wr -ja 'as? 2
«na nnanV )[id]t naba1? paja nn sHarv xVi natr-a1?
x'jo "ina Vrn xV ¡xrn xtio "ina pa-aaba p-ia-n [xVi]
xVn xna -pian Vs? laVan na na-a1? ja vían xV xirxaab
:qV® xn xmo nna ja -ibxi '»» ’rnn
[]]'bx n’1? aon xV xna annx n xraoai Vx-icn "ja -as? 3
:xna pax ao-a n-b anx
¡nV n'n' imn x-itna jis» nnan ix "|xm xnn x-i»n anx 4
pisaba sianni miso mnn s'an ixjttn xnan 'ann anx 5
ñas? pian pnaai “pian *?» "jaVan na Va parcn parca mas?
¡mas? js?rcn js?rcai
=nna naris r xn ’üon x1? 6
pVrcpn xV xana 'atan ja Vai ppnn jnnn pnprcn p^a ja 1
¡xa^n ■’-anp par xV anx
23 1 nam ... pbapn xb] pata nn [ajanar xb [bjxnar 'ja 'as
[na'J’n a» [fliD'T pis?n xbi -ipa?b panbx rn [njnaa [nj’rca M 2
natrab jnxbx oía xirsaab [x]"¡no ina pbrx jnnn xb [‘7]x~ic?" 'ja -a»
pna-n xbi [njna man1? [leg par] jar nabab pata m s?an' xbi
-oo [n]n [xj'no nna pa’aaba M | j[ia]t] jai in text! | [pna'n] xbi]
ita M; in text pian xn x’no ma] + 'ata M brn xb] huc + ?
[Jjiosm M | na'ab ja] [na'Jab p M f) 3 [jJ’dx] rax in text 4
xnsn] leg snsn pso] leg prob psa |i 5 lian bs "[aban] n'xn
"i1?» -p'ba M|| 6 nstra xraoan xn no peor xb bxnr’ aa 'as
[n]’n M naris n] leg prob nans n; in text nansa II 7 pnpan]
npsn M xna ... bai] na [leg ü'irpi] aurpi 'xan M 1 xa"n "anp par]
xn [njsma xa"n n’ 'ata M.
149
Ex 23, 8-15
N EOFITI I
8 Y no recibiréis regalo ( 1 ) porque el regalo ciega los ojos de los que lo
toman y se lleva (2) las palabras del juicio justo (3) en el juicio (4).
9 Y no vejaréis al inmigrante pues vosotros conocéis el alma del inmi¬
grante (5), pues fuisteis inmigrantes en el país de Egipto.
10 Durante seis años (6) sembraréis vuestra tierra y recogeréis su producto.
11 Y el año séptimo la dejaréis descansar y la declararás libre (7) y come¬
rán (8) los pobres de tu pueblo (9) y las bestias del campo comerán lo
que quede. Lo mismo haréis con vuestras viñas y olivos.
12 Durante seis días haréis vuestro trabajo (10) y en el día séptimo repo¬
saréis a fin de que descanse tu buey (n) y tu asno y tome descanso el
hijo de tu esclava (12) judía y el inmigrante.
13 Y estaréis vigilantes (13) en todas las cosas que os he dicho y no
recordaréis el nombre de otros dioses y no sea oído de vuestra boca.
14 Tres veces al año celebraréis fiesta delante de mí (14).
15 Observaréis la fiesta de los Ácimos: durante siete días comeréis ácimos
como os he ordenado, en el tiempo del mes de abib , pues en él salisteis
libres de Egipto. Y no seáis vistos ante mí con las manos vacías (15).
(‘) M: «y regalo de riquezas no lo tomarás».
(2) o: «hace vacilar».
(3) o: «del juez inocente».
(J) M: «a los sabios en los juicios y confunde y corrompe las palabras de los
inocentes a la hora de sus juicios».
(5) I: «Pues vosotros conocéis el alma del inmigrante». M: «conocéis la amar¬
gura del alma del inmigrante».
(€) M: 4- «de días».
(7) Para todos.
(*) = «para que coman».
C) M: «y la daréis a comer a los pobres que hay en tu pueblo».
(10) Lit: «tu trabajo».
(n) M: «(a fin de) que descansen vuestros bueyes».
(,2) M: «de vuestras esclavas».
(13) M: «guardaréis».
(14) M: «en cada año celebraréis fiesta delante de mí».
(15) M: «de Egipto. Pueblo mío, hijos de Israel, no estáis autorizados a com¬
parecer ante vuestro Dios vacíos de todo mandamiento».
150
NEOFITI I
Ex 23, 8-15
'Va Vt^tn rao: [']i"v ['Jac xnmw anx pVapn xV Tmtn 8
¡KH3 "DT Xm
pm anx xnrn xpb: pn»T pnx onx ppmn xV xnm 9
sonxan xsnxa pmn
innVVi? ir p&aam paSsnx ir psnrn pi» n’izn io
n'Taoa pVa'r nrv’ p[n]pani nrr poarcn xn'srarc xnrcai n
pacana1? pnasn pía xna n^n Via^n T'mpan nai *jb» 'i
¡pa^r1?
Wna |a pmm %v'2v xarai friTa» pnaxn par xmr 12
¡x-nm nn,mrr’ “|naxn xna nrm yiam "pin mm
x1? prnnx ][i]ȟ man p*rnT pinn pab max h na Vaai 13
¡pa^aia bx visivo' x*r pnann
¡xnca "anp pnnn piar xnVn u
na -pn p-roe pVavi par nsarc pnan n^Toan xsn r\' 15
□nsaa ppna pnpa: na anx xa'axn xnT jara pan’ mpan
¡□pn "anp pannn xVi
8 fibspn x1? inan] nnon xb paan m®i M | ['Jao'] lao’ in text
[■']]"»] in text ir"»!; ’T’» I xri3 ... ’ba] bpbpai aanyai ’Tia x’-ann
prrn ns®a 'xan ’n’b-a M || 9 xnrn ... anx] rv1 firman prxi
x-rrn '©st I xnm ... pn»!"] xtm x®at mana firman M || 10
p:®] + parn M i paxsnx] pasnx M || 11 xrv’sra® xn®ai] xn®i
'’ma® M p[n]pani] in text pnpnm nai ... pbrsm] [n]Tv* pbswi
[n]ai [*|]a»m n-aaoa M | -rapan nai] T’npxti I xnn rrn] xnvn1?
xm ’mxan [vel? xnrm] I 12 xrr®] xn®'x M | -pin mnn] pmrrn
panin M | -jnaxn] pannaxn I | 13 p-rnr pmn] pión M |[i]sb]
pr® in text || 14 xnbn] praem bxn®’ 'ta M xn®a ... pnnn] pann
ni® *733 mnp M || 15 pros] id M sed scriba var lect vid M referre
ad n,n,BQnBmpQn na] nnpa n na M npn ... ansaa] m» ansa 7a
nnp ""annab [leg et prob scriptum px®n] pn'P-i pnx n'b bx-i®' ra
msa bs 7a pnpn pambx M | Cf 34, 18.
151
Ex 23, 16-22
NEOF1TI 1
16 Y la fiesta de la Siega O de las primicias del trabajo de tus manos, de
aquello que vosotros sacáis y sembráis en el campo (2). Y la fiesta de
la recolección (3), a la salida del año (4), al recoger del campo el trabajo
de vuestras manos (5).
17 Tres veces cada año comparecerán (6) todos vuestros varones pidiendo
instrucción delante del Señor de todos los siglos, Yahweh.
18 No (7) sacrificaréis la sangre de mi santo sacrificio con pan fermentado,
y la grasa de mi fiesta no ha de quedar la noche hasta la mañana (H).
19 Traeréis lo primero de las primicias de los frutos de vuestra cosecha al
templo de Yahweh, vuestro Dios. Pueblo mío, hijos de Israel, no
coceréis ni comeréis carne con leche mezclados juntos para que no se
encienda mi ira contra vosotros y cozamos (9) vuestros granos ata¬
dos (10), el grano y la paja mezclados juntos.
20 He aquí que Yo (n) envío un Ángel de misericordia delante de vos¬
otros para guardaros (12) en la tierra (,3) para introduciros en el lugar
que he establecido.
21 Sed cuidadosos (l4) delante de él y escuchad su voz; no os rebeléis (l5)
contra sus palabras, pues mi santo nombre será pronunciado sobre él,
pues no remitirá ni perdonará vuestros pecados, pues mi santo nombre
será pronunciado sobre él (16).
22 Pues si oís la voz de mi(17) Verbo y haces todo lo que diga, seré enemigo
de los que os odian y oprimiré a los que os oprimen.
(') La de las Semanas o Sabu'ot.
(2) M: «de vuestra cosecha que sembraréis hacia (sobre) el campo».
(3) La fiesta de los Tabernáculos o Sukkot .
(4) De setiembre a octubre.
f) M: «vuestra cosecha que sembraréis».
(6) M: «comparecerá».
(7) M: «pueblo mío, hijos de Israel, (no)».
(H) M: «la carne que sacrifiquéis en la primera noche de la fiesta de la Pascua
desde el atardecer hasta la mañana».
(y) 110, Ps «cueza» (1.a p sg).
(,0) 1 10: «en vuestras eras».
(ll) M: «su Verbo».
C2) M: «para guardar».
(,3) Prob hay que leer «en el camino».
C4) M: «cuidaos».
(,s) M: «la voz de su Verbo. No os rebeléis».
(,fi) M: «el nombre de mi Verbo (será pronunciado) sobre él».
(17) «mi» con Samar y LXX; TM «su».
152
NEOFITI I
Ex 23, 16-22
'Dan psnn ppo» pnx 'n na pO'T tos maa xnxm xim ie
lian*1 nns n' popjoaa xnpn npman xmpioxn xsm xna
¡Nía 'ox ]a
onp jsVix psan pomon Vo ponn' xnp Von pjat xnVn 17
:'" x'oVs Va pan
mn ’aVn |a mm xVi **tnp nooi onx van V» pean xV 18
¡xnos ns
¡ponVx "'n xunpio maV pn"n ponVVs ’tb rrnaa 'np 19
pansa aVna npa pVo'n xVi pVpan xV Vxnp' 'ja 'as
mn pn'nx pamas Vpmn po'Vs 'nn «pn' xVn xnna
:xnna pansa nppi
xsnxa pan' xnojoV pa'anp |anm ^xVa nVpo mx xn 20
:njpnx 'n xnnxa pan' xVsxV
'a® mnx nVa Vs panon xV 'Vpa isaan nanp )a pnmrx 21
'a® mnx po'amV paan np xV mnx nVs 'npnx xp'np
¡nVs 'npnx xp'np
aoxi VVm 'n na Va nasm 'naa Vpa psapn sapa |x pnx 22
¡pan' p'sn jaV p'sxi pan' 'jon )aV
16 xna 'exa ... pns n na pa'T ñas] 'ob' psntn n panbbs
[leg 'Bba, nempe Nía 'Bba: ita M. Kasher] M | xnwtaxn] Knic'm M
pa'T ñas] psntn -n pan1?1?» M | 'dn ¡a] xana I | Cf 34, 22 | 17 Cf
34, 23 | pann-] 'ann' M || 18 Cf 34, 25 | pean xb] praem aa 'as?
bxnar M 1 ’enp noas] p®mp no-an M xnox ... ’abn ja] poan n xnrca
xnsx ns xoan |a xnoon '"anp xae xa" ’b’ba M | 19 Cf 34, 26
1° xnna ... pb®an xb] abm [x]n®a ba'abi [x]b®aab pxon pnx n-b
xnna pansa M [ btra’n] ita text initio sed postea emendatum btraiii! j|
20 ntx] ”na'a M | pnnn] leg prob pannn c v 23 xnoiab] moab M
xsnxa] leg prob xnnxa xbsxb] xbsxb in text quod forte leg xbs'xb;
nbsabi M || 21 pnnmx] nnmx pab M | panon xb ’bpa] bpa
panon xb [npnaa M | nbs npnx xernp 'a®] np^a na'a o®
■nbs [leg prob npna] M,|| 22 pan' p'sn ... bba'] ]xab noxi bba'
pan' p’sn jxab p'sai pan' 'ion M.
153
Ex 23, 23-33
N EO F IT I I
23 Porque mi Ángel ( 1 ) irá delante de vosotros y os introducirá en el país
de los amorreos, hititas, pereceos, cananeos, hiwweos, jebuseos, y los
exterminaré.
24 No os inclinaréis ante sus ídolos ni daréis culto ante ellos (2) y no hagáis
sus obras, sino que los destruiréis (3) y destrozaréis sus estelas.
25 Pero daréis culto delante de Yahweh, vuestro Dios, y bendecirá vuestro
pan (4) y vuestras aguas y alejará las malas plagas (5) de entre vosotros.
26 No habrá quien aborte ni estéril en tu tierra (6). Terminaréis en paz el
número de vuestros días (7).
27 Enviaré por delante de vosotros mi terror (8) y confundiré a todos los
pueblos entre los que vais a entrar y pondré (9) a todos vuestros
enemigos delante de vosotros, rota Ta cerviz.
28 Y enviaré delante de vosotros las avispas y expulsarán delante de
vosotros a los hiwweos, a los cananeos y a los hititas.
29 No los expulsaré delante de vosotros en un solo año para que el país
no quede desierto, para que no se multipliquen las fieras del campo
contra vosotros.
30 Poco a poco los iré expulsando delante de vosotros, hasta que seáis
muchos y poseáis el país.
31 Y pondré vuestras fronteras desde el mar de los Juncos hasta el mar
de los Filisteos y desde el desierto hasta el Gran Río (10), pues entregaré
en tus manos todos los habitantes del país y los arrojaré de delante de
vosotros.
32 No haréis alianza con ellos ni con sus dioses.
33 Y no habitarán en vuestro país no sea que os hagan pecar ante mí,
porque daríais culto a sus dioses — , porque serían para vosotros un
tropiezo.
(') M: 4- (?) «Angel de misericordia».
(2) M: «a ellos».
(;1) M: «destruiréis» (otro verbo).
(4) M: «vuestros alimentos».
f) M: «vuestras aguas y alejaré las plagas».
(6) M: «en vuestra tierra».
(7) M: «llenare de bien vuestros días».
(H) M: «la plaga de mi castigo».
O M: «y aniquilaré todos los pueblos a los que vais a entrar y pondré».
(10) M: «hasta el río Eufrates».
154
NEOFITI I
Ex 23, 23-33
"maxn pnxnxV pan' Vsn pa'mp ’axVa nar mis
:pnn' xs'eti "oia'i "vm "asjai "nai "nm
pnasn xVi prrmp pnVsn xVi pnnnsa*? puon xV
n' pnann xnanai pnn' [p]*usn xusa anx pmaisa
:pnn»"p
nasm pa"» iT’i pannV n' "pa'i panVx '" mp pnVsm
¡pa'ra )a x"ttna n"«nnaa
¡nV^a p»V»n pa»v p'j» n' ixnxa mpsi nVana 'inn xV
pn'ra pVsrn h x'ay Va n' aansxi pa'mp nVrcx 'n»'x n'
:Vnp 'Tan pa'mp pa'aan 'Vsa Va n' 'ircxi
n'i "ssia n'i "vn n' *nom pa'mip xn'srnx n' nVrcxi
¡pa'mpa "nn
xVn 'Hs xsnx 'inn xVn xnn xnrca pa'mp ja pnn' nox xV
:xia nvn pa'V» 'ion
pjonxni pian h pt ns? pa'mp p pnn' max V'Vp V'Vp
¡xsnx n'
pi 'xna'Vm pnxa' iv pica xa' |a pa'amn n' 'laxi
xsnx 'T'*t Va n' pa'*ra xnoax anx xan xnm ns? xnana
¡pa'anp )a pnn' mnaxi
¡B"p pnnnsaVi pnV pa'pn xV
pnVsn anx "anp pan' pa"rr xVn pasnxa piar xVi
¡nVpnV paV pin' anx pn'nnsa mp
23 ’axba] + ? pannn ixba M xx'an ... "nm] 'snsi 'xnm
'X'&xi 'xoiar 'xrm [leg 'xivam] ’xsisuai M xx'tn] leg xx'irxi
24 prranp] pnb M | xmaa] xnasa MP [p]niEm] xmsn in text
pnna"p] ’B"p M || 25 paanV] patita M m'tznnaa ... pa"B]
maman nasxi pa’B’a Mjjgpa’ra ja] [pa'Jraa 1 1 1 26 -pnxa] pasnxa
M | obrca ... paar] aaa 'bax papar M || 27 ma'x] misma nna M
n®xi ... aansrxi] [leg rpxi] rtrxi pnnnV pVsm xas? Va ri’ 'srtrxi M
x'bs?] max M || 28 "nn ... "rn] nxn'n n' 'xsns?sa rr ’xirn M
29 'ns] xn[x] 1 | 'ion xbn] 'somi M ff( 31 pnxa' ns?] xa' nsn M |
xnana ]an] [xnajnaai I | xan xnm ns?] nnsn xnm ns? M xs?nx 'n"n]
xs?nxn ’T'n M || 32 pa'pn] na'pn (delt) I || 33 mp] n' M.
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
155
Ex 24, 1-9
N EO F I T I 1
CAPÍTULO XXIV
] Y dijo a Moisés: Sube, pide instrucciones de delante de Yahweh, tú,
Aharón, Nadab, Abihú y setenta sabios de Israel. Y rezaréis desde lejos.
2 Y se acercará Moisés solo delante de Yahweh y ellos no se acercarán
y el pueblo no subirá con él.
3 Y vino Moisés y refirió al pueblo todas las palabras de Yahweh y todas
las disposiciones ('). Y respondió todo el pueblo a una voz y dijo (2):
Pondremos en práctica todas las palabras que ha hablado Yahweh (3).
4 Y Moisés escribió todas las palabras de Yahweh y se levantó de
mañana y construyó un altar en la parte baja de la montaña y doce
estelas para las doce tribus de los hijos de Israel.
5 Y envió a los jóvenes de los hijos de Israel y dispusieron (4) holocaustos
y ofrecieron toros como sacrificios santos delante de Yahweh.
6 Y tomó Moisés la mitad de la sangre y la puso en la taza y la otra
mitad de la sangre roció (5) encima del altar.
7 Y tomó el libro de la Alianza y (lo) leyó a los oidos (6) del pueblo, y
dijo: todo lo que Yahweh ha hablado haremos y obedeceremos (7).
8 Y tomó Moisés la sangre y roció sobre el pueblo (8) y dijo: He aquí la
sangre de la alianza que Yahweh pactó (9) con vosotros (con) todas
estas palabras.
9 Y subieron Moisés, Aharón, Nadab, Abihú y setenta de los sabios de
Israel.
O M: «sus juicios».
(2) M: «a una con corazón perfecto y dijo»:
(3) M: «el Verbo de Yahweh».
(4) M: «y envió a los primogénitos de los hijos de Israel porque hasta aquella
hora el culto era con los primogénitos porque hasta ahora no había sido hecha la
tienda de la reunión y hasta ahora no había sido dado el sacerdocio a Aharón, y
subieron (= ofrecieron)».
( ) M: «en las tazas y la otra mitad de la sangre (la) roció».
(ü) M: «a los oídos de».
( ) M: «que ha hablado el Verbo de Yahweh»1.
(K) Nótese que el Neofiti no cambia el texto hebreo sino que lo traduce «y roció
sobre el pueblo»; sin embargo, Onqelos y Pseudojonatán introducen este cambio:
«Y roció sobre el altar para expiar sobre el pueblo». La razón de este cambio es que
la antigua alianza del Sinai se selló con un sacrificio expiatorio — el de este cap 24
en el cual, según el Lev, no cabía comunión con la víctima. Sólo en los sacrificios de
comunión o pacíficos cabía participar de la víctima que es lo que aquí quieren evitar
O y Ps con este cambio introducido en la traducción del v 8, y O, Ps y N en el cam¬
bio que introducen en el v 11. La nueva alianza se ratifica también con un sacrificio
de comunión que es, no obstante, sacrificio expiatorio. Cf A. Diez Macho, Notas
al Ev de Marcos, cap 14, 22-24 en la Sagrada Biblia , t VI, B. Aires, 1966.
f) M: «que pactó el Verbo de Yahweh».
156
N E O F IT I I
24, 1-9
CAPUT XXIV
simio mi j“inxi nx onp ja joVix sari pío ~iax ntrraVi i
¡p^m ja p^sni *?x~im x'a'on psnun
jipo’ xV xas?i iinop' xV pnxi ■'■’■' mp OTinVn1? rwn ñipo 2
¡ñas?
un me *?o no m x^asno ‘jo n1 xas;1? im nira xnxi 3
;-rns?3 •’■’■’ ‘oba n x’asno ‘jo piaxi nn Vp xas? *jo ]us?i
xViown nos nm xiosn mpxi m "asno *jo n’ nwa nnoi 4
¡‘jxip'’ om n^onir ’nnrcs? pmV pa^p •nips? •'nmi xtioo
pimp nooi in-npi jnVs? moi ‘jn-iei ’m pn'a'jis? n*1 nViri 5
:p*nn ■'•’■’ mp
'nj Vs? piT Nano níVoi xVoon otzn Nano xj’jq ntra non 6
¡xnrna
■’•’■’ ‘j'ja n na bo piaxi xam ps?ac?n «api xa^p ioo non 7
:s?airn nn»3
o^pn xa^p mx xn iaxi xas? ‘js? pan nanx n' nrca non 8
:]v,‘jxn [xj^asno Vo n*1 poas?
¡Vnibi ■'a'nn |a ps?ntt?i xin'nxi mi jinxi nu?a pVoi 9
24 1 mp ... san] mp isVix sam M ],5?attn] [jpyanzn M p’m ja]
[p]ima I |¡l 2 jirxi] pañi I 1 3 x'aano] ’iaano M ¡ nm mo]
'in M | pnam m ‘¡’pnpalaxi sabtr «aba Nina M | V’Va 'i] [‘7,l7]a,’n 1 1
’■”] '”i [n],ia,’a M || 4 n^aaiz? ... pa^p] n^oa® an®» "’-in'j ’a^p M
5 moi ... n^tn] ruin aro?® [xpnn u? dtin ‘jn-!®’ a a ‘mía rr ubi
xb pna ns?i [leg? n:bt] pat p®a nasriN xb pía isi mnaiaa xanVio
ip’DNi p-inN1? «ñama nanv,nx M 6 san 1.°] nbin I > ... N'rsoa
pn] p~iT nam NaVoi x'^Doa M | xaboi] rnaVoi M | 7 pra®a]
’ana®aa M | bbn n] m [npna’a Wan m|| 8 o^pi] mp o
m [n]’ia,’a M 9 l?iní' ’B’an] ’®’i [n],’,’B,'an M.
157
Ex 24, 10-18
N E O F I T I I
10 Y vieron la Gloria ([) de la Sekiná de Yahweh y debajo del escabel de
sus pies como pavimento de baldosas de zafiro y como visión de los
cielos, cuando están limpios de las nubes.
11 Y no extendió (2) su mano a los jóvenes (3) de los hijos de Israel y vieron
la Gloria (4) de la Sekina de Yahweh y se regocijaban (5) en sus sacri¬
ficios que habían sido aceptos como si (6) comieran y bebieran.
12 Y dijo Yahweh a Moisés: Sube junto a mí a la montaña y estáte allí y
te daré las tablas de piedra con la Ley y la Alianza (7) que he escrito
para instruirlos.
13 Y se levantó Moisés y Josué, sus servidores (8), y subió Moisés al monte
sobre el que se apareció la Gloria de la Sekiná de Yahweh.
14 Y a los ancianos les dijo: Quedaos, esperadme aquí (9) hasta que
volvamos a vosotros y he aquí que Aharón, y Hur están con vosotros:
quien tenga algún asunto judicial de palabra vaya a ellos.
15 Y Moisés subió al monte y la nube cubrió el monte.
16 Y la Gloria de la Sekina de Yahweh moró sobre el monte del Sinaí al
que cubrió la nube durante seis días, y el séptimo día llamó (10) a
Moisés (1]) de en medio de la nube.
17 Y el aspecto de la Gloria de la Sekiná de Yahweh como fuego devo¬
rados fuego devorador en la cima del monte a los ojos (12) de los hijos
de Israel.
18 Y se adentró Moisés en la nube y subió al monte, y Moisés estuvo en
el monte cuarenta días y cuarenta noches.
(') M: «del Dios de Israel».
(2) Para matarlos por ver la Gloria de Dios que no se podía ver —eso creían
sin ser castigados con la muerte.
(3) M 1°: «a los principales»; M 2°: «a Nadab y Abihú, los jóvenes hermosos
encargados de los hijos de Israel».
C) M: «del Dios de Israel».
(:>) M: «y parecían como (si comieran y bebieran)».
(fi) O, Ps y N añaden «como si» para evitar la «comunión» en un sacrificio
expiatorio.
f) M: «y los mandamientos que he escrito para decirlos a ellos».
(“) I: «su sirviente».
(9) M: «(queda)os aquí».
(10) M: + «la Palabra ( Dibberah) de Yahweh».
(n) M: «a Moisés al día séptimo sobre el monte».
(I2) M: «viéndo(lo)».
158
N EOFITI I
Ex 24, 10-18
121L7D vVm ]tib[i]bk mnm "n nnrarc "ip’N ir pam 10
¡xaas? ¡a p'pa prx td vrm vinai jiansaon 7a1?
-ip,N rr pam mr bits nV ‘?x*w ’m piraría nn^i 11
j^bn "pn pVapruo pmanp Va? pnn pim ■,vh nni'B»
:pn® "pm
vnri1? rr i1? jnxi jan vm una1? Tin1? pío ntraV *’*’*’ ~iaxi 12
:pnrr xaVa1? mana n xa’-'pi xrvmxi H'ns
-ip’N vVr rmVinxp snu1? ntra pVm Piraw sranrm Pirca api 13
mn nnrsrc
parm1? TiTm 'i pT is? xbh ’V írnax ia[']r *iax x'a'Bn1?! 14
:pnmV? aip' pbm pi pos? rvxn p pan» nm jvnx xm
¡xtib rr xm? ’OBi míe1? nrca pVoi 15
xrrrc ñus? rvrr 'obi tov xtib bv ,vh mnvBrc -ip^x mrci 16
:xhb d 7a x'srarc Nava nrca1? xnpi par
ma nVana xrcx hVbx xnrcxB •”n mnrarc np’N irm 17
:l7K->2?'’ va va?1? xtiü n
par psanx snoa nrca mm xtiü1? pVoi xva? va nrca xnxi is
¡p1?'1? psanxi
10 '"i nnrats] Vmm NnVx M | 7~nD[i]sn] text ¡tid-dn; pns’BX
M; < vrronóó tov | |ir ~id3D“t] < OdTTq F ÍQ1 VOV | ’ltnsi] ' vid superadd:
nrrm | Nm? 7a ¡"pt] trata 7a p'pt pin M | 11 pma'Via nrVi]
'"i3Vi nn'7i M Vtnrc’ ... rmVi] ¡nm x'td® «"aVia imaxi antVi
Vinar -33 Va pana M | "n nnrarc] Vtnarn t<nVt< M ( yn ... p'tn ¡nm
¡[’JVbk] [¡[’JVbk] yn ¡'’anna [’m] M: cf 110 ¡['JVbx] pVBtt in text |
12 pnrr ... xn"pi] ¡inri' ’YinnV maro n trnp-Bi M 13 nata®]
mraa? I | 14 ia[']n] in text vid magis iain: revertimini | ton ’V]
non ¡idV M | mtnt 'i] 'n3T 1 1 mpi] id M | 16 snpi] + '"i st:t M
tra-n® ... n»aV] mis Va man® [«Jara na?aV M | n ¡a] na I 17
np’N írm] np- írm M | xn®to] n®[nb] I maV] p-an M ¡ 18 par]
pan" I.
159
Ex 25, 1-13
NEOFITI I
CAPÍTULO XXV
1 Y habló Yahweh (’) con Moisés diciendo:
2 Habla con los hijos de Israel y separarán para mi nombre ofrendas:
recibiréis su ofrenda de todo hombre cuyo corazón la dé voluntaria¬
mente.
3 Y ésta es la ofrenda que recibiréis (2) de ellos: oro, plata, bronce,
4 púrpura violácea, escarlata y color carmesí precioso, lino y pelo de
cabra,
5 pieles de carneros enrojecidas (3) y pieles de sasgonin (4) y maderas de
acacias;
6 aceite para el alumbrado, aromas para el aceite de la unción y para el
incienso perfumado;
7 piedras preciosas (5) y piedras de engaste para engastarlas (6) en el efod
y en el pectoral.
8 Y construirán a mi nombre un santuario y haré morar (7) la Gloria de
mi Sekiná en medio de ellos.
9 (Conforme) (8) todo lo que Yo te mostraré respecto a la forma del
tabernáculo y respecto a la forma de todos sus utensilios, así lo haréis.
10 Y harán el arca (9) de madera de acacias cuya longitud sea de dos codos
y medio y la anchura sea de un codo y medio y sea de un codo y medio
la medida de su altura.
1 1 La revestirás de oro puro; la revestirás por dentro y por fuera, y la
haréis una moldura de oro todo alrededor.
12 Y fundirás para ella cuatro anillos de oro y los colocarás en los cuatro
ángulos: dos anillos en un lado y dos anillos en su otro lado.
13 Y harás varales de madera de acacias y los revestirás de oro.
(') M: «el Verbo de Yahweh».
(2) M: «tomaréis».
(3) «curtidas».
(4) TM: de tahas, animal no bien identificado.
(5) TM: «de sóham = ónice.
(6) M: «para engastar con ellas el efod y el pectoral».
(7) =«para que haga morar».
(8) Falta esta palabra en el texto; está en M.
(9) M: «un arca».
160
N EOFITI I
Ex 25, 1-13
CAPUT XXV
na-a1? m?a dx? V’Vai i
"Di Va mi1? ja prnax "at?1? pumai Vinar aa dx? Wa 2
vmanDX m pVapn maV nv arr n
:t?nn f]oai am jinrmV ja pVapn n xnancx xn 3
mx?ai yiai xaa mm x;aa£i jnnxi nVam 4
spenn px?xi jauoon parcai ppaoa jnam jarcai 5
viaoa mapVi «mam xm?aV pxaoa xnnnxxV m?a 6
:KJ»nai xmsxa xx?apaV [iJaVaan jaaxi pao rxax 1
:pmra virai? np’x nt?xi Ntrnpia rr*a 'at&V uai 8
va Va mai rm xxat?ai xman m im ana xxx n na Va 9
;jna»n ]-?a[T]
nanx jVdi pax pmn paon [deld] xmrn nx?x nrnx pnax?! 10
van nmra íVai «nato kvid jVdi xnam
n-V iax?m nv vnn na jai va |a m am mm vnm 11
i^pai ntn anm V'Va
pmni xrm vx?anx Vx? |nm anm pprx? x?anx mV -|nm 12
¡xran nnao Vx? pptx? pmm xmn nnoo Vx? pptx?
:am pnm vnm paon px?x pnnx nax?m 13
25 1 ”■] ""i [njna’a M || 2 janes] prob leg íansx; cf 35,5;
na>[nsx] ilnn1? ja] [rmjVa I ¡| 3 jibapn] peón M |1 4 Cf 35, 6
mnt] mm M | 5 Cf 35, 7 jnuom] jnuonon M |jj® 6 Cf 35, 8 |
nrca] [mr]a jai? M |T 7 [ijabcan] in text jaVüin | xaamai ... smpab]
Hianm xisn pna nypaiab M: cf 35, 9 9 Va] baa M ¡ ]td[i]]
i add [ |ia[i] nía] pi 'ana M I 10 Cf 37, Q nmx] pnx M | unaxi]
’naiNi M | 11 Cf 37, 2 f m] [r]* I | na] [n]a>? I || 12 Cf37, 3|
xjrmt] «nnr M xmn] sic in text quia nnxn in TM; m O Ps ¡ 13
Cf 37, 4Hj’dsh j’sx] [pjaa? ’sx I.
16.- EXODO
161
Ex 25, 14-25 N E O F 1 T 1 I
14 E introducirás los varales por los anillos a los lados (') del arca para
con ellos trasportar el arca.
15 Los varales estarán en los anillos del arca: no se moverán de ella.
1 6 Y pondrás dentro del arca el testimonio que te daré.
1 7 Y harás un propiciatorio de oro puro: su longitud de dos codos y medio
y la anchura de codo y medio.
18 Y harás dos querubines (2) de oro, repujados los harás, a los dos lados
del propiciatorio.
19 Y harás un querubín a un extremo, (uno) de aquí, y otro querubín al
otro extremo, de allá: haréis los querubines (del) (3) propiciatorio sobre
sus dos extremos.
20 Y los querubines extenderán sus alas hacia arriba dando sombra con
sus alas al propiciatorio, y sus rostros vueltos el uno al otro; hacia el
propiciatorio estarán los rostros de los querubines.
21 Y pondrás el propiciatorio sobre el arca (encima, y dentro del arca) (4)
pondrás el testimonio que te daré.
22 Allí daré cita a mi Verbo contigo y hablaré contigo desde encima del
propiciatorio que está sobre el arca del testimonio (5), de entre los dos
querubines, todo lo que te ordenaré (6) sobre los hijos de Israel.
23 Y harás una mesa de maderas de acacias: de dos codos de longitud, de
un codo de anchura y codo y medio la medida de su altura.
24 Y la revestirás de oro puro y la harás una moldura de oro todo
alrededor.
25 Y le harás un marco de un palmo (7) todo alrededor y harás una
moldura de oro a su marco todo alrededor.
(') M: «al lado».
(2) M: «imágenes»; cf 26,1.
(:í) = «en una pieza con él»; M: «del».
(4) Falta en el texto; omitido por homoioteleuton.
O1) M; «de entre los dos querubines que están sobre el arca del testimonio».
(6) I: «hablaré».
( ) M: «de un palmo» (otra palabra).
162
N EO F I T I I Ex 25, 14-
;pna xmx rr paaV kjiiki vnao Ví? xpisa ■'mu rr V'i?m
¡n'ja pi?ir xV ’nnx pin"* xsnxa n x'ptsa
:-|V px -a xnnnir rr xmx uV pm
iVai naxi nanx iVai pax pmn 'aa anaa nmaa aai?m
¡XTia
nnao pan p pnrv’ Tasn pa'M arm pana pin aai?m
¡nmsai
moo p ja an anal xan p an rrSoo pa |a an ana aai?m
¡mao pin •'nao Vi? rana rr paai?n nnmea nan p
xnnaa Vi? pn-eiaa pVaa V'i?V pn'asaa pona rana mm
¡rana 'ex pin^ xnnaa Va pV p VapV ]a pa’en pn-axi
rr pn [xmx mi xV'i?Va] xmx Vi? xmaa n* p'ni
;-jV |nx n xniantr
xmx Va? n xnmaa nV^sa -pi? VVaxi pn "jV naa prxi
Va? -|rr apaxa na Va rr xmna pin ts p xnianoa
:VX"IC?*’ m
naxi x’na xnaxi [njanx pax pnnn paira ps?x xmna aai?ni
¡nan nntra iVai
ppai nin ama V’Va n'V a'ai?m ’aa ana n'n' 'anni
n’a[i]aiV anaa V'Va aai?m *jpai nin "jira ^aa'-a n’V aas?m
ppai nin
14 Cf 37, 5 | anco] muo M ¡ |1?b»V] ViapaV I || 15 «nata -a]
xmx’alll 17 Cf 37, 6 anuí] [ajano I C 18 Cf 37, 7 pana]
p-irs M i'T’u] jT'ia I 19 meo p ja] [mojos I | moa] -noo I
rímica] praem |n ^1 c 37, 8 | pin moa] meo prob del; 'no¿”' M
20 Cf 37, 9iji urnas VapV ji VapV |a] «moa Vi? in VapV in M |
21 [xinx iisi xV'i?Vaj] desider in text: omiss ex homoiotel 22
na ... Nin» Vi? n] «nanea [«jan» Vi? ntn N"sns nn -ra p M
Ta p] ’ian 1 1 apata] VVam I 23 Cf 37, 10 | pan] jaix M ¡ [njanx]
in text p-itt M | xnaxi] naixi M | naxi] naixi M 24 Cf 37, 11 ||
25 Cf 37, 12 | -|®D] nsü M n’DfijDiV] in text nspiiV; [nj'DiD’i Vi? I.
-25
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
163
Ex 25, 28-35
NEOFITI I
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
(1) Es decir, como sostenes.
(2) Falta en el texto.
(3) I: «para llevan).
(4) I: «sus recipientes de incienso» = cf 4Aruk a este v.
0) I: «(con las que) se hará la unción».
(*) Lit; «y colocarás sobre la mesa delante de El el orden del pan de la propo¬
sición de continuo».
(7) Por I: «delante de mi».
(H) Lit: «sus manzanas».
(9) TM: «como flor de almendro»; I: «grabados» {o: «con Figuras»: cf O).
(,0) La frase «tres cálices... botón y flor» se repite en TM, O y Ps, pero falta en
NeoFiti tanto en este v como en 37,19 y falta en LXX.
(u) Es decir, en su fuste.
C2) La frase «y un botón... par de brazos» se repite aquí, en 37,21 (lugar pa¬
ralelo) y en LXX sólo dos veces, mientras que en TM, O y Ps se repite tres veces;
cf v 33.
Y le harás cuatro anillos de oro y pondrás los anillos sobre los cuatro
ángulos de las cuatro patas.
Los anillos estarán frente al marco como lugar (l) de los varales para
transportar la mesa.
Y harás los varales de maderas de acacias (y los revestirás) (2) de oro
para transportar (3) con ellos la mesa.
Y harás sus fuentes, sus escudillas para incienso (4), sus frascos y sus
tazas de las cuales se hará uso (5). Las harás de oro puro.
Y colocarás ordenadamente (6) sobre la mesa delante de Él (7) el pan
de la proposición permanentemente.
Y harás el candelabro de oro puro; será hecho cincelado el candelabro,
su base y su fuste; y arrancarán de él sus cálices, sus botones (8) y sus
flores.
Y saldrán seis brazos de sus lados: tres brazos del candelabro de un
lado y tres brazos del candelabro del otro lado.
Tres cálices esculpidos (9) en un brazo, botón y flor (10): así en los seis
brazos que salen del candelabro.
Y en el candelabro (n) cuatro cálices esculpidos, sus botones y flores.
Y un botón de una pieza con él debajo de un par de brazos; y un botón
de una pieza con él debajo del (otro) par de brazos (12) para los seis
brazos que salen del candelabro.
164
N E O F I T I I Ex 25, 26-
xrrvn 'nsanx Vu a^pis? ir ]nm anm ppisi nana n'1? nasrn
j'iVn Tiia-ix1? n
skuxisj ir paa1? ttx1? finx1? nTptu pin-’ ítdid’j *7ap*7
|í?dqV am pnir ['snm] pacn pi?N n-n—ix rr *ras?rn
:nnns ir pna
am pna oancr n nrnpiai nmrcpi rarai nrrnV's “rain
:pnrr navn ti
¡XTnna ranp ntn nn*7 nro mino *717 |nm
n'ipi mr [opea nmia naann stjj t*t am amia nasm
:piír nía manen nmrn x'T*?a
xmn nido |a nmia np snVn htüo ja ppsi pip snm
¡Nmn mao p xmia rp xnVm
ppan pip TitrV p píen nm nn mpa pypwa pTba xnVn
:nmia |a
: manen nnun psiptra pr^a naaiN xmiaai
tic;1? man pip pin mnn nim ma pip pin rvmn nirm
:nmia ja ppan pip
26 Cf 37, 13 xm-iT] id M ¡| 27 Cf 37, 14 | VnpV] VnpiVn M
pinN1?] ]”-inN I || 28 Cf 37, 15 1 ['anm]] desider in text | ilíbd1?]
Vínola1? I | 29 nnnV'D] < <f iá/.r¡ | nanni] ’inai I; cf 37,16 nrnpiai]
Nn'piai 37, 16 | cañar] ncan’ I | 30 anV tito] ino anV I ’ianp]
[leg ’mp] ""mp I || 31 [opon] in text vid a'on; con M | N’-rVa
n-nm] [rtjnrn [leg nrVa] nPo M: cf 37, 17 | ma manan] [Apianan
[npin M; cf 37, 17 || 32 une] nncxi M | nido vel n-noo] moo M;
cf 37, 18 | xmn] nnn M; mn I 37, 18|smn ... ’ip ttnVn] bis in text;
’lp leg c 37, 18 et hic secunda vice quamvis prima vice legatur O'lp
33 pupea] cf o'npca TM; prisa Igpnna p] [’B] |a M | janan ... xnVn]
in text et in 37, 19 (paral) tantum semel c LXX; bis in TM O Ps;
cf v 35 || 34 fypea] cf a'npca TM: vid v praec i manan rnn]
[npanan tnun M: cf 37, 20*1 35 pin] p-nn M | pip ’nc1?] rcV
”ip r'ip I; mip ’nSc1? M: cf 37, 21 nmia ]a] nmiaa I | man ... -nrm]
in text tantum bis, idem in 37, 21 et LXX; cf v 33; ter in TM, O Ps.
•35
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
165
Ex 25, 36-26, 6
N EOFITI I
36 Sus botones y sus brazos harán una pieza con él: todo ello una pieza
cincelada de oro puro.
37 Y harás sus siete lámparas; y colocarás sus lámparas para iluminar
frente a él.
38 Y sus despabiladeras y sus platillos portapabilos, lo harán de oro puro.
39 De un centenario (*) de oro puro lo harán con todos estos utensilios.
40 Y mira y haz según el modelo de ellos que tú ves en la montaña.
CAPÍTULO XXVI
1 Y harás el tabernáculo con diez cortinas de lino fino retorcido, de
púrpura violácea, escarlata y de color carmesí precioso: los harás con
figuras (2), obra artística.
2 La longitud de una cortina: veintiocho codos por cada cortina; y la
anchura: cuatro codos (3) por cada cortina. La misma medida para
cada cortina.
3 Cinco cortinas estarán unidas una con otra (y las otras cinco cortinas
estarán unidas una con otra) (4).
4 Y harás presillas de púrpura violácea en el borde de la cortina exterior
por el lugar de la juntura; y lo mismo harás en el borde de la cortina
exterior por el segundo (5) lugar de juntura.
5 Harás cincuenta presillas en una cortina y cincuenta presillas harás en
el borde de la cortina que está en el otro lugar de juntura: las presillas
estarán dirigidas una frente a otra.
6 Y harás cincuenta broches de oro y juntarás las cortinas una con otra
con los broches y formará (6) la tienda un todo.
(') Cien mil sextercios, el peso de un kikkar o talento. TM: «de un talento».
(2) o:, «bordados»; TM: «querubines»; cf 25,18.
(3) El texto, traduciendo literalmente el texto hebreo añade aquí: «en codos»
(o: «según el codo ordinario»); cf Buxtorfio, Lexicón , p 62.
(*) Falta en N, pero no en O Ps.
(’) M: «el otro».
(b) = «de modo que forme».
166
NE0FIT1 I
Ex 25, 36-26, 6
:’an am mn xtm nVa pin’ nía pmpi nmun 36
Va p xnmaV nTsna rr moni naair íTrsia n*1 naani 37
¡tdx Vap
¡nT’ naa’ 'an am nn'nnai rpopVai 38
¡p^xn Tía Va t nrr naa’ 'ai am noip 39
••xmea 'an nx n prrniana naai ,am 40
CAPUT XXVI
■nini aasi pnxi nVam ttit pía p'T ntra naan xiatra nn 1
¡pnrv’ naan pix naa pnvu xao
xmn nnsr-p n pax mam pitra flnnn nna'Ti nanx 2
VaV xnn xntra xmn nrmn xnaxa pax aaix xtbi
¡nna’T
¡xnn VapV xnn [i]pana pin- jb-t pan 3
rraa nmia nnnn nnsr-n xioo Va nVam paria naam 4
¡xrmn npian maa nmia nna’Tn xiooa naan pi npian
xitroa Taan palia ptrani xmn ns’T’a naan pana piran 5
VapV xnn maia pin'' proa xrmn npian maan xna’Ti
:mn
xnn VapV mn rinan* m panm amn pone piran naam 6
:nn nVa matra mi Tensa
36 armnri] leg prrnirn cf 37, 22 | 37 *?np ... ni-xia] [n-]rsia
bapiba pnni» pinn M 38 Cf 37, 23 ! rrapbai] napbai M
39 nD3p] ntnp M; = «centenarium»; cf 37, 24 ! 40 nx -i] nxi I.
26 1 Cf 36, 8 | ’-nni] mn’n M pnrx] cf 25, 18 M ¡| 2 mam]
in text pam sed ult nun delt a sofer x-nsi xnn nrs-T n pax] país
[leg? ■"raí] -insi x"naixn M; cf 36, 9 2nnsm 2.°] Ksnn I S .nran"
ult vb] stt M«t 3 Cf 36, 10 || xnn bapb ... »an] semel in text;
desider repetí tio ejusd text 1 1 4 Cf 36, 1 lLf xnnn] ruin M || 5 Cf
36, 12 ...] ma M bapb] bapib M 6 Cf 36, 13ri«xtn bapb]
[x]nn VapiV M.
167
Ex 26, 7-16
NEOFITI 1
7 Y harás cortinas de pelo de cabra para recubrir el tabernáculo: harás
once cortinas.
8 La longitud de una cortina será treinta codos y la anchura cuatro
codos; la misma medida para las once cortinas.
9 Y unirás cinco cortinas por separado y seis cortinas por separado y
doblarás la sexta cortina contra la parte de delante de la tienda.
10 Y harás cincuenta presillas en el borde de una cortina exterior, por la
parte de la juntura, y harás cincuenta presillas en el borde de la cortina
por la otra juntura.
1 1 Y harás cincuenta broches de bronce y meterás los broches en las
presillas y unirás la tienda y formará (*) un todo.
12 Y el sobrante pendiente de las cortinas de la tienda, la media cortina
que sobra, colgará sobre las extremidades de la tienda, hacia el mar (2).
13 Y el codo sobrante en la longitud de las cortinas (3) de la tienda de uno
y otro lado, penderá sobre los lados del tabernáculo, de uno y otro
lado (4) para cubrirlo.
14 Y harás una cubierta (5) para la tienda de pieles de carneros enrojeci¬
das (6) y encima una cubierta de pieles de sasgonin (7).
15 Y de maderas de acacia harás para el tabernáculo los tablones puestos
de pie.
16 La longitud del tablón será de diez codos y la anchura de cada tablón,
codo y medio.
O = «de modo que forme».
(2) A saber, al oeste. Es decir, sobre las partes traseras de la tienda: TM. O y
Ps; cf 10,19.
(3) M: «de una cortina, penderá de los lados».
(4) Así en M; N literalmente: «de aquí y de allí».
(5) M: «la cubierta».
(6) = curtidas,
f) Cf 25,5.
168
N EO F I T I I
Ex 26, 7-16
■nrn jspt sin xintpa Vs? d“idV jr»m jstt na[s]m ?
:pnrv’
p^x yanx x’nsi xnaxa p»x jTiVn nmn xns'-n nana 8
sxnsrT vn »» xnnV Kan xmria xnaxa
jimin^s1? js't rp® m pn'mnVa1? jstt irán m pmni 9
¡marca rrsx VapV nnxvvnrc xns'T rr ‘jsam
rrna nma nmn nn»-TH Nnc'D Vs? país? prcan nas?m io
npm rras xnsrT n nido Vy nasn país? prcam npm
¡xr^n
rr panm x’ajsa ’sns rr Vym prcan rcnn pama na»m n
nn nba mr mnrca
srarcn rmiPNi srini xiVs xnrcan xnvTn mnia srsrci 12
¡xa* xnrcan ■’iViErrc bv
nanxa xmman xntro pn ja naxi xntro pn ja naxi 13
jai nan ja xnrcan meo Vs? nsrsrc 'nn1’ xjarcan xnxrn'n
¡nn’ n^oaaV xan
piuoon parca nam ppaoa pnam parca xiarcaV nan nasm 14
ib'vb ja
¡jmp jarcn ps?x xiarcaV mnn1? rr nasm 15
;xmn xmVn xma xjVdi naxi xmVn nanx pax nrcs? 16
7 Cf 36, 14 | na[s]m] in text nam; [na]s?[m] I | nntrs? sin] ninn
I ||i 8 Cf 36, 1 5 ! uriana pan 1 u] [«Juana pain M ¡ «nana pan 2.°]
[nnjawa pam M | «nn1?] nn1? M |¡£ 9 Cf 36, 16 irán] 'mran Mi
rnr] 'mntr’n M | nnmmnir] [nn]''n['ntr] I | VapV] bapiV M ’a man]
’a 'a« O Ps || 10 Cf 36, 17 | npian maa i.°, 2.“] npia'na M i.°;
apiana M 2.ü || 11 Cf 36, 18 | maisa] [n]"inisa Mijf 12 rain
mama] nimia rr’satn M| «nsrnn mbs] [nm?:]T nu^a M | nVianr]
'ib'B'tr I na'] in text venit inmed ante «astral; cf v 22 TM || 13
nam] [njaim M ; nnao bv nsratr 'nn'] nao bu yaira 'nn' nnn nnsri' M
nan jai nan ja] «-ido jn jai «ido jn ja M | 14 Cf 36, 19 | nan]
man M || 15 Cf 36, 20 || 16 Cf 36, 21 nam pan] nsnn pam
M | naVsi nam] [njubai [njaim M | nmn «m*?n] nnn nnnVn M.
169
Ex 26, 17-27
N E O F I T I I
17 Dos espigones para cada tablón que ensamblen uno con otro 0): así
harás con todos los tablones del tabernáculo.
18 Y harás los tablones para el tabernáculo: veinte tablones del lado
meridional, al sur.
19 Y harás cuarenta basas de plata debajo de los veinte tablones: (dos
basas debajo de los veinte tablones) (2), dos basas debajo de un tablón
para sus dos espigones y dos basas debajo de otro tablón para sus dos
espigones.
20 Para el segundo lado del tabernáculo, para el lado norte, veinte ta¬
blones;
21 y sus cuarenta basas de plata: dos basas debajo de un tablón y dos
basas debajo de otro tablón.
22 Y para la parte final del tabernáculo, para el poniente, harás seis
tablones.
23 Y harás dos tablones para los flancos del tabernáculo en la parte de
atrás.
24 Y se corresponderán (3) por la parte de abajo e igualmente por la parte
de arriba dentro de un anillo: así será con respecto a dos de ellos,
formarán los dos flancos (4).
25 Y serán ocho tablones y sus basas de plata, dieciséis basas; dos basas
debajo de un tablón y dos basas debajo de otro tablón.
26 Y harás travesarlos de maderas de acacias: cinco para los tablones de
un lado del tabernáculo
27 y cinco travesaños (5) para los tablones del segundo lado del taberná¬
culo y cinco travesaños para los tablones del lado del tabernáculo de
la parte trasera, al occidente.
(') M: «cada (///: «uno») (tablón) que ensamblen uno con otro».
(2) Estas palabras parece que sobran del texto.
(u) Ps: «se ensamblarán»; M: «se acoplarán».
(4) Los ángulos, las aristas.
O M: «travesaños» (otra palabra).
170
N E O F I T I I
Ex 26, 17-27
nayn ■p'TD nt Vapb xn ]-,tcínl7u?o smn xmW pTS pn
¡xiawan 'mi1? Va1?
]a nsam mtron pm1? pnrcy rma&a1? 'mi1? rr naym
mam
pnain pin- Nmi1? pnt&y mnn nayn «pan pmam pyanxi
"ÍTS pin1? nmn nm1? mnn pnam pin nmV piu» mnn
:’its pnnV nmn nmV mnn pnam finí
¡pmV )n®s xna:s xnam1? xrnn xiarcan nid,d171
pmni nmn nmV mnn pian pmn «pan priman pyanxi
¡nmn nmb mnn pian
;pm*? nnw nayn nanya ]a matean nVimirVi
¡■’Via'tra marcan ’iid’d1? nayn pmb pim
xnpry u*? xrcn Vy pmaa pirn xnnai ynba ]a panana pnn
¡pirn pnao pnn1? pnmnb nm ]na xnn
pnam pmr pnam nnrcy nrc *]oa pnmam pmV xnan pmn
¡mn nmV mnn pnam pmm xnn nmV mnn
miaban nmtro rrmW prcan pnrcn pyx pía naym
¡nmn
mi1?1? pía nrcam xamn marcan nido mi1?1? pnaa nrcam
■manya ]a m^iarca marcan [x]nao
17 Cf 36, 22 xn bapb ni pambtrn nmn] bnpib ton pznbtrn nnn
ton M 18 Cf 36, 23 || 19 Cf 36, 24 | pus» mnn pmm pin]
[nmb] haec vba vid deld | x'mb] ’mb I | 20 Cf 36, 25 1 pmb] pnn1?
M i.°; pnb M 2.° || 21 Cf 36, 26 | nmn nmb i.°, 2.°] nnn nnnb
M i.ü, 2.° || 22 Cf 36, 27 | ...] nn (?) | nansa )a] nxsnnsan 1
nrur] mtr I; nntrx M 23 Cf 36, 28 | pmb] [pm]i[P] I W’ntrob]
[,7]nDD ¡a M }t 24 Cf 36, 29 | pinar» pnn] '"aanna pim
[leg ”,nnna] M | Nnpts] spTS I j xnn] nmn I || 25 Cf 36, 30 | pmb]
pnn1? M sin nmb] nnn m1? M í xm] [x]mn I i xnn nmb] ’nn*?
Tin Mil 26 Cf 36, 31 | pmm] leg petan M | piran] in text pean
sub inñuxu praec pnirn? || 27 Cf 36, 32 Htneo ’mbb] ,nrib1?
[nj-neo M pui] pmnx M | [x]n»o ’mbb] meo 'mbb M; in text
[vel? Nnüoj pneo.
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
171
Ex 26, 28-37
NEOFITI
28 Y el segundo (x) travesado, en medio de los tablones (pasará) de un
extremo a otro.
29 Y revestirás de oro los tablones y harás de oro sus anillos, receptácu¬
los (2) de los travesados (3); revestirás de oro los travesados (3).
30 Y erigirás el tabernáculo según la disposición que has visto en el monte.
31 Y harás un velo (4) de púrpura violácea, escarlata y rico color carmesí
y de lino fino retorcido: lo hará (5) obra artística con figuras bordadas.
32 Y lo pondrás sobre cuatro columnas de acacias recubiertas de oro, con
sus clavos (fi) de oro, sobre cuatro basas de plata.
33 Y colgarás el velo de los broches e introducirás allí en la interior del
velo el arca del testimonio y el velo os separará el Santo del Santísimo.
34 Y pondrás (el propiciatorio) (7) sobre el arca del testimonio dentro del
Santísimo.
35 Y pondrás la mesa fuera del velo (®) y el candelabro frente a la mesa
a un lado del tabernáculo, al sur (9); y pondrás la mesa al norte, al
lado norte.
36 Y harás un velo para la puerta de la tienda, de púrpura violeta,
escarlata y color carmesí precioso y de lino torzal, obra de bordado.
37 Y harás para la cortina cinco columnas de acacias y las revestirás de
oro y sus ganchos serán de oro y para ellos fundirás cinco basas de
bronce.
(‘) Prob el texto está corrompido: nr^n, falsa lectura de rrn^n o de rrsrsn:
cf Ex 36,33.
(2) Lit: «lugares».
O M: «los travesaños» ('rhvh)
(4) M: «una cortina».
(5) M: «lo harás».
(*) M: «sus clavos» (otra palabra).
(7) Así una corrección de 2 m; en el texto «el velo». Prob M de v 35 («el propi¬
ciatorio») pertenece a este v.
(H) M: «del propiciatorio»; quizá este M está desplazado y pertenece a v 34.
(*) I: «al occidente».
172
N E O F I T I I
Ex 26, 28-37
p ub mao p p ^[aVjpa mV na n'msa nrnn min 28
¡XID’O
nmi1? p-inx am aasn pn'pts? rm am rrsnn m1? rm 29
:am nm: rp n'snm
¡x-nüa rran n xn moa nnpa rp o'pni 30
nais? tt® pai «ata mn'i sasi winsi nVan «nano ia»m 31
:p*rps nrp nasr pix
am pnnnbpi am pona potzn prias nsanx V» nrp jnm 32
poan pian nsanx bv
rp xnana p Mb pn bvn\ s’sns mnn xnana rp ]nm 33
¡minp rnp pai xmp pa paV xnane msm xnnmzn mnx
mttnp cnp xn-a ua nnnnon nmx bv [nrmaa] rr |nm 34
bx mina Vapb xmia rm xnane p na1? xnna rp ’nrm 35
:nnas nnoo nnes bv |nn x-nnai nam1? marcan [x]noo
piai xao mnn a?aasi pnxi nVan marca smb ana na»m 30
nrs nais? -mrc
pnnnVpnxi am pnrp 'anm porcn pma» xrcan nono1? na»m 37
¡rcmn pian nrcan pn1? “pnm am
28 Cf 36, 33 [ rcpVjrca vnV] in text trapa:; trampa [xprn1? M
29 Cf 36, 34 ’m1?] n'nnb M | im 2."] arm I \ nna1?] n'mx1? M f
mu:] ’vnrrnx M| 31 Cf 36, 35 f xnans] one Mlflxaa míin]
aü ’-nm M ñas-] nasn M || 32 Cf 36, 36P pnrmbpi] pnvmVpjx'i
M: cf áyxo/irj H 33 jan] jan1? M || 34 [nrrnsa]] emendt a 2m
et forte huc pertinet nrmaa q est in M v 35; in text nnano c LXX |
¡riznp] n"pnp M i.u; ""snp M 2.f||! 35 xnana] nrmoa M q forte
transp ad v 34¿ nam1?] nansa ]a I | Vs] b M | 36 nats] [na]’»
36, 37 I; ñas M tps] tpsi M.
173
Ex 27, 1-9
N EOFITI I
CAPÍTULO XXVII
1 Y harás el altar de maderas de acacias: cinco codos de longitud, cinco
codos de anchura; el altar será cuadrado y la medida de su altura será
tres codos.
2 Y harás sus cuernos para él sobre los cuatro ángulos (]) a partir de la
medida de la altura; sus cuernos serán de una pieza con él. Y le
recubrirás de bronce.
3 Y harás los potes para limpiarle de cenizas, las palas, sus aspersorios,
tenedores y braseros: harás de bronce todos sus objetos.
4 Y harás para él un enrejado, reticular, de bronce, y harás sobre la red
cuatro anillas de bronce a los cuatro ángulos.
5 Y lo colocarás debajo de cerco (2) del altar por abajo y (3) la red llegará
hasta la mitad del altar.
6 Y harás para el altar varales de maderas (4) de acacias y los revestirás
de bronce.
7 Y meterás los varales (5) en las anillas y estarán (6) los varales a los dos
lados del altar para transportarlo (7).
8 Lo harás hueco, de tablas. Conforme te (he mostrado) (M) en el monte,
así harán.
9 Y harás el patio del tabernáculo al lado meridional, al sur, y el patio
tendrá cortinas de lino de hilo torzal, cien codos de largo por un lado.
(') M: «ángulos; de él y en él serán sus cuernos».
(2) M: «el enrejado», con 110 y LXX.
(*) = «de modo que... llegue».
0*) M: «varales para el altar: varales de maderas».
(’) M: «sus varales».
(6) = «de suerte que estén».
(7) M: «para llevarlo».
(H) Falta en el texto, pero está en M [«la(s) vision(es)», o mejor, «he manifestado»,
corr: hwwyt].
174
NEOFITI I
Ex 27, 1-9
CAPUT XXVII
pax ®om i"m j'ax j'atzn ]'[sx]n «nana rr nasm i
¡nan nntra pax nVm «nana '?r yana x'ns
piin' nía san nntra p xir-at 'nyanx bv nnnp lasm 2
:xtrm nn' 'cnn nnnp
xn'btrai 'ípntai xn'Dvnai írn’ xitrnaV xn nn naam 3
¡trnn nasn 'na ba xn'nnai
ppr» s?a-ix nmsa Vy nasm trnn msa naiy Vpap'^S naym 4
¡xn'TiT 'nvanx Vs? trnn
“ts? xmsa 'inri sn1? p xnanan naaio mnn nn’ ¡nm 5
¡xnanan x)bo
¡trm pinn' rranni pacn psx xnana1? pn'nx nasm 6
xnanan nnao pnn \>v x'nnx pn'i x'ptya nnnx n' Vrm 7
¡nn1’ paaV
tpnasr pa x-naa fn' [n'anx] yn nn' nas?n pm1? Vibn 8
xnn*? pV'n x'ama x'arvn xnaoV x:atra nn n' nasm 9
:xm xiü'o1? yix xnaxa pax nxa tt® pía
27 1 cf 38, 1 p[vx]i] >n text rsv",!; [pi^p] 1 p»x] pmx m
*px pax pan] bis in text ’rr] nn' M q prob transp ad v seq corresp
vbo pin’ v 2 || 2 Cf 38, 2 | "nva-ix] saín I ¡ nn»a 7a] [nn]®aa I |
nnnp ... «nar] [n]nnp pin' n'ai Ta xnmt M # 3 Cf 38, 3 | xn'-n]
leg prob xrnn; cf 38, 3 | Nn'VtPB'i] [prob leg xnmVtfm] [xJnvnbiPBi M;
cf 38, 3 wnn] rcm I P 4 Cf 38, 4 | «mu] xn^nt M $s 5 Cf 38, 4
ñamo] nbptp M c 110 LXX; cf 38, 4 | xnman tubo] [xjnanan nnbs
M || 6 Cf 38, 6 psx ... pnnx] pj?x pnnx xnanab pmx M
7 Cf 38, 7 n'nnx] nnnx M | nnao] "'nao M | nn- 757aab] baoab
n'n' M l 8 bibn] leg b'bn c I et 38, 7 | pm*?] [ppnnbn M | [mam*]]
cf 26, 30; desider in text; rrnrn M || 9 Cf 38, 9 | trann xnaob]
mam meo |a M xnaxa pax] 'xnaixa pix M; cf 38, 9 xnn] mnn I.
175
Ex 27, 10-21
NEOFITI I
10 Y sus columnas serán veinte y sus basas veinte, de bronce, los garfios
de las columnas y sus aros serán de plata.
1 1 E igualmente al lado norte habrá cortinas a lo largo de cien codos de
longitud; y sus columnas veinte, y sus basas veinte, de bronce, y los
ganchos de las columnas y sus aros O serán de plata.
12 Y en la anchura del patio, al flanco occidental, habrá cortinas en
cincuenta codos; sus columnas (2) serán diez y sus basas serán diez.
13 Y la anchura del patio, al flanco oriental, por el este, será de cincuenta
codos.
14 Y las cortinas de un lado (3) serán de quince codos; sus columnas serán
tres y tres sus basas.
15 Del otro lado las cortinas serán de quince (codos); sus columnas serán
tres y sus bases serán tres.
16 Y la puerta del patio tendrá una cortina de veinte codos, de púrpura
violeta, escarlata, y color carmesí precioso y de lino de hilo torzal,
trabajo de bordador (4); sus columnas serán cuatro y sus basas serán
cuatro.
17 Todas las columnas del patio, todo alrededor, tendrán aros de plata y
sus ganchos serán de plata y sus basas de bronce.
18 La longitud del patio será de cien codos y la anchura de cincuenta por
cincuenta y la medida de la altura cinco codos, (con cortinas) de lino
de hilo torzal y basas de bronce.
19 Todos los utensilios del tabernáculo para toda clase de uso y todas sus
estacas y todas las estacas del patio serán de bronce.
20 Y tú ordenarás a los hijos de Israel que tomen y te traigan aceite puro
de oliva machacada para la iluminación, para colocar lámparas (5)
continuamente.
21 En la tienda de reunión, fuera del velo que está al lado del testimonio,
Aharón y sus hijos la tendrán en orden desde la tarde hasta la mañana,
delante de Yahweh. Será estatuto eterno para sus generaciones con los
hijos de Israel.
(‘) M: «sus abrazaderas (?)»
(2) M: «y sus columnas»; pero parece que esta variante («columnas de ellos»)
ha de referirse al v anterior (v 11) como variante de «sus columnas» («columnas de
él»), variante que se registra en tal lugar en LXX y el Samaritano.
(3) de la puerta.
(4) En 26,36 «de bordado».
(5) I: «una lámpara».
176
N E O F I T I I
Ex 27, 10-21
pn’triaai mías? nnVpi ®ni purs? pnnam p-itrs masn
poa
’masi i “ix fax nxa pV'n “|-nxa mías nitro1? jnai
pea nniss rvnVpi trm p-itrs? pnam p-itrs
jinmas pax piran p'rn mama meo1? xn*m x’mai
:n-itt?s7 pnnaim nfs
¡pax piran xnna |a xnna xnmoV nrm xtisi
pmnaim xnVn pmmas xne’oV pV’m pax mirs? wam
¡xnVn
pnnaini xnVn primas pVm mirs irán xrm xneoVi
¡nnVn
xae mnn sasi jnnxi xVan pax pía» oía nrrn snnVi
¡nsanx pnnaim naanx pnmas ma “raí» mir pial
rjoa pnnnVpi fjoa piraiaa ~mn mm nmm 'mas Va
:®nj pnnaim
nnirai piran Vs piran rrnsi nnaxa pax nxa nmm nanx
¡trna pnnaim mir pía pax irán nan
¡irm nmm "ao Vai -nao Vai xunVe VaV niaira nía VaV
■par rrn ntra “jnnV prvni paov,i Vxnir'’ na m npsn nxi
¡n-nna prxia nmoaV nnnnixV urna
'U3i pnx nm “no1' xnnntr Vsn nnano ja naV xian ptraa
na rmV ]a pnmV eVs a^p ■'■’■' anp xnax ns xiran )a
:Vx“itr''
10 nnVpi] nnbpnxi M; cf 38, 10 11 'mam] cf M v 12
jW’enaai] prr’ns'pun M; cf 38, 10 || 12 Cf 38, 12 ; pax] paix M
jimias] pnmasi M; sed M vid transp ad v 1 1 pro miasi: cf Ps LXX
et textum Samar ! 13 Cf 38, 13 | xnna] ’"nnn M |] 14 Cf
38, 14 j'ax] paix M xmo1?] ¿nao ja M !C 15 Cf 38, 15 16
Cf 38, 18 | mnn] mn'i M | “ru] c O et TM; nrs Ps; *tpx N 26, 36;
mu Ps 26, 36 17 Cf 38, 1 7 ^ pirana] [pjtraaa I \ pnnn^pi]
pn’nnbpixi M 18 nnaxa pax] jaixa jaix M | jnsan bs] [pojaría
M 19 no] n’no M 20 jama] pxia I 21 Vsn] Vs n I
xoan ja] [xoan mjiba 1 1." deld: est var lect pro miV ja | abs] aVsn M
mi1? ja] [mJiVa I 2.u, et I i.“ de quo inmed supra.
10
ii
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
17.— EXODO
177
Ex 28, 1-9
N EO F I T I I
CAPÍTULO XXVIII
1 Y tú haz venir junto a ti de entre los hijos de Israel para servir delante
de El (l) en el sumo sacerdocio a tu hermano Aharón y a sus hijos
con él: Aharón, Nadab, Abihú, Elazar e ltamar, hijos de Aharón.
2 Y harás a tu hermano Aharón vestiduras sagradas para gloria y ala¬
banza.
3 Y tú hablarás con todos los sabios de corazón, a los que he confiado
el espíritu de ciencia y harán (2) las vestiduras de Aharón para consa¬
grarle para servir ante Él (*) en el sumo sacerdocio.
4 Y éstas son las vestiduras que harán: el pectoral, el efod, el manto, la
túnica de punto, tiaras y cinturón (4). Y harán las vestiduras sacras
para tu hermano Aharón y para sus hijos para que sirva ante Él en el
gran sacerdocio.
5 Y ellos recibirán (5) oro, púrpura violeta, escarlata y color carmesí
precioso y lino fino.
6 Y harán el efod de oro, de púrpura violeta, escarlata y color (tt) carmesí
precioso y de lino de hilo torzal, una obra de artista.
7 Tendrá dos hombreras unidas por sus dos extremos y estará unido (7).
8 Y el cinturón del efod que está sobre él será de parecida labor (y)
formando cuerpo con él (R): de oro, de púrpura violeta, escarlata, color
carmesí precioso y de lino de hilo torzal.
9 Y tomarás dos piedras preciosas y grabarás sobre ellas los nombres de
los hijos de Israel.
(‘) M: «delante de mí en el sacerdocio».
(2) = «para que hagan».
(3) TM: «ante mí».
(4) M: «y la túnica de lino, la tiara y el cinturón».
(s) M: «y ellos tomarán».
f) M: «color carmesí precioso».
(T) = «de modo que esté unido».
(*) Lit: «de él»; M: «(de él) y en él serán».
178
N E O F I T I I
Ex 28, 1-9
CAPUT XXVIII
'ja nnV j» mas ma n-i “pna pna rr "|nnV anpn nai i
nisVa ímaai mi pna snm amina:: 'imp arcaba1? Vanen
:pnan ma narval
¡anarcnVi np'aV *pna pnaV anp 'enaV nasm 2
naan nn pnas rvaVrca n aa'V aa-on Va as VVan nai 3
nanp nwawaV mrv aanpaV pnan nanaV rr pnasn
;anan nmmaa
nnnaa n:mai nV'sai nmsai a:ann pnas' n a^anaV p'Vai 4
aa;aa;aV viaVi "pna pnaV anpn 'enaV pnasn p'am pisa
:nnan nmnaa nanp
arvmnr sas mi amina m nnVan m aann m pVap' prai 5
¡asía rm anao
pial aao mn: sasi pinai aVan am misa rv pnasn 6
:|aia nais tic
:p3Ti 'nao pin ]a mV p^im pana pna pmn 7
pnai nVan am mn' n:a anasa nV-s n ansan nram 8
¡Tía piai aaa mm san
¡Vana1' 'ja nnaa pn-Vs ^Vim anaa n-:aa pin m aam 9
28 1 nnpn] nnptt M «riman 'ianp] [ajnman ’anp M | 2
anp ntnaV] anpn ptm1? M|| 3 naan] [n]aam M | nonp] mnp Ps
c TM O; cf v 1 || 4 pañi ... nir-ai] n:Smi [ajrsisa riman nnrmi M
nanp] 'anp Ps O c TM; text N primó ”anp sed postea mutat in
’ianp; cf w 1.3 || 5 pVap' pr«i] pao' pim M | ¡trio arnint iras mi]
ana «rmrn M |¡ 6 mni sram] mm'T «mi I 7 p’in’] mm M
pnn |a] [pn]ra I; [’r] Vs; M 8 Cf 39, 5 anean] nrnean M
'i'ry ’n] rsn I; nV» man M | ’im’] ]iirr nai M nim] adnotator I
delet t in ’nmt et ita emendat: ’nn I i.°; mn I 2.0.
179
Ex 28, 10-18
N EOFIT I I
10 Seis de sus nombres sobre una piedra y los seis que quedaren (') sobre
la segunda piedra, según sus genealogías (2).
1 1 La piedra será obra de artista: grabada, ahuecada (3): grabarás las dos
piedras con los nombres de los hijos de Israel: las harás engastadas (')
en engastes (5) de oro.
12 Y pondrás las dos piedras sobre las hombreras del efod, como piedras
de buen recuerdo para los hijos de Israel y recibirá (tí) Aharón sus
nombres delante de Yahweh sobre las dos hombreras para buen re¬
cuerdo.
13 Y harás engastes de oro;
14 y dos cadenas de oro puro. Las harás en forma de cordón (7), labor de
trenzado (8). Y pondrás las cadenas de trenzado sobre los engastes (9).
15 Y harás el pectoral del juicio, una obra de artista; lo harás como la
obra del efod; lo harás de oro, de púrpura violeta, escarlata, color
carmesí precioso y lino de hilo torzal.
16 Será cuadrado, doble, de un palmo de longitud y un palmo de anchura.
17 Y lo llenarás con un relleno de piedras: cuatro filas de piedras precio¬
sas (l0). La primera fila: una cornalina, un topacio y un carbunclo: una
fila. Y estará escrito y expresado (n) sobre ellas el nombre de tres
tribus: Rubén, Simeón, Leví.
18 Y la segunda fila: una calcedonia, un zafiro y un «ojo de becerro» (l2).
Y estará escrito y expresado sobre ellas el nombre de tres tribus: Judá,
Isacar, Zabulón.
(') M: «los seis (nombres) restantes sobre».
( J M: «según sus genealogías» (otro nombre).
(3) M: «piedra: grabado de sellador (es decir: como graban los lapidarios los
sellos); grabarás».
(4) Lil: «rodeados»; M: «engastados».
(a) o: «en filigranas»; o: «en broches».
(w) Así el texto, que probablemente está corrompido y hay que corregir con
M: «y llevará».
f) Lil: «formando borde».
(H) M: «torcidas» (como cuerdas).
(9) M: «(las cadenas) en forma de cordón sobre los engastes».
(10) Omite esta palabra en M con TM.
(11) Es decir, distintamente. Lo mismo en w siguientes.
C2) ¿diamantes?
180
N E O F I T I I
Ex 28, 10-18
jT’vurxT nnní? nnatr m nmn nühn Ví? pnnair? ja nniz?x m
:¡[i]n,Din,'D xnir'in Niax Ví?
Vi? n’iax p-in rr pVjn p'pn *pVi Nnx mn pix naii? n
¡prim nasn am prnxa ppa Vmtr 'ja nnarc
ao pDm pías mistn nnsna Vi? max pmn n' mni 12
nnsna pmn Vi? ■’■’■’ mp pnnnarc m pnx Vap’i Vniet naV
¡aa pmV
:am pnxa nai?m 13
ns'-Vp naii? pnrr nasn ¡arma 'm arrn ]VEntp pmm m
¡nrnnxa Vi? nns’Vpn nnVtrc? pni
am n,n“i nasn mam mai?a jaix naii? xrn xi^nn nasm 15
¡n'rv’ nasn ttü pial sao mnn i?asi pnxi nVan
:x,nD -]E?ai nana "pa Vaa 'nrr i?ana 10
rranp sno xaa p*n pío nsa-ix jam rraVrcx rra aVt&m 17
aw prrVi? tmeai a^nai nmn x-na nnp-iai nnpTi nnpao
:nV ps?aw pian paarc xnVn
prrVi? imaai a-nan nVii? psi nmaoi nmana nr-in nnoi 18
=]ViaT 13®»' rm¡r paaa? xnVn do?
10 nnirit] nnir I pnnair "ja] 'ira I nnatr rv,i Kmn üiait] ínter
vba haec in text repetitur et a 2m deletur ntrir binar na nnatr nn
(mn [) nmn niax bs? ('ira I) pnnnair ja (nntr I) nnirtt nmn] super
vbum hoc repetitum et deletum ponitur mn I ¡ nnnir] ’n’ir I | pencan]
■man I I bs p^nirto nnnir] bs n"ima ’nntr’N M | miran] nipin] I
|[i]n,oin,a] i superadd; pnnmbna M | 11 x?ax] ita vid leg: scriba
dubitat inter loan et naaN | pan ... n:an;] [pbjín amm ^b? ptt M,
cf v 21 ppa] |sptra M; cf 39, 6 | 12 Cf 39, 7 ¡ bapn] corrupt?;
biasm M paim p:ax mism] vba haec bis in text sed deleta: repet
post 2um nnsna |¡ 13 pinna] jsptra M 14 ns'bp] jb'U M
nmnxa bs nns’bpn] nnspira bs nnanna M 15 Cf 39, 8 masa]
nnasa M I nmn sasi] [mjnn Ml'imn] [m]n'i M l¡ 17 Cf 39,
10 |pc ... ’ní] [xn]no M ¡ nmn] mn i | a’nai] 'na 1; 'na M || !8
Cf 39, II [ nmana] yuX-^dcóv \ nrnsen] u^ewivo»; ’D’OiI | a’nai]
'na M.
181
Ex 28, 19-27
N EOFITI I
19 Y la tercera fila: un jacinto, un berilo y una esmeralda. Y estará escrito
y expresado sobre ellas el nombre de tres tribus: Dan, Neftalí, Gad.
20 Y la cuarta fila: berilo del Gran Mar(J), el bedelio, la margarita, y
estará escrito y expresado sobre ellas el nombre de tres tribus: Aser,
José y Benjamín Estarán engastadas (2) en oro (en sus guarnicio¬
nes) (3).
21 (Las piedras serán) (3) doce con sus nombres en conformidad con los
nombres de los hijos de Israel. Serán grabadas, en hueco grabado (4)
con su nombre correspondiente, según las doce tribus.
22 Y harás sobre el pectoral cadenas en forma de cordón, labor de tren¬
zado, de oro puro.
23 Y harás sobre el pectoral dos anillos de oro y pondrás los dos anillos
en los extremos del pectoral.
24 Y pondrás los dos cordones de oro en los dos anillos dentro de los
extremos del pectoral.
25 Y los dos extremos de los dos cordones los pondrás en los dos engar¬
ces (ü) y los pondrás en las hombreras del efod por la parte de delante.
26 Y harás dos anillos de oro y los pondrás sobre los dos cabos del
pectoral, sobre el borde interior (6) del lado del efod.
27 Y harás dos anillos de oro y los colocarás en las dos hombreras del
efod, por debajo, y por su parte delantera, a su juntura por encima del
cinturón del efod.
(') «El berilo («aquamarina») del Mediterráneo».
(2) M: «engastadas» (otra palabra).
(3) Falta en el texto.
(4) M: «grabado (de sellador)» es decir, como graban los lapidarios los sellos.
(*) M: «engastes».
((i) M: «sobre el borde interior que está ante el efod».
182
NEOF1TI I
Ex 28, 19-27
pn'Vy anam rrnm finan pVnm pru airV xvi^n snoi 19
¡■n 'Vnen p peni» xnVn a»
anani n’nai nn^nsi xnVmi nm n»['] mía n'^an nmoi 20
pnrr am pinxn jimam *]ov nwx pon® xnVn de? pirVy
:[pnnmVirxa]
pnnnDE^-wy fnnn Vxikt ^a nnaa? Vy [pTirr n’iax] 21
¡moas; 'ni»» [ijpmrcy pnnV pnrr rr’aty Vy ppn rpV)
mn am nyVp mi y pnn» xVeve? xinn ^1? naym 22
Vy x’pt» pmn n' ]nm anm ppi» fmn nienn Vy nayni 23
:X2üim •’I-ID'O pin
mero 11V x’pty pmn Vy xarrn nny'Vp fmn rr ]nm 24
¡xipim
¡nm nmnxa pmn Vy ]nn nny'Vp pmn no o pin mi 25
msx Va p Va p xmoxn nnana Vy
xianm ma'D pin Vy pnm mm ama pp?y pmn aaym 20
mVa mioxn xnmo p m nfaspo Vy
xmsxn nncna pmn Vy pnn' pm anm ppt» pmn naym 21
nr’anV V'yVo npian ma VapV mox VapVi Va p ynV ]a
¡xrisxn
19 Cf 39, 12 pbnai] flr¡nvAAi<>v pinar] o¡ua(>áydu)v a-nai]
•na M 20 Cf 39, 13 1 nap]] text nai! nap] ana] X<j(»/ia (color)
maris i sobiai] bedellium | nn’bnai] fuwyaoíT^q = margarites cher-
saios prisa] (apira M ! [pnrnabtrxa]] desider in text: sumitur ex
110 Nu ! 21 [pnin' mas]] desider in text 1 by p’pn pbj] *-|*ra
by [leg ’m] oinnn M; cf v 11: cf 39, 14 ¡ pnn'] pnnn M i,°; fin’ M
2.° | pmb] n[nb] I ¡, rraair ... pnrr] nriótr nn [leg fin’] par
xbnrm manir [leg? nnoy] M | vniry pmiry] bis in text: alter deld |
32 xbinr] leg? ]bmr c v 14nCf 39, 15 | 24 Cf 39, 17 | 'ilD’O ub]
oob M j¡ 25 nmnxa] nypira M; cf 39, 18 | bap ba] bapiba M;
cf 39, 18 || 26 ppty] ]p[ty] M | uba ... npsspo] in text naa’O!;
míos bapib rrxn [leg nas'O; vel miD'o: cf 28, 32, 440 Nu] nrs’O
rib (a M; cf 39, 19 || 27 Cf 39, 20 I yib (a] [y-i]ba I | bapbi ba (a]
[b]api [b]aa I; bapi ba []a] M ¡ b’yba ... bapb] b’yba npian bapi ba M.
183
Ex 28, 28-36
NEOFITI I
28 Y estirarán O el pectoral por sus anillos a los anillos del efod mediante
un cordón de púrpura violeta para que esté (el pectoral) sobre el
cinturón del efod y el pectoral no se mueva de encima del efod.
29 Y Aharón llevará (2) los nombres de los hijos de Israel en el pectoral
del juicio sobre (3) su corazón cuando entre dentro (4) del santuario
para continuo buen recuerdo ante Yahweh.
30 Y pondrás en (5) el pectoral del juicio los urim y los tummim y estarán
sobre el corazón (de Aharón cuando entre delante de Yahweh) f) y
Aharón llevará el juicio de los hijos de Israel sobre su corazón delante
de Yahweh continuamente.
31 Y harás el manto de efod todo (7) de púrpura violeta.
32 Y tendrá la abertura para la cabeza en el centro; su (H) abertura tendrá
todo alrededor un reborde, labor de tejedor, será como la abertura de
una cota de malla. (No) (9) tiene que rasgarse.
33 Y harás en el ruedo inferior, todo alrededor, granadas de púrpura
violeta, escarlata y color carmesí precioso — en el ruedo inferior todo
alrededor y campanillas de oro entre ellas todo alrededor.
34 Campanillas de oro y una granada, campanillas de oro y una granada
sobre la orla inferior del manto todo alrededor.
35 Y estará (10) sobre Aharón para oficiar y se oirá su sonido (ll) al entrar
él en el santuario delante de Yahweh y cuando él salga y (así) no
morirá.
36 Y harás una lámina de oro puro y grabarás sobre ella impreso, graba¬
do (12): santo para (13) el nombre de Yahweh.
(') M: «y sujetaron».
(2) M: «llevará» (otro verbo).
(3) M: «en el cinturón del efod sobre».
(4) M: «al santuario».
(9 I: «dentro del pectoral».
(6) Falta en el texto y se añade tomándolo del Ps.
(7) M: «de hilo de púrpura violeta».
(8) Es decir, esta abertura.
(*) Olvidado en el texto.
(10) Aharón llevará el efod.
(n) el tintineo de las campanillas.
(12) M: «de sellador»; I: «grabados».
(13) M: «delante de Yahweh».
184
N EO F I T I I
Ex 28, 28-36
nVom -mra mism xpri? íaV 'ipti? p iwm rv p*nm 28
mnox *,tV*’S77d xionn nr nVi rmom rmon Vi? mrroV
rrVyoa rraV Vi? nm nitinna Vmtin "aa nnotr rv pnx p¿tm 29
¡XTinn ■’•’■’ mp ao panV xmip rva uV
naV Vi? pmv [nj’oin m mix rv nm NiimnV |nm 30
prm “no rv pnx pi?tn [•”•' mp nVir'o pía pnm]
;xmn ■’■'•’ oip naV Vi? Vanr van
mVom non nTiDío nV'iro rv' nai?m 31
"ttj nai? -nm jo nooV 'un’ noorc nsrx'oa ntPNn no rnm 32
:i?raiv [nV] rrV 'nn' nno noa
mnn i?asi pmxi nVon pión -nm p viVdu? Vi? nai?m 33
mtn “nm p pnna amn pnn “nm p vViotr? Vi? Kao
nm p nV'i?on -tVid-’u? Vi? pon anm pnr pon inn pnr 34
¡nm
xump rvaV nV^oa nVp i?onmi nu?ou?oV pnx Vi? nm 35
¡ma' xVi npsoai mp
vm noirV mp p'pn «y’Va vVi? fpVim m am hits nai?m 36
28 pm'i] lomai M; cf 39, 21 N m:sn ! xprs? ub] ’-sV I popí»
misto ttprs? ub] [mis]xi 'íprsb nnprs? M nm'»1?] pnnab M sed -
ab ipso adnot deletum | 29 jutü'i] bmo’i M nnae] nnnae in text
bu nrn mema] bs? misto nramn M nm ub] nmb I ... nm ub
jnsvrb] pian nemp nmb M | 30 tueinb] [tu]ein ub M tueinb
nm] nm moi nem bs M [ [”' mp ... junto]] desider in text:
sumitur ex Ps nmb bs me' ... jiss'i] add in M; exc nmb bs, cetera
desider in text «mn] [tn’]*tna M | i 31 Cf 39, 22 | misto nb'sa]
[m]isx b-s[a] I | nbam] [nba]na I | nbsnb va?] nbaim me M
32 Cf 39, 23 | mp ja] [n]tn M | [xb]] desider in text ¡i 33 Cf 39,
24 'mnn] [miJn'T I i mn ja 2.'1] [m]tn I ¡ mn mn ja ... juiti mn |a]
«ipai un [leg jinum] jinus anm pnn «jpai mn M; cf 39, 26 34 Cf
39, 26* juit i.ü, 2.u] juut I i.°, 2.°, par M i.°, 2.0 | nb’san] [nb’]sa I
mn ja] [n]m I || 36 Cf 39, 30 p’pn] j"[pn] I; [D’nm 39, 30] mnm
M §|’"n naeb] anp M.
185
Ex 28, 37-43
N EOFITI I
37 Y la pondrás en un cordón de púrpura violeta y estará sobre la tiara,
estará en la parte delantera de la tiara.
38 Y estará sobre la frente de Aharón y Aharón llevará las faltas de lo
santo (l) que los hijos de Israel consagran, en todos sus dones santos.
Y estará sobre su frente continuamente para que delante de Yahweh
haya benevolencia para ellos.
39 Y harás de punto (2) una túnica de lino y harás tiaras de lino y harás
un cinturón (3), labor de bordador (4).
40 Y para los hijos de Aharón harás túnicas y les harás cinturones y les
harás turbantes para gloria y alabanza.
41 Y los pondrás a Aharón tu hermano y a sus hijos con él, y los ungirás
y completarás la ofrenda de sus manos (5) y los santificarás y servi¬
rán (' ) delante de Él (7) en el gran sacerdocio.
42 Y les harás pantalones (8) de lino para cubrir la carne de sus desnude¬
ces: llegarán desde la cintura de los lomos hasta los muslos.
43 Y estarán sobre Aharón y sobre sus hijos cuando entren en la tienda
de la reunión o cuando se acerquen al altar para oficiar en el interior
del santuario para que no contraigan pecados, para que no mueran;
estatuto eterno para ellos y para sus hijos después de ellos (•').
(') O sea, las faltas que cometen en las ofrendas rituales.
(2) M: «y tejerás (?) túnicas de lino».
(3) M: «cinturones».
(4) M: «de bordado».
(5) En el TM «llenarás sus manos» c u ios i strumcntos de oficio, es decir,
los ordenarás.
(6) = «para que sirvan».
( ) 1: «delante de mí».
(*) M: «bragas».
O M: «en el templo para que no carguen con pecados y mueran: ley eterna
para él y para la descendencia de sus hijos después de él».
186
N E O F I T I I
Ex 28, 37-43
nnoxso •'dx bapb nnoxsD bx? ’vim nbon "itit bx? n*,n*’ 'n®m 37
:vnrr
ímp’ 'T xtznp ’ain rr pnx pin pnxi ’isx rv'n bx? Tim 38
XT*rna ’idx ira bxa 'rim prnrnp runo bab binar 'xa
mp pírbx? XlXnb
:t"s -raix? iax;n p'am pxi pisa naxxrn fm xana *mxrn 39
laxan pxmai px^an pnb baxam pnro laxan pnxi •’ianVi 40
¡xnannbi "ip^xb pnb
□bizam pnrr n-a-im n'ox? ixa ni *pnx pnx n' pnn' rcabm 41
:nnm nnxmaa imp prcoam pnn1’ anpni parT p-ip rv1
prT’sm "io x |a pnnmxa i® a n’ooob pan poxaa pnb naxam 42
¡fvirr pnnoT nxai
pnmanpa [i]x xiai p®ab pn’b'xana 12a bxn pnx bx7 pmi 43
xbn pam pbap1' xbn xtrnnp rva ixa xrcorcob xnanaa ’ax bx?
¡pinna pnmabi pnb obx? n^p pna’
37 Cf 39, 31 nban] [nbapm M 38 pnxi -i ex n-a] 'ax
[pn]xn I wnp’ n] ’icnpn I; pcnp’ [-n] M | nina] mana I im]
pim M xn-nna ’iax] [XT]nn ’isx I fin'1?»] pnb M 39 Cf 39, 27
pan xina nnxm] pan [pl c LXX] puma sptrm M p’am] pi”am M
T's] nrx M; cf26, 36; 27, 16 40 paira] para I np’xb] np’b I
41 prcaan] ’on M nanp] ”a[np] I 42 poaaa] popnax M ex
¡innxm = braccae = hispanice «bragas»; cf 39, 28 pnrm» n»a]
[]]a [leg ’n-'ns] pnnpns? M pnnms?] [pn]n”[ns7] I pnna-r] pn'a-r
M 43 pn-b'uaa] nbsraa M ppab] [p]®aa I [i]k] ]x text
pnina ... na] n'-snrbi nb obxn ü"p pman pam pbao' xbi narnp n-a
mra p 'na M.
187
Ex 29, 1-11
NEOFITI I
CAPÍTULO XXIX
1 Y esto es lo que les harás para consagrarlos, para oficiar delante de
Él (l) en el gran sacerdocio: toma (2) un novillo y dos carneros perfec¬
tos, sin tacha,
2 y panes sin levadura y tortas sin levadura empapadas con aceite y
pasteles sin levadura rociados con aceite. Los harás con flor de harina
de trigo
3 y los pondrás (en una cesta y los llevarás) (3) en la cesta junto con el
toro y sus «los») dos carneros.
4 Y llevarás a Aharón y a sus hijos a la puerta de la tienda de la reunión
y los consagrarás con agua (4)
5 y tomarás los vestidos y vestirás a Aharón la túnica, el manto del efod,
el efod, el pectoral, y le ceñirás con el cinturón del efod.
6 Y colocarás la tiara (5) sobre su cabeza y pondrás la corona del san¬
tuario sobre la tiqra.
7 Y tomarás el (6) aceite de la unción y lo derramarás sobre su cabeza y
lo ungirás.
8 Y traerás a sus hijos y los vestirás túnicas.
9 Y les ceñirás (7) cinturones a Aharón y a sus hijos y les pondrás (8) los
(turbantes y será suyo) (9) el sacerdocio por ley perpetua (10) y comple¬
tarás la ofrenda de las manos de Aharón y la ofrenda de las manos de
sus hijos (ll).
10 Y acercarás el toro delante de la tienda de la reunión y Aharón y sus
hijos impondrán sus manos sobre la cabeza del toro.
11 Y matarás el toro delante de Yahweh a la puerta de la tienda de la
reunión.
(') I: «delante de mí».
(2) M l.°, M 2.°: «para tomar (tomando) un toro».
(3) Falta en el texto, omitido por homoioteleuton.
(4) .Ps: «los bañarás en cuarenta seas de agua».
(5) I: «una tiara».
(6) I: «aceite».
(7) M: «ciñe» (imperativo).
(8) M: «y sujeta».
(s) Falta en el texto.
(10) M: «el servicio por ley perpetua».
(11) Cf Ex 28,41 nota.
188
N E O F I T I I
Ex 29, l-l I
CAPUT XXIX
xnnnro ’iaip nwaipa1? pnrv ncnpaV pn*? *73s?m xains pi
:mo ja pa1?® p*in p-Dm p-nn -d 7n -nn 30 nnm
p tripa p-raa pansn niraa p’rai pras p*?m prasa DnVi
tpnrr instn pam n*?o ntran
pin m mir m a^oa [pnrv anpm nn Vo u*?] pnrv |nm
ornan
¡traa pnrv trnpni nw't pipa annV mpn on rvo pnx m
NTisxn nV’ira no nnma rv pnx jt* tpa*?ni traía1? n*1 aam
¡misto nvana rr,t? osani toirin no misa m
¡nnsisa bv xanip ra V'Va rv’ jnni nato Va nnsisa rr ’iwm
¡n-r ’aoni mrtn bv pnm nniam xnaa r aon
¡pna pnrr* aaVni aopn 01a rv,i
omni pstaia] pnV owni -mi |onx pvan pnrv1 non
pn’T pipi pnto ot pop oVirni dVs? orpb amina [pn1?
:'lin
pn-r r •’iim pnx -pao tuao prca mp tmn rr aopm
¡tnin ir*1"! •?»
¡t«ao pipa snna •,''' mp tnin rr oían
29 1 -rosno] [oas]n "t 1 1 ’imp] c Ps; ’ add a I; "a[-ip] I c TM O
nn 30] nn oca1? M i.°; nn aoa1? M 2.0 ! ma ja] maa 1 1 2 pnoso]
[P]tds M pV-so] [pjV-s M i paosi] -a-i»! M 3 nn *?o i*]
[pnm 3tpm] desider in text; add in M | imot] sic; prob leg pmoi
sed fort leg mo-r || 5 rr1?] rom I [ 6 nnoixa m] [nsijsa I
7 xntna m] [xn]rra I ! amam] "13-1 I 8 pno] pimía M 9
iD’m] nox M | 'íwm] oom M | [pnb ... psaia]] desider in text, omiss
ex homoiotel obs? ... nnnna] dVso □"pb anear M maa pn-T] -r
013 M 10 tn] ntrtn 1 ! mía tn] [tn]mo 'can M.
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
1 1
189
Ex 29, 12-21
N EO F 1 T I I
12 Y tomarás parte de la sangre y la pondrás con tu dedo sobre los cuernos
del altar y derramarás toda la sangre (restante) al pie del altar.
13 Y tomarás toda la grasa que cubre las entrañas y la que sobra del
lóbulo del hígado y los dos riñones, la grasa que hay sobre ellos y lo
dispondrás sobre el altar.
14 Y quemarás en fuego la carne del toro, la piel y sus excrementos (l)
fuera del campamento: es un sacrificio por el pecado.
15 Y tomarás a uno de los carneros y Aharón y sus hijos impondrán sus
manos sobre la cabeza del carnero.
16 Y matarás al carnero y tomarás su sangre y la rociarás sobre el altar
todo alrededor.
17 Y descuartizarás el carnero en (sus) partes y lavarás sus entrañas y sus
patas y las colocarás sobre sus trozos y sobre su cabeza.
18 Y dispondrás todo el carnero sobre el altar: es un sacrificio de holo¬
causto al nombre de Yahweh para olor agradable; es una ofrenda
delante de Yahweh (2).
19 Y tomarás el segundo carnero y Aharón y sus hijos impodrán sus
manos sobre la cabeza (del carnero) (3).
20 Y matarás el carnero y tomarás parte de su sangre y la pondrás sobre
la parte superior de la oreja de Aharón y sobre la parte superior de las
orejas de sus hijos — de la derecha — (4), y sobre el pulgar de sus manos
— de la derecha — (5); y sobre el pulgar de sus pies — de la derecha- (b),
y rociarás la sangre sobre el altar todo alrededor.
21 Y tomarás de la sangre que está O sobre el altar y del aceite de la
unción y asperjarás a Aharón, su vestido y a sus hijos y los vestidos
de sus hijos con él, y será santificado él con sus vestidos y sus hijos y
los vestidos de sus hijos con él.
(’) M: «y su estiércol».
(2) M: «es una ofrenda aceptable al nombre de Yahweh».
(3) El texto equivocadamente: «del toro».
(4) 1: «la derecha».
(5) I: «la derecha»; M: «de su derecha».
(6) M: «de su derecha»,
f) M: «que hay».
190
N EOF I TI I Ex 29, 12-
nanx bu m "pasxa xnanan nnnp bv pm xanx p aom
:xna*ran 'nio' Vs? *pn?n
m mas asna tvwei na mi nona m am nanrt ba aom
mnana 'ai Vi? moni jm'1?!? m xa-in mi nmVa pmn
ja na*? xana npm n's?a rm xa^a mi xnm mira rm
¡xm nxon nmarca
nirxn bv jmm' rr' 'uai pnx paao'i aon nrnn xaan rm
¡x-iamn
p xnana 'ai Vs? mm pnim manx n' aom xaam rr oiam
nim nrn
'nos *?s? jnni mía 'ia imm '[iJsdd1? loan xnan rm
¡nc?x"i *?sn
n'-iV "m natrV xm nVs? xnana 'ai Vs? xaan *?a n' moni
:xm '" mp pap xiinn
n bx pn'i' n' 'uai pnx -yiao'1 xr'in xaaa n' ao'm
:[X"ia'*T]
bw pnxa nmx on Vi? pm maax p aom xaam n' mam
p'Vx Vsn xran pn'n' pVx Vsn xram mían jm'mx on
¡aun mn ]a nnaaa 'ai *?s? naax m pmm xram jm'*?ia
pnx Vi? ’im xmaan mz?a pi xnaaa 'ai Vs? m naax p aom
'imaVi xm nnpm 'as? 'lia ama1? Vs?i 'na Vvi [puna*? V>sn
m'as? mía 'maVi 'iiai
12 NalX] [K]OT I HOTX] [n]DT 1 ¡ ’VTlD’ *?»] aaio’1? I 13 r’]
b» M l asna] aun p í | -a] rv'xa M | pn'Vs? m] [prrVjsn 1 1| 14 mira]
n”i[®a] M rrsn] n”sna M nn’a®a p] [nrra]®aa I nxun] nn[xt>n]
M 15 nmn] an I; nnn M n®xa] T'a I j 16 n'six] naa I
xnaaa ’ai] [xna]aa I aun p] [ai]tn I || 17 '[ijioo1?] 110 440 Nu
Ps c TM; ’iDDb in text |¡ 18 xin ... pap] '"a na®1? xm Vapna pap
M 19 [xaam] ara] in text xaini; aaaa x®’a M 20 n’anx p]
[n’Jaaa I xra’a i.°, 2.°, 3.°] [xr]a’ I i.°, 2.°; ’ra’a 2.° M; n’ra’a 3.u M
naax] [n]aa I I aun p] [air]na I I! 21 -a] n'xa M | bs '*?] [Vpa I :
n®a pi] ®aai I | xniam] 'aa I | ['puna*?] una*? in text.
21
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
191
Ex 29, 22-29
N EO F I T I I
22 Y tomarás del carnero la grasa y la cola (') y la grasa que recubre las
entrañas y lo que sobra del lóbulo del hígado y los dos riñones y la
grasa que hay sobre ellos y la pierna de la derecha (2) -porque es el
carnero de la investidura (3),
23 y una hogaza (4) de pan, una torta de pan untado con aceite y un pastel
de la cesta de panes ácimos que está delante de Yahweh.
24 Y lo pondrás todo sobre las palmas (5) (de las manos de Aharón y sobre
las palmas) (6) de las manos de sus hijos y lo mecerás como ofrenda de
vaivén (7) delante de Yahweh.
25 Y lo recibirás (H) de sus manos y lo dispondrás encima del altar sobre
el holocausto para olor grato delante de Yahweh: es una ofrenda
delante de Yahweh (!‘).
26 Y tomarás el pecho del carnero de la ordenación de Aharón y (lo) (,0)
mecerás como ofrenda de vaivén delante de Yahweh, y será tu porción.
27 Y consagrarás el pecho de la ofrenda de vaivén y la pierna de la ofrenda
de separación (n) — que ha sido (respectivamente) mecido (I2) o sepa¬
rada del carnero de la ordenación de (13) Aharón y de sus hijos.
28 Y será (14) para Aharón y sus hijos — como ley eterna de parte de
los hijos de Israel: pues es una ofrenda de separación (para los sacer¬
dotes); y habrá una ofrenda de separación de parte de los hijos de Israel
de vuestros (16) sacrificios santos (,fi): será vuestra (17) ofrenda de sepa¬
ración al nombre de Yahweh (l8).
29 Y las vestimentas (19) sagradas de Aharón serán para sus hijos, después
de él, para ser ungidos con ellas (2Ü) y para ser ordenados (21) con ellas.
(1) Depósito en ciertas razas de carneros, como los que se ven aún en Pales¬
tina, de gran cantidad de grasa.
(2) M: «de su derecha».
(:l) M: «de las investiduras».
(4) M: «una hogaza»; til «pan redondo», ’iggul.
( ) M: «la palma».
(' ) Olvidado en el texto por homoioteleuton; añadido en el margen.
( ) TM: tenufah: ofrenda de meneo que se mecía ante el Señor.
O M: «y lo tomarás».
f) I: «es (una ofrenda delante de) Yahweh»; M: «(es una ofrenda) aceptable
para el nombre de Yahweh».
(“') Texto: «los» por dittografía del v 24.
(“) TM: terumah: ofrenda que se «alzaba», que se «elevaba».
(I2) M: «que ha mecido»; pero prob hay que leer «ha sido mecido».
(") M: traduce mejor el sentido del texto hebreo: «de las ordenaciones, de lo
que pertenece a Aharón y a sus hijos».
(u) M: «y serán».
(,:>) M: «sus».
(,s) TM: «de sus sacrificios pacíficos».
(I7) M: «su»: cf nota 15.
(,H) M: «delante de Yahweh».
('*) M: + «de la casa (santa)» = del templo, del santuario.
(20) M: «de Aharón serán para sus hijos, después de él, para ser ungidos con
ella (= la vestimenta)».
(21) Lit: «para completar con ellas la ofrenda de sus manos».
192
NEOFITI 1
Ex 29, 22-29
no m nona m 'sm nann mi nmVxi xann xión p aom 22
-n xn “in mi nmVn fmn mi mas nsn p TTiuion
=x[i]n xmoVwxn xnm qvin xron npw mi
¡a nn "i" i»! mn nwoa nV'o nn^n n*?m nn on*?n nnm 23
m’ mp [n] •’T’üd n x*?o
<pm 'lian pn'Y» [^sd bv) pnxn 'ím] ’bo ^o 'íuni 24
onp idix pnrn
nnV nnVs? ^s? nnma 'ni bv mom pmT p pnrn Vapm 25
onp xin pnp onp xism
ieux [rr]rr *pim pnx*? -n xmoVpxn xnan [p] ns?i n ? aom 26
¡pVm1? "|V 'imi tnp
tznonx m fpnx ,“t xmtznaxn npp mi nmoixn nsn o1’ urrpm 27
mían pi pnxn p xmfipVtrxn xnan p
íunox anx Vxnrr na nn1? p oVs? o^pV niaVi pnxV nnn 28
paíimsx pmtznip noaia Vxnr na miV p vnrr iiznoxi x-’n
m'n norc1?
noVtroVi pna 'aína1? nina maV mm pnx1? n xonip nma1?! 29
ípn'T’ p-ip m pna
22 ixn ja] pxjna I | nn’Va] nir-Vo M | n] nm M | pn’bs; -r]
[pn'Vjsn I xra’-i] nrra’i M | xmabwxT] n’nfiabtpxi] M | x[i]n]
in text vid X’n 23 -iDai] Vnsn M | nbm] nV[m] M | xbo ja] [xbpa
I [-*t]] |a in text quod delet I qui ejus loco ponit "r; rrxn M I onp n]
[m]pn I|| 24 'Va] praem rr M | ’DD] fp M | [’DD bsn ... ”it]]
desider in text ex homoiotel; add in M || 25 *?apm] aom M 1
anp xw] xm [onp] I; ,vh nao?1? bapna M || 26 xnan [ja] nn]
in text ir loco ja; [xnjan ja nsia M | pinx1? ’i] ’bi I; [jmjx1? jvxt M
[rr]rp] pnrn in text || 27 tjinx n] [rpn]xn I | ^irix] *pix [prob leg
H’irx] M | enonx '*n] [«nsn]XTi I | -im ... xm^aVwT] xmaibron
in text; na1? rrxn na ]an pnx1? nm [leg na |a] ja na nrvnabtrxn M 1 1
28 rn’i] pin-i MH vna1?i] nai M | rrn1? )a i.°, 2.°] [mliba I i.°, 2.° |
noaia] ’ia I; [noa:] |[a] ita a I emendt; cf v 46 | pa'onip] pn[’onip] M I
pamunsx] pn[nwisx] M | i,,n nao?1?] anp M | 29 ’ona1?!]
+ n’a M j-inx1? -n] [pn]xp M l (l.°) pna ... imx1? n] imít1? n'xn
na n-anaV nma |a na1? pin-1 M | -ama1?] xafnna1?] I.
18. -ÉXODO
193
Ex 29, 30-39
NEOF1T1 I
30 El sacerdote que (*) viva tras él las vestirá durante siete días, cuando
entre a la tienda de la reunión a oficiar dentro del santuario (2).
31 Y tomarás el carnero de la ordenación (3) y cocerás la carne en lu¬
gar santo.
32 Y Aharón y sus hijos comerán (4) de la carne (5) del carnero y el pan
de la canasta a la puerta de la tienda de la reunión.
33 Y lo comerán porque con ello fue hecha la expiación para darles la
investidura (ti), para consagrarlos O; pero un profano no los comerá
pues son cosa santa.
34 Y si sobrare de la carne de la ordenación y del pan (8) hasta la mañana,
quemarás lo sobrante con fuego; no será comido, pues es (9) santo.
35 Y así harás a Aharón y a sus hijos: todo (10) lo que te he ordenado:
durante siete días los ordenaréis (n).
36 Y ofreceréis cada día un toro para sacrificio de pecado (12) en expia¬
ción; y ungirás el altar cuando tú hagas expiación sobre él; y le ungirás
para consagrarle.
37 Siete días harás expiación sobre el altar y le consagrarás y el altar será
santísimo; todo lo que toque el altar será santo (13).
38 Según este rito ofreceréis sobre (14) el altar: dos corderos de un año
cada día perpetuamente (15).
39 Uno de los corderos lo ofreceréis (16) por la mañana y el segundo lo
ofreceréis al atardecer.
(') M: «de sus hijos que (venga) tras (¿1>>.
(2) M: «en el santuario»,
f) M: «de las ordenaciones».
(4) M: «y comerá (Aharón...)».
(5) M: «(la carne) de las ordenaciones y las vituallas que hay en la cesta».
(8) Lit: «para completar la ofrenda de sus manos».
f) M: «y para consagradlos)».
(8) M: «de las ordenaciones y de las vituallas».
(9) M: «son».
(,0) M: «según este rito: conforme a todo lo que».
(n) M: «ordenarás»; cf vv 29,33.
(12) M: «para el sacrificio de pecado».
(13) M: «(todo) que ofrezca sobre el altar será santificado».
(M) M: «y según este rito ofreceréis sobre».
(’5) M: «de un año, perfectos (cf LXX), sin defecto, dos cada día, holocausto
perpetuo».
(I6) M: «y ofrecerás uno de los corderos»; I: «(un) cordero lo ofreceréis».
194
N E O F I T I I Ex 29, 30-
ptp»V Vis?' n xnnn p □"pa whd pnr' ttaV1 par
:xtrmp n'a m ruraira1? xwt
rp-ap anxa xaitra rv* Vwam non xrvmVrcxa xam nr
sana xVoa 'a nanV na xasaa xatra rp rm pnx pVnxr
¡xiaa par»
x&ap»V pn'T pap rr naV^aV pan noD' 'a pan' pVaxn
¡lira wap [«pnx Vdx'’ xV ■"n'rm pnrv’
na ap'm xass ti? nanV pi xninVpxa mtraa ttbt pxi
;xin wap max VDxn' xV xam n^n^xa
par nratr irp n^apsa na Vd pa njaVi pnxV nas?m
¡pn-T1 pap rp paVtrn
nnana rr’ ’anm xmca V» nr Vaa paapn nxonV uní
¡nar x^apaV n^rr 'nani aVs? innaaa
xnana ana n^rp trapni xnana "ai Vs? naan par n»a^
:tt?[*’]“TP vnrp xnanaa nap' n Va pcnp t znp
pnntr aa pnax xnana 'aa Vs? panpa pian [ajano pna
:xnnna xar Vaa pan
n^n1 paapn xnn xnax nr xaosa paapn n'iax ja nn rp
;xnirair -ra
30 ®aV-] ttna[V-] M xana ja o-pn] [nan]a p na ja M | xana ja]
[mn]aa I | Vi»’ -a] [Vis?]’! I | xtzmp rv'a na] [XBm]p n-a M || 31
smaVüNi] nnra[*?5?xa] M ¡ V&am] Viran™ in text || 32 pVaxa]
Viax-i M I xVoa ... xaaaa] [xV]oa n-xn mita nr nnviaVtrxn M | -a
xVoa] [xV]oaa I ¡I 33 as a’] noanx M l xirapaV] [xtrappVi M ||
34 a-ntr-] [a-njirx M | natraa] [na]tra ja I | nanV |ai xmaVirxa]
mita jai nnraVirxn M l nanV jai] nanVai I | a-aman] [a-n]m I ;
xm] pin M|| 35 na Va jaa] na Vaa xana pa M: q refert circellus
prob ex errore post aasm | n-apsa] [n-ap]s -a I | pap n- paVirn]
pap aVirn M | 36 nxanV] nnfxtsnV] M | Vaa] VaV M 37 -a
aap-] [aa]pa I | ®[’]ap ... aap- -a] [-] serius ins; nnaaa -ai V» a-ap-a
anpn- M || 38 V» ... [n]aao pna] Va paapn -a xan-o panai M;
aao in text I pane?] nnt? I I xa-ana ... pnnir] pan Día p paV® nitr
na-an nVa ov Vaa M || 39 paapn ... an n-] aapn nan naax na M I
paapn n-aax |a] [paa]pn xaax I.
-39
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
195
Ex 29, 40-30, 3
N E O F I T I I
40 Según este rito (*) con un cordero ofreceréis una medida de flor de
harina mezclada con un cuarto de hin de aceite de aceituna prensada
y una libación de un cuarto de hin de vino.
41 Y el segundo cordero lo ofreceréis al atardecer: lo ofreceréis como la
oblación (de cereales) del cordero de la mañana y como su libación (2):
será recibido (3) como olor agradable, sacrificio delante de Yahweh (*).
42 Será un sacrificio de holocausto continuo a través de vuestras genera¬
ciones (6), a la puerta de la tienda de la reunión, delante de Yahweh,
donde Yo os daré cita (6) para hablar allí contigo.
43 Y mi Verbo se citará allí con (7) los hijos de Israel y será santificada (8)
en medio de (o: en) mi Gloria (M).
44 Y consagraré la tienda de la reunión y el altar; y consagraré a Aharón
y a sus hijos para que sirvan ante mí (10) en el sumo sacerdocio.
45 Y haré habitar mi Sekiná (n) en medio de los hijos (12) de Israel y mi
Verbo será para ellos Dios redentor.
46 Y conocerán que Yo soy Yahweh, su Dios, que los saqué del país (,3)
de Egipto para que more la Gloria de mi Sekiná entre ellos. Yo,
Yahweh, su Dios.
CAPÍTULO XXX
1 Y harás el altar (para) disponer el incienso (14). Lo harás de maderas
de acacia.
2 Su longitud será de un codo y la anchura de un codo. Será cuadrado
y la medida de su altura será de dos codos. Sus cuernos saliendo de
él (,5) serán su altura.
3 Y lo revestirás de oro puro: sus cubiertas, sus paredes laterales todo
alrededor y sus cuernos. Y le harás una moldura de oro todo alrededor.
(') M: suprime «según este rito» de conformidad con el TM.
(2) M: «y como sus libaciones así le ofreceréis».
( ') I: «acepto».
(4) M: «acepto al nombre de Yahweh».
(*) M: «holocausto perpetuo a través de vuestras generaciones».
(6) I: «me daré cita»; M: «donde se citará mi Verbo con vosotros»; cf 30,6.36.
(7) M: «sobre los hijos».
(8) a saber, la tienda; pero probablemente hay que traducir con I (LXX, O,
Syr): «y seré santificado».
(9) M: «en mi Gloria».
C) M: «ante Él».
(ll) I: «la Gloria (de mi Sekiná)».
(,2) M: «la Gloria de mi Sekiná entre los hijos».
(,a) M: «que los liberté y saqué libres del (país...)».
(u) M: «altar de inciensos. De maderas de acacia». «Para» falta en N.
(,r>) M: «y en él serán sus cuernos» (es decir, formarán cuerpo con él).
196
NEOFITI ¡
Ex 29, 40 30, 3
mn ns'31 "[ion xm nsrm Erro ntpna n^o nVo nnVa» 4o
¡nmn xrnax os? panpn xmo pna man
xnsm nnxn nrmiDD nntrair mn nrr jinnpn xrmn xnax m 41
:Vnprr ■,v' D“rp pnp msm nnV mrr finnpn naoiai
pn paV ptxn •,v’ mp xia-T prca sana pm1? xinn n*?a 42
:)an ~|as7 nVVaaV
¡np’x un Enpm Vxiet un1? ¡an naa pmxi 43
cnpx mn m pnx nu xnnnia m xión p^a m ttnpxi 44
:xnnn n minan "aup xtriarca*?
;pns nVx1? pin1? na» uimi Vxnizr un un nrap ntrxi 45
□nsan xsnx» pnn' npax n pinnVx v’'’ xm nix arix pisnu 46
¡pinnVx nix pimrn nrarc npm [n]nwa*?
CAPUT XXX
:n,rv’ man pw pax nmap moaf1?] nnana mam 1
ma man nnira pax pmm -lír sana x-ns naxi nanx nax 2
;nnnp nan pin’
nmnp mi -mn mn p uVna mi iux m am mm "snm 3
^pai nm nnn Wd mV maní
40 na-an 2."] [n]i[a’an] I I panpn xnno pina] [pan]pn M 1 nmn]
nn I 41 naxn nnroaa] ñas nn[iaa] I 1 panpn naoiai] uaioiai
[panjpn p M | Vapn’ w anp] ”’n na®V Vapna M | Vapn-] [Vap]na I ||
42 pa’nnV ... nVa] [pan]!1? nrom nnVia M | ptxn] |anrx n I i
paV prxn] paV maa pmx m M || 43 uaV] ua Va M ®npnn]
[®npn]xi I np’x na] [njp'a M || 44 "'anp] namp M t 45
'n®xi] 4- np’x 1 1 'a na ’nra®] [leg ua] ma -ra Tira® np’ M || 46 m
npax] [np]sxn I xanxa ... npsx -n] [’x] p ppms pnrr npsxi npns M
xanxa] a I emendt [Nanx] )[a] cf v 28; [xan]xa I | [n]’-i®aV] n add
póster; n’n[®aV] I ¡ np’x] np’ M | nix] + xm M.
30 1 pa® ... nnana] [p]o®n pax pmp nana M || 2 nax]
nnax I ! naxi ... nax] naixi nanx naix M | naxi] nnax 1 1 pax] paix M
nnnp ... puin" nía] [nm]np pin’ nai [nía] M: cf 37, 25.
197
Ex 30, 4-13
N EO F IT1 I
4 Y le harás dos anillos de oro; los harás debajo de la moldura, a los dos
ángulos, en sus dos lados y será el sitio para los varales para con ellos
transportarlo (’).
5 Y harás los varales de maderas de acacias y los revestirás de oro.
6 Y lo pondrás (2) delante del velo que está junto al arca del testimonio
y delante del propiciatorio que está sobre el testimonio donde mi
Verbo tendrá cita contigo (:í).
7 Y Aharón dispondrá (4) sobre él incienso (5) de buenos aromas; Aharón
lo dispondrá cada mañana al preparar las lámparas.
8 También lo dispondrá cuando Aharón disponga las lámparas al atar¬
decer: un incienso (fi) a perpetuidad delante de Yahweh a través de
vuestras generaciones.
9 No dispondréis sobre él incienso extraño (= profano) ni holocaustos
ni oblaciones de cereales, y no derramaréis sobre él libaciones (7).
10 Y Aharón hará expiación una vez al año (8) sobre él, sobre sus cuernos.
Con la sangre del sacrificio por el pecado — (sacrificio) de las expia¬
ciones — hará expiación una vez al año sobre él, sobre sus cuernos a
través de vuestras generaciones. Será cosa santísima para el nombre de
Yahweh.
1 1 Y habló Yahweh (9) con Moisés diciendo:
12 Cuando vayas a levantar el total de cabezas de los hijos de Israel para
hacer su censo, cada uno dará rescate por su propia persona al nombre
de Yahweh cuando los cuentes (10) para que no (u) haya en ellos plaga
exterminadora en el tiempo en que los cuentes.
13 Darán según este orden: todo el que pasa (,2) al censo (,3): desde (?)
medio sido según el sido del santuario — el sido equivale a veinte
ma'in (14) — ; medio sido como ofrenda separada (,6) para el nombre
de Yahweh.
(1) M: «para llevarlo».
(2) El altar del incienso.
(3) Mejor: «citaré a mi Verbo»; cf 29,42 y 30,36; cf Sperber ad loe .
(4) M: «y dispondrás».
C) M: «inciensos».
(8) M: «inciensos a perpetuidad».
(7) M: «inciensos profanos, holocaustos ni oblación de cereales; y no derra¬
maréis libación».
(8) M: «se dará cita (prob hay error en el texto) en cada año. Con la sangre
del sacrificio por el pecado, (el sacrificio) de las expiaciones, se dará cita (?), cada
año habrá expiación». «Se dará cita», leer: «una vez».
(e) M: «el Verbo de Yahweh».
(,0) M: «en el tiempo en que estés (contándolos)».
(n) M: «y no».
(12) M: «ésta es la clase de sido que se apareció a Moisés en el monte Sinaí: como
un denario de fuego; y así le dijo: como éste darán todos los que pasen (al censo)».
C3) M: «a los registros» (lit: «números»).
(M) TM: gerah.
(,6) TM: íerumah.
198
NEOFIT1 I
Ex 30, 4-13
xnnr fmn V» nV-VaV mnn p n-V aas?n nnaa pprs? pnnni 4
n-n- pcaV nvvnxV pnnxV •’nn,i meo pin Vs? man
:)im
¡nna pan- -anm foin ps?x n’nns rv1 nas?m s
Vs?a nmsD aapi xnianca xnnx Vs? -a xnaac nap n-n- jnni 6
;pn naa *]V inrxn xnianc
nnmoa ns-íi ibs Vea pac pacía mcp ]nnx -íVs? no,i i
:]*inx n-n- nao- nn-i’-m n-
mcp n’n’ no' nncac -ra n-rxia n- jnnx nmoai 8
:pa-naV — cap xa-ana
pacm xV pcion pimai piVsn n-nai mcp a*?» pnon xV 9
:-iVs?
nnxcn aax |a xnca |ar xan nnnp Vs? -íVs? jnnx nsa[-]i 10
cap pc-naV nnnp Vs? -íVs? asa1’ xnca pt xnn n-nia-ca
:— a nacV xm D-cap
na-aV nca as? — VVai n
pina pn-i-iaV Vxac- -iaa pn-[a]i[c]o cxa n- Vapn max 12
-nn- xVa pnn- aa ann aa —a nacV ncsi )[i]pas aai
:pnn- aa anna pTa Vana |ma pna
n-a -s?Voa xs?Vo nuVs p naiao Vs? nasa Va pin- xaao ]ana 13
;— a nacV icasx xsVo xiVc xsVo xin psa pacs? xcaip
4 ppry] ]pT57 I | xmr] nn-ar I; cf Ex 37, 27 | 7170a1?] Viao-aV M;
cf 37, 27 | 6 Vs -a] ^sa I | bsa] [^-[a] I; *737 -a I; *?sn M sed ab
ipso M deletum 1 1 7 naca] aaoni M l map] jniap M || 8 mop
xa-ana] [xn-n]na inop M || 9 paom ... mcp] 7a1?» n-na pnop
[jiajoin xV -pon nmai M | n’aai] nx[nai] I | jnniai] xn[iai] I || 10
"IS3[']1] *n text tantum nsai ex text hebr | asa- ... jar xan] [sic] jaar
[aa]a- ni® Vaa [sic] par n-ais-a nxon aax 713 me? Vaa M | oax 70]
xsia I || 11 —] —a n-aa-a M || 12 7in-[a]i[a]o] jin-iiao in
text | 7[i]pas] 7’piB in text ! ann na] -nn-na 713ra M | xVa] xbi M ||
13 nava Va ... jana] -i-oa naioa nca1? -ann-x nsVoa xaisnn pa
aasia ^a 71171- 7'aa n-V aax 7’aa-m nirxa xana i’n M | miba 7a] 7a
prob deld: cf v 15 I naiao] n-na M | xenip n-a] [x®]aip I.
199
Ex 30, 14-24
N EOFIT1 1
14 Todo el que pasa por el censo, desde veinte años para arriba, dará
ofrenda de separación (') al nombre de Yahweh (2).
15 El que es rico no dará más y el que es pobre no dará menos de medio
sido al dar la ofrenda de separación (l) de Yahweh para hacer expia¬
ción por vosotros mismos.
16 Y recibirás el dinero de los rescates de parte de los hijos de Israel y lo
colocarás al servicio de la tienda de la reunión; y será para los hijos de
Israel para buen recuerdo delante de Yahweh, para obtener expiación
por vosotros mismos.
17 Y habló Yahweh (3) con Moisés diciendo:
18 Y harás una pila de bronce y su basa será de bronce, para lavarse, y la
colocarás (4) entre la tienda de la reunión y el altar y pondrás agua
dentro de ella.
19 Aharón y sus hijos se lavarán en ella sus manos y pies.
20 Cuando ellos entren en la tienda de la reunión se lavarán con agua a
fin de que no (5) mueran o cuando se acerquen al altar para oficiar
para disponer las ofrendas delante de Yahweh.
21 Y se lavarán sus manos y pies y no morirán y será (6) estatuto eterno
para ellos f ): para ellos y para la descendencia de sus hijos y a través
de sus generaciones.
22 Y habló Yahweh (3) con Moisés diciendo:
23 Y tú cógete los principales (*) inciensos, los mejores perfumes: mirra
escogida, un peso de quinientos sidos; cinamomo aromático, la mitad
del peso (9): doscientos cincuenta (sidos); y caña aromática, un peso
de doscientos cincuenta (sidos);
24 y casia: peso de quinientos sidos, según el sido del santuario; y aceite
de oliva, un hin lleno.
(*) TM: terumah.
(2) M: «ofrenda de separación de Yahweh».
(:t) M: «el Verbo de Yahweh».
(4) I: «y coloca»; M: «y (la) pondrás».
(5) M: «y no».
(6) M: «y serán».
(7) M: «estatuto a perpetuidad para ellos para siempre»,
f) Lit: «las cabezas de»; I: «la cabeza de».
O M: «un peso» (tql).
200
N EOFIT1 I Ex 30, 14-
narcV icnox jm kV's;1?! prc j'ntpy naa mrua Vs? nasn Va
nrrnsN rr jmaV xs?Vo nu*?DB nyr xV pomi uo' xb Tnsi
:|1DntfQ3 V» XIDaV "n
jaira jn^s1? nm jnm ^xacr ua nnV ja mipnio fjoa rr Vapm
¡jianirsi Vs? nasa1? •’•’•’ anp aa jna-rV ^xair na1? uimi xiau
ñaua*? mra as? ■•■•- ‘rVai
jaira j'a mm ’ripm imp1? trnn nmn croai irnn iva na»m
:p’a mu a jan jnm xnana pm xiai
íjim’rn mi jimm m nía 'uai jnnx jurapu
jinmanpa ix jima' xV*t x^aa jitrnpm xiau jaira1? jimbsaa
cap jnanp nmoaV xiratra1? xnana 'ai *?i?
aVi? □"pV jin1? unm jima' xVi jimVni jimm jiirnp'i
:jinm1?i jimia m'inT'n jinb
na’a1? mra a» ,v’ b'Vai
nxa irán bpn mna na j'aa juanea jnap nrxn "[V aa nxi
ntran mpi j'tram nxa ’mn *?pna xmiVs niran jiaipi j'y’ro
:jnpam nxa man *?pn
rm ntrai xtrmp ma •’sVoa j'y’ro nxa pan bpn nsrspi
:n3["]n xba
14 Bis in text nmua] ’ add ] nao] [aa] j[a] I; cf id 29, 28.46 et
v seq; aaa I | xb’yVi] V»1?! 1 || 14bis nraa | aa ja] aaa 1 xb’ybi]
bybi 1 íanox] ’-n nnimax Mil 15 mibsa] [mibs] j[a] I: cf v
praec; [nubjoa I ! xasa*?] 'aaV I || 16 n-ipaie] ñaupas M | ja
nn1?] nnVa I | jnbsV] jnbo by M | nasa1?] 'aaV M || 17 ,”] rraa’a
""a M|| 18 nwni] ñor 1; jnm M || 20 xbn] xbi M | jinmanpa]
’maapa M 21 anm] jrin-m M | ... D”pV] ay jan1? obybn D^p
obyb M | jvyaTbi] nr’fyatVi] M || 22 ■”’] ,v,n n’aa’a M || 23
•^xa] ara 1 | jaa’oa] prob leg j’iao’a et emend ’aoia; cf v 34; [pia]oia
M j-ybo nxa] [j’ybjon jYixa M | bpna] bpn M | nxa -nan i.°, 2u]
frían nxa I i.% 2.° | jnrnm nxa 'nan] jnwsm pnxa M || 24 ’yboa]
'yboa i N: i del | ni[’]n] ’ superadd.
■24
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
201
Ex 30, 25-36
N E O F I T I I
25 Y harás con ello óleo de santa unción ('), una mezcla de mezclador de
especias (que sea) un trabajo de perfumista. Será óleo de santa unción.
26 Y ungirás con él la tienda de la reunión y el arca del testimonio,
27 la mesa con todos sus utensilios, el candelabro con sus utensilios (2)
y el altar del incienso,
28 y el altar del holocausto y todos sus utensilios y la pila y su basa.
29 Y los consagrarás y serán cosa santísima: todo el que se acerque a
ellos será santo (3).
30 Y ungirás a Aharón y a sus hijos y los consagrarás para que sirvan
ante mí (4) en el gran sacerdocio.
31 Y hablarás (5) con (6) los hijos de Israel diciendo: éste será mi óleo de
santa unción por vuestras generaciones.
32 No será derramado sobre carne de hombre (7) ordinario (H). Y no os
hagáis otro igual a semejanza de él. Es santo y santo será para vosotros.
33 Quienquiera que mezclare otro igual y que pusiere algo de él sobre un
profano será extirpado del medio de su pueblo.
34 Y dijo Yahweh a Moisés: Cógete los principales inciensos (9), buenos
aromas (9): bálsamo, espiga (de nardo) (l0), mirras, gálbano (n) e in¬
cienso puro (12): de cada cosa el mismo peso.
35 Y harás con ello un incienso (13), un combinado (14), un trabajo de
perfumista, mezclado (15), puro, santo.
36 Y parte de ello lo molerás reduciéndolo a polvo fino y pondrás parte
de ello delante del testimonio en la tienda de la reunión donde mi Verbo
se citará (,fi) contigo. Será (,7) santísimo para vosotros.
(') M: en lugar de la «santa unción» lee: «(óleo) obra santa». El texto parece
equivocado.
(2) M: «los utensilios y las pilas y su basa»; «y el altar» (en hebreo); «y el altar
del incienso y el altar del holocausto y (?) todos sus utensilios» (se juntan parte de
vv 27 y 28).
(3) M: «que se acerquen a ellos (o. que los toquen) se hará cosa santa».
(*) M: «delante de Él».
(:‘) M: «hablarás» (tdbr).
('*) M: «a los hijos».
( ) Lit: «de hijo de hombre»; M: «de hombre».
(*) Lit: «idiota» (/VWin/c), en sentido de hombre sin oficio sacerdotal o real;
cf M. Kasher, Torah Shelemah, vol 21, Jerusalén, 1964, pp 35-36.
O M: no tiene la palabra «inciensos».
('") Cf Marc 14,3: «alabastrum unguenti nardi spicati ».
(IL) M: «y gálbanos»: resina maloliente sacada del arbusto « férula galbanifera» .
(,2) M: «amargo» (prob hay que leer bryrh = puro).
(1:‘) M: «inciensos».
O4) Es decir, una mezcla de ingredientes olorosos: una elaboración de diversos
componentes.
(,:“) Prob con sal. Sobre los diversos sentidos de la palabra y de lo empleado por
otros Targumim, cf M. Kasher, Torah Shelemah , 21, 43-44.
(I6) Mejor: «citaré contigo a mi Verbo»; cf 29,42 y 30,6.
(1:) M: «serán».
202
N E O F I T I I Ex 30, 25-
íam nira arca naii? nasa maa wnpn íam mz?a nn' nai?ni
nin' inpn
¡xnrrnun sins nn xian pira ir n'a 'mm
:xü“iDpT xnana nn nna nn xmna nn nía Va nn mine rv'
¡nn con nn «ara nn nía Va nn nnVi?n nnana nn
:^np nn'1 pna anpn Va punp onp pnn pnrr «npni
nnnnaa "anp nirarcaV pnrv> tinpni ’ann nn nn pnx nn
:nnan
’V pn mn’ iznpn íam nu?a namV VVan Vxiet na ai?i
¡pa'TrV
rrnna pnai?n xV nnianai n^an' xV unn tw nan xnwa Vi?
:paV nn' &np xin Enp paV
:rrai? n ]a 'xniri •’niVn Vi? nía jn*1 m n^nna □Dan nai
nVaiz? pap pao piaoa pop nrxn *]V ao nwaV •’•’*’ naxi
:mrr Vpnaa Vpna xnna nnaVi maVm x'oa
¡unpn m itaa aoa nan? d[i]dd nnap nn*1 nai?m
]aixn xiat pu?aa xnnna mp nía pni pTni nía pnc?m
¡paV nnn nrunp mp pn *]V 'naa
25 anpi ian] ®Tip [corr prob ian cf v 31] nan? M I nan?] na» M
27-28 ...] nmapa nnana m ¡rota nxi ¡rrn coa nn n-nva nn rrnxa
nsnpi :nia Va [leg? nn] nnn nnVsn nnana nn M: vv 27-28 in hac
recens partim miscentur 11 29 mp ... anpn] enpm fina anpn M |]
30 ”anp] nanp M || 31 na oi?i] na*?i M | bban] nann M | lam
irnpn] ©np lan M || 32 tn nan] taxi M | amn] < lótü)TY¡Q |
nmmsi] nmoini M sed prob emend nmoTai c TM; cf M. Kasher,
Torah Shelemah , 21 (Jerusalen 1964), p 35; cf etiam 30, 37 | ’nrr]
■mrr M|| 33 rrrrra] nrmai M u jo] do I ¡| 34 poon pop]
[po]on M | mnbm] M = galbanum | «Tía] ¡rmo M sed
prob emend rrvnn c TM || 35 mop] [leg ’Tiop] p-op M | o[i]oo]
in text [et in M. Kasher, Torah Shelemah , 21, pp 32-38] sed
□ido in text v 25 et hic in M; moo M || 36 jotíh] [|o]tx n I | inn]
pin- M.
36
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
203
Ex 30, 37-31, 6
NEOF1TI I
37 Y el incienso que harás no os haréis otro como él: será cosa santa para
vosotros (consagrada) al nombre de Yahweh.
38 Quienquiera que hiciese otro igual para deleitarse en él será extirpado
de en medio de su pueblo.
CAPÍTULO XXXI
1 Y habló Yahweh (]) con Moisés diciendo:
2 Mira, Moisés, que he designado y llamado (2) con el nombre bueno de
maestro (3) a Besalel, hijo de Urí, hijo de Hur, de la tribu de los hijos
de Judá.
3 Y le he confiado espíritu (de profeta, lee) (4) santo de (5) delante de
Yahweh en ciencia, en sabiduría, en conocimiento y en todo trabajo,
4 y para enseñar (6) artes y para trabajar en el trabajo artístico (7) del
oro, de la plata (8) y del bronce;
5 y en la talla de las piedras preciosas para engastar(las) y en el labrado
de la madera, para trabajar en toda clase de labores (9).
6 Y he aquí que Yo he puesto con él a Oholiab, hijo de Ahisamak, de
la tribu de los hombres de Dan (lü) y he puesto en los corazones de
todos los hábiles de corazón (") talento y harán (12) todo lo que te he
ordenado (13):
(1) M: «el Verbo de Yahweh».
(2) M 1°: «he aquí que he ungido y llamado»; M 2.°: «que me he acordado y
he llamado con buen nombre desde la eternidad».
f) Maestro o rabban , nombre que solía darse a los presidentes de las acade
mias palestinas. I: suprime este titulo. En 35,30 N lee(?) rbxv («excelencia»).
(*) El texto está corrompido. Cf aparato crítico. Prob leer «de profecía» (en
vez «de profeta»).
(5) M: «(espíritu) de ciencia de (delante...)».
O M: «para enseñar»; cf 35,32.
f) M: «y para trabajar el labrado artístico del».
(8) M: «y de la plata y el labrado artístico del».
O M: «y en el grabado de las piedras preciosas de los engastes y en el labrado
de la madera para ejecutar toda clase de labores».
(10) I: «(de la tribu) de Dan».
(") En la Biblia «corazón» suele ser sede del conocimiento; cf 35,10
(,2) = «para que hagan».
(13) M: «ordenaré».
204
N EOFIT1 i
Ex 30, 37-31, 6
jiaV 'Tinn unp jiaV pusn xV nrnana nasm nmopi 37
^n naw1?
¡rv’ay na ■•xmm nn nnnnaV nnrna nny n “ni 38
CAPUT XXXI
na’»1? ntra di? vi*' VVai 1
-nn na mu "n VxVsa pn 3ü otra nxnpi man nwa nn 2
mmn nm xtntr ja
naana mp ja wnpn [?]anp nn nn rv>as7 naVtrxi 3
:mas Vaai nanai [íJinVaoa
xaoa nuaixai mm rmaixa "naaVi juaix xaVaVi 4
wm nuaixai
Vaa “jara1? xcp rvnim xnaVpxV xnaa xnx nuaixai 5
:XT317
,"i[3i]“i xas® ja “laonxn m3 ax^Vnx rv rras mw xn mxi 6
n na Va rr jnasn naan mw nV nnn Van nVai jn
:“|m mps
37 naonn] nas?n —t M 1 1 38 ñas?’ ’n] [najan I | nniia] mían
[leg nnnan] M | na] u ja I.
31 1 '"J ”H nna’a M || 2 nxnpi man] rmpi man xn M i.° l
ao ... man] xaVa ’av ja ao moa mnpi nnann M 2.0 | VxVxa jann]
[VxVjsa I | xoao p] xoaoa I || 3 ’an] leg? [nnjian | ja ... -an]
ja naann M | anp] vid leg np, id est, onpn nn loco ’an nn; cf 35, 31
et Ps 31, 3 | [VjanVaoa] jmVaoa! in text || 4 Cf 35, 32 | XDVaVi]
[x]s[V]aV M | nuaixa naaaVi] [njuaix naa’aVi M | xaoa nuaixai
maixai] [mjiaixi xaoai M | xom] [xonjn I || 5 Cf 35, 33 | niaVm
nras ? Va naa-aV nm’p muaai nrmaVoxn nrao nnax M || 6 nna
■jaomxn] [-[aoj’nx na I | xoao ja] [xjoaoa I | jn n[a:i]n] in text man;
;pn 1 1 Van 'aVai] Va aVai M | rnpo n] 'pon 1 1 mps] npax M.
205
Ex 31, 7-15
NEOFITI I
7 la tienda de la reunión y el arca del testimonio, el propiciatorio que
está encima y todos los utensilios de la tienda (]);
8 la mesa y sus utensilios (2) y el candelabro (de oro) puro y todos sus
utensilios y el altar del incienso;
9 el altar del holocausto y todos sus utensilios, la pila y su basa,
10 las vestiduras litúrgicas, las vestiduras sagradas (3) de Aharón el sacer¬
dote y las vestiduras de sus hijos para el servicio litúrgico (4);
1 1 el aceite de la unción y el incienso aromático para la santificación (5).
Haréis todo (6) lo que te he mandado.
12 Y Yahweh (7) habló a Moisés diciendo:
13 Y tú habla con los hijos de Israel diciendo: Debéis ciertamente guardar
mis sábados santos pues son una señal (8) entre mi y vosotros por
vuestras generaciones para que sepáis que Yo soy, Yahweh, el que os
ha santificado (9).
14 Guardaréis el día del sábado (10) porque es santo para vosotros. Quien
lo profane será matado, porque todo el que haga en él trabajo (n), tal
persona (12) será extirpada (13) de en medio de su pueblo.
15 Durante seis días se hará (14) trabajo (15) y en el día séptimo habrá el
sábado del descanso, cosa santa delante de Yahweh (,fi): todo el que
haga trabajo (en el día del sábado) (17) será irremisiblemente matado.
(') Lit: «de su tienda»; prob está equivocado el texto.
(2) M: «(y) todos sus utensilios».
(3) I: «(las vestiduras del) santuario».
(4) M: «(para servir) delante de Él en el sumo sacerdocio».
(5) El texto dice qiddus , lavado de manos y pies antes de oficiar.
(®) I: «según todo».
(7) M: «el Verbo de Yahweh».
(**) M: «esperanza entre mi Verbo y entre». Prob hay que leer «sábados» en vez
de «esperanza».
(9) M: «que mi Verbo os santifica».
(10) I: «el sábado».
(n) M: «el que hace en él trabajo».
(,2) I: «(tal) hombre».
(13) I: «será extirpado».
(14) I: «harás» (con LXX).
(15) 1: «el trabajo».
(16) M: «al nombre de Yahweh».
(,7) Añadido por el copista de las notas entre lincas.
206
NEOFITI I
Ex 31, 7-15
Va m "Vs? "a nmiDD na nnnn®1? ninit na xibt prca rr i
triáawa •’ia
rrnma na na» Va m nrran amia na ai» m mine m 8
¡mapa
rn'T-a D'oa na nava na aia Va na nnVsn nnaaa na 9
aia nznaV na xma pnxV xomp "anaV na nw»w nmaV na io
:naaaaV
nnps "a na Va Enn'pV naaoa naap na «mam xmr» na n
:pnns?n in"
na'aV ntraV v’'’ n»xi 12
mnx pnan "trnp aic? n" mnV n»"»V Vxnttr nn a» VVa nxi 13
nnznpn xm mx Días snaV jia’nnV pan-ai "ra xm p"o
••lian-’
nVüpna n-n* Sean p piaV xm unp mnx nnao nv m pnam 14
xmn n»Bi "irntpm nnms? na nasa n na Va max Vapn"
mnas? na
aap snp nnmrc nao? n"s?arc naval nn-ns? nas?n" par nm? 15
¡Vüpn" nVüpn' [nnarc ora] nams? ñas?" -a Va """
7 nnnnwV] [nrvn]n®a M | ’a] rvxa M | ’Vs? "a] ’V»a I | rraira]
cf 26, 18.26 | 8 nía] mxn Va M nna] mxa M | rnapa] nmiapa
M || 9 nía] nixa M | o’oa] trob M || 10 nirair] [w]iaw I
xsmp] praem rra I | pnxV] in text + pan quod deld | niraipaV]
+ nnan nmna namp M || 11 na Va] Vaa 1 1 n’aps h] [rralpsa I
12 ’”] '"i n’na’a Mil 13 awV] awV I | a-a ion ja-o] pa nnaw
pi ’aa’B M: sed prob leg nnaw var lect pro ’aw | ton] ton I: cf TM |
pan’ ... "•’] [pa]rp papa ’naaa M || 14 nnair dv] [nn]air I | aasr ’a]
■sra 1 1 na’as? na aasr ’a] na-as? n’a aas? ’a M | arnirm] [leg ’nn] ’vr I
ncai] K©3K I | na] 11 ja I || 15 nm] nnirtt M | aa»n’] [na]s?n I 1
na’au i.°] nrn’a’s? I i.° | nn’atf] nnair 1 1 ’” nap] ""a nawV M | aasr ’a]
'ir a I; aasn M | na’as? 2."] na’a’S? I 1 [nnair ova]] superadd ab aut
var lect qui d$let verba sequentia n-as na tonn nirsi 'toruna quae in
text veniunt Ínter 2.1’ na’as? et Vapn- :[nna]ira xaaa M.
207
Ex 31, 16-32, 3
NEOFITI I
16 Y los hijos de Israel guardarán el día del sábado celebrando el día del
sábado (!) a través de sus generaciones, como perpetua alianza.
17 El sábado será un signo para siempre entre su Verbo y los hijos de
Israel, porque Yahweh creó (2) los cielos y la tierra en seis días y en el
séptimo día hubo descanso y reposo delante de Yahweh (3).
18 Y cuando acabó de hablar con él en el monte (4) Sinaí dio a Moisés
las dos tablas del testimonio, tablas de piedra (5) escritas con el dedo (6)
del Poder de delante de Yahweh.
CAPÍTULO XXXII
1 Y vio el pueblo que Moisés tardaba en bajar de la montaña y se
congregó el pueblo junto a Aharón y le dijeron: Levántate, haznos un
dios que vaya delante de nosotros (7) pues este Moisés, el varón que nos
sacó del país de Egipto, no sabemos cuál ha sido su fin.
2 Y les dijo Aharón: Romped (8) los zarcillos de oro que hay en las orejas
de vuestras mujeres (9), vuestros hijos y vuestras hijas y traédme(los) (10).
3 Y se arrancó todo el pueblo los zarcillos de oro que había en sus orejas
y los trajeron a Aharón (M).
(’) M: «haciendo (7/7/ «siendo hacedores del») el día del sábado».
(2) M: «y perfeccionó (o: «acabó») el Verbo de Yahweh».
(3) M: «delante de Él».
(4) M: «desde el monte».
(5) Ps: + «de zafiro del trono de la Gloria, de cuarenta seas de peso».
C) También Onqelos traduce con «el dedo de Yahweh» en vez de con «dedo
divino», a pesar de que evita los antropomorfismos.
( ) Estas palabras están en texto hebreo sin traducción aramaica, porque como
se dice en M: «se lee, pero no se traduce»; Misná Megillah , 4, 10 y M. Mac Ñamara,
The New Testament and the Palestinian Targum to the Peniateuch, Roma, 1966.
pp 48-49; y cf Introducción general de la ed de Neofiti 1, vol I, p 62*.
(H) M: «arrancad».
(9) M: «que hay en las orejas de las mujeres».
(,0) M: «(traedme)los».
(Il) M: «que había en sus orejas y los trajeron a Aharón».
208
N EOFITI I
Ex 31, 16-32, 3
pnmV xnao? ur ir1 nai?aV xnam xar rr Vxisr '23 píen ió
:a*7S7 m'p1?
nnü mis a*?»1? xnaiz? xn p'D Vxnr ma pai nnsa pa n
n'n mu mn rrr'nrc xsrai xi?nx m xnw m xna par
:w mp
pmiV pin mon [xjmsa rras? nVVsV dVipx na nrcaV ann is
:w mp |a man i?asxa pavo pxn pnmV xnnno
CAPUT XXXII
Vi? nai? unarrxi xms |a nnnV nrca vinffx anx xai? pam i
□nx mmsV laV’ nrcx mnVx uV nrci? mp rVx naxm pnx
na p»T* px rrV ansm xi?nx )a jrr pox n xnai nc?a p
:nsioa nrn
pama pa’w mxa n xanm x^mp ñas pnx pnV naxi 2
rjmV pmxi panm
rvnV pn^xi pn-nxa [n] xanm xnrnp rr xai? Va ípnsi 3
¡pnx
16 una® ... ñas?»1?] aun xar n’ pía» pin»1? M | n1?»] [o1?]»! M
17 nn®] nn®’x M | '”] m nnms Wdfi M | w mp] nmp M |
18 n'wx na] [dV]®xi pra M | [x]moa] [Napa p M | pnriV] [fl'mV I;
'rmV M pnviV 2."] [p]mV I.
32 1 nrwx] [nn]®’ I; [leg ’n®] n® M | xma p] [xnpaa I | naxn
insP ... rVx] vba haec habentur tantum in textu hebraico quia ut
notatur in M onna «Vi xnpi: haec prohibido non habetur in Misna,
Megillah 4, 10 pro Ex 32, 1-20, sed tantum pro Ex 32, 21 ss [pro Ex 32,
24 tantum sec RaSi]; cf Gn 35, 22 | pox n] 'xn I | xinx p] xa I 1 1
2 ñas] na? I; ipna M sed haec var lect ab ipso adnot vid deleta
pa’®i "nxa n] [’i] ’an I; n”®] -ya®aa rvxn M | pmxi] + pnrr M 1 1
3 xannn] [xan]n n 1 1 [n]] desider in text: add in I; 'an 1 1 pnx ... [n]]
pnx rmV pnm pmxi pns?a®aa rrxn M.
19 ÉXODO
209
Ex 32, 4-11
N EOFIT I I
4 Y lo recibió de sus manos y lo echó en el molde y lo hizo un becerro
de fundición. Y dijeron: Este es tu dios , Israel , que te ha sacado del pais
de Egipto (’).
5 Y vio Aharón al profeta Hur delante de él (2) y tuvo miedo y construyó
un altar delante de él y Aharón echó un pregón (3) y dijo: Para mañana
fiesta delante de Yahweh (4).
6 Y se levantaron temprano al día siguiente y dispusieron al lado de
ellos (5) holocaustos (6) y trajeron sacrificios santos y el pueblo se sentó
a comer y a beber y se levantaron a divertirse licenciosamente (7) en
cultos extranjeros.
7 Y habló Yahweh (8) con Moisés: Ve, baja, porque tu pueblo que sacaste
libre del país de Egipto se ha corrompido (9).
8 Pronto se han desviado del camino que les ordené: se han hecho un be¬
cerro de fundición y se han prosternado ante él y le han hecho sacrificios y
han dicho: éste es tu dios , Israel , que te hizo subir del país de Egipto (1(l).
9 Y dijo Yahweh (8) a Moisés: Es manifiesto ante mí (n) este pueblo y
he aquí que él es un pueblo duro para recibir (12) enseñanza.
10 Y ahora, cesa tú mismo (13) de pedir delante de mí misericordia sobre
ellos y se encenderá (14) mi cólera contra ellos y los aniquilaré (l5), pues
ante mí hay poder para constituirte (a ti en un pueblo) (16) mayor y
más fuerte que ellos.
11 Y suplicó Moisés delante de Yahweh (17), su Dios, y dijo: ¿por qué,
Yahweh (1H), se enciende tu cólera contra tu pueblo que sacaste libre
del país de Egipto con tu gran poder (19) y con tu brazo alzado? (20).
O Estas palabras están sólo en hebreo.
(2) M: «y vio Aharón a Hur sacrificando delante de él».
O M: «y gritó».
(4) M: «y echó Aharón un pregón, diciendo: Ojalá que el sacrificio sea contra
él como la fiesta de los malos delante de Yahweh, mañana».
(5) Prob se trata de una dittografia que hay que suprimir.
(“) M: «y acercaron (= ofrecieron) holocaustos».
( ) M: «divirtiéndose licenciosamente».
O M: «el Verbo de Yahweh».
(9) M l.°: «ha corrompido sus buenas obras»; M 2.°: «(ha corrompido) sus obras».
(lü) En hebreo; no traducido al arameo.
(") Circunloquio targúmico por «veo».
(l2) M: «duro de cerviz para recibir».
(,3) M: «y ahora déjate (de pedir) y se encenderá mi cólera».
(,4) = «para que se encienda».
(K*) = «los aniquile».
(J") Falta en el texto y está añadido interlinealmente por el anotador. M: «y te
constituiré a ti, Moisés, en pueblos». M. Kasher, ob cit ., p 104, lee equivocadamente
«jefe» (rysyh) por «Moisés».
(' ) M: «y Moisés empezó a pedir misericordia delante de Yahweh».
(1H) M: «(¿Por qué), pues, Verbo de Yahweh...?»
(,w) M: «de Egipto con tu poder».
(20) M: «y con brazo alzado».
210
N EOFITI I
Ex 32, 4-1 1
nax'i nnoa Vis mps’! xddieo nrr nmi prrT p Vnpi 4
¡ansa pnx» -pVsn -wx ‘jx-rcn "f’nVx nVx
t-dxi -nmp rma nial Vmi viD-ip xm *nn rp pnx xam 5
nnn1? mp xin naxi pnx
pump nosi impi pi*?s irr1?» mcn x-mm xar p mpxi 6
:mD] xinVcrt namaV mpi mBraVi Vs'»1? xas íam
ppns npmx n -ps íVan onx mn *?tx n^a ds *’’'■• V*?ai 1
:Qnsaa xsnx p
naoa bis nnb mí ’pnrv mpa n xmx p snoa ptio 8
-pbsn arcx bx*w -pnbx nbx nax'i ib man ib nnnttri
¡Dnua pnx»
nbapb pmp os xm p'bxn xas ir 'mp 'bi ni?»b ■'•" n»xi 9
:prx pblX
’nn fppnn mp pnbs pana 'saab p -pm si» |sai 10
[naixb -|m] nnaab 'mp nb»' rvxi pnrr xirmxi pna
:pm» xopni nan
npox n iasa -pin «pprr n n»b naxi nmbx *'•’*' nap nma 'bxi 1 1
mnbüi» -|snnxai nan -|bma anuan xsnx p ppns
4 D’-isa ... mips?'!] text hebr tantum; vba aana wix asa üa-a npn
afferuntur lingua a ramaica in textu, lingua hebraica in M: cf v 1 |
5 naap x-ai ... xam] naap coi am rr pnx xtm M | ana1? ... naxi]
ana aap n-snra ja nina 'a xoai 'na nnn xa’ aaxi pnx naxi M |
naxi] «api M || 6 pib» jmb» nací] jmby prob del; 'bs lanpi M
roai] [n]o’ai M | namab] pama M || 7 '"a n-aa-a M l iban]
n^ao pmaais? ib’an M; pmnai» [’n] M | np-DX -a] [np’jDxa I | -a
ppno rp-ox] 'na np-ax -a M | xsnx ja] [xsn]xa I || 8 onxa ... ws]
tantum in lingua hebraica: cf vv 1.4 || 9 w] ,v,n maa’a M | p’®p
nbapb] nbapab bap mrp M | nbapb] [nbap]ab I | prx] pin M ||
10 ana ... jvai] [a]na «ppnxi -pa naax mai M | ’saab] psja'ab I |
[naixb] ... aba’ mxi] n®a ira ’ia’xi [sic leg et non nnrn ut legit M.
Kasher, op. cit., 104] n”aixb M | [naixb “¡n-JJ desider in text; add a I ||
1 1 w aap ... 'bsi] oap ]a pana yianab mra ’an M | n] maa-a ]»a
”’a M | xsnx ¡a] [xi?a]xa I | -pna ... xsax |a] -|b”na a’asa ]a M
nnboia isaaxai] nboia yaaxai M.
211
Ex 32, 12-18
NEOFITI í
12 ¿Por qué, pues, habrán de decir los egipcios: para su mal los sacó, para
darles muerte en los montes y para aniquilarlos (l) de sobre la super¬
ficie de la tierra? (2). Vuelve, pues, de tu fuerte ira y haya arrepentimien¬
to delante de ti (3) del mal que has determinado traer (4) contra
tu pueblo.
13 Recuerda a tus buenos amigos (5), a Abraham (6), Isaac e Israel, tus
siervos, a los que juraste por el nombre de tu Verbo y con los que
hablaste: Multiplicaré vuestros hijos O como las estrellas (8) de los
cielos y daré a vuestros hijos 0*) toda esta tierra que he dicho y la
heredarán por siempre.
14 Y hubo arrepentimiento de delante de Yahweh del mal que había
determinado traer contra el pueblo.
15 Y volvióse y bajó Moisés del monte y en su mano había dos tablas:
tablas escritas por sus dos lados; estaban escritas de uno y otro lado.
16 Y las tablas eran obra del Poder (,0) de delante de Dios y la escritura
era escritura grabada (n) de delante de Yahweh, grabada sobre las
tablas.
17 Y Josué oyó el ruido del pueblo agitado (12) y dijo a Moisés: Hay ruido
de cuadros de combate (13) en el campamento.
18 Y dijo: No oigo yo la voz de guerreros que vencen en el combate (H)
ni oigo yo la voz de hombres débiles que son vencidos en el comba¬
te (15): yo oigo el ruido de los que patean en el culto extranjero: ruido
de gente que patea.
(*) M: «los egipcios diciendo: para causarlos mal los sacó, para matarlos en
los montes y para aniquilarlos».
(2) I: «(de sobre) la tierra».
(3) M: «y ten compasión de...».
(4) M: «traer(lo?>>.
(5) Mejor: «por tu misericordiosa bondad».
(6) M: «en tu misericordia (?) a Abraham».
(7) M: «multiplicar multiplicaré la descendencia de vuestros hijos».
(8) M: «(como) estrellas (?)».
(*) M: «a la descendencia de vuestros hijos».
( °) M: «(obra) del dedo del Poder».
(n) Sobre el significado de mfrs , cf M. Kasher, ob cit , pp 124-125.
(12) M: «que ponía descontento».
C3) M: + «oigo yo».
C4) M: «de hombres, guerreros que salen y cantan para la guerra» (lit: «para
los cuadros de combate»).
(I5) M: «en las formaciones de combate».
212
NEOFITI I
Ex 32, 12-18
pnrri^Bp*? pnnp] pox pnnffn'? non*? ansa pna" )s?r> na1? 12
*]pn ]a ]»a ~mn xs?nxn ’ss nV’s?» parr xs^a*?! rrnntja
:*jas bv nn1? max n xnera V» -janp ínn nm "pin
n “pnns? VxntrVi prisT1? amax1? nao *i»ma nanx 13
naiaa pana ir* mox pna» nbbai "pan arca pn1? na^p
ns? nir* pión1'! pana1? jnx maxn xnn xs?nx Vai xnrc
:abvb
¡xas? *?s? rrnv’»1? nax n xnora *?s? w anp ja mn mm h
]a pana pmi1? 'ra ni1? pnni xma )a ns?» nnr piai 15
¡pana prx meo p )ai xnan p )a pnnao pan
anp |a noa ana xanai prx anp p nman ñas? x^mbi 16
¡nm1? *?s? pipn xm w
xanp nno bp ntraV naxi pa^a xas?n pn*?p ít s?cnrr san 17
¡xnni£?aa
prcbn bp xVi s?air nsx xanpa pnsn pnas bp xb naxi 18
s?au? mx rrnas xsnVsa po*?pa bp s?au? nsx xanpa pnssnan
:po*?pa bp
12 xsnraVi ... a-nsa] finn’ p’DX finn’ niraaa1? bbn ja na’a1? nasa
pan’ n’S’B-’n1?! rmiüa pnrr nVapaV M | pan)’]] in text pnmfpDX]
xs’ira1?! ... pamVap1?] n,x[nral?,i] nmnaa parr aVopa1? I | xanxa -bx]
’ixn I | ba ... inn nnn] Va orani M | max -n] 'xn I | ’rraV] arr ,nv,aV
[prob leg rrmaV] M || 13 ... pana] [onn]axV [leg? *p'] panna
M | nap m] [na-^pn I | pana m nox] pana n’’int rr nox rrnoa M
...] paa M : fort pertinet ad praeced M (paa pana), fort leg est paa
et tune esset var lect pro ’aaptaa] ] nnaxa] [ma]x ’n 1 | pana1?]
pana n’nntV M | nVaV na] [aV]aV M || 14 anp ... mm] rvnni
np min M | xnira] [xrfjuzra I | nax ’n] [na]xn I || 15 xno ja]
[xn]ioa I I ja ja] jaa I | prx] jian M || 16 naa] naia I | aman]
'an aasx M | prx] jnn M | pipn] leg p’pn c M '| 17 j’a”a] pirana
[leg ptraaa] M | xaap] + aair x:x M || 18 xanpa ... pnai] paa:
nanp 'nao1? j’nar J’psn pnan M | xanpa] nanp naca M | xinVDa]
jn[Vsa] I.
213
Ex 32, 19-27
NEO FITI I
19 Y sucedió que cuando se acercó al campamento y vio el becerro y las
danzas (*), se encendió la ira de Moisés y arrojó de sus manos las tablas
y las quebró al pie del monte (2).
20 Y cogió el becerro que habían hecho y lo quemó con fuego y lo molió
hasta que quedó reducido a polvo y lo esparció sobre el agua y lo hizo
beber a los hijos de Israel (] ).
21 Y dijo Moisés a Aharón: ¿Qué te ha hecho (3) este pueblo que has
traído sobre ellos grandes pecados? (4).
22 Y dijo Aharón a Moisés: No se encienda la ira de mi señor; tú conoces
al pueblo que (5) son malos (tí).
23 y me dijeron: haznos un dios que vaya delante de nosotros (*), porque
este Moisés que nos sacó del país de Egipto no sabemos cuál ha sido
su fin.
24 Y les digo (7): ¿Quién tiene oro? Desprendeos y traédmelo. Y lo
arrojé a! fuego v salió este becerro (’) (8).
25 Vio Moisés que el pueblo estaba desposeído, pues habían perdido la
corona de oro que había en su cabeza —pues el Nombre propio (9)
estaba grabado sobre ellos — (y que) porque (10) no habían escuchado
a las palabras de Aharón se habían creado (ll) un mal nombre por
generaciones de generaciones (12).
26 y Moisés se puso en pie a la puerta (13) del campamento y dijo: El que
sea temeroso delante de Yahweh venga junto a mí. Y se congregó junto
a él toda la tribu (,4) de Leví.
27 Y les dijo: Asi ha dicho Yahweh (l5), Dios de Israel: Poned cada uno
su espada sobre su costado y pasad una y otra vez de puerta en puerta
en el campamento y cada uno matad al propio hermano, cada uno al
propio compañero, y cada uno a su pariente.
(!) Texto hebreo sin traducción aramea.
(2) M: «debajo (= al pie) del monte».
(3) M: «han hecho».
(4) M: «un gran pecado».
(s) M: «que la mala inclinación se ha apoderado de él y le ha inducido a obrar».
(8) M: «que causan descontento».
(7) Se puede traducir: «y les dijo»: «dijo», traedlo «a él» por respeto a Aharón.
(*) M: «y les dije: quienes tengan oro: desprendeos (despréndase) y traédmelo
(y tráigamelo), y lo trajeron y lo eché en el fuego y entró el tentador (satán) en medio
de él y salió de él la imagen de este becerro».
(*) De Dios: el tetragrammaton: Yahweh.
(I0) M: «y porque».
(n) M: lit: «se crean» (= se creaban).
(l2) M: «entre las generaciones».
(Ia) Ps: + «del Sanhedrín del campamento».
(,4) M: «(todos) los hijos de».
(15) M: «el Verbo de Yahweh».
214
NEOFITI I Ex 32, 19
nnn ppm mbnni V3s?n nx xnn nnnvaV onp no mm
:xmt?n nVoTO pnn' norn irm1? n* nT j» pVtn ntz?»n
Vo ti pn nrx ns? jntm a?xo ws *i»x V3s?n nx npn
:*?xnv ■•33 nx pm D'an
pmbs? nn^x anx p,lrxn xas? -\b tos? na jorix1? rrc?» naxi
¡ponon poin
xas? ir non nx wn xnn ppn' xV ntra*? jnnx naxi
¡ps'x pvo anx
ntra pn anx ísaob nV1 n»x an^x nb nrcs? ^x noxn
¡'■’D’oo mn na ps?T- px m1? ansian xs?nx |a im pax n
pxo moVrcxi ■’*? n’n’ íom mn*1 ipno xonn [ja1?] pnV naxi
¡mn V2s?n xas^n
xonnn xV^o is?no anx prx ps?no anx xas? m n®» xam
is?a® xb n b>s? pmVs? pyn nano» na® mnn pmvno mnn
:pnn nnV va a® pn1? pip pnxn n*?'»1?
'nn1? •’n'''' anp )a *?nnn ¡a naxi nnn®» s?nna nti?a m1? api
nVn 'ü3® Vo mnn1? iwonxi
*?s? monn nos pi® Vxnvn nnVx nax pno pn1? naxi
nnx m nos ibapi xnntrao s?nnV s?nn j» mm nos? non
:n-onp m non nnon m non
19 anp na] arp? pin M | m^nai ... xti] text hebr tant sine
vers aram: cf v 2 | mV] xnimV in text | xmtn nVs’Ba] xma mnn M
20 Text hebr sine vers aram: cf v 2 || 21 nal?] nal? M pain
panan] nan nain M || 22 prx pira onx] nü^n? nara xnan onx
nasa1? rr1? o ni xim ma [bis] noVa? mra M | para] paros» M || 23
iris1? ... inaxn] text hebr tant sine vers aram: cf v 2 | ’Vx] 'V TM |
pox n] [po]xn 1 | xmx ]a] [xm]xa I | onxan] [on]xa M || 24
xmia rrnpVcn [deld?] txi -V pmxi ipno am n-1? mxn ja pn1? nnaxi
pnn n*7jj? man nr» pon nnia [bis] mao Vin M | [ja1?]] pa1? jx1? in
text ’V] in text m1?; n delt ab aut var lect | ntn ... ina1?BX'i] text hebr
sine vers aram: cf v 2 || 25 prx] pin M | imc] roño I | xV^a]
nWa 1 1 bro] *?m M | x1? n] x^n 1 1 pip] pip M | db] oto 1 1 nn1?] pn I |
pn nV] xm na M || 26 ’üaB] na M || 27 w] ”n nna’a M 1
ntm] [n]itm I mn ja] [»]nna M.
27
19
20
21
22
23
24
25
26
27
215
Ex 32, 28-35
NEOFITI I
28 Y los hijos de Leví (’) hicieron según las palabras de Moisés y cayeron
del pueblo en aquel día como tres mil hombres.
29 Y dijo Moisés: Completad la ofrenda (2) de vuestras manos (3) hoy
delante de Yahweh, porque habéis golpeado cada uno a su hijo y a su
hermano para que ponga hoy bendiciones (4) sobre vosotros.
30 Y al día siguiente Moisés dijo al pueblo: Habéis cometido grandes
pecados. Y ahora subiré a pedir (5) misericordia delante de Yahweh (y
quizá pueda expiar vuestros pecados) (6).
31 (Y volvió Moisés delante de Yahweh) (6) y dijo: Por favor, este pueblo
ha cometido (7) grandes pecados (8) y se han hecho un dios de oro (9).
32 Y ahora, si remitieras y perdonaras sus pecados. Y si no, bórrame (10)
del libro de tu Ley (n) que has escrito.
33 Y dijo Yahweh (,2) a Moisés: al que pecó delante de mi lo borraré
del libro de mi Ley.
34 Y ahora, ve, conduce al pueblo al lugar que (13) te he hablado. He aqui
que mi Ángel irá delante de ti y el día que los recuerde, recordaré (14)
contra ellos sus pecados.
35 Y Yahweh envió una plaga (15) sobre el pueblo por lo que hicieron con
el becerro que Aliaron hizo (16).
(l) M: «los hijos de la tribu de Levi».
(*) Leemos «ofrenda» ( qrbn ), no «ofreced» (qrbw) como hace M. Kasher,
ob cit ., p 146.
(3) Parece significar «recibid la investidura»: cf 29,29.33. Cf M. Kasher, ib id.
(4) I: + «muchas».
(5) Lit: «pediré»; M: «y pediremos».
(6) Falta en el texto, omitido por homoioteleuton; añadido en M.
f) M: «por la misericordia de delante de ti, Yahweh, este pueblo ha pecado».
(8) M: «un gran pecado».
(9) Sólo en texto hebreo, sin targum; en I se añade el targum.
(I0) M: «por favor».
(") I: «de la Ley»; Ps: «del libro de los justos en que has escrito mi nombre».
Cf Is 4,3; SI 69,29: «sean borrados del libro de los vivos y no sean inscritos con los
justos».
(12) M: «el Verbo de Yahweh».
(13) M: «lo que».
(14) M l.°: «un ángel de misericordia irá (M 2°: «guiará; marchará») delante de
ti y en el día de mi recuerdo recordaré».
C5) M: «y arruinó (destruyó) el Verbo de Yahweh».
(’6) Sólo se da el texto hebreo.
216
NEOFITI I
Ex 32, 28-35
xnbna xmn xavn xa» p Van nrcan ■nVaa 'iVi 'na na»! 2«
:pna:n paVx
|n»aa dun mp pnn xar pan' []]anp ia,l?wx nira naxi 29
:pna pin xar pa-*1?» n'waVi rnxai man nai
pmn pirran pnx xas?1? nwa "taxi nnnan xar p mni 30
"is:r m naVn] w mp p pann -^ax piox pnai panan
¡pa^ain V»
panan pain p'Vxn xa» pan i»aa naxi [*’*’*• mp n^a ntm 31
¡am 'nVx rnV up»,,i
■prnix neo p 'n' pna x1? dxi prnam1? piairm mirn px pnai 32
:nana n
¡'rnx nao p nvr pnax -mp xam p nra1? ■’■’■’ naxi 33
naT •’ax'ja xn i1? nVVa n xnnxV xa» n' nan *?tx pnai 34
pin'ain pa*1?» nanx pan' nanxn xarai -pnp
;pnx ntr» nrcx Vi»n nx w» nrcx V» xa» rr «pi 35
28 n*m nía] nVn noao na M || 29 [|]anp] lanp in text et
ita legit M. Kasher, op. cit., 146 sed cf 29, 29.33 | pin i.°, 2.“] pn i.°,
2° I | jana] + []]noo I || 30 n?aN] ’»an M i| 30-31 ... nab-r]
[”’ mp] desider in text, omiss ex homoiotel; add in M || 31 ... pon
P’bNn] fVxn sos ia"nnx -pamp ja poma M panan paw] nam
nan M | am ... onV iosn] text hebr tant sine vers aram: cf v 2; nasn
am mbx pnb I || 32 aso jo] [ns]oa I | irmix] Nnf’niN] I ¡ ’m]
+ psM nana n] ’a-r 1 1| 33 '”] ,v,-r mio-a M | xom] [xo]n n I
aso ja] [-i]soa I ’n-nx] [-n”-i]i[N] I || 34 nbba -r] ’at I; praem
na m M | -ianx pnn’ ... ’axba] -jamp [superpos oam] -j*?’ panm -jxba
-0-1x1 ’nan oral M || 35 w «pn] ”-n n-ia’a bam M | ... -ion V»
j-inx] text hebr sine vers aram: cf v 2.
217
Ex 33, 1-6
N EOFITI I
CAPÍTULO XXXIII
1 Y habló Yahweh (!) con Moisés: Ve, sube de aquí tú y el pueblo que
sacaste libre del (2) país de Egipto al país que juré a Abraham, Isaac y
Jacob diciendo: A tu hijo lo daré (3).
2 Y enviaré delante de ti (4) un ángel y expulsaré al cananeo, amorreo,
hitita, fereceo, hiwweo y jebuseo.
3 (Sube) al país que produce f ) frutos buenos, puros como la leche y
dulces (6) como la miel, porque (¿) (7) no retiraré la Gloria de mi Sekiná
de entre vosotros (?) C) — pues son pueblo duro para recibir (*) ins¬
trucción — para que no os destruya por el camino.
4 Cuando el pueblo oyó esta dura palabra, hizo duelo y ninguno se puso
sus objetos de adorno (9).
5 Y dijo Yahweh ( 1 ) a Moisés: Di a los hijos de Israel: Sois un pueblo
duro (10) para recibir instrucción; si (n) retiro la Gloria (12) de mi
Sekiná un poquitín de entre vosotros os aniquilaría. Y ahora, deponga
cada uno sus objetos de adorno y sabré qué os he de hacer (13).
6 Y se quitaron (14) de encima los hijos de Israel sus objetos de adorno(s)
en que estaba grabado el Nombre propio (15) a partir del monte Horeb.
(') M: «el Verbo de Yahweh».
(2) M: «saqué del» prob hay que corregir el texto: «sacaste del».
f1) I: «a tus hijos lo daré»; M: «a la descendencia de tus hijos daré».
(4) M: «delante de vosotros».
(5) I: «a un pais que produce».
(6) M: «que son sabrosos».
(7) En Ps se traduce sin ?, en sentido negativo; lo mismo TM.
(“) M: «mi Verbo no irá delante de vosotros, porque sois un pueblo duro de
cerviz para recibir».
(9) I: «(se puso objetos) de adorno».
(,0) M: «duros de cerviz».
(n) M: «he aquí que (si)».
(12) M: «si tomo la Gloria».
(13) M: «vuestros objetos de adorno(s) de encima de vosotros y sabré qué».
(14) M l.°: «y vaciaron»; M 2.°: «y se vaciaron».
(15) El tetragrammaton: Yahweh.
218
N EO FI TI I
Ex 33, 1-6
CAPUT XXXIII
p pp'ns npox n xasa nx non p po Vtx nwa qs? V*7ai i
na'a1? npy-’Vi pnir1? ümnx1? na^p -n onsm xsnx
:nrr px -piV
"vn •’tid "nn "nax ■,,3S?2D ir» maxi •jx'na *pnp nVrcxi 2
¡■"Oia'n
xfc> anK »wnD pVm xaVna ppi pac p-ra xnnsn xsnxV 3
prx pVix n^apa1? prp dv anx pa-raa Tiratr np'x pVox
¡xmixa pan' xxnrx xVn
“132 pw xbi pVaxnxi pin xizra xaina ir xas? [i]sa»i. 4
¡■nVs? n'n na
pa1? nas?x na s?nxi nVs?a jrn na ñas innx pnai
nansa nao mm pnn*rs?a pnnn na *?x*w na ipnsi 6
anm ¡nio p pn-’Vs? p'pn
33 j ,,,-j ,,,«, nna,a m | pD] ->iD m | npox n] [npo]xn 1 1 ... npox
p] p [prob leg np'ox] n’pox M | xynx p] [xynjxa I | na”p h]
[na”]pn I | px -pa1?] []]nx pna ^'y-ir1? M | nn- ... -pa1?] -pía1?
nmnx I || 2 -pnp] pa’arip M | v,oian ... ’nyia] ’x-nano ’xiyia
'xoian 'xivm 'xt-idi -xn-m M 1 1 3 xy-ix1?] y-ijx1?] M | xnayn xy-ix1?]
’ay y-ixb I | pbm] + pairan M | nVapa1? ... pbox xb] ’-ia’a n’1?
’pab *?-rp nrp oy arix pD’a-rp nana M || 4 [i]yaw] pan in text ¡
pbaxnxi] [p*?ax]nn I; ibaxnxi M | na] [n]x[a] I | n-r-r] xipr] I ||
5 ■”•] ”’n nna-a M 1 psp] bip -trp M | pVix] + xn M | np-x pbox]
np’ “i3ix M | innx] m’nx M | na ... na] ynxi psmb’ya jian’n n"xa
na M || 6 ipnn] irprn M i.°; upnn'xi M 2.0 | na] n”xa n- M.
219
Ex 33, 7-13
NEOFITI I
7 Y Moisés tomó O la tienda y la extendió (2) fuera del campamento,
lejos del campamento, y la llamaba (3) tienda de la reunión; y todo el
que buscaba instrucción (4) de delante de Yahweh salía hacia la tienda
de la reunión que estaba fuera del campamento.
8 Y cuando salía (5) Moisés hacia la tienda, se levantaba todo el pueblo
y se mantenía derecho (tí) cada uno a la entrada de su tienda siguiendo
con la mirada (7) a Moisés hasta que entraba en su tienda (8).
9 Y cuando Moisés entraba por la puerta de la tienda, bajaba (9) la
columna de la nube y se paraba (10) a la puerta de la tienda y hablaba
con Moisés.
10 Y al ver todo el pueblo la columna de la nube parada (ll) a la puerta
de la tienda, se levantaba (12) todo el pueblo y rezaba (13), cada cual
a la puerta de su tienda.
1 1 Y Yahweh (14) hablaba con Moisés verbalmente (15) como un hombre
habla con su compañero. Luego volvía al campamento, pero su minis¬
tro, el joven Josué, hijo de Nun, no se movía del interior (16) del
campamento (17).
12 Y dijo Moisés ante Yahweh: Mira que tú me dices: Sube a ese pueblo;
pero tú (18) no me has dado a conocer a quién enviarás conmigo; sin
embargo tú dijiste: Mira que te he constituido (con nombre de) maes¬
tro, y también (19) has hallado gracia y piedad ante mí.
13 Y ahora, si he encontrado (20) gracia y piedad ante ti, dame, pues, a
conocer tus caminos y te reverenciaré (21) por haber encontrado gracia
y piedad a tu faz; y mira (22) que esta gran nación es tu pueblo.
(’) M: «tomará».
(2) M: «y (la) extenderá».
(3) I: «y (la) llamó».
(4) M: «y era para él tienda de la reunión y sucedía que todos los que buscaban
instrucción».
(5) M: «salía» (vippwq).
(6) M: «y ocurría que cuando Moisés salía hacia la tienda se ponía de pie todo
el pueblo y se mantenían derechos».
(7) M: «y seguían con la mirada».
(8) M: «al entrar a su tienda». Leer(?) en texto y M: «la tienda».
(9) M: «y ocurría que al entrar de Moisés en la tienda bajaban».
(’°) M: «y se paraba» (wq'm).
(M) M: «parada» (q'm).
(12) M: «y se levantaban» (qmw).
(13) M: «y se inclinaban».
(14) M: «el Verbo de Yahweh».
(16) Lit: «palabra frente a palabra». TM: «cara a cara».
C6) M: «(muchacho) jovencito no se separaba del interior de».
(17) Hay que leer «tienda» con M (= TM); M: «un adolescente no se separaba
del interior de la tienda de la casa de la instrucción».
(,8) M: «por tu Verbo».
(19) M: «tú dijiste por tu Verbo: Te conozco con buen renombre, y también».
(20) M: «y ahora si — por favor — he encontrado».
(21) Lit: «y temeré delante de ti».
(22) M: «(tus) buenos (caminos) y dame que te conozca para encontrar gracia
y piedad delante de ti; y mira».
220
N EO F I T I I
Ex 33, 7-13
p p>vn [xjmiwa p iaV mm oiai X2arca ir» aoi nwai i
p pVix sam p Va mm xian pira mV mp nm xmura
¡«mira p 12V n xian ptraV pai aip
122 pinsnai xas? Va pa^p matraV psi mra mn id mm 8
d^airaV V’Vs mm is ntra ina pVanoai nnarca siria
D^pi X22S1 XTIBS Jim HIDÍTO SUlV HlPa V'Vs 111 ID mm 9
mira as VVai marca siria
Vs pa^pi marca sima a^pi X22S1 «mas ir* xas Va pan 10
¡inarca sina 122 p'Vxai xas
as im VVaai na -pn VVaa VapV VVaa irca as w VVai n
12a s'T xV 'Va |i2 |a srcim mrcarci imircaV irm mían
[masa]
¡xrnirca
nxi p'V'xi xas m pox ’V lax nx n nan aip irca iaxi 12
"|m mían 'an max nxi 'as nVrcm na m tv nsmx xV
¡^aip nom p nnarcx nnVi pn aíra
"|nnnx m |sa 'm snx -paip nom p mnarcx pa px pai 13
anx -am ■p'Dxa lom p nnarcx -i VV23 p “jppip p Vmxi
¡xin nnai xnaix "ps
7 301] no’ M c TM | oisi] a 2 manu (autoris var lect?) delet;
onsi M pVix ... pmi] pVix [i]ip3i Va uní mar marca nV imi
M sed vid var lect tantum pro pVix ... ’ip im | xmrca ja l 2.°]
[xrmrcjaa I i.°, 2.» | ’ip ’im] ’ipi I || 8 j’inynai ... mm] T3 ’im
pinsai xas Va pa”p pin marcaV nrca pie’ M | pot mn] pía’ M |
pVanoai] ’oa pim M | niarcaV ... nnm is] [niarcJaV nVsaV M 1
9 nm ... mm] nm ¡pin marcaV nrcai mVsraa uní M 1 D”pi] oxpi M 1
10 Q”pi] QNp MtSpo'"pi] i»pi M | |"Vxai] mol M || 11 ”’]
”’i n’ia’a M | VapV] Vapi Va M | VVaai na] [VV]a- 1 na M | ... ’Vo
12a] 12a pos mm xV tst [’Vd] M | xmirca ... ’Vo] ’ia xV ’aina [’Vo]
moVx n’3 prca 12a M || 12 nx ’i] [n]xi I | nxi] + -pa’aa M |
nVrcm] quod mut in nVrcn ’i a I; [nVrc]m I | mnVi ... max] *paaa
nnVi 30 arca p’ maan [leg xmax] ’max M | nnVi] nnVi I || 13
mnarcx ... pai] [mnajrcx waa px nai M | px] dx I | ’am ... -]nnmx]
’ani p’aiip nom p nnarcaV VV23 )a p’ snxi nnsio [innmx] M i
*l[’]aip] iiaip in text | nnarcx ’i] [nnarc]xi 1 1 pas] + pin M.
221
Ex 33, 14-22
N EOFITI I
14 Y dijo: La Gloria ( 1 ) de mi Sekiná irá entre vosotros y os prepararé (2)
un lugar de reposo.
1 5 Y dijo (Moisés) delante de Él: Si la Gloria (3) de tu Sekiná no está entre
nosotros, no nos subas de aquí.
16 Pues ¿en qué se va a conocer ahora (4) que yo y tu pueblo hemos
hallado gracia y piedad ante ti sino en que la Gloria de tu Sekiná
vaya (5) con nosotros y se operen con nosotros señales de modo que
estemos separados (6) yo y tu pueblo de todos los pueblos que hay
sobre (7) la superficie de la tierra?
17 Y dijo Yahweh a Moisés: También (8) haré esto que dices (9), porque
has hallado gracia y piedad a mi faz y te he designado con nombre de
maestro (l0).
18 Y dijo: Muéstrame, pues, tu Gloria (n).
19 Y dijo: He aquí que Yo voy a hacer pasar ante ti toda la perfección
de mi bien (12) y favoreceré a quien (13) sea digno de favorecer y tendré
misericordia de quien (l4) sea (15) digno de tener misericordia.
20 Y dijo: No podrás ver mi rostro, porque no es posible que un ser
humano me vea y viva (16).
21 Dijo Yahweh (17): He aquí un lugar preparado junto a mí, y tú te
estarás sobre la roca.
22 Y sucederá que cuando pase la Gloria de mi Sekiná , te pondré en la
hendidura de la roca y extenderé sobre ti mi mano (18) hasta que
pasen (19) los órdenes de ángeles que verás.
(1) I: «he aquí que (la Gloria)».
(2) M: «la faz de mi (o; su) voluntad (= mi favor para contigo) te conducirá
y te daré reposo».
(3) M: «(dijo) a él: Si la Gloria... no».
(4) M: «ahora» (kdw).
(5) M: «en que hable la Gloria».
(a) Otra traducción: «y se operen con nosotros — conmigo y tu pueblo— señales
y prodigios sobre todos los pueblos que hay sobre la superficie de la tierra».
(7) M: «(con nosotros) y quedemos ocultos yo y tu pueblo de todo pueblo que
hay sobre».
(8) M: «el Verbo de Yahweh a Moisés: también...»
(tt) Participio pací con desinencia de verbo finito: cf Dalman, Grammatik , § 64,5.
(,0) M: «ante Él y te he dado a conocer (cf «te conozco» v 12) con buen nombre».
(") M: «Moisés ante Yahweh: muéstrame, pues, el resplandor de tu Gloria».
(,2) M: «(he aquí que) Yo haré pasar todos los órdenes de ángeles que siven
ante mí delante de mi faz».
(13) I: «a lo que».
(,4) I: «de lo que».
(,5) M: «de quien (conviene) compadecerse».
(,h) M: «no me podrá ver un ser humano (lit: «un hijo de hombre») y vivir (lit: «y
viviente»)».
(’7) M: «el Verbo de Yahweh».
('*) M: «y te cubriré con la palma de mi mano».
(1<J) M: «(hasta) que (///. «el tiempo en que») pasemos».
222
NEOFITI I
Ex 33, 14-22
¡'lipa rva paV ][']pnxi pa*ra mana Tira» np-x naxi u
;nan ja jn- pon xV jrra -jnrarc np'x. rv,l7 px •nanp naxi 15
xVn -jas?i nix -panp fom Tn nna^x Q*nx jna »Yin' naai 16
■javi nix pxVai pea 77357 *T3S7m ja» -jnrap np'-x nnana
:XS7“IX 'DX V»! H'aS? Vaa
tmx naax nVVaa n pin xajns m TinV nrcaV •’•” naxi 17
:ja-n apa |]T’ mai 'Dxa -rom jn nnarcx
qnp'x ir’ 'V |»d 'nn “taxi 18
'sm |a \>v omxi -panp ,31ü riVaa *73 n' naya nax xn naxi 19
inannaV am |a Vs? amxi oinaV
tn na -n*’ ’am -rosx n'V anx 'ex 'ana1? Van xV naxi 20
:x“)3ü Vi? inanm •»nnV jara nnx xn naxi 21
msxi xnrtn mpia "jn' vhpxi 'nrap np'x na'raa •,mvi 22
^ann n n'axVa T'a pna^n nv ^'Va 'sa
14 np’x] praem xn I | two ... 'nratfj -p’ixi "jn’ nai’ ”niyn ’sx
irr [leg rr’wi] M | j[']pnxi] ppnxi in text || 15 np'x ... nanp]
np" n-V px n-V M 1 1 16 snin'] y t n- O Ps | jiña] na M | mnana
np’x] -ip’ niVVaa M | Vyn ... nayn-i] n-xn nos? Va ja 7a»! nix "oann
Va M | n’ay] rrax [a sofer ] || 17 -nnV ... "’] *nnV ninaV ”’n mo’a
M I xajne] oj[ne] I | nVVaa -t] 'an I | jam ... 'exa] [leg? "amp] narnp
ao arca ^n’ [cf v 12] nyrixi M || 18 inp’x ... ’nn] mn '” anp ni?a
“pp'x vt n’ jya -V M || 19 ■panp ... nix] rraxVa 'iva Va nayx mx
'ex Vy 'anp piraban M | )a i.°, 2.0] na I i.\ 2° | namaV] nannnaV nV
M|| 20 Van] Via’n I | ’n”i ... n'V] 'xm m na 'n' ’an xV M | ’am]
'arr [leg ’n] jn I || 21 ”'] '"n n’na’a M || 22 na’yaa] prob
leg na'saa c Ps | np’x] np’ M 1 ’sa ttrnDXi] ’t 73 n’ Vaxi M [ ny
... jnay'n] [na’yxn Ps] nayi ’n jai [ny] M.
223
Ex 33, 23-34, 7
NEOFITI 1
23 Haré pasar los órdenes de los ángeles que están en pie sirviendo ante
mi y verás la Palabra de la Gloria 0) de mi Sekiná , pero no es posible
que veas (2) el rostro de la Gloria de mi Sekiná.
CAPITULO XXXIV
1 Dijo Yahweh a Moisés: Lábrate (:1) dos tablas de piedras como las
primeras y escribiré (*) sobre las tablas las palabras que había sobre las
primeras tablas que rompiste.
2 Y estarás (5) preparado (6) para la mañana y subirás por la mañana al
monte de Sinaí y te estarás allí conmigo sobre la cima del monte (7).
3 Nadie subirá contigo ni se dejará ver tampoco nadie en toda la mon¬
taña, tampoco el ganado menor ni el mayor (8) pacerán frente a esta
montaña.
4 Y labró dos tablas de piedras como las primeras y madrugó Moisés
por la mañana y subió al monte de Sinaí según le había ordenado
(Yahweh) f), tomando en su mano dos tablas de piedra.
5 Y se reveló la Gloria de la Sekiná de Yahweh (10) en la nube y se paró
junto a él (' 1 ) allí y oró allí en el nombre del Verbo de Yahweh.
6 Y cuando pasó la Gloria de la Sekiná de Yahweh (12), suplicó Moisés
y dijo: Yahweh, Yahweh, Dios clemente y misericordioso (13), pacien¬
te, lejano de la ira, cercano de la misericordia y hacedor de mucho
favor y verdad,
7 que guarda piedad y bondad por miles de generaciones, que absuelve
y perdona los pecados (14), pasa de largo las rebeliones y expía los
pecados, pero en modo alguno los justifica (15). En el día del gran juicio
recordará los pecados de los malos padres en los hijos y en los nietos
rebeldes hasta la tercera y cuarta generación.
Q) M: «y te haré ver la Palabra ( Dibburah) de la Gloria».
(2) M: «(no será posible) pata ti el ver».
(3) M: «el Verbo de Yahweh a Moisés: Labra».
(.4) M: «como las primeras y escribirás».
(:>) M: «y está(te)».
O I: «preparado» (zmyn).
(T) M: «y serás trasladado allí conmigo sobre la cima del monte».
(M) M: «ganado menor ni mayor» (en plural).
f1) Omitido en el texto; añadido en I; M: «el Verbo de Yahweh».
(lü) M: «y se reveló el Verbo de Yahweh».
(") M: «con él».
(12) M: + «delante de él».
(13) M: «misericordioso y clemente».
(") M: «y las ofensas y deudas»; cf Nm 14,18.
(13) M: «(en modo alguno justifica) Yahweh al pecador. En el día».
224
NEOFITI I
Ex 33, 23-34, 7
iv ’ann "Bap j'tfarcm j’zr'pa rvox1?» tpd m ansxi 23
vanm atPD’x rv*? Tira® ap’x 'dxi ’nrair ap-a xana
CAPUT XXXIV
Vs mnnxi ’aaapn j'inxa pm*? jnn i1? aun nwa1? vn aaxi 1
¡man n "nap «■'ni1? bv jvna x'ana rv x'mV
Tm*? ansnm Toa xaioV xasun pom xasu1? jote anm 2
:xaiü wxa Vs ]an
ni» nnV xaio Vaa 'amr1 xV am amVi “jas po1 xV ann 3
:xmn xaiü Vap *?n -jis-p xV xaim
p*?oi xacun n®a napxi "Bapn paxn j'nv1? jnn asm 4
ynxa i'nv1? pan man non mm apon na yn moa xaiob
■'Vxi jan mrm*? ansnxi xiisn •’^a [n]^nra® ap'x rm'ainxi 5
mn mam» acia jan
xim nnbx ,v' aaxi nw» ’^si '•"a mnrow ap'x nansn 6
aon aasaV nom jmna mapi tn pmai nía yax xianai
:awpi
jnaa *?» aasai jmnV p^atn n® paa jm^xV imcn aon aoi 7
mn aaaa naa xra ava mata xV moroi j'xan bs aoaai
Vsn v’m‘?n aa bv jmaa pía nn *?sn pn Vs j'srttn jnax
msna aa
23 ap’a ... ’nnm] np’xa naiaa rv ’anxi M | ’onm hpcn] [atrs’x]
'an’aV i1? M.
34 1 aun ... w] aiun arca1? ""a van’» M | amato 'mapa] j’ttaapa
aman M pina] ín a I v,aap] ’ttaap M 2 anm] ’nm M !
jaia] par I | xma ... ansmm] khc1? rcxa Vst ’ai jan oasmm M || 3
ambi] [n]in[Vi] 1 1 amV] [a]w[V] 1 1 Kami nis] n-mmi n-'i» M | "rap ^a]
n Vap ba in text; n sic; deld; bapi *?=> M 1 1 4 'mapa] j’xaapa M |
apsa] [ap]a -a I | apsa] + I; + '"a n-aa-a Mil 5 n,,l?mxi
wa [njmrarc op'x] ,v,a n’aa’a ymxi M | nmiib] n’as Mil 6 np'x]
’ k op’x in text; ’ x deld; ap- M ¡ ”a] + aaaip M | xianoi xun] niam
niim M|| 7 paa] paaa M | painV] 'nVi jmnoo1? M | ova] n’
[D]ra na’m M.
20. — EXODO
225
Ex 34, 8-15
NEOFITI I
8 Y Moisés se apresuró (*) a inclinarse hacia (2) la tierra, y alabó y
glorificó;
9 dijo: Si pues (3) he encontrado gracia y piedad ante ti, Yahweh, vaya
tu Gloria, Yahweh, (') entre nosotros, aunque son pueblo duro (fj) para
recibir instrucción; y absuelve y perdona nuestras deudas (6) y nuestros
pecados y tómanos como posesión tuya.
10 Y dijo: He aquí que Yo pacto una alianza: frente a (7) todo tu pueblo
haré prodigios y maravillas que no fueron hechas en ninguna tierra y
en ningún pueblo, y todo el pueblo en medio del cual habitas verá (H)
las obras de Yahweh: terribles (w) serán las cosas que haré Yo contigo.
11 Cuidate de todo lo que Yo te (10) ordeno hoy: He aquí que Yo expul¬
saré de delante de ti a los amorreos, cananeos, hititas, pereceos, y
jebuseos (n).
12 Guárdate de hacer alianza (12) con los habitantes del país dentro del
cual entráis (l3) para que no sean (14) entre vosotros piedra de tropiezo,
13 sino que destruiréis sus instrumentos de adivinación (15) y quebraréis
sus estelas y cortaréis sus aseras (IH),
14 pues no debéis adorar otro dios, porque Yahweh (,7) tiene por
nombre «Celoso»: es Dios celoso y vengador que se toma venganza (1H)
en su celo — .
15 No(19) hagáis alianza con los habitantes del país pues se extravia¬
rán (20) tras sus dioses y sacrificarán a sus ídolos y os invitarán y
comeréis de sus sacrificios,
(') M: «se dio prisa».
(2) M: «sobre la (tierra)».
(*) M: «por favor».
(4) M: «pase pues la Gloria de la Sekiná de Yahweh».
( ) M: «duros de cerviz».
o En sentido de «pecados», como en el Padrenuestro según Mt «perdona nues¬
tras deudas»; muchas veces en N utiliza «deuda», que traducimos simplemente por
«pecados»; M: «sus deudas».
( ) M: «delante».
(H) M: «verán».
O M: «poderosas».
(lu) M: «os (ordeno)».
(ll) M: «(de) delante de vosotros a los amorreos, los cananeos, hititas, pereceos
y jebuseos».
C2) M: «guardaos de hacer alianza».
(13) I: «entráis» Cllyn).
(14) M: «sea».
(,5) M: «abatiréis sus altares y».
(,H) Estacas sagradas de los cultos cananeos. M: «destruiréis sus ídolos».
(1T) M: «el Verbo de Yahweh».
(lH) I: «que se toma venganza (mpr1).
(,H) M: «para que no».
(2U) M: «con los habitantes del país y os desviéis tras».
226
N E O F I T I 1
Ex 34, 8-15
tnawi 'tini xinxV ipm nrca 'nixi «
,v’ "pp’x ~)3T' yaip "TOn'1 In finaipx pía px "taxi 9
piatrni ■•■rom pi’x jdVix nVapa1? pwp ai? anx jrra
qn*’ pnxni p’xanVi jrmn1?
n pxVai poi navx “|»S7 Va VapV a^p a^pa nix xn "taxi io
■nc? nx n xan Va 'an'i x’ax Vaai xmx Van pnanx xV
:-jas? ia s?x nix n prx pV’m "n rnaiy rr pn'ra
|a -na nix xn pin xav “|rr ipaa nix n na rr 1*7 nmix n
¡'■’oia'i "nsi ’Tm "iinai ""lax rr yaip
nnn pVi? pnx h xmx —ri an a”p a^pn xVi *|V nmix 12
:paT3 nVpmV pin' xVi
pnmirx m p"i3nn pn'a^p rri pmsn pnaoa rv’ artx 13
:püüpn
pnisi "ip nVx n’ac? xip anx pin nVxV puon xV nrtx 14
¡xin xip3 mana
pnan pnnnrn nn3 putri xmx n'n as? a^p pa^pn nV 15
¡pn'nai )a pVaxni paV pipi pnnnmV
8 ’mxi] rnrt M | xanxV] [xan]x Va M || 9 )aa] iaaa M |
-pp'x 131’] ’’H rrnratp np' p?a na»- M l pí?p] Vnp ’trp M prx]
pin M frainV] pnnwV M | pnxm] |onm M || 10 VapV] onp M |
xV h] [x]Vn I I pnanx] [pna]n’ I I ’ann] pa[rri] M | nx h] [n]xn I i
'Han?] [nn]aa 1 1 pV’nn] po’pn M | nix h] [ni]xn 1 1 1 11 nix h na n']
[ni]x 'i [n1] M | nix h] [ni]xn I | ^n’] pan’ M | pin] pn I | ... -panp
"oían] 'xoia'i ’xrnoi 'xn’rn ’xiaiai ’xmo’X n’ pa’amp M || 12
o"p ... nnmx] [D’]'p pa”pn xVn paV nmrx M | 'th 01?] nxn'HV M 1
pnx h] [pn]xn 1 | pVa] pVVa I | xVn] fort leg xVi | pin’] ’ii[n’] M ||
13 n’i pmon pnaoa] [leg pnaop]; n'i pnoon pn’nana M pnnnox
pxupn] piran pnnnao M || 14 pin] ’nx M | "’] ,vh nna’a M |
anona] anoa I | 15 xV] xVn M | nna ... H’H oa] [xjanxn 'n1?
[n]na poom M | pn’nan ja] na I.
227
Ex 34, 16-23
N E O F I T I I
16 y tomaréis de sus hijas para vuestros hijos y se extraviarán 0) sus hijas
tras sus ídolos y extraviarán (2) a vuestros hijos tras sus dioses.
17 Pueblo mío, hijos de Israel, no os haréis dioses (3), ídolos de fundi¬
ción (4).
18 Guardaréis la fiesta de los ácimos: siete días comeréis ácimos conforme
os ordené, en el mes de abib, (porque en el mes de abib) (5) salisteis
libres de Egipto.
19 Todos los primogénitos (fí) serán para mi nombre, y todos vuestros
animales (7) machos que abren la matriz (8) de las vacas o de las ovejas.
20 Y rescataréis los que abren la matriz (9) de los asnos por un cordero y
si no lo rescatáis lo mataréis (10); y rescataréis todos los primogénitos
de vuestros hijos y no aparecerán delante de mí vacíos (n) de todo
mandamiento.
21 Seis días trabajaréis y en el día séptimo descansaréis en la fiesta de la
recolección (12) y en la fiesta de la siega descansaréis.
22 Y haréis la fiesta de las semanas — o * Aseret — , (13) de las primicias de
la siega (l4) del trigo, y la fiesta de la recolección (13) a la salida del año.
23 Tres veces al año comparecerán todos vuestros varones delante del
Señor de los siglos, Yahweh, el Dios de Israel (16).
(') M: «y se desviarán».
(2) M: «y desviarán».
(:<) M: «pueblo mío, (no os haréis) ídolos».
O M: «de fundición» (mtkwwh).
(5) Falta en el texto por homoioteleuton.
(6) O: «todos los que abren por vez primera la matriz»; M: «los primeros que
abren la matriz»; cf 13,12.
(7) M: «separaréis (los machos...)».
(K) Primogénitos; M: «los primeros que abren la matriz».
C) M: «y (a todos) los primeros que abren la matriz».
('“) M: «lo mataréis» (el pronombre sufijado).
(") M: «pueblo mío, hijos de Israel, no podéis presentaros ante Yahweh, vues¬
tro Dios, vacíos».
(12) M: «de la arada y cosecha descansaréis».
(13) A saber, «clausura» o «conclusión» de un ciclo festivo. Se aplicó especial¬
mente a la conclusión del ciclo de Pascua, o sea, la fiesta de las Semanas o Pente¬
costés; cf Josefo, AJ 3, 10, 6, § 252. I: omite «o ' Aserei ».
(,4) M: «de las siegas de».
(15) M I «de la cosecha»; M 2.°: «al recoger vuestra cosecha de la tierra».
(16) M: «pueblo mío, hijos de Israel, tres veces cada año comparecerán todos
vuestros varones pidiendo instrucción delante de Yahweh, su (?) Dios».
228
NEOFITI I
Ex 34, 16-23
ps?tn pnrrnsü nna pnrua ps?tri pa^aV pnma» paorn ió
:pnrms?ü ira pa'ia rr
:paV nasn xV nDnm piso )Vm Vxn«p ra 'as? 17
mpsi na -pn pToa pVaxn par naap pnon n'-ruon na n rp is
pnpai [na'axn xnn'a mnx] n[a']axn xnT pía pan*1
¡□"■isa |a ppns
"nna n’^DH panosa Vai prx •’BtzrV xnVn nna? Tina Va 19
¡xnaxm xmm mVn
nrr ppnan xV pxi naxa ppnan xnam mVn [•’Jnnai 20
papn "anp pnn*’ xVi ppnan pana niaa Vai nn^ pVüpn
:msa Va p
xmtwaxn xana pmann n^srair xavai pnVan par xnrc 21
:pnann xnaím xanaa [sic!, ex v 22?]
xam x'tam msn maa paV pnasan xnnxs? x^n x^iairn xam 22
:xnttn xpaaa xnwaaxn
x-’aVa Va pan enp panan Va [pranrp xnara paaT xnVn 23
:Vxntrn nnVx
16 pnmaa] [pnni]a p M | pytri] poon M | p’yon] pyon I; p’aon
M || 17 piya ... ’ay] [leg piya "ay] nay piyo M | nanai] mianan M ||
18 Cf 23, 15 | mpan] mut in mpa n a I; [mp]en I xm’ |BTa]
nrrva M | n[a’]ax*T] in text nanaxn | [na’axn ... nnx]] desider in
text D’-isa |a] [D-mtJaa I || 19 KiVn ... nina] [n]*tVh mna ’anp M 1
’D’i ... Vai] prob hic praem penan M | mVn "nna] [m]Vn vina ”aap
M|| 20 mVn p]nnsi] text innaii; [m]Vn vina ’anp Vai M | pVapn
nm] [npiifVüpni] M | pip’a ... lann’ xVi] pxen pnx n-V Vanen na -ay
[pi]pn panVN v" mp m’annaV M | mxa Va )a] [mx]aa I || 21 Cf
23, 12 | une?] riñera M | pmann] [pn]ian I; pnnnn M | pmnn ... tona]
pmnn mxnai ma M | pmnn] [pn]un I || 22 x'yiaen] ’-a I:
[x’ypajen] pnayn ... mn] [pnay]n I ¡ mxn] pmxn M | xnieaatn]
■ornan M | unen xpaaa] + Nynx |a panVVy m paenaaa M | Cf 23,
16 || 23 pyan paman Va 'anm nner Vaa piar nnVn Vtner na ’ay
n;nVx mip pVx M | [fli-ann-] leg? panm c 23, 17 vel -ann- (in
text) sed cf Ps | Cf 23, 17.
229
Ex 34, 24-31
NEOFITI I
24 Porque aniquilaré a las naciones (J) delante de vosotros y ensancharé
vuestra frontera y nadie, rey o príncipe, codiciará (2) vuestra tierra
cuando subáis a comparecer delante de Yahweh, vuestro Dios, tres
veces al año (3).
25 No sacrificaréis con pan fermentado la sangre de mis santos sacrificios,
ni pasará la noche, hasta la mañana, el sacrificio de la fiesta de Pas¬
cua (l).
26 Traeréis las primicias de vuestra tierra al santuario de Yahweh, vuestro
Dios.
Pueblo mío, hijos de Israel, no coceréis ni comeréis carne y leche mez¬
cladas juntas (5) para que no se encienda mi ira y cozamos (fi) vuestros
granos atados: el grano y la paja mezclados juntos.
27 Y dijo Yahweh (7) a Moisés: Escríbete estas palabras, porque según el
texto de estas palabras he hecho alianza contigo (H) y con Israel.
28 Y (Moisés) estuvo allí (9) pidiendo instrucción ante Yahweh cuarenta
días y cuarenta noches. No comió pan(10)ni bebió agua y escribió sobre
las tablas las palabras de la alianza, las Diez Palabras (n).
29 Y sucedió que cuando Moisés bajó del (12) monte Sinaí, estando en las
manos de Moisés las dos tablas del testimonio a su bajada del monte,
Moisés no sabía que resplandecía el brillo de la gloria de su rostro (,3)
por haber hablado con Él.
30 Miraron Aharón y todos los hijos de Israel a Moisés y he aquí que
resplandecía el brillo de la gloria del rostro (,4) de Moisés y temieron
acercarse (15) a él.
31 Pero Moisés les llamó y Aharón y todos los jefes de la comunidad (,6)
volvieron junto a él y Moisés habló con ellos.
(') M: «arrojaré naciones».
(2) M: «y nadie codiciará».
(3) M: «cada año».
(4) M: «(y no guardaréis) parte de la carne que sacrifiquéis en la noche de la
fiesta de la Pascua desde la noche hasta la mañana».
(5) M: «no podéis ni cocer ni comer carne y leche mezcladas».
(fi) 1.a persona pl por 1.a sg (= y cueza): cf Ex 23,19.
(7) M: «el Verbo de Yahweh».
(*) M: «con vosotros».
0*) M: «(allí) ante».
('") M: «alimento».
(n) Así llaman a los mandamientos.
(,2) M: «en el tiempo que bajó del».
(,3) M: «(no sabía que) alababan el brillo de su rostro».
('*) M: «que alababan el brillo de su rostro».
(15) M: «(de su rostro) y temieron acercarse».
(1K) M: «del pueblo de la comunidad».
230
NEOFITI I
Ex 34, 24-31
nanm xVi paairtn m maxi jia'anp p xmx mn&x mnx 24
•”■’ onp manna1? paV pona pasnx m trVin -jVa nai
:xnwa piaT xnVn pan1™
noai xnosa n-n’’ x*n ^Enp noai Dnx snn Vs poan x1? 25
•xnos*T xin
'22 'as panVx wn xirnpa maV jirm pasnx nmaa nntp 26
xbn xnna pansa aVm mra pVaxn x^i p'npan xb bxntr
¡xnna pansa nrcpi xin pmns panas Vtpan ’nn *ppm
x'ainc na'a bv anx p,l?xn xnains m -[V ana nt^aV '*■’*' naxi 27
¡Vxnttr dsi o^p "jas ma^p p'^xn
p'r'n psanxi par psanx w onp )a pVix san |an mm 28
xa^p ■’V'a m mi1? bv anal nm? xV pm Vax xb xanV
¡mman mnnps
’na xmnno rfm1? pnm tdi xma |a mr?a nm na mm 29
pnnp’X n nm mnx sm mn xb mrai xmo |a nnnaa mran
:mas mm*?*?aa nsxn
nexn pnnp'x rr nm xm n®a m Vxnar ma Vai |nnx xam 30
¡mim*? anpaVa ibnm n^an
*?Vai nmnaa manan Vai pnx mmi*? nrm npa pnV xnpi 31
;pnas mz?a
24 x’aix ntnsx] país nnax M m ... nann’] leg prob mam] vann
m nai [vel ’anm M | m’anna'? ... poma] ’aV [leg papoma] pao-aa M |
marina1?] -afnna1?] I | xnizra] me? Vaa M || 25 nnx] an I l noai]
ntrai M | xnasa] [xnsjx1? I | xnosn ... xnsxa] ’V^a poan -n xne?a p
xnas nsi nn?an ja nnoan xao xar M | Cf 23, 18 || 26 i.° pairan x1?
pansa ...] [pa]nsa abm ne?a Va'a1? xVi nVsraa1? x1? pnan pnx m1? M |
Cf 23, 19 || 27 ’”] ,v,n mnaa M | ios] paas M || 28 mp ... san]
anp M | xanP] pía M | p-ai] D’oi M | vimos] -nnos Mil 29 na
p ... nm] 7a nm -n jara M | xmo 7a] [x]moa 1 1 noxn ... nm] pnrn maíz?
[n]sxn M || 30 -isxn ... nm] [leg ’isxn] [n]axa pmit inac M
anpa'ra iVnm mran] ’pVa iVnm M || 31 nntzmaa] [nnw]ma Dsa M.
231
Ex 34, 32-35, 5
NEOFITI I
32 Y después de esto se acercaron todos los hijos de Israel y les ordenó
todo cuanto Yahweh les había mandado en el monte O Sinaí.
33 Y terminado que hubo Moisés de hablar con ellos, puso un velo sobre
su rostro.
34 Y cuando Moisés entraba a la presencia de (2) Yahweh para hablar con
Él, retiraba su velo (hasta) (3) la salida (*); y salía y hablaba con los
hijos de Israel lo que se le ordenaba.
35 Y los hijos de Israel miraban el semblante del rostro de Moisés porque
refulgía (5) el esplendor de la gloria del rostro de Moisés. Y Moisés
volvía a poner el ('*) velo sobre su rostro hasta entrar a conversar
con Él.
CAPÍTULO XXXV
1 Y Moisés reunió toda la comunidad (7) de los hijos de Israel y les dijo:
Estas son las cosas que Yahweh (H) ha mandado hacer.
2 Seis días harás (9) trabajo y el día séptimo será para vosotros santo,
sábado de reposo delante de Yahweh. Todo el que en él haga trabajo
será matado.
3 No encenderéis fuego en ningún lugar de vuestras habitaciones el día
del sábado.
4 Y dijo Moisés a toda la comunidad de los hijos de Israel diciendo:
Esto es lo que Yahweh (8) ha ordenado diciendo:
5 Recibid (10) de vosotros una ofrenda separada para el nombre (“) de
Yahweh: todo hombre cuyo corazón la dé voluntariamente, traerá
como ofrenda puesta aparte para Yahweh: oro, plata, bronce.
(') M: «(todo lo que) el Verbo de Yahweh había hablado con él en el monte».
(2) M: «y al entrar Moisés ante».
(:i) Corregimos el texto que dice: «de la salida».
(l) M: «hasta su salida; y salía y hablaba».
(5) M: «alababan al fulgor en (de?) el rostro de».
(6) M: «y Moisés volvía a poner ('hzar) el».
( ) M: «el pueblo de la comunidad».
O M: «el Verbo de Yahweh».
O M: «será hecho». Esta variante está equivocadamente señalada como va¬
riante de «el que haga trabajo».
(I0) M: «tomad».
(") M: «ante».
232
NEOFITI I
Ex 34, 32-35, 5
npsn na Va rr pnn' npoi Vxncr 'in Va íanp fia nna pi 32
:tdt x-naa pn»y
mío vox Vy nrr’i pnny nVVaV p nwo dVwxi 33
nmiD ir -I3S773 mn noy nVVaV Dip V'Vy nrco mn nai 34
nponxn na n’* Vxntrv na ay ^am poi mm xpom
pmp'x vt nm mnx nwon nox nao rv Vxiev na jxam 35
nVyo ni? nex Vy mmo n- nina nira nim ntwn noxn
:moy nVVonnV
CAPUT XXXV
xnaino p’Vx pnV noxi Vxntr nan nnrcna Va rv nira twai 1
:]iniT’ nava*? v’*’ npo n
naw unp paV nm x-yat? xnvai xmay nayn por xnn? 2
¡Voprn nmay na nay n Va •’*’•’ anp nnaw
¡xnatr ova panna rra nnx Vaa xtrx payan xV 3
apa n xaino pn nmoV Vxnttr nan xntria VaV m»n aaxi 4
na-aV *’•**’
m naV nm ain- n Va m na^V icnox pannV p iVap 5
:wmi «pai ana '•"a xnisnsx m
32 Va m] Va M | «moa jiña» ’” apon] man? ,v,a maa’a VVa ’a
[xn]iüa M jipa»] jmV M || 33 nVVaV ja] [nVVa]Va 1 1 naio] aovóá-
ewv || 34 anp ... mn aai] [o]np nn?aa nV»aai M nVVaV] nVVaaV
M | mamo] in text manato; | VVaai ... xpsaa] VVai psn npsa ay M |
apsnxa] tin ’a M || 35 jxam] jxam in text prob rect | ntraa i.u]
in text + aína n®a mm rect delet a sofer \ asna ... nm] rn ina®
aoxa M I rv aína ... mm] m nra atnto M | nVVanaV] nVVaaV M.
35 1 anima] [nnim]an na» M | apa "a] 'aa 1 1 ”"] '”a mna’a M ||
2 «miz?] nntP’N M aa»n] ’»má M: haec var lect, in qua Ia dalei est
dub, falso refert. ad aa»’ -a | na-a»] [na-a]-» I | Vüpm] nVüpna M:
probleg Vaprn nVapna | Cf31, 15 || 3 unan? ora] nnanra xava M 1 1
4 aps ’a] ’sa I 1 ”’] ”’a n’aa’a M || 5 iVap] ía’o M ; jiannV ja]
■Va I | ”’a nac?V] [’”] oaip M | Cf 25, 2.3.
233
Ex 35, 6-20
N E O F I T I I
6 púrpura violeta, escarlata y color carmesí precioso, y lino fino de hilo
torzal y pelo de cabra;
7 pieles de carneros enrojecidas Q), pieles de sasgonin (2) y maderas de
acacias.
8 Y el aceite (3) para el alumbrado, y aromas (4) para el aceite de la
unción (6) y para el incienso perfumado;
9 piedras preciosas y piedras de engaste para engastarlas (6) en el efod y
en el pectoral.
10 Y vengan (7) todos los entendidos de corazón (a) que hay entre vosotros
y hagan todo lo que Yahweh (9) ha mandado:
1 1 el tabernáculo, su cortina (10) y su cubierta, sus ganchos, sus tablas, sus
travesaños, sus columnas y sus basas;
12 el arca y sus varales, el propiciatorio y el velo que hace de cortina,
13 la mesa y sus varales, todos sus utensilios y la ordenación del pan de
la proposición;
14 el candelabro de la iluminación (sus utensilios, sus lámparas y el aceite
para el alumbrado;
15 el altar del incienso, sus varales, el aceite de la unción, el incienso
aromático, la cortina de la puerta al ingreso del tabernáculo) (n),
16 el altar del holocausto, su rejilla de bronce, sus varales, todos sus
utensilios, la pila y su basa;
17 las cortinas del patio, sus columnas y sus basas (12) y la cortina de la
puerta del patio;
18 las estacas del tabernáculo y las estacas del patio y sus clavijas (13);
19 las vestiduras litúrgicas para el servicio litúrgico dentro del (14) santua¬
rio: las vestiduras sagradas del sacerdote Aharón y las vestiduras de
sus hijos para el servicio litúrgico (15).
20 Y salió toda (,6) la comunidad de los hijos de Israel de la presencia de
Moisés.
(]) Es decir, curtidas.
(2) Cf 25,5.
(3) I: «aceite».
(4) I: «perfumes».
C) M: «aromas, el aceite de la unción».
(6) M : «para engastar con ellas el efod y el pectoral».
(7) M: «entren».
(8) En el viejo Israel el corazón era ante todo sede del conocimiento; cf 31,6.
(9) M: «el Verbo de Yahweh».
(,0) M: «su tienda».
(n) Falta en el texto; está añadido en los márgenes.
(12) M: «sus varales» (variante prob fuera de lugar).
(13) M: «y sus cerrojos».
(,4) I: «en el (santuario)».
(15) M: + «ante Él en el gran sacerdocio».
(16) M: «el pueblo».
234
NEOFITI I
Ex 35, 6-20
í'TSiai “T»[T]tf f131 X3Ü 'Tinn 17321 JlinXI xVani
rf-’üíí? 'ski pmoon paipai ppao» pnann paipai
mnaoia nnapVi xniann nnipaV piaipai xnmnixV xntpai
mitpnai xnexa ]iniT’ miapaV naVtPxn piaxi pao piaxi
:v" npa •'i na Va rv* |nasn pnv’ paan xa'V D'an Vai
'nu nn nmV m ñama nn x^an nn nona nn xiaipa n'
:nn»n n**n 'mas? nn
manan nnane nn nmaa n' nnmx n**n nnx rv-
:'3K nnV mmo nn nía Va nn nmnx nn nmna rp
nntpn m rrTsia nn rrna rrn] nnnnixn nmia nn
mnnnixn
nmap nn nmann nnwa nn nmx nn nmapn nnana nn
¡[niatpa annV xsnm nona nn mnaoia
nn nmx nn nmn xtpnn xVpip rvn nnVvn nnana nn
¡nri coa nn mva nn nía Va
mmn vnn tpne nn mam m nmaa n*1 nmn nr^x n1
:pnmna nn nmnn nao nn xiaipan nao n*
xtpmp npiaV rp xtpmp n'a 11a ntpaipaV npiaip npiaV rp
mipaipaV nía npiaV nn xina pnxV
;ntpa anp ja VxntP'’ nan nnaria Va ipan
6 'TS7»l "V[i]l£>] in text ~mv nsni: tstip emendt a sofer (ti?) |
n'[t]w] [n]"t® M | Cf 25, 4 || 7 pro ’»xi] [pojitn p»[xi] I | Cf 25, 5 ||
8 xn^ai] nirfai] I | piarcai] piaaoi I | tunan ... piairai] pama
nrnaiV nrca M | Cf 25, 6 || 9 pao] pe M | naVirtn] leg ia[Vtno] I;
piaVsn M 1 mpnai ... nsapaV] nitrm nmsx pna nsppaV M | Cf 25, 7 II
10 xa’V D’an] na"1? -a-an M l pm] pV»-" M l npa ’n] [np]sn I |
"'] ”n ma-a Mil 11 nena] marca M | tran] ns[n] I | mu] id I I
14 [nnnnixn ... nma nn]] desider in text; add in M 15 Desider
in text; add in M ¡| 16 nmn i.u] mV n-xn M | nía] [-ia]x[a] I ||
17 nvV'N] nnVm M | nnain] [sic] nn’nx M | san] mnV M | nmn]
[n]mnn I || 18 nao i.°] nmo M | nao 2.°] nao M | pmnna] pn-mi
M|| 19 ’rciaV i.°] nrcfiaV] M sed nrc vid refer potius ad ntnarc na
rra] [n']aa I | nrcarcaV 2.“] + nñan nnnnaa namp M || 20 Va]
+ DS7 M.
6
7
8
9
10
1 1
12
13
14
15
16
17
18
19
20
235
Ex 35, 21-29
NEOFITI I
21 Y vino todo hombre a quien impulsó a ser generoso (') su corazón, y
todos aquellos a quienes su espíritu les impulsó a generosidad trajeron
la ofrenda (separada) (2) para Yahweh para la fabricación de la tienda
de la reunión, para todo el culto y para las vestiduras sagradas (3).
22 Y vinieron los hombres junto (4) con las mujeres; todos aquellos a
quienes impulsaba a generosidad su corazón trajeron cadenillas (5),
arracadas, anillos, esmeraldas (6) y toda clase de objetos de oro. Tam¬
bién todo hombre que había hecho sus ofrendas de balanceo, de oro,
al nombre de Yahweh.
23 Y toda persona que encontró consigo púrpura violeta, escarlata y color
carmesí precioso, lino de hilo torzal, pelo de cabra, pieles de carneros
enrojecidas (7), pieles de sasgonin, lo trajeron.
24 Todo el que había separado una ofrenda de plata o bronce, trajeron
la ofrenda separada para Yahweh y todo el que encontró consigo
maderas de acacias para cualquier obra del culto (H), lo trajo.
25 Y toda mujer que era hábil (9) de manos (10) hiló la púrpura violeta, la
escarlata y el color carmesí precioso y el lino.
26 Y todas las mujeres cuyo corazón las impulsó a ser generosas (M) con
(su) arte hilaron el pelo de cabra.
27 Los jefes trajeron piedras preciosas y las piedras de engaste para el efod
y el pectoral (12);
28 los aromas, el aceite para el alumbrado y para el óleo de la unción y
para el incienso aromático (13).
29 Todos los hombres y mujeres cuyo corazón les impulsó a traer volun¬
tariamente (14) para toda clase de obra que Yahweh (l5) por Moisés
había mandado hacer, trajeron los hijos de Israel una ofrenda
voluntaria (,6) al nombre de Yahweh.
(') M: «fue grande».
(2) M: «su espíritu les impulsará a generosidad, traerán la (texto: «de» prob
error) ofrenda (separada)».
(3) M: «y para las vestiduras del santuario».
(4) M: «con las mujeres».
(■ ) M: «cadenillas» (syrvn).
(,¡) M: «broches» (llevados sobre el cuerpo por las mujeres).
( ) Curtidas.
(H) M: «obra de culto».
C) Lit: «sabia de corazón con sus manos».
(lü) M: «sabiduría (de corazón en sus manos)»; cf 35,35.
(n) M l.°: (cuyo corazón) fue grande (destacó)»; M 2.°: «sobre ellas».
(,z) M: «de engastes, para engastar con ellas el efod y el pectoral».
O3) Lit : «de los aromas»; lo mismo en I.
(l4) M: «cuyo corazón fue grande» (es decir, generoso).
(,6) M: «el Verbo de Yahweh». Con la consonante inicial de ésta y de las tres
variantes que siguen, el anotador ha señalado su nombre, Menahem, en acróstico.
('*) M: «una ofrenda voluntaria» (nsybh).
236
N E O F I T I I
Ex 35, 21-29
prr'x rrrr nrvn rmi n n-rr m: n nni Vd pnxi 21
xinViD Vd*?i xw't p»» ran»1? v,n xrmnsx r»**
:x»mp
p*?cp [íprrx nn^ nvp mi n bs x'»!1? -pao x'nnu pnxi 22
■’idix fpix n nal ^di nm ’ia ^di pinan ppisn pcnpi
*t na»1? mn
xaa nin'i n sn» pmxi nVan n'nn1? nan»x n -131 Vai 23
¡pmx puocn pa»ai ppaoa p*i3*n paipai nyai tw pial
p Vai '■"i nnwisx rr pmx »nm pean i»*idx »*idx“t *?a 24
:prr,x xinViD rvrns; *?a*? pa» 'ax n^nn1? nan»x n
m xnnx m nnVan jv nVn? min nri na1? naam nnx Vai 25
:xsi3 m nnnt? nmim vas
¡'iva rr i^ts? pin naann pnrr pna1? mi n x^i *?ai 26
mcx1? xma*?»xn n’iax m nnat: mx rr prrx •aman 27
íni^nVi
mopVi nmm nn»a*?i xnnmx1? nn»a m n'iaoia m 28
tn-’aipin
"i nm'as bsb n^ir-a1? pnrr pna*? nnn nnxi -131 Va 29
rm na»1? nmi Vx-mr '12 pmx n»an 'it bv naya1? •'■>•' nps
21 ni h] [a*T]n I; anam’ [n] M: cf v 26 | xnwnox n’ ... nm]
’sx h pn” ’iVy Tnn nr M | x©np '©laVVi] x©up nu '©laVi M
22 x’©]1? -pao] x"©i ay M l au -t] [ai]n I; avr [•>?] M | [ipn'ra]
vel ][i]n"X cf v 23; pn-ra in text | pVop] [leg pu©] pía? M | punan]
[leg pa-n-ai] pa-y-ai M na] [n]x[a] 1 1 pnx n] [*pi]xn I | 23 ñañara]
[nan]©’ I | n’nnV] n-ay M | ’-nnn ’-r] [-ipn-r M | nyai] pt[yai] I ||
24 i©ibx] "©[ion] M | wm] ©nn M | nana?» n] [nan]©' h M
pe© "y»] [p]c©n py[x] M | xinVis nuay] jnVisn nuay M || 25
na-arn] ma-an M: cf 35, 35 || 26 au h] [an]n I; anann’ [n] M:
cf v 21 pnn-] pn-Vy M || 27 m©nVi ... xma*?©xn] nmf1al?©xn
m©m msxi pna nyp©aV M | msx1?] [mpfDX1?] I || 28 nnaoia]
nacía I I n'a©ia] nna©ia I || 29 ann] mut in au n a I; rn I |
n’-n-’u1? ... aun] ’aV pnaV anam’ [n] M | nm-ay] 'a’y I | nps n]
un I ! -”] ">n n’-ia’a M | ñau] naui M | Litter initial in var lectio-
nibus hujus versus et sequentis continent nomen autoris harum var
lectionum orna.
237
Ex 35, 30-36, 1
N EOFITI I
30 Y dijo Moisés a los hijos de Israel: Mirad que Yahweh ha designado
con el nombre de maestro (‘) a Besalel, hijo de Ur(í), hijo de Hur, de la
tribu de los hijos de Judá,
31 y le ha confiado espíritu santo (2) de delante de Yahweh, en ciencia, en
sabiduría, en conocimiento y en todo trabajo
32 para enseñar (artes) (3), para trabajar en el trabajo (4) artístico del oro,
de la plata y del bronce (5);
33 y en la talla de las piedras preciosas para los engastes (6), y en el
labrado de la madera para trabajar en toda clase de trabajos artísticos.
34 Ha puesto también en su corazón — en él y en Oholiab, hijo de Ahi-
samak, de la tribu de los danitas — el (poder) enseñar.
35 (Les) (7) llenó de habilidad f) para ejecutar todo trabajo O de ebanista
y de artífice, y de bordador de púrpura violeta, escarlata, color carmesí
precioso y lino; de tejedores, (es decir) artesanos de toda clase de
trabajo y maestros de arte.
CAPÍTULO XXXVI
1 E hicieron Besalel y Oholiab y todo hombre hábil (10) en que Yahweh
había puesto ciencia (n) y sabiduría para saber hacer toda (12) obra del
(servicio) (13) del santuario según todo lo que Yahweh (H) había man¬
dado.
(') M: «Mirad: he aquí que el Verbo de Yahweh ha ungido y llamado con un
buen nombre a Besalel».
(z) M: «de ciencia».
(3) Lit: «artistas», pero el texto parece equivocado: cf TM y 31,4.
(4) M: «el labrado artístico del oro y de la plata, el labrado artístico del bronce».
í5) I: «de la plata y del bronce».
(6) M: «y en el grabado de las piedras preciosas de los engastes».
(7) Lit: «llenó con ellos»: el targumista leyó ’ittam en vez de 'otam de TM.
(8) Lit : «ciencia en su corazón»; M: «ciencia de corazón»,
f) I: «(para trabajar) en toda clase de labores».
(I0) Lit: «sabio en su corazón»; I: «sabio de corazón».
('*) M: «sabio de corazón en el que el Verbo de Yahweh había puesto ciencia».
(,2) I: «(saber trabajar) en toda».
(53) En el texto: «de los servidores».
(14) M: «el Verbo de Yahweh».
238
N E O F I T I I
Ex 35, 30-36, 1
73 TIN i 3 VnV323 p77 nP3 787 ia7 VN7tt7 "33*? 7Wa 7aX1 30
:rmm 7337 7ü3e p nn
737731 i3nVao3i naan3 mp p cnp7 nn ñas? riaVüNi 31
:NT3S V331
mmN31 NDD3 rmaiN31 83m 71301X3 73S7aV |[l]2aiX XSVaVl 32
:Xt27n3
Va3 73s?aV no'p 7173331 77iaVc;xV nn3D X33X 7i3aix3i 33
:713aiX3 77'337
7Ü3P p “pD'7X 73 3X'V7X1 X17 7'3V3 37' XSVaVl 34
:|77 7337
7"si pixi 7337 m'3S? *?3 7337a1? J173V3 naan jiñas? üVüX 35
Va '73» "7721 yi331 77130 mH7 3733231 N31127X31 xVa73
¡jnsaix 'aVai m'as?
CAPUT XXXVI
naan 'ic? '7 n'aVa a'am 733 Vai ax'Vnxi VxVsa 73371 1
NC77ip n'3 jnVo m'as? Va 7' nas?aVi s?7'aV |ina iinVaoi
7ps '7 na VaV
30 ian] pa[n] IBVxVsa ... am-ian] mpi ”'7 nna'a "37 un pan
[VxV]sa ao opa M | p] 7[a] I I 7137] ’a n I || 31 pipa] cf 31, 3;
naam M || 32 ][i]iaix] sic c TM et 31, 4; paix in text | miaisa
N©m ...] nttmi miaiK hdddi nam [n]uais M ■kviu ... nddd nuaixai]
nirmi nocai I Cf 31, 4 | 33 nmaVirnV ... nuaixai] nuax maViai
nnnaVcao nnao M | nnao] nao I | mras?] to[’av] I | rmaina n-as]
uann m-a» M || 34 noarc ja] 'ira I || 35 pnaVa naan] nia'an
na'V M | Va] Vaa I | m’as?] m['as?] I I un] ai I; 733 M | xirunKai]
pi3[asai] I yiaai ... Tm] nsiai nnao nmim M | nnao] na[o] I.
36 1 o'am] Dan I | naan ... oam] n-na-a ann na'V 'a'an
[n]aan '”7 M | n'aVa] ’a'V[á] I | 7® n] ['i]sh I | Va rr] Vaa I | |nVa]
in text pnVc quod vid emend | 7as?aVi] [7as?]aV I | npa '7] 'B7 I
’"] '”7 n’na’a M.
239
Ex 36, 2-9
N E O F I T I I
2 Y llamó Moisés a Besalel y a Oholiab y a todo hombre hábil (') en
cuyo corazón había puesto Yahweh habilidad, a todo aquél a quien su
corazón impulsaba a acercarse a la obra para ejecutarla (2).
3 Y tomaron de delante de Moisés todas las ofrendas que habían sepa¬
rado (3) los hijos de Israel para la obra del culto del santuario para
ejecutarla. Y ellos aún traían junto a él ofrendas voluntarias cada
mañana (4).
4 Y vinieron todos los entendidos (5) que hacían las distintas obras (6)
del santuario, cada uno desde el trabajo que hacía.
5 Y dijeron (7) a Moisés: El pueblo trae más de lo que precisa el trabajo
de la obra que Yahweh (8) ha mandado hacer.
6 Y dio orden Moisés y pasaron (9) un pregón por el campamento
diciendo: Hombre o mujer no hagan más trabajo para ofrenda del
santuario: y el pueblo se abstuvo (10) de traer.
7 Y el trabajo (traído) era bastante para toda la faena que había que
hacer. Y cuando lo hubieron hecho, sobró.
8 Y todos los más entendidos de entre los trabajadores de la obra
hicieron el tabernáculo de diez cortinas de lino fino retorcido, de
púrpura violácea, escarlata y color carmesí precioso: las hicieron con
figuras (li), obra artística.
9 La longitud de cada cortina: 28 codos (12), y la anchura: cuatro codos
cada cortina (I3). La misma medida para todas las cortinas.
(') Lit: «sabio de corazón».
(2) M: «junto con todo varón hábil (lit: «sabio de corazón») en cuyo corazón
había puesto ciencia el Verbo de Yahweh; todo aquél cuyo corazón fue grande para
acercarse a la obra y para ejecutarla».
(3) M: «habían traído».
(4) M: «y ellos le traían aún ofrendas voluntarias cada».
( ') M: «aquéllos (que>>.
(6) M: + «del servicio» (o: «del trabajo»),
f) Lit: «y dicen».
(8) M: «el Verbo de Yahweh».
O M: «cursaron» (lit: «hicieron salir»).
(10) M: «puso fin» (al traer).
(n) O «bordados».
('*) El texto traducido literalmente añade: «en codos», pero I no tiene este añadido.
(13) M: «codos (en codos) de (cadh) cortina».
240
N EOFITI I
Ex 36, 2-9
"' nnn nnV D'an n VaVi nx'VnxVi VxVsaV n®a mpi 2
nasnaV nm'asaV nrmp^V naV rr rr ms n V:; naVa n«an
¡nrv’
m'asíV Vtn®' 'sa upidn n nnumDX Va n' n®a anp p non 3
nana am nnnV pn"N pnn nrv lasaoV x®np nn jnVD
:")DS1 "IBS Vaa
]a naj Ntzmp n'a mn» Va n' jnasn Nnnn Va pnto 4
¡jnas? piK n nnvar
nmnsaV xanVD noaa nn'nV aos? pao» "i»'»V n®»V p-i»to 5
:nn' navaV '" npD n
am jnasn xV nnxi na) -i»'»V nn'*i®»a m» nasn n®» ppoi 6
;nn'»V j» x»s? pVanxi x®np n'a ™®-ibnV mns;
:n"Bn nasn nn' ias?»V mns? VaV no»a [n]n nmnsn 7
pía |stt -i®s? naa®» n' nmns? nasaa naV '»nn Va nasn 8
ñas? pin nais? pnv's xao mirn saaan pmxi nVan ti®
:pnn'
p»x saa-iN xmai nnaxa p»x 'sam p-i®s? tnn nnsnm nanx 9
:nn»'T VaV mn nn®» ton nn»'T
2 Usque ad finem v ... babi] [n]na'a ’n® n na1? ’a’an na: ba nnbi
nasa1?! pirras;1? [leg anpab] anpab n'a1? anan a ba naba naan ,vh
nn’ M nn-ras7b] [nnrja'üp] I"R 3 widn ’i] ’ta I; pn"K [’*t] M|
baa ... pato] baa na’oa ns? nn' pn"K pana M f¡ 4 taran] + pbt<
M I jnasn] nasi’1 M | nras?] + jnbas M | nnras; ja] [nn]ra'»a I |
psK n] tn 1 1 piK] pan M ■ 5 j’aoa] p’aoa M | noaa] [leg ”aa] ’aaa 1 1
nps n] [np]an I | ”'] ”n nna’a MÍ 6 nasn] ip’BKi M | nn’icaa]
[nnn]®ab Mflpbanto] ia'b®K M | nn’ab ja] ’n’aba I [ nn'ab] n”n”ab
M 1 7 [n]m] nm in texff nnrasn] ’a’s; I | 8 nnras] [nm’Ja’s?
I pía] pian I pnban] [nb]am M | nimn] [n]m’T I | Cf 26, 1 1¡ 9
tan 1.“] nnin I; nnn M | nnatta pan] nnaitta j’aix M | tonas nnatta]
[trn]ai I I tonas] [tonjsas I; ”nas M | pan 2.0] + [’asjtta I | nnsj’T patt]
’S’Ti nnastta pastt M l tan 2.0] nnn I | nn®a] prob leg ttn®a c 26, 2;
nnn[®a] I | Cf 26, 2.
21 -ÉXODO
241
Ex 36, 10-18
N E O F I T I 1
10 Y unió cinco cortinas una con otra y unió otras cinco cortinas una con
otra.
1 1 E hizo presillas de púrpura violácea en el borde de la cortina exterior,
por el lugar de la juntura; lo mismo hizo en el borde de la cortina
exterior por el segundo lugar de juntura.
12 Hizo cincuenta presillas en una cortina e hizo cincuenta presillas en el
borde de la cortina que está en el otro lugar de juntura; las presillas
estaban dirigidas (l) una frente a otra.
1 3 E hizo cincuenta broches de oro y unió las cortinas unas con otras con
los broches, y la tienda formó un todo.
14 E hizo cortinas de pelo de cabra, como cobertores para extender sobre
el tabernáculo: hizo once (2) cortinas.
15 La longitud de una cortina era de treinta codos y la anchura de una
cortina era de cuatro codos: la misma medida para cada una de las
once cortinas.
16 Unió cinco cortinas por separado (y las seis cortinas por separado) (3).
17 E hizo cincuenta presillas en los bordes de la cortina exterior, por la
parte de la juntura e hizo cincuenta presillas en el borde de la cortina
por el lugar de la otra juntura.
18 E hizo los cincuenta broches de bronce para unir la tienda de modo
que formase un todo.
(') M: «apareciendo (o: «correspondiendo») las presillas».
(2) El texto: «veintiuna», pero parece equivocado o forma rara.
(3) Falta en el texto; está añadido en el margen. M: «y unió cinco cortinas por
separado en correspondencia con los cinco libros de la Ley, y seis cortinas por sepa¬
rado en correspondencia con los seis órdenes de la Misná». Cf Ps y ed de Neofiti I ,
I, p 70*.
242
N E O F I T I I
Ex 36, 10-18
mn pai |»m tram mn VapV mn pm irán o” pan 10
;mn VapV
rv’aa nma mn nn»mn nido V» nVann país na»i n
¡xmn npian rv’aa nona nn»m n mona na» p npian
mo’oa ñas? país? piran mn nn»ma na» par» piran 12
VapV mn ■■aa» pin proa nmn npian nna n nn»mn
¡mn
mn Va pV mn nn»m n' pan annn pono piran naso 13
nn nVa maira im nansa
n»m poir» mn xiatra V» enana1? "en n»a n pT na»i u
:pno’ na»
nma pax »aoxi xnaxa pax pnVn mn nn»,,T n nana 15
:nn»m n[n]ir» nnnV nnn nmra nnn no»nn
¡[pnmnVaV ]»m nnr nn] pnmnVaV ]»m irán o-’ pan ió
piram npian rraa nona nn»mn pnoo V» piran par» na»i 17
¡xrnn npian roa a nn»nn meo V» na» par»
nn nVa nnaV xiaira ir* pana1? piran irnn nana na»i 18
10 pon ®am ... irán] neam nnn Vapi1? nnn nn»n’ ’n®an
nn»n’ M | irán] 'niran M | Vap1? 2.-] VapiV M | Cf 26, 3 || 11 pai»]
[pa]r» I; cf v 12 | nn»nn] [nn]»m 1 1 mn] nnn 1 1 nn»n’ n] [nr]sn
I | Cf 26, 4 || 12 pai» i.°, 2.°] [pai]”» I 1.% 2.ü | nnn] nnnn [leg
nmn] I; nnn M | "ais ... proa] n”ar» pnanna M | país? 2.0] [pai]i» M |
npian n’aa ñ] npiana nnn M | bapV] VapV? M | Cf 26, 5 || 13
VapV] bapiV M | Cf 26, 6 II 14 V» ons-aV] V» M | pn®» mn]
prob leg n®» mn cf 26, 7; no nn I; n["i®» ton] in M || 15 n
nn»'T] [nn]»nn I | mn] nnn M | «nana pan] nnawa paix M
pan 2.“] paix M | nnvia] rna 1 1 mn 1."] nm[n] I; nnn M | -n[*i]®» mnV]
nn®» in text; mn1? I; ni®» nnV M | Cf 26, 8|f 16 n®’an n’ «pVi
nino nn’® Vaip mnV ]»n’ n’® n’i nema neo ’nron Vaip mn*? |»n’
m®a M c Ps | pon ®an] nn»n’ nizran M | pnmnVaV] [pn']*nnVa il
[pnmnVa*? ... n’® nn]] desider in text; add in M ] {pr-p n"®]] nn®-»
nn»n" M | Cf 26, 9 || 17 pai» i.°, 2.ü] pan» I i.°, 2.° | npian n’aa]
npianaM | Cf 26, 10 || 18 nn nVa] nn I | Cf 26, 1 1 .
243
Ex 36, 19-29
NEOFIT1 I
19 E hizo una cubierta para la tienda de pieles de carneros enrojecidas (*)
y encima una cubierta de piel de sasgonin.
20 E hizo los tablones verticales para la tienda (2), de maderas de acacias.
21 La longitud de los tablones era diez codos y la anchura de cada tablón,
un codo y medio.
22 Cada tablón tenía dos espigones para ensamblar uno en otro. Esto hizo
con todos los tablones del tabernáculo.
23 E hizo los tablones para el tabernáculo: veinte tablones del lado meri¬
dional, al sur.
24 E hizo cuarenta basas de plata debajo de los veinte tablones: dos basas
debajo de un tablón para sus dos (espigones) (3) y dos basas debajo de
otro tablón para sus dos (espigones) (3).
25 Y para el segundo lado del tabernáculo, para el lado norte, hizo veinte
tablones,
26 y sus cuarenta basas de plata: dos basas debajo de un tablón y dos
basas debajo de otro tablón.
27 Para la parte de atrás del tabernáculo, para poniente hizo seis tablones.
28 E hizo dos tablones para los flancos del tabernáculo en la parte de
atrás (4).
29 Y se correspondían (5) por la parte de abajo e igualmente por la parte
de arriba dentro de un anillo: así hizo con respecto a dos de ellos, a
sus dos flancos (6).
(') Curtidas.
(2) Lil: «las tiendas» o «su tienda». Prob hay que corregir el texto: «la tienda».
Cf 26,15. N emplea la misma palabra para «tienda» y «tabernáculo»,
f) Asi en 1 y en 26,19; en el texto: «para sus dos lados».
(4) M: «en las pendientes del poniente»,
f) M: «y se veían» (o: «y se correspondían»).
(6) A saber, a los dos ángulos.
244
N EO F I T I I
Ex 36, 19-29
pnioon lira «finí ppao» paon parca morco1? mn Ton
|a
¡pn^p prcrcn psx miorco1? nmn1? m noyi
:mn nmVi mmo noa mVoi noio mm*?n noox fax a®»
Vo1? -tos? pío p Vnp1? p puerca [mn] nmV1? pTX p*m
¡morcan 'mi*?
]a mam «otro1? pmV? parca marca1? nmn1? m aaai
¡xam
paam pmn irmi1? parca mnn aaa pon pnam paaaxi
mn nm1? mnn paam pam narco pan1? mn nm1? mnn
¡narco pan1?
¡pm1? parca aaa mmax narco1? nmn morcan narco1?!
pam nan nm1? mnn paam pan «pan pmnom paaaxi
man nm1? mnn paam
¡pm1? nnrc aaa naaaa |a marcaa nVorcVi
¡m'Vorco xiarcaa narco1? aaa pm1? pam
nnpra n1? nrcxa *?a paxna pm nanai aa b |a paxna pmi
marco pan1? pman1? aaa jpjno xan
19 V»V |a] 'Va I | Cf 26, 14 | 20 rrnnV] nnnV M | nnacaV]
prob leg marca1?: Cf 26, 15 || 21 pan] paix M | nam] [na]un M |
nax] [n]aiN M n”ns] [n"n]iB I ¡ mn] nnn[n] I; nrm M Cf 26, 16 ||
22 p?’»] id M; [leg pa’X] pnpx] I, sed prob pa est var lect pro ja
[mn]] desider in text, superadd; nm[n] I; nnn jrcnVrca] prciVrca M
na» pna ]n VapV ¡a] [aa]» p an Vapi1? nn M | macan] [ma]rca M
Cf 26, 17 1| 23 mana] na[na] 1 1 sana |a] [xan]aa P Cf 26, 18
24 K”mV] pmiV M | nan i.°] nmn I; nrm M anuo i.°, 2 ’] aa'» M;
2 ° an’x ilcf 26, 19 1| 25 naooV] naco |a MÉrmios] mía» I | Cf
26, 20 || 26 rpan] [*]]oa M | nan i.°] nna[n] I; nnn M pam]
pnnm I | nan 2.°] nnn I; [leg nmn] nnrm M | Cf 26, 21 || 27 ]a
naa»a] 'aa I | Cf 26, 22 §¡ 28 m’Vsrca] naa»a ]a n”»iD’rca M%
Cf 26, 23g| 29 paxna i.°, 2.°] panra M 1 2.° | »aV ]a] »aVa I
aa» i[']aa ... ísV] [aa]» p nan [ab ipso M emendatum npT»V] nnpt»V
M | nena V»] xc'a V» I Bxnn] nna[n] I; nrm M | |[']aa] paa in text |
Cf 26, 24.
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
245
Ex 36, 30-38
N EOFITI I
30 Y fueron ocho tablones y sus basas de plata, dieciséis basas; dos basas
debajo de cada tablón.
31 E hizo travesaños (*) de maderas de acacias: cinco para los tablones de
un lado del (2) tabernáculo
32 y cinco travesaños para los tablones del segundo lado (3) del taberná¬
culo y cinco travesaños para los tablones del lado del tabernáculo de
la parte trasera (4), al occidente.
33 E hizo el travesaño central (pasando) (5) en medio de los tablones (6)
de un extremo a otro.
34 Y revistió de oro los tablones, e hizo de oro sus anillos para recep¬
táculos O de los listones y recubrió los travesaños (8) de oro.
35 E hizo el velo de púrpura violeta, de escarlata y rico color carmesí y
de lino retorcido: lo (9) hizo obra artística, con figuras bordadas.
36 E hizo para él cuatro columnas de acacias y las revistió de oro y sus
ganchos (10) de oro y fundió para ellas cuatro basas de plata.
37 E hizo una cortina (u) para la puerta de la tienda, de púrpura violeta,
escarlata y color carmesí precioso y de lino torzal, obra de bordador;
38 y sus cinco columnas y sus ganchos (12) y recubrió de oro sus capiteles
y sus aros (13); (e hizo) sus cinco basas de bronce.
(') M: «travesaños» ('ryhyn).
(2) M: «para los tablones de los lados del».
(:‘) M: «de los lados del».
(4) I: «en su parte trasera»; M: «en las pendientes».
(5) En el texto, prob corrompido, «sirviendo»; cf 26,28.
(6) M: «para pasar entre los tablones»,
f) Lit: «lugares».
(*) M: «los travesaños» ('rhyh).
(9) I: «los».
(10) M: «sus ganchos (clavos)».
(n) M: «una cubierta».
(12) M: «ganchos» (clavos).
(,3) M: «sus ¿cubiertas?».
246
N E O F I T I I
Ex 36, 30-38
j-n-in pnam nirs? n'P *pa jinnaim pm1? x-man pim 30
:nmn nmV mnn pnain
:mn ni3®a[7] moo •’mbV nisan parn ps?x piu navi 31
’ni1?1? pmis nrcam nrmn marcan meo 'mW ynü nrcam 32
¡nansa p m^icnra marcan meo
¡nnoo jn 13*7 Jinoo jn p ■’mV m trfnVjtra 'srxa —133 rr nasi 33
[npmnx1? pnnx nm ñas pimpis nm am non mnVn nm 34
:am nn33 m ’sm
nnrc piai sao nwn sasi jronxi nVan nnano n' nasi 35
¡pmvs nrr ñas? pix nais
|inni;Spi am finn*1 'sm porcn pmas nsanx nb nasn 36
¡«pan pnain nsanx |inV “jn«i am
pai xao ’mnmn san punió nVan marca snnb ono nasi 37
:ts ñas tí®
i’],
am fi muña ai percan ’sm pnnvnp nm nrcan ’mos nm 38
¡rcnn [n]rcan pinnaim
30 nrcs] ’n[®s] I | prinn] pin M nmn] mn I; nnn M Cf 26,
25 II 31 pul] i'mx M paan psx] [|']d'® 'sx I I miso 'm’?1?]
mido pnm1?'? M ni3»a[n]] n:3®an in text sed post emendt 1 mn]
nm[n] 1; nnn M j Cf 26, 26í|* 32 nntmo] nnoo M | ni3»an 1.“]
p[®an] I | n'PiD’na] '^[icnra] I; n'sisrca M f nansa p] [nansjaa I
Cf 26, 27"¡l| 33 'mb ua c?[a*n]tría] vmn in text: cf 26, 28; lima1?
[n'pm1? ’ra M ; p p] pa I | ;nao] sic in text: leg nnoo uV] pi M
Cf 26, 28"1(* 34 n'mb] n vid delt^nsn] 'sn M | n'nu] n'nnx M |
Cf 26, 29 || 35 ’nm'H] ['n]m'r I | nn'] pnn' I I Cf 26, 31 36
'om] ns[m] iBpnnr'ípi] iinnm'jpjNi M^Cf 26, 32 | nsanx] sa[nx] I
37 ono] ”Dn M | ’mnm] [’m]nt I | ñas] [na]’s 1 | Cf 26, 36 || 38
pnnrbp] [pnjnmbp 1; pnnbpnx M 4 pin-naa-i] pn'sipn M¡| ®nn]
M.
247
Ex 37, 1-10
N EOFITI I
CAPÍTULO XXXVII
1 E hizo Besalel el arca de maderas de acacias cuya longitud era de dos
codos y medio y cuya anchura era de codo y medio, siendo la medida
de su altura codo y medio.
2 Y la revistió de oro puro por dentro y por fuera y la hizo una moldura
de oro todo alrededor.
3 Y fundió para ella cuatro anillos de oro sobre los cuatro ángulos: dos
anillos en un lado y dos anillos en el otro lado.
4 E hizo varales de maderas de acacias y los recubrió de oro.
5 E introdujo los varales por los anillos a los lados del arca, para
transportar (l) el arca.
6 E hizo el propiciatorio de oro puro: su longitud era de dos codos y
medio y su anchura de codo y medio.
7 E hizo dos querubines (2) de oro: los hizo repujados, a los dos lados
del propiciatorio.
8 E hizo un querubín a un extremo, de aquí, y otro querubín al otro
extremo, de allá; hizo los querubines del propiciatorio (3) a sus dos
extremos.
9 Y los querubines extendían sus alas hacia arriba dando sombra con sus
alas al propiciatorio y sus rostros vueltos el uno al otro. Los rostros
de los querubines estaban vueltos hacia el propiciatorio.
10 E hizo la mesa de maderas de acacias: su longitud era de dos codos, su
anchura de un codo y medio y la medida de su altura de codo y medio.
(') M: «para llevar».
(2) M: «imágenes».
(3) Es decir, en una pieza con él.
248
N E O F I T I I
Ex 37, 1-10
CAPUT XXXVTI
rrmN iVbi p»x pmn potra pvx nmN n ■> VNbsa navi
¡n'an nntro j*?di noxi rrrtB í*?di noto
ama b'bx nV ansn na*? pi vb p 'na ana ¡rrv -sm
ain
bx pptxr pmm htv’it Tisaax bx ama ppis? yaax n*? inxi
¡xr^n moo bx jpis pm an nnoo
¡ana pnrr xani potra p»x pnnx aasn
¡nmN rr poo1? nanaa moo bx apura nnnx rr bxm
¡amo iVbi noxi naax jVbi pon pmn na ana nnaioa aasn
nnoo pin p pan*1 aas? pa’u anaa pana pin aasn
¡añasca
nan p noo ja p an anai nan p nnoo pa p an ana
¡anoo pan p rr-ana n-1 aas? nmsa p
nmsa bx yirrsiaa pboo bxbn pn'Biaa pone 'ana pim
¡amaina ,dn pin rímica *?apV p bipb p p’sn pn'BNi
rrriB noNi nana pax pnnn potra psrx mine rr aasn
¡non antro jVbi nosi
37 1 potra ps?x] po'tr ’sxi I , patt] país M i j'ibi i.°, 2.°] njpDi]
I i.°, 2.° i nato i.»] ¡jnaxi I; naixi M naxi 2.°] [n]ai«i I; nnaxi M
Cf25, 10 2 aab iai 11*7 ]a] [aa]*7ai [u]*7a I | Cf 25, 1 1 I! 3 ppts]
ip[rv] I f in-n-ir] [n-rJ'VT I; cf 25, 12 | ]prv pañi an] [leg nnan] nnnn
pp[w] pnam I |U 4 paira ps?N] potr "VNa I; cf 25, 13 | xam] ’B[m] I |
pnrr] pn[n’] I | 5 aaoo] na[ao]; cf 25, 14 pea1?] ‘naca'? I
6 pas] país M | naxi] país M: quod corrig nano ut 25, 17 7
pana] panx M; cf 25, 18 | pan ja] ”na I | nnoo] na[ao] I; naco M ||
8 nan ja nnoo pa |a] nana moo paa 1 ¡a ja] pa I nan ja 2.u]
'na I pan ¡a] pana 14 Cf 25, 19 9 VyVa] b'sb ja M ¡ pn’BNi
nnaisa ...] -[nnajisa 'rn an VapiV an [leg pn’BS] pa’BK M | Cf 25,
20 || 1 10 pas] país M»f nasi i.ü, 2.“] naitci M i.°, 2.0 1 Cf 25, 23.
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
249
Ex 37, 11-22
N EO F 1 T I I
11 Y la revistió de oro puro y la hizo una moldura de oro todo alrededor.
12 Y la hizo un marco de un palmo todo alrededor y le hizo una moldura
de oro al marco todo alrededor.
13 Y le fundió cuatro anillos de oro y puso los anillos sobre los cuatro
ángulos de sus cuatro patas.
14 Los anillos estaban frente al marco como lugar de los varales para
transportar (*) la mesa.
15 E hizo los varales de maderas de acacias y los revistió de oro para
transportar (*) la mesa.
16 E hizo los utensilios de encima de la mesa, las fuentes, las escudillas (2),
las tazas y los frascos de los cuales se hará uso (3), de oro puro.
17 E hizo el candelabro de oro puro: hizo cincelado el candelabro, la base
de él y su fuste; (arrancaban) (4) de él sus cálices, sus botones y sus
flores.
18 Y seis brazos salían de sus lados, tres brazos del candelabro de un lado
y tres brazos del candelabro del otro lado.
19 Había tres cálices esculpidos en un brazo, botón y flor: así en los seis
brazos que salían del candelabro.
20 Y en el candelabro f) había cuatro cálices esculpidos, sus botones y
sus flores:
21 y un botón, de una pieza con él, debajo de un par de brazos y un botón,
de una pieza con él, debajo de otro par de brazos (6) para los seis
brazos que salían de él.
22 Sus botones y brazos formaban una pieza con él (7): todo ello una pieza
cincelada de oro puro.
(*) M: «para llevan).
(2) I, M: «sus escudillas».
(3) M: «con los que se hará la unción».
(4) En el texto e 1: «serán»; cf 25,31.
(5) Es decir, en su fuste.
(6) «Y un botón... par de brazos» sólo dos veces como en 25,35.
(7) M: + «y en él».
250
NEOFITI I
Ex 37, 11-22
:«ipm "irn anm V'Va c1? naai -an am n’n” ’sm
-irn neubiV xanm 'rba naai ^pa -irn “jera «pai ít1? -rae
:rlP^
nrrrT Tiyai» bu rrpTi? rr a m anm ¡711? nsranx n'1? “|nxi
Tsanx1? m
¡mina rv* ¡sroab rrmx*? pin» ’pra p’nn noioi Vapb
:mns rr pea1? am pnrr 'sm poen pira n'n'-iN c nae
xn'pw rv’i ■’pva m xrvn'ra rr nina bs? m n'ia rr nací
¡■-an am pna eraren m annerp m
mpi im coa nmia ñas? stji 'an am nmia rr “rae
:pin^' ma n’iBici mun n-rba
nmn Nitro ja nmia np xnVn moo |a ppas pip neren
rxr'in moo )a nmia 'ip xnVm
mp 'ner1? pro pie “nrn nn ñipa papera prVa nn*?n
¡nmia ja ppan
¡menea Tilín papera pTVa naanx nmiaai
'nerV ma pip pin mnn ntrn ma pip pin mnn ntm
¡ma ppan pip
¡•on am tnn n-rii n*?a pin nía pmpi pn-nrn
1 1 Hic errore ponitur denuo textus vv 2-11 hujus capitis sed a I
deletur; variae lect desider his exceptis: 37,2 uV p] '*?ra I l na1? pi]
'Vai I Cf 25, 24 'lí 12 *pw] «peí M ) Cf 25, 25 1 1 13 "mra-iNV -i]
saín Va rrxn M | Cf 25, 26 !| 14 VapV] VapVa M; cf 25, 27 | po«V]
Viao'nV M|| 15 proa1?] [leg Viaon1?] ViaoV M; cf 25, 28 II 16
Va n naa] Vy rvtn mita M | V» n] ’yn I | -pía] npna I; nana M;
cf 25, 29 | pna oanrn] pna noan" M; cf 25, 29 || 17 pin" ... n'rVa]
[prob leg hic et in text pin] pin’ nai n:a nimm nntn nrVo M; cf 25,
31 || 18 muro p] [N-i]ü’o,a I | nmn] mn I; nnn M | moo p]
’on I nmn] nipan] I Cf 25, 32 1 1 19 pa] p I | ’noV] "nncrV Mi
nmw p] 'na I | Cf 25, 33 || 20 ñame Tinn] mmm nmrn M;
cf 25, 34 || 21 pin] p’in M | pip vnz>V] n’np vnoV M; cf 25, 35 |
22 pn’ipi] pnrripi I | pin] pin’ nai M; cf 25, 36 et 37, 17 [pin’ leg pin].
n
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
251
Ex 37, 23-38, 3
NEOFITI I
23 E hizo las siete lámparas y sus despabiladeras y sus platillos porta-
pabilos, de oro puro.
24 Lo hizo con todos sus utensilios de un centenario (]) de oro puro.
25 E hizo el altar del incienso de maderas de acacias: su longitud era de
un codo y su anchura de un codo, cuadrado, y la medida de la altura
era de dos codos. (De él) (2) arrancaban los cuernos.
26 Y lo revistió de oro puro: sus cubiertas, sus laterales, todo alrededor,
y le hizo una moldura de oro todo alrededor.
27 Y le hizo dos anillos de oro debajo de la moldura, a los dos ángulos,
a sus dos lados para sitio de los varales para con ellos transportarlo (3).
28 E hizo los varales de maderas de acacias y los revistió de oro.
29 E hizo el óleo de la santa unción y el incienso aromático, puro, obra
de perfumista (4).
CAPÍTULO XXXVIII
1 E hizo el altar del holocausto de maderas de acacias: su longitud era
de cinco codos; la anchura de cinco codos; era cuadrado, y la medida
de su altura era de tres codos.
2 E hizo sus cuernos sobre sus cuatro ángulos a partir de la medida de
la altura; sus cuernos eran de una pieza con él (5). Y lo recubrió de
bronce.
3 E hizo todos los objetos del altar: los potes, palas (6), aspersorios,
tenedores y braseros: hizo de bronce todos sus utensilios (7).
(1) Cf 25,39.
(2) M: «de él y en él eran».
(3) M: «para llevarlos en ellos».
(4) M: «de mezclador (= perfumista)»,
f) M: «de él y en él serán (sus cuernos)».
(6) M: «sus potes (platos [?], incensarios [?]) y».
(7) M: «sus aspersorios y los tenedores, braseros y todos sus objetos».
252
NEOFITI I
Ex 37, 23-38, 3
¡'Di ana nn'nnm napVai nsair xrsia rp aasn 23
¡naa Va na nrv’ aas? ’aa ana naip 24
riTiD naxi nanx nax potra psx nnnopa nnma n* aasn 25
¡xnnp pin [nao] xma nmro pax pnnni aana
aasn aun nm |a ’iVma rv*i nnrx rp ’aa ana nT'1 ’sm 26
;ppai ntn ama V’Va n'V
nnnt pnnn Vs? nV’VaV mnn p rrb aas? ama pprs? pnani 27
:pna n,rv' ]s?oaV nvrnxV pnnxV 'nao pan Vs?
:am pan’ ’sm potra ps?x n’^nx n' aasn 28
:noa aas? 'aa naaou naap na trap nmaaa antro n' aasn 29
CAPUT XXXVIII
pax trom naax pax tron paira ps?x nnVs?a nnaaa n’ aasn 1
:nan nmra pax nVm s?ann x'ns
pin [nao] nan antro p nn'aiT ’ns?anx Vs? n-nnp aasn 2
¡trns [n]n' "sm nnnp
ñapara na n'nsnso na nnnan n' nnaaa Nao Va n , aasn 3
¡trm aas? aja Va nn’nno na nn-Vtro na
23 Cf 25, 37.38 >, 24 noip] id I; ni’üip M: centenarium;
cf 25, 39 | nao] runa M | 25 nox] noix M | noto] nano M | mno]
[n-npo I | pin [nao]] nao desider in text; pin nm nao M; cf 30, 2 |
27 mnn |a] ’no I | nrar] [nrnpn I; cf Ex 30, 4 | panx1?] [pa]nx M
pno mm pioo1?] [pn]a pnm bioco1? M I 29 ooa] [leg diüd] d'dd
M; cf 30, 35.
38 1 pott i.°] id M | pos 2.u] país M | trno] [kt]ib IoCf 27, 1 ||
2 nntra jo] [nntrjoo I | pin [nao]] nao desider (?); pinn nm n:o M
ex 27, 2 i [n]m] in text na ^ 3 Cf 27, 3 | nao] aso M Bnnvnri]
nnana M; cf 27, 3 | na mnomo] prob leg nmomo cf 27, 3; nana
[vid delet a M] nomo nn M | nía ... nn n-pnro] nm'Vco nn npata
mito Va nn nm’nno nn M; cf 27, 3 | 5?ni] [®ni]a I; cf 27, 3.
253
Ex 38, 4-14
N EOFITI I
4 E hizo para el altar un enrejado, reticular, de bronce, debajo del
reborde O, por debajo, hasta su mitad.
5 Y fundió cuatro anillas en los cuatro ángulos del reticulado de bronce
para sitio de los varales.
6 E hizo los varales de maderas de acacias y los recubrió de bronce.
7 Y metió los varales en las anillas a los lados (2) del altar para trans¬
portarle con ellos. Lo hizo hueco (3), de tablas.
8 E hizo la pila de bronce y su basa de bronce con los espejos de las
mujeres justas que rezaban a la puerta (4) de la tienda de la reunión.
9 E hizo el patio al lado meridional, al sur, y el cortinaje del patio de
lino de hilo torzal de cien codos.
10 Sus columnas eran veinte y veinte sus basas, de bronce, y los garfios (5)
de las columnas y sus aros (6) eran de plata.
11 Y al lado norte había cien codos (de cortinas); sus columnas eran veinte
y veinte sus basas de bronce; y los garfios (5) de las columnas y sus aros
eran de plata.
12 Y al flanco occidental había cortinas de cincuenta codos. Sus columnas
eran diez y diez sus basas. Y los garfios (5) de las columnas y sus
(aros) (tí) (7) eran de plata.
13 Y al flanco oriental, por el este, había cincuenta codos.
14 Y las cortinas de un lado (de la puerta) eran de quince codos, tres sus
columnas y tres sus basas;
(*) M: «del enrejado».
(2) M: «al lado».
(3) M: «para llevarlos (sic); hueco».
(4) M: «con los espejos de las castas (o: «retiradas») mujeres que vivían retiradas
a la puerta de». «De bronce» (nhsh) corregido por M «las mujeres» (nsyyh).
(5) M: «y los garfios».
(6) M: «sus abrazaderas (?)».
(7) El texto pone equivocadamente «basas».
254
NEOFITI I
Ex 38, 4-14
*t» snV p ñamo mnn ®nn msa nai» Vpip nnanaV nasn
:rv,ni)l7Q
p-inx nirnn nVyip1? nrrn W3is3 ppr» sam -]nxi
¡nw-ix1?
¡irm pnn’ ’sm pairn p»x nm-ix n' na»i
pna rrrr j»aaV nnanan vnao V» n-’pwa n’nnx n- V»io
:nvr na» pmVn ‘rVn
x-’-’irn pmaa irnn nvn coa m irnn mva rp na»i
:n27d*,t pira snna p'Vsa pim xnpms
pía nmnV p^n nam p n’am nitro1? nrrn rr na»i
:nnaxa pax nxa "hit
pn^iriaai mías rvnVpi irm piir» pn-naim piir» pnma»
:f]Oa
pn'iaim pitr» pnma» nnaxa pax nxa nnos nitro1?!
:«pa pniriaoi nnias miVpi trm piir»
mir» prima» nnaxa pax piran pVn n-’aisa mü^oVi
:poa [pnimaoi] nma» nn*?pi [n]itr» pn-iaim
;pax piran nnria p nnria miro1?!
pn-nami nn*?n pama» nio-’D1? pax mir» irán p*?n
:xn*?n
4 ’-aio] n^pip M; cf 27, 5 | sn1? p] 'H»a I || 5 vumxa]
ra[ixa] M 1 1 6 Cf 27, 6 || 7 nuo] m[uo] M | V-Vn ... púa1?]
[V’jVn [leg? n-Ti’ cf 27, 7] pnn- Varna1? M || 8 snra ... pinna]
riña iris pmm nnsris mrrpina M || 9 mm] na[m] I ¡
nam p] ’in I | nrm1? pVn] [nn]n nnVn M | nnaxa pax] pmx
nnmxa M; cf 27, 9 || 10 rmVpi] rmVpaxi M; cf 27, 10 | pn-cnaai]
pn’snpm M; cf 27, 11 II 11 nnaxa pax] nnmxa pmx M | nnaxa
im’-rinr] 'as 1 | nnVpi] nnVpixi M | Cf 27, 11 || 12 nnaxa pax]
nnmxa pmx M | nn^pi] nn^pixi M | [pnnmam]] in text prriaim
quod corrig: cf infra v 17 et 27, 17; pn’snpun M | Cf 27, 12 || 13 p
nnrna] ’aa 1 I pax] pmx M | Cf 27, 13 || 14 pax] pmx M | Cf
27, 14.
4
5
6
7
8
9
10
I I
12
13
14
255
Ex 38, 15-23
N EOFITI I
15 y del otro lado — (o sea) de uno y otro lado de la puerta (]) del patio —
las cortinas eran de quince codos, tres sus columnas y tres sus basas.
16 Todas las cortinas, todo alrededor del patio eran de lino fino de hilo
torzal.
17 Y las basas de las columnas eran de bronce y los garfios de las colum¬
nas y sus aros (2) de plata y el recubrimiento (3) de sus capiteles de
plata, y todas las columnas del patio tenían aros de plata (4).
18 Y la cortina (5) de la puerta del patio era obra de bordado (6) y de
púrpura violeta, escarlata y color carmesí precioso y de lino fino de
hilo torzal y era veinte codos de larga y cinco codos la altura y anchu¬
ra (7), en correspondencia con las cortinas del patio.
19 y sus columnas eran cuatro; y cuatro sus basas de bronce y sus gar¬
fios (8) de plata, y el revestimiento de sus capiteles y sus aros (*) de
plata.
20 Y todas las estacas del tabernáculo y del patio todo alrededor (l0) eran
de bronce.
21 Estas son las sumas totales del tabernáculo, del tabernáculo del testi¬
monio, que fueron sumadas por orden de Moisés, obra de los levi¬
tas (n) bajo el control de Itamar, hijo de Aharón, el sacerdote (12).
22 Besalel, hijo de Ur(í), hijo de Hur de la tribu (l3) de los hijos de Judá
hizo todo lo que Yahweh (14) había ordenado a Moisés,
23 y con él Oholiab, hijo de Ahisamak, de la tribu de los hijos (15) de Dan,
ebanista, artífice y bordador de púrpura violeta (16), carmesí y color (17)
carmesí precioso y de lino fino.
(1) M: «de este y del otro lado de la puerta».
(2) M: «y las basas de las columnas eran de bronce y los garfios de las columnas
y sus abrazaderas (?)».
(3) M: «y el recubrimiento» (sin anticipación del sufijo).
(4) M: «y todas las columnas del patio tenían abrazaderas (?) de plata».
(5) M: «y la cubierta de»: variante de «el revestimiento de» de v 19.
(6) M: «de tejedor».
(7) M: «(veinte) codos de larga, y la medida de la altura en lo ancho cinco...»
(®) M: «cuatro, de bronce, y sus garfios».
(9) M: «y sus abrazaderas (?>>.
(10) M: «para todas las estacas del tabernáculo y del patio alrededor».
(,l) M: «del tabernáculo del testimonio, que fue ordenado por la palabra de la
boca de Moisés, obra de los levitas».
(,2) I: «el gran (sacerdote)».
(,3) I: «(de la tribu) de Judá».
(,4) M: «el Verbo de Yahweh».
(l5) I: «de la tribu de Dan».
(1S) M: «de la púrpura violeta».
(l7) M: «y de color».
256
N EO F I T I
Ex 38, 15-23
m^y pian piVn nrrn yanV xyn pi non p nran mcoVi 15
¡nnVn pnnaim nnVn pinmay p’ax
¡Tt® pa aun aun p nnaa mVri Va 16
asm fpa pinnznaai nmay nnVpn ®nn m»yV paaim \i
¡nnaa m»y Va *pa paraaia firxi *pa pinara
"aman yasi pmaxi nVam avx naiy nrrn yan casi is
VapV p-ax tran rrniai naipi "px p’ax pa&sn aau? pm nao
¡nnaa piVa
aam *pa pinnnVpn ®nn yaax pinnaim yaax pinmayi 19
¡fpa prrnnai pin^xa
:®nn aim aiTn ja nnanVi marca1? rr^ao Vai 20
¡ras nan Vy aanoxa xnnnon marca marca 'aiao pVx 21
¡xana pnx aa aanxa ■n-r Vy aiVa pnínVa nrcan
Va rp aay mima ana xaarcV arn aa aix p VxVürn 22
¡nrca ir' •,vi apa n
pixi aaa |aa aaaa xtn’rc p ■po-'nx aa ax'Vnx mayi 23
¡nyiaai nnaa nmini yasai pmaxai nVana a^xi
15 y-inV san pi nan] [ya]nV meo p pi natío p M pnVn]
pVai M | pax] país M | Cf 27, 15 | 17 pmrciooi ... paaim] pianirn
[leg ’yiprci] pn-y-prci [nmpy nnVpixi cm nmnyV M 1 asm] ’a[m] M '
nrna ... prxi] naa miay Va *po pl,]yprc» pim M | Cf 27, 17 1 1 18
oáoi] asm M | nrna] [nn]naa I | avs] "arn M | mnaa] pupa M |
rcon ... pan] [rcpn ansa Día nnrcoi "px paix M l n-msi] ’noi I | ... pax
pVa] nnVai VapiVo paix M | pVa] rm[Va] I | Cf 27, 16 19 yaax
i.°, 2.0] ny[aax] I 1.“, 2.0 | pnrmVpn rcnn yaax] pnmiVpixi rcm nyaax
M pn-rciaoi] pn’yip’n M || 20 aun ]a ... mno Voi] mno VaV
[ai]in nnam morcan M || 21 aiVa ... xrvnnoa marca] nmano prca
’xirV pVs nrcaa naio aa-a Vy aponx n M | oanoxa] x "a I | |anx aa]
[pn]xa naa M | x:na] + naa I || 22 xoarcV] [xo]arc p I | man
nmmn] [nn]imn I | w] ,v,n nna-a M || 23 ■pomx aa] 'xa na[a] 1 |
pa ... xoanr p] pa noarca I ¡ nVana] nnVana M | yaxai] jyaxxai M
nnao nmini] nao nina I.
22 ÉXODO
257
Ex 38, 24-31
NEOFITI I
24 Todo el oro que se trabajó (]) en la obra, en toda clase de obra (2) del
santuario y que era oro de ofrenda de balanceo (3), fue de veintinueve
talentos(4) y setecientos treinta sidos, según el sido del santuario.
25 (Y la plata del censo de la gente de la comunidad fue de cien talentos
y mil setecientos setenta y cinco sidos según el sido del santuario) (5)
26 (un teba'(h) por cada (7) cabeza, (o sea) medio sido f) del santuario) (9)
para (10) todo el que había pasado al censo, desde veinte años para
arriba, para seiscientos tres mil quinientos cincuenta (n).
27 Los cien talentos de plata (fueron utilizados) para la fundición (l2) de
las basas del santuario y de las basas del velo: cien basas para cien
talentos (13), un talento por cada basa (14).
28 Con los mil setecientos setenta y cinco (sidos) hizo garfios (15) para las
columnas y revistió sus capiteles y las puso arps (16).
29 Y el bronce de la ofrenda de balanceo fue de setenta talentos (13) y dos
mil cuatrocientos sidos, según los sidos del santuario.
30 (Y con él hizo) las basas de la entrada de la tienda de la reunión y el
altar de bronce, su (17) enrejado de bronce y todos los utensilios del
altar;
31 y las basas de todo alrededor del patio y las basas de la puerta del patio
(y todas las estacas del tabernáculo y todas las estacas del patio) (18)
en derredor.
(') M: «trabajado en la obra».
(2) M: «servicio (o: trabajo) del».
(3) TM: tenufah.
(4) M: «centenarios»; el centenario equivalía a 100 000 sextercios o a un talento.
(5) Olvidado en el texto, está añadido en M.
(6) o sea, medio sido; TM :béqa'.
(7) M: «por» (= correspondiendo a) (cabeza).
(8) I: «sido de los sidos del».
(9) Olvidado en el texto, está en M
(,0) M: «para todo el que pasó».
(") M: «para sesenta diezmiles y tres (mil...)».
(12) M: «cien centenarios de plata fueron para fundió).
(,3) M: «centenarios».
(14) M: «El talento: una basa».
(15) M: «cortinas»; pero prob hay que leer «garfios».
(1€) M: «y (las) recubrió» (wsq1).
(17) M: «(y el enrejado de bronce) que tiene» (lit: «que hay para él»),
(18) Falta en el texto. Omitido por homoioteleuton. Añadido en M.
258
NEOFITI
Ex 38, 24-31
xam nnm xtmp rra rimas? Va>a nnmas?V nas?nxn xam Va 24
s?Voa ps?Vo pnVm pnx» s?atei fon ns?tem pues? xmosío
txtmp rra
ps?atei |vix» s?atm n|Vxi pD’D nxa nntena ay •'oído ^odi] 25
¡[ntmp rra ^Voa ps?Vo »am
Vs? nas?n Va [ntemp rra ns?Vo rmVs nVsVu VaV rao] 26
psVx nnVm psVx nxa vneV Vs?Vi pite pites? naa mima
tpteam nxa ®am
rm xtrmp rra mam rr nana1? nD[o]an mnaan nnxa nnm 21
nain Va1? naa pía a nxaV pnam nxa nnana mam
mas?1? pnVpnx ñas? nteam ps?atei nmxa m^aun xdVx mi 28
:pnm teaai pmtem mm
ps?Von pixa s?anxi poVx pnm paaa ps?ate nmsixn ntenn 29
mtemp ma ^Voa
na ntrnn nnaaa na man ptea s?nn mam m [na nas?i] 30
:nnaaa aa *?a na ma nunn nVpip
*?a na] nnaa snn mam na aun aun p xnaa mam na 31
mm aun p [nnaa aao Va na matean aao
24 nm'asV narnxn] [nnprs1? narnan M | nnmasV] ’-sV I 1
ma] praem piba M | paaa] paarp M: centenarium | pisa] nxa I
25 et pars v 26 desider in text sed add in M | antena dv] xar
[nnten]an M | pixa] nx[a] I I team] ntefam] M || 26 aao] + ? bap
M: prob stat loco VaV | nsVo] ^boa ’»[bo] I | Va] VaV M | naa]
na ja M | -nteb] 'nob I | nnbm ... nxa 'no1?] nbni ]aan pntexb M | nxa]
pixa M 27 nana1? ... nnm] [n]anaV ^oan pnorp nxa mm M |
no[o]an] in text nsnan; | pnaa] pnorp M | nain ... nao] nam xnaa M ||
28 nmxa 'nraen] nxa raen I | pibprx] [sic] pbm: leg prob pibp M
’om] "sm M l teaai] rpn MU 29 nirnn] ntenn 1 1 pnaa] pmoip M
prbon pixa] [ps?]bo nxa I || 30 [na nan]] desider in text | rrmn
nn] nn mV mxn M | na] nxa I || 31 [nnnn ... ba nn]] desider in
text, omiss ex homoiotel; add in M | nnnn ult] id M.
259
Ex 39, 1-8
N E O F I T 1 I
CAPÍTULO XXXIX
1 Y de la púrpura violeta, escarlata y color carmesí precioso hicieron las
vestiduras litúrgicas (para oficiar en el santuario, e hicieron las vesti¬
duras sagradas) (*) para Aharón, según lo que Yahweh (2) había orde¬
nado a Moisés.
2 E hizo el efod de oro, púrpura violeta, escarlata, color carmesí precioso
y lino fino de hilo torzal.
3 Y extendieron las láminas de oro y las cortaron (3) en filamentos para
hacer trabajo (artístico) en la púrpura violeta, escarlata, rico carmesí y
en el hilo fino, (resultando) una obra de artista.
4 Le hicieron (al efod) hombreras unidas: se unió por sus dos extremos.
5 Y el cinturón de efod que está sobre él era de una pieza con él (4), de
labor parecida: de oro, púrpura violeta, escarlata, color carmesí pre¬
cioso, lino fino de hilo torzal, como Yahweh (2) había mandado a
Moisés.
6 E hicieron las piedras preciosas, engastadas en filigrana f) de oro;
grabadas en hueco f) con los nombres de los hijos de Israel;
7 Y las colocó sobre las hombreras del efod como piedras de recuerdo (7)
para los hijos de Israel, como había mandado Yahweh (2) a Moisés.
8 E hizo el pectoral, una obra de artista, como la labor del efod: de oro,
púrpura violeta, escarlata, color carmesí precioso y lino fino de hilo
torzal.
0) Falta en el texto; añadido en M.
(2) M: «el Verbo de Yahweh».
(3) M: «y (las) cortaron» (otro verbo).
(4) Con el efod.
(6) M: «engastadas» (otra palabra).
(H) M: «(grabado) de sellador (es decir, como graban los sellos los lapidarios)
con los nombres de».
(7) I: «de buen recuerdo».
260
NEOFITI I
Ex 39, 1-8
CAPUT XXXIX
mac; nmV rr nas; nnaa nnmnn s;asi nannxi nnVan jai i
“pn pnxb n [nrnp nria1? n* hdsi ntrnip nn
¡nrca rv* •’■’*’ npsn na
mw pial xa& mnn s?asi jiinxi nVan am msx rv> nasn 2
nnban isa nas;aV pin? iinn*1 is;api xann 'oa rv1 nmi 3
:pix nais; nina 1131 nnaa nminv s;as tai xsnnx íaai
:panx mao pan |a jpana m1? ñas; jaro 4
jimio n^an am toas;a ton ma oVs; n nnam nsmm 5
mira rr •’■’■* npc n na "pn tt® pial xríaa mnn s;am
bv ppn p|h>s jcbsa am pnxa japa [n]naa nmx rr nasn 6
:[V]int2r na nnaw
^mor na1? pnavn pian nmaxn nnero Vs; pnrr -nn 7
mra rr •,v’ nps n na -pn
pmio n*?an am maxn nnas;a jaix nais; nacnn rr nasn 8
••ttw fiai xaa mnm snm
39 1 nnban jai] 'nai I | nnmnn] 'mn M nnao] nao I anair
nwairaV] n»a©aV nna-ff M | [ntnp ... nrairaV]] desider in text; add in
M | pmxb n] 'bt I; ’xb n-tn M | npsn] [np]s n 1 1 w] 'm nna’a M ||
2 mnn] mnn I 1 1 3 iyapi] iya[pi] I; ís-spi M | parir] mnr I |
nnban] nbfan] I | xnins] jnnx I | nnao nnmnn] nao mnn I || 4
’n p] [pn]na I |L 5 nr-am] p[am] I | nnonn] [nnjiax I | nby n]
'yn I; ’y n’tn M; cf 28, 9 | am maya] leg n nnaya; ann nnaya M |
ann] [am]n I | xnao mnn] na[a] 'nn I | apa n] 'on I | w]
m nna’a M | 6 [n]nao] in text jnaa; nna[D] 1 1 j-rnka] jypira M;
cf 28, 1 1 ubi jyptra stat pro |bpa | nnair by ppn] [prob mnnn] D’nm
jinnnatr by M: cf 28, 11; 39, 14 || 7 nmann nnona] [m]iDN no[na]
I | pnann] prob leg pam; [leg ao] pa pan[n] I; cf 28, 12 | npo n]
’an 1 1 w] m nna’a M || 8 naiy] nay M | mnm] ann 1 1 Cf 28, 15.
261
Ex 39, 9-17
N EOFITI I
9 Era cuadrado; hicieron doble (l) el pectoral: su longitud era de un
palmo y de un palmo su anchura; era doble (2).
10 Y engastaron en él cuatro filas de piedras preciosas. La primera fila:
una cornalina, un topacio y un carbunclo; una fila; y estaba escrito y
expresado sobre ellas el nombre de tres tribus: Rubén, Simeón, Leví.
11 Y la segunda fila: una calcedonia, un zafiro y un «ojo de becerro». Y
estaba escrito y expresado sobre ellas el nombre de tres tribus: Judá,
Isacar, Zabulón.
12 Y la tercera fila: un jacinto, un berilo (3) y una esmeralda. Y estaba
escrito y expresado sobre ellas el nombre de tres tribus: Dan y Neftalí
y Gad.
13 Y la cuarta fila: berilo del Gran Mar, el bedelio, la margarita. Y estaba
escrito y expresado sobre ellas el nombre de tres tribus: Aser, José y
Benjamín. Estaban engastadas en filigranas (4) de oro, en sus guarni¬
ciones.
14 Las piedras con los nombres de los hijos de Israel eran doce, en
conformidad con sus nombres. Eran un grabado ahuecado (5) cada una
con su nombre, según las doce tribus (6).
15 E hicieron de oro puro sobre el pectoral cadenillas de cordón (7), labor
de trenzado.
16 E hicieron dos (engastes) (®) de oro y dos anillos (9) de oro, y pusieron
los dos anillos en los dos extremos del pectoral.
17 Y pusieron los dos cordones de oro en los dos anillos en los extremos
del pectoral.
(’) M: «doble».
(2) M: «un palmo (mal escrito [en I] prob por contaminación de psk y ptyh )
en su longitud; doble».
(a) M: «berilo».
(4) M: «engastadas».
(5) M: «de sellador»; cf v 6.
(fl) M: «según el número de las doce tribus de Israel».
(7) Lit: «formando borde»; M: «cadenillas de cordón».
(8) El texto está corrompido. Ésta es la palabra que hay que sustituir; M: «en¬
gastes de oro».
(9) M; «y los (dos) anillos».
262
N EOFITI I
Ex 39, 9-17
rrnB mn nanx m? xi&nn n' hds Visa nnn sais 9
nnpT nnpQO nanp httd nao ]axn |'tto nsa-ix na ia'*?wxi 10
pixn paa® xnVn □& pin"1?» ansm a'nai mn n*no nnpnai
¡'i1? pisarc
pm'Vr tmcai a'nai n^iv ]'sn nmooi mmsna xr'in nmoi 11
:|Viar i3!r mirr püarc nn*?n de?
jin'Vs? Ensm anai p’nnan i'Vv-n pm de?V n'n'Vn nmoi 12
:nn 'Vnsn p poaff nnVn de
etibdi a'nai nn'Vnm nnVnai nm na' ana n'»'a~i nmoi 13
mi pnxa ]Dpa p'iai «pr n®« püaw nnVn n® pn'*?y
ipinniaVrcxa
pmnnatr bv mE?y j’mn prx bxnEn na nnaw ‘is? nmaxi 14
¡n'ümr 'mws? pnnV n'DE? bv “tai p'pn *]'*?!
:'an am nsrVp nai» paxna nVtpVw niEnn bv nasn 15
n' iann anm ppts? )'mm anm [pnxa] 'mn nasn ió
¡mtrm mao pin bv |'pT» pnn
rnismn mu'o bs? n'pn? fmn bv xanm nnv'Vp pmn íanm 17
9 Visa 1 ."] leg *?’DD c M | mr] -p’trD M, quod leg "pa ¡ Visa ... mn]
V'sa nanx -pai M | Cf 28, 16 || 10 na] n’aa M | nmp] nmfanp] I l
Cf 28, 17|| 11 a'nai] [a-]na M; cf 28, 18 || 12 pVm] ]V?[vm] I;
pVrn M | anai] [a]na M; cf 28, 19 || 13 aria] [leg ana] ana M |
nnVnai] [nnbjna M | anai] [a']na M | pinna] japira M | pnnia‘?trK3]
[pnn]na[VirK3] M Cf 28, 20 || 14 pin prx] 'mn [forte pin] pin
M | p'pn] anm M; cf 28, 21; 39, 6 | n'oair ... p-iP] 'mira nn pao1?
*?xnzn nasa® M | 'mw pin1?] nips ’mn1? I; cf 28, 21 || 15 Ptr^ir
panno] panno [leg p’icrip] p*?ff"ir M paxna] ja[nna] 1 | Cf 28, 22 ||
16 []nmta]] in text paxna quod vid emend: cf 13.18 et 28, 25 |
anm [jinaa]] nanm nnspira M | ppts] n'pta M || 17 nanm]
nanm M | mirm] mtrn I | Cf 28, 24.
263
Ex 39, 18-25
N E O F I T I I
18 Y colocaron (‘) los dos extremos de los dos cordones en los dos engar¬
ces (2) y los pusieron en las hombreras del efod por la parte de delante.
19 E hicieron dos anillos de oro y los colocaron sobre (3) los dos cabos
del pectoral sobre el borde interior del lado del efod (4).
20 E hicieron dos anillos de oro y los colocaron en las dos hombreras del
efod, por debajo, y por su parte delantera, a su juntura por encima del
cinturón del efod.
21 Y sujetaron (5) el pectoral por los anillos a los anillos (6) del efod para
que el pectoral no se moviese O de encima del efod, conforme lo que
Yahweh (8) había ordenado a Moisés.
22 E hicieron el manto del efod, una labor de tejedor; todo (9) de púrpura
violeta;
23 y la abertura del manto estaba en su centro; como la abertura de una
cota de malla era la orla (10) de la abertura todo alrededor, para que
no se rasgase.
24 E hicieron en el ruedo inferior del manto granadas de púrpura violeta,
escarlata y color carmesí precioso (y) lino fino de hilo torzal.
25 E hicieron campanillas (n) de oro puro y colocaron las campanillas
entre (12) las granadas, sobre el ruedo inferior del manto todo alrede¬
dor, entre las granadas.
(') M: «y colocaron los dos engastes».
(2) M; «(los dos) engastes».
(3) M: «(dos) anillos de oro y (los) pusieron sobre».
(4) M: «(sobre) el borde interior que está ante efod».
(а) M: «y sujetaron» (otra palabra).
(б) M: «a los anillos».
(7) M: «(para que no) se moviese» (mismo verbo con otra grafía). Falta en el
texto: «(del efod) con un cordón de púrpura violeta para estar sobre el cinturón del
efod (para que no se moviese)».
(*) M: «el Verbo de Yahweh».
(9) M: «de hilo de (púrpura violeta)».
(10) O: reborde; M: «el borde».
(,l) M: «campanillas» (otra grafía).
(l2) M: «las campanillas entre».
264
NEOFITI I Ex 39, 18-25
lam nmn»a fmr bv íarr nns’Vp pmn mao pmn nn ix
¡’idk Vap Va p maxi nnana Vi? pnrr
bu ninrn ■’nüD pin Vi? pin arm ppri? pmr nain 19
;nV p n*nam mtro p m nnno'o
mam nnana pmn Vi? pnn*1 pian arm ppTi? pmn nasn 20
nr'an p V'i?V npiai n^a VapV nax Vap Va p i?*iV p
:msxn
nnaV nVan -ma] nnaxi mpti? nV xpTi? p mnn rr iaas?i 21
TpDT na *pn rrnax nVi?» mnn i?ir xVi [rmoxi nr’an Vi?
:mra n1
tnVan Tai ’hu lan? rrnaxn nV^a n* nan 22
xVi ntn nin p nnaV nasa; rrvo asa nsí^aa nV'ra asi 23
;i?ta n'
mrrn i?axi pmxi nVan pnm nVsan 'iVidb? Vi? nasi 24
:tt® pía naa
nV'iím nViB® Vi? mm na xmt n*’ lam 'ai am pin nnui 25
:maa na mm -mn ]a
18 nmnxa ... pmn m] nnyptzto pmn n” íam M | n-noo] leg
'■uso c 28, 25 | nmnxo] mn[xo] I; nnyptra M; cf 28, 25 | Vap Va p]
Vapi Va i» M; cf 28, 25 || 19 ppry] ]p[TS7] I 1 V» pin arm ppts?]
V» íam nann nwp[í]s? M | uV ... p -t nnns’o] Vapi Va mn ms’o
11V p miau M; cf 28, 26 | p ’i] pn I | 20 snV p] [s?*i]Vo I |
Vap Va p] Vapi Va p M; cf 28, 27 | nron p V-yV ... aax] Va ’isx
[leg nr’an V] n-oonV V’s?V p npian Vapi M; cf 28, 27 | nron p] 'ano 1 1|
21 íann] lo-aci M; cf 28, 28 | n’pts? uV] nnptrV M | [ ] desider | snr]
mr M | npan] ['s]’[n] a I; [n]psn I | w] '”n nno’o M l| 22 nV-so
nriDNt] [n]Tisx V”»a M; cf 28, 31 | "vn] in text ttí: prob initio
rni vel prn et postea mut in "ni | t»i] tw M | nVan] [nVan]n I 1 1
23 noarc] miDtr M mrn p] [n]im I | Cf 28, 32 || 24 pnon] moa
M | ’nn’n] ’m I | pía] piai M | tw] 'Ttr I | Cf 28, 33 || 25 pin]
prm M | na mu] na mr I; ’ra mut M; cf 28, 33 | Tirn |a] [m]m I |
mrn -mn p] un un M.
265
Ex 39, 26-36
NEOFITI I
26 Una campanilla (’) y una granada, una campanilla (*) y una granada
sobre la orla inferior del manto todo en derredor, para oficiar conforme
a lo que Yahweh (2) había ordenado a Moisés.
27 E hicieron la túnica (3) de lino, labor (4) de tejedor, a Aharón y sus
hijos;
28 y la tiara de lino fino; y las coronas, las mitras de lino fino; y los
pantalones de lino fino: lino fino (5) de hilo torzal;
29 y el cinturón de lino fino de hilo torzal de púrpura violeta (6), escarlata
y color carmesí precioso, labor de bordador, según lo que Yahweh (2)
había ordenado a Moisés.
30 E hicieron la lámina (de) la diadema del santuario de oro puro y sobre
ella escribieron una inscripción impresa, grabada (7): «santo para el
nombre de Yahweh (8)».
31 Y colocaron en ella un cordón de púrpura violeta para poner(la) en la
tiara por la parte de arriba, según lo que Yahweh (2) había ordenado
a Moisés.
32 Y quedó terminada toda la obra del tabernáculo (9), de la tienda de la
reunión. La hicieron los hijos de Israel: todo lo que Yahweh (2) orde¬
nó (10) a Moisés así lo hicieron.
33 Y trajeron (n) (a Moisés el tabernáculo) (,2): la tienda y todos sus
utensilios: sus ganchos, tablones, travesaños, columnas y basas,
34 la cubierta (,3) de pieles de carneros curtidas, la cubierta de pieles de
sasgona (l4), y el velo de la cortina;
35 el arca del testimonio, sus varales y el propiciatorio;
36 la mesa con todos sus utensilios y el pan de la proposición (,5);
(') M: «campanilla(s?)».
(2) M: «el Verbo de Yahweh».
(3) I: «las túnicas».
(4) M: «la túnica de lino, labor de».
(5) M: «de lino fino; y la preciosidad la labor de las mitras de lino fino;
y las bragas de lino fino, lino fino».
(6) I: «y de púrpura violeta».
C) M: «de sellador».
(*) M: «santo delante de Yahweh».
(9) M: «y se terminó todo el trabajo del tabernáculo».
( °) I: «según lo que había ordenado». v.
(n) I: «y vinieron» (hay que corregir «y trajeron»).
(,2) Falta en el texto; está en I.
(13) M: «la cubierta» (otra grafía).
(14) M: «(la cubierta) de pieles de carneros, curtidas, y las cubiertas de pieles
de sasgonin ».
(,s) Lit: «el orden (colocación) del pan de la proposición»; M invierte el orden
de las palabras; cf 40,23.
266
N E O F I T [ I Ex 39, 26-
npnpziV nm min p nV'van rVisp Vs? ]»n iit pn n?
;npo m •’•’•’ npsn na "pn
jpnJnVi pnxV «tu nms pan miro m ínasn
nina 'oiaa m pan msuip mV^Va mi pan nnsisa mi
¡típ pa
naiy Nao ninn snxi pmnxi nVan Tif pa nmnn mi
:np?a m nps n na “pn m's
ana ■nV» mnm ’an ann npmp mu V'Vu rimx m man
^n n»pV pnp ppn
na pn V'aV |a nnsix» Va jnaV nVunn Ttu ^Vs mmi
¡np» m v''' npa -n
Va Vxnp' ’ia nasi xwt pp» mapa mas Va naVpi
nnaa pus npa m npa n na
Tama m» Va mi mapa m [npa nnV mapa ir] fim'xi
mam 'imam mu nmV
mi muoon 'apa "sn mi mpaoa nann mapa "sn mi
manan nnane
¡nmiaa mi 'im*ix mi nmnnon mnx m
¡msx anV nina mi ma Va mi nmna m
26 siT i.°, 2.“] pt M i.°, 2.° | pn] [|]i[on] I | ntn p] [n]tn M |
npen] ’sn I | w] ,v,n riman M | Cf 28, 34 || 27 nai» ... mina m]
ñas? nsian nrmma rp M | mina] nrvmina I | [n]2aVi] raS in text l
Cf 28, 39 || 28 pía (ult.) ... n’V’Va m pian] na» nnanrt m nsian
pía pian popias m pía nnaip M; cf 28, 42 || 29 nVan] [nVa]m 1 1
’mnn] nm I | npa ’n] ’an I | ’”] ”’n n’io’n M || 30 ns’x] p’s M
wn ... p’pn] ’« onp tsnp O’nrn M | Cf 28, 36 || 31 nps -n] 'sn I i
,,,-j n-na-a M Cf 28, 37 || 32 niaira (i.°) ... naVim] Va naVsno
'on mnVa M | npa n na Va] 'en naa I | ’”] ,v,n nna-a M || 33
pimx’i] pinto I ¡ [nira nnV maira rr]] desider in text; affert 1 | nana]
[■na] na M ’imasn] ’a» M || 34 "an] na[n] M | nrooon ... mapa]
puoon pa©[a] ”an m ppao pnann pair[a] Mil 36 na] ntta M
matt nnV nno] [n-]ax nno anV M.
36
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
267
Ex 39, 37-40, 4
NEOFITI
37 el candelabro puro (*) y sus lámparas, las lámparas del alumbrado (2)
y todos sus utensilios y el aceite del alumbrado;
38 el altar de oro, el óleo de la unción, el incienso de los perfumes, la
cortina de la entrada de la tienda;
39 el altar de bronce, su (3) enrejado de bronce, sus varales y todos sus
utensilios, la pila (4) y la basa de la pila;
40 el cortinaje del patio, las columnas, las basas y la cortina de la puerta
del patio, sus clavijas, sus estacas y todos los utensilios (5) del servicio
del tabernáculo para la tienda de la reunión;
41 las vestiduras litúrgicas para oficiar dentro del (6) santuario, las vesti¬
duras del santuario para Aharón el sacerdote, y las vestiduras de sus
hijos para oficiar (7).
42 Conforme (8) a todo lo que Yahweh (9) había mandado a Moisés, así
hicieron los hijos de Israel todo el trabajo.
43 Y Moisés vio toda su obra (10) y he aquí que la habían hecho; como
Yahweh (9) había mandado a Moisés así la habían hecho. Y Moisés les
bendijo y les dijo: Habite en la obra de vuestras manos la Sekiná C1).
CAPÍTULO XL
1 Y habló Yahweh (9) con Moisés diciendo:
2 En el primer mes (l2), en el primero del mes erigirás (13) el tabernáculo,
la tienda de la reunión;
3 y pondrás allí el arca del testimonio y cubrirás el arca con el velo.
4 Y meterás la mesa y colocarás los panes de la proposición (14), y
meterás el candelabro y dispondrás sus lámparas;
O Es decir, de oro puro.
(2) M: «del altar». Cf TM.
(3) M: «que tiene» ifit: «que hay para él»).
(4) M: «su pila».
(5) M: «sus cerrojos, sus estacas y todos los utensilios del».
(6) M: «en el santuario».
(7) M: 4- «delante de Él en el gran sacerdocio».
(8) I: «todo (lo que)».
(9) M: «el Verbo de Yahweh».
(,0) I: «la obra».
(11) M: «plegue a Dios {lit: «haya complacencia delante de Yahweh») el hacer
habitar su Sekiná en las obras de vuestras manos y que los pueblos no dominen en
las obras de vuestras manos por los siglos de los siglos».
(12) M: «el día uno (del primer mes)».
(13) M: «erige, Moisés».
(14) Lit: «y dispondrás su orden»; M: «su orden».
268
NEOFITI I
Ex 39, 37-40, 4
mn Vd m sminixi n-rxia n-r-na rm nn-an nmi» rr
¡nrvnnixn nntra m
oíd m n-iaoa map m nn’nn nnan m xanm nnan» m
¡nía vm snn
m -mnx n-i íhh ncnn nVpjp n-i nurnn nnam n-
:mva o-oa m mvD rm nía Va
m nn*n snnV nene m man m mías? rr nrm niV-n rr
:x:m paaV marca pVs -aa Va n-i pmao m jin-nria
xrcmp n-a -rciaV n-i nrcnp rra na nrcarcaV nrciarc -rciaV rr
:nrcarcaV -na n-rciaV m nina pnxV
:xanVs Va rr Vxnrc- na ñas? p nrca n- — npa n na Vaa
rv* — npa n na "pn nrr na» xm n-m-a» Va n- nrca xam
na»a nnrarc -nrcn pnV naxi nrca pinn- "pai na» pa nrca
!]ia,,T’
CAPUT XL
na-aV nrca a» — V-Vai
¡xaa-r prca marca rr a-pn xmV nna n-anp xm- ava
¡nnana n- nmx V» Vom nnnnon ninx rr )an -nrcm
rr moni nmia n- V»m hito rr mam mine rr Vsm
¡n-r-na
37 n-rxia] nrx[ia] M | xminixn] leg xnnniKT nnana M l
nna] m»» M || 39 n-T*T] rrV rp*n M | iid] ■naxa M | nT3 i.°]
mro M || 40 ■a» ... prrnn»] "isa V:> m [leg nrrcn] nmoi "na M ||
41 rra ta] [n]*»n M | (ult)] + nnm nnnnaa ■nnnp M ||
42 Vaa] Va I | ipa n] rsn I | w] ,vh nna-a M || 43 rpnTns]
[potest leg nra^a^ I | ipa h] ’sn I | ■»■"] «n nna^a M | ... nwn
pa-T] jidVit nVi pan*» ■naisa rrnratp hk-mnV ,v» mp p rrmn an-
paVy •’aVyV prrr ■naisn rraay M | naya] misa I.
40 1 w] ,vh ma^a M || 2 ... ova] av nna M; [NnT]n I |
a-pn] ntra D'pN M || 4 mro] nano M | n-rsia] nrsia M.
37
38
39
40
41
42
43
1
2
3
4
269
Ex 40, 5-18
NEOFITI
5 y pondrás el altar de oro para el incienso delante del arca del testimonio
y colocarás O la cortina de la puerta del tabernáculo (2).
6 Y pondrás el altar del holocausto delante de la puerta del tabernáculo,
la tienda de la reunión,
7 y pondrás la pila entre la tienda de la reunión y el altar y pondrás agua
en ella (3).
8 y pondrás (4) el patio todo alrededor y colocarás la cortina de la
entrada del patio.
9 Y tomarás el óleo de la unción y ungirás el tabernáculo y cuanto hay
en él y lo consagrarás con todos sus utensilios y será (5) santo.
10 Y ungirás el altar del holocausto y todos sus utensilios y consagrarás
el altar y el altar será santísimo.
1 1 (y ungirás la pila y su basa y la consagrarás,
12 y acercarás a Aharón y a sus hijos a la puerta de la tienda de la reunión
y los lavarás con agua.
13 Y revestirás a Aharón con las vestiduras del santuario) (6) y le ungirás
y le consagrarás y servirá delante de mí (7) en el gran sacerdocio.
14 Y acercarás a sus hijos y los vestirás con túnicas,
15 y los ungirás como ungiste a su padre y servirán delante de mí en el
gran sacerdocio; y su unción les conferirá (8) sacerdocio eterno (Q) por
sus generaciones.
16 Y lo hizo Moisés; (según) (10) todo lo que Yahweh (n) le había orde¬
nado así lo hizo.
17 Y en el primer mes, en el año segundo, el uno del mes (12), Moisés
erigió el tabernáculo.
18 Y erigió Moisés el tabernáculo y puso sus basas, y colocó (,3) sus
tablones y puso sus travesaños (,4) y erigió sus columnas.
(') I: «coloca» (imperativo).
(2) M: «una cortina para la puerta, para la puerta del tabernáculo».
(3) M: «allí, en ella, agua».
(4) I: «y pon».
(5) I: «y será».
(6) Omitido en el texto por homoioteleuton».
(7) M: «y le ungirás y le consagrarás y me servirá».
(8) Lií: «y será para ser para ellos» (= para tener); M: «(delante de mí) y (su
unción) será»; I: «(en el gran sacerdocio) y (su unción) será».
(9) M: «servicio eterno (en el Templo)»; lií: «(será...) para servicio eterno».
(,0) Falta en texto; está en M.
(n) M: «el Verbo de Yahweh».
(,z) M: «(en el año) segundo, en el día uno del mes».
(,3) I: «y puso».
(14) M: «sus varales».
270
NEOFITI I
Ex 40, 5-18
rr 'wm nnvrnon mnx mp rnapV xanm otiid rr pm
¡marcaV mnm nona
:N3a',t prca marca snn mp nnVsn xnma rr pm
¡m'a nnn )nm xnana pai man prca pa nina rr pm
¡nmn snn oís rr |nm nin nm p nnn m 'nrcm
rcnpm man na Va rri marca rr 'nnm nmann nnrca ir* aom
¡rcnp -ími 'iw *7Di [npm
nmi nnana m rcnpm ma Va rri nnVsn nnana rr* 'a mi
¡prcnp mp nnana
¡mm rcnpm mmoa mi mvD n** 'a mi]
¡x'aa pnm rcnpm ma'! pira snnV 'lia mi pnx m anpm
mm rcnpm mm 'anm [nrcmp ma[n] 'ira1? rr pnx rcaVm
¡nnan nnnnaa "aip rcarcn
¡puna pnm rcaVm anpn nía mi
"anp prcarcn pmax rr nmann na *pn pnm 'a mi
¡pmnnV a1?!?1? KinaV pnman pnV mnaV nnm nnan nnnnaa
¡ñas? pna mm npan na Va nrca nasn
rr nrca mpx xnmV nna xmnn xnrca rnanp xnma mm
¡marca
ann nmV m mrci nnain rv' amn marca m nrca o'pxi
mías? rv* D'pxi nnn m
5 nnopV] miopV M i ’iwm] ’itoi I | marco1? ... nono] mnn1? oís
■rca snnV M !l 6 nnVsn] nbsn Mil 7 n”a mm] tro nina ion
M 8 ’nrcni] man I | mm ja] [n]m I ! ...] pa M quod vid pert
ad v praec 9 aman nnrca] aman nrca I l man] na man M na]
niKD I nnn] nni I || 10 nía] mxa M 1 l-13a Desider in text,
omiss ex homoiotel; vv 12 et 13a afferuntur a M ex quo sumitur ad
compl text | ma[n]] in M ma tantum || 13b Resumitur text N
nnan ... ’anm, cui in M correspondet: ’m rcarcn ’m rcnpm mm mnm |
15 nnm ... nnnnaa] mm M | nnm] mm I | nV»*? Nina1?] fo]1?» rcia’rc1?
M || 16 *?a] baa M i ”’] ”’n mna’a M 17 ttm’in] nr’fin] I
xm'1? ... xmon] [Nnjm1? dv nna nnrnn M 18 mrci] ann I
nnn] ■’innx M.
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
271
Ex 40, 19-31
N EO F 1 T I I
19 Y extendió la cortina (') sobre el tabernáculo y puso la cubierta del
tabernáculo encima de él conforme a lo que Yahweh (2) había mandado
a Moisés.
20 Y cogió el testimonio (poniéndolo) dentro del arca (3) y colocó los
varales sobre el arca del testimonio y puso el propiciatorio sobre el
arca, por encima.
21 Y metió el arca en el interior (4) del tabernáculo y colocó el velo de la
cortina y (cubrió) (5) el arca del testimonio como había ordenado
Yahweh (2) a Moisés.
22 Y puso la mesa en la tienda de la reunión, en el costado (6) del taber¬
náculo, al norte, al exterior del velo.
23 Y dispuso sobre ella los panes de la proposición f) ante Yahweh tal
como Yahweh (2) había ordenado a Moisés.
24 Y puso el candelabro (8) en la tienda de la reunión frente a la mesa, al
costado (®) sur del tabernáculo.
25 Y llevó (10) las lámparas delante de Yahweh tal como Yahweh (2) había
ordenado a Moisés.
26 Y puso el altar de oro en la tienda de la reunión delante del velo.
27 Y dispuso sobre él incienso de buenos aromas tal como Yahweh (2)
había ordenado a Moisés.
28 Y colocó la cortina de la puerta del tabernáculo,
29 y puso el altar del holocausto a la puerta del tabernáculo (n), la tienda
de la reunión, y dispuso sobre él el holocausto (y la oblación) (l2) tal
como Yahweh (2) había ordenado a Moisés.
30 Y colocó la pila entre la tienda de la reunión y el altar y puso en ella (l3)
agua (,4) para la(s) ablucion(es)
31 y Moisés, Aharón y los hijos de éste se lavarían en ella las manos y
los pies.
(*) M: «(y extendió la) tienda de la reunión (sobre el...)». Cf LXX.
(2) M: «el Verbo de Yahweh».
O M: «y tomó Moisés las dos tablas de piedra que le fueron dadas en el Horeb
y permanecían como señal en la casa de la instrucción (de la Ley) — a saber, las tablas
de la alianza, las tablas del testimonio — en el arca».
(4) M: «en el tabernáculo».
(r>) En el texto «e introdujo» por error.
O M: «en los bordes del».
( ) Lit: «el orden del pan de la proposición»; M: «el orden (del pan) de la pro¬
posición».
C) M: «las lámparas».
(H) M: «el lado».
(,ü) M: «y dispuso».
(“) M: «a la entrada (o: puerta) del tabernáculo».
(,2) Falta en texto, está en I.
(,3) Lit: «allí».
(M) M: «y colocó allí agua»; en Ps: «agua viva», es decir, corriente.
272
NEOFITI I
Ex 40, 19-31
bvb p 'ibv xiatran x^an rv ’nn marca bv nona rr o-iei
••nrca n* apa n na -pn
nnnntn nmx bv mnnx ir* miri nmx nb nrmno rp non
•■bvb p nmx bv nn-naa rr ami
V’[d]ki ncnan nnana n* ■nin marca nb nmx rr V»xi
¡nrca rr •’•*■* mpaa na yn nnnnoa nmx V»
na1? xnesV x^arcaa •’i'narc bv xian prcaa mina rp nm
¡nnaria ]a
¡nrca rr •*■*■* apa n na -pn ***’■* mp max anV ano 'i1?» aaoi
xjarcaa aViarc bs mina VapV xiaa prcaa nnma rr •nrci
sxam p
¡nrca rr •’■’•’ apaa na “pn w aap mrxia “?s?xi
¡nnana aap x:aa prcaa nanaa nnaaa rp •man
¡nrca rr ■**•■’ apa n na "pn paa paca map -a*?» nací
¡xiarca1? xsnna nona n* airci
n* 'ibx aaoi xiaa prca xnarca snn 'Tirc nn*?sn xnaaa rpi
¡nrca n* ■’•’■’ apa n na -pn [nnma na] nn*?s?
¡rciap1? p-a pn ana nnana 7-m xaan prca po nava ir *mn
¡jimVn m iinn* rr ai ai ]-inx nrca ma prcnpa
19 noiD] nia-T p»a M | V»1? p] [VsiJVd I 1 nps -i] 'sn I "-J
”-n nna'n M ]| 20 nins u1? ... non] mnx ’mV pin n* nrca aor
’m1? na^p "m1? pin hidVik n-aa n« bv pa”p pwi a-nna n-1? la’n-n’xn
mnxa nnvmo M | bsb p] [‘j]»*?» I || 21 macra u*?] ’wnb M
V’[ü]xi] ’rsxi in text! | n’pDn] mut in Tps n a I; ’psn I | ’”] m»-»
”H M !l 22 nVisrc] aneo M | wids1?] míos p M || 23 mno
n’DX ün1?] ”bn niro M; cf 39, 36 f’DX uto on1?] | nps n] 'dt 1
w] ”’n n-nm M II 24 nmia] n-Tuia M | nVisrc] mo'o M p
xarn] ’na I || 25 *?»to] moi M | apsn] mut in apa n a I; 'sn I |
",] ”n n’na’a M || 27 nps n] ’Dn 1 1 w] '”n maro M || 28 nons
xsnm] ’t[n] oíd M || 29 xiaira inn] -©a1? ’ina M l [nnma nn]]
desider in text, add cum errore transcript in I | nn1?!?] + nnana nn
yn [leg nnma] I | nps -n] ’dt I | -■'■,] ,v,n nna-a Mil 30 p-a ... ann]
D-a pn mn M ||r 31 pnx] [pi]nm M.
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
23. ÉXODO
273
Ex 40, 32-38 N E O F I T I I
32 Al entrar en la tienda de la reunión y al acercarse al altar se lavaban,
tal como Yahweh (]) había ordenado a Moisés.
33 Y levantó el patio todo alrededor del tabernáculo y del altar y colocó
la cortina de la puerta del patio con lo que terminó Moisés la obra,
34 y cubrió la nube la tienda de la reunión, y la Gloria (2) de la Sekiná de
Yahweh llenó (3) el tabernáculo.
35 Y no podía Moisés entrar en la tienda de la reunión porque había
asentado (4) en ella la Gloria de la Sekiná de Yahweh, y la Gloria de
la Sekiná de Yahweh llenaba f) el tabernáculo.
36 Y cuando se levantaba (6) la nube (de sobre el tabernáculo) C), se
ponían en marcha los hijos de Israel en todas sus etapas,
37 y si no se alzaba la nube no se ponían en marcha hasta el día en que
se alzaba.
38 Porque la nube de la Gloria de la Sekiná de Yahweh estaba (8) sobre
el tabernáculo durante el día, y durante la noche había en ella fuego a
los ojos de toda la casa (9) de Israel, en todas sus etapas.
(J) M: «el Verbo de Yahweh».
(2) M: «y con la Gloria».
(3) M: «llenó».
(4) M: «se había asentado».
(5) M: «(en ella) la nube y con la Gloria de la Sekiná de Yahweh llenaba».
(6) M: «y al levantarse».
O Falta en texto, añadido en M.
(8) M: «cubría».
(9) M: «(y el fuego) brillaba sobre ella toda la noche, viéndo(lo) toda la casa...»
274
NEOFIT1 I
Ex 40, 32-38
iwipir nnano 'ai Vy jm'rvianpai xio't prcnV pnVy'oa 32
¡ntro rr ipa n no yn
snn oíd rr 'tupi nnanoVi niairoV nrn nm nmn rr D'pxi 33
¡nmay n' nrco aVtrxi nn*n
¡marco n' nVo "'n nni'arc ip'xi xio't prco rr xiiy 'oai 34
nnrarc np'x 'iVy 'nrcx mnx xio't prcoV Vy'oV nrco Va' xVi 35
¡marco xVo "'n nnrarc np'xi '"i
Vaa Vxnrc' 'ia ]iVo['] [marco 'iiVyo] mis mpVnoxai 36
yn['i]Voo
¡pVno' n xor m? pVtr xVi miy pVno' xV pxi 37
rmn xnrcxi xoo'xa xiarco Vi? '"n xnrarc np'x p» mnx 38
¡jimiVoo Vaa Vxnrc' n'a Va 'ryV n'a x'V'Va
32 iutnprr] jwnp' M | npo n] 'dt I | w] ”n n’na’a M || 33
nmis] ’r» M|| 34 np’ta] np’3i M | nVa] xVa M || 35 Vira1?]
Viv^a^] M | n&N] m© M | «Va ... np-N] xVa ’”*t nnrair np’ai nu» M
36 rnpVnoxai] mpVom M | [mapa -uVaa]] desider in text, add in M |
pVa[']] pVai in text | *733] VsV M | pnp^aa] pnr^aa in text ||
37 ptc] D’to I | pVno’ n] 'oto I || 38 np’K] np’ M | '"i] + mn
[Vbjaa M l Naa-N3] 'a-a 1 1 ... nn'n] n'V’V Va nVy [leg mma] mma mn
n'3 *73 pan M.
275
ANEXO I
TRADUCCIÓN FRANCESA
CHAPITRE I
1 Voici les noms des fils d’Israél qui entrérent en Égypte avec Jacob; ils
entrérent chacun avec les hommes de sa maison:
2 Rubén, Siméon, Lévi et Juda,
3 Issachar, Zabulón et Benjamin,
4 Dan et Nephtali, Gad et Aser.
5 Le total des personnes issues des reins de Jacob fut de soixante-dix
personnes avec Joseph qui était en Égypte (]).
6 Joseph mourut, puis tous ses fréres et toute cette génération.
7 Les enfants d’Israél devinrent puissants, eurent des enfants et se mul-
tipliérent.
8 Alors se leva sur l’Égypte un nouveau roi qui ne connaissait pas Joseph
et il ne marcha point selon ses lois.
9 II dit á son peuple: «Voici que le peuple des enfants d’Israél est plus
nombreux et plus fort que nous;
10 venez, prenons contre eux des mesures malfaisantes (2); décrétons des
lois (par lesquelles) nous les réduirons avant qu’ils ne se multiplient et
qu’il n’arrive, au cas oü surviendrait la guerre, qu’ils aillent se joindre
eux aussi á nos ennemis, fassent la guerre contre nous, mettent un roi
á leur tete et remontent du pays.»
1 1 lis leur imposérent done des chefs de corvée pour les tourmenter par
leurs corvées. Ils construisirent ainsi des cités fortifíées pour Pharaon,
Tanis et Pelusium.
12 Mais tandis qu’on les tourmentait, ils devenaient de plus en plus
nombreux et de plus en plus forts et les Égyptiens éprouvérent de
l’inquiétude devant le peuple des enfants d’Israél.
0) M: «(qui) était jusqu'alors».
(2) M: «(venez) done et prenons conseil au sujet des secrets de la guerre».
279
Ex 1, 13-22
NEOFITI I
13 Et les Égyptiens réduisirent les enfants d’Israél en servitude, avec
dureté,
14 et ils leur rendirent la vie amére dans un dur travail, dans l’argile et la
brique (’) et toutes sortes de travaux dans la campagne, toutes sortes
de travaux auxquels ils étaient soumis avec dureté.
15 Et le roi d’Égypte dit aux accoucheuses des Hébreux — Pune avait
nom Shiphrah (2) et le nom de la seconde était Pu'ah— ,
16 il dit: «Quand vous accoucherez les femmes des Hébreux, vous
regarderez les siéges: si c’est un enfant mále, vous le mettrez á mort et
si c’est une filie, vous (la) laisserez vivre.»
17 Mais les accoucheuses craignirent Yahvé et elles ne fírent point comme
le leur avait dit le roi d’Égypte et elles laissérent les enfants en vie.
18 Le roi d’Égypte appela les accoucheuses et leur dit: «Pourquoi avez-
vous fait cette chose et avez-vous laissé les enfants en vie?»
19 Les accoucheuses dirent á Pharaon: «C’est que les femmes des Hébreux
ne sont pas comme les femmes égyptiennes, elles sont vigoureuses.
Avant que l’accoucheuse n’arrive prés d’elles, elles supplient leur Pé-
re (3) qui est dans les cieux, celui-ci leur répond et elles mettent au
monde.»
20 Yahvé favorisa les accoucheuses; le peuple se multiplia et devint
extrémement puissant.
21 Et parce que les accoucheuses avaient craint Yahvé, elles s’acquirent
un bon renom au milieu (4) de la maison d’Israél et (Yahvé) leur fit des
maisons, la maison de la royauté et la maison du souverain sacerdoce:
Miryam prit la couronne de la royauté et Jokébéd prit la couronne du
souverain sacerdoce.
22 Et Pharaon ordonna á tout son peuple, en disant: «Tout enfant mále
qui naitra aux Juifs, projetez-le dans le fleuve, mais laissez vivre tout
enfant de sexe féminin »
(*) I: «et dans les briques».
(z) M: «c’était Jokébéd, et le nom de la seconde était Pu'ah, c'était Miryam».
(3) I: «(elles prient) devant Yahvé et il les exauce et elles mettent au monde».
(4) MI: «(au milieu) des générations et ils leur fírent des maisons».
M 2: «maisons du souverain sacerdoce, maisons de prophétie et maisons
de royauté» (= maisons de prétres, de prophétes et de rois).
280
NEOFITI I
Ex 2, 1-11
CHAPITRE II
1 Un homme (!) de la maison de Lévi s’en fut et prit (pour femme) la
filie (2) de Lévi.
2 La femme confuí et enfanta un fils. Elle vit qu’il était beau (:í) et elle
le cacha pendant trois mois.
3 Mais ne pouvant le cacher plus longtemps, elle prit pour lui une
corbeille de papyrus, la calfata avec de l’asphalte et de la poix, y
déposa l’enfant et elle la plaga dans le pátis, sur la rive du fleuve.
4 Sa soeur se posta á distance pour savoir (J) ce qui lui adviendrait.
5 Or la filie de Pharaon descendit se rafraichir au (5) fleuve et ses sui-
vantes marchaient sur la berge du fleuve. Elle vit la corbeille au milieu
du pátis (6) et envoya sa servante pour la prendre.
6 Elle ouvrit, vit l’enfant et voici que l’enfant était en pleurs. Elle eut
compassion pour lui et dit: «Celui-ci est un enfant des Hébreux.»
7 Sa soeur dit alors á la filie de Pharaon: «Puis-je aller te quérir une
nourrice d’entre les femmes des Hébreux, pour qu’elle allaite l’enfant
pour toi?»
8 La filie de Pharaon lui dit: «Va!» Et la jeune filie (7) s’en fut et appela
la mere de l’enfant.
9 La filie de Pharaon lui dit: «Emporte cet enfant et allaite-le pour moi
et moi je te donnerai ton salaire.» Et la femme prit l’enfant et Tallaita.
10 L’enfant grandit et elle Fapporta á la filie de Pharaon. II fut pour elle
comme un fils et elle l’appela du nom de Moise et dit: «C’est que je
l’ai sauvé des eaux».
1 1 II advint, en ces jours-lá, que Moise grandit et qu’il sortit vers ses fréres
et vit leurs corvées. II vit aussi un homme égyptien qui frappait un
homme hébreu d’entre ses fréres.
(') M: «un homme lévite de la tribu de Lévi».
(2) M: «(et prit) pour lui Jokébéd, sa fiancée, pour femme».
(3) Litt: bon (tob).
(4) M: «quelle serait la fin de l’enfant».
(5) M: «sur la rive du fleuve et les jeunes filies».
(8) M: «des papyrus».
(7) D’aprés M. Le texte a: «sa suivante».
281
Ex 2, 12-23
N EOF1TI I
12 II regarda (]) de-ci de-lá et vit qu’il n’y avait lá personne; il tua l’Égyp-
tien et le cacha dans le sable.
13 II sortit encore le second jour et voici que deux (2) hommes hébreux se
querellaient. II dit au coupable: «Pourquoi done frappes-tu ton com-
pagnon?»
14 (Et il dit): (3) «Qui fa établi seigneur et chef sur nous? Est-ce que tu
as décidé de me tuer comme tu as tué l’Égyptien?» Moíse prit peur et
dit: «Voici que maintenant (4) la chose se sait.»
15 Pharaon entendit cette chose et il chercha á mettre Moíse á morí.
Moíse s’enfuit done de devant Pharaon et demeura au pays de Madian.
II s’assit auprés du puits.
16 Or le seigneur de Madian avait sept filies. Elles vinrent puiser et
remplirent les abreuvoirs (5) pour faire boire le petit bétail de leur pére.
17 Puis survinrent les pasteurs qui les chassérent. Mais Moíse se leva, les
(en) délivra et donna á boire á leur petit bétail.
18 Elles s’en vinrent vers Raguél, leur pére, qui leur dit: «Pourquoi vous
étes-vous dépéchées de revenir aujourd'hui?» ((i)
19 Elles disent: «Un homme cgyptien nous a délivrées des mains des
pasteurs; il a méme puisé pour nous et fait boire notre petit bétail.» (7)
20 Et il dit á ses filies: «Et oü est-il? Pourquoi done avez-vous laissé (aller)
l’homme? Appelez-le et qu’il prenne de la nourriture.» (h)
21 Et Moíse se mit á demeurer auprés de V homme. 11 donna (9) pour
femme á Moíse Séphorah, sa filie.
22 Elle enfanta un fils et l’appela du nom de Gershom, car il dit: «Je suis
habitant et résident en terre étrangére.»
23 II advint, durant ces nombreux jours, que le roi d’Égypte mourut. Les
enfants d’Israél gémirent de la servitude et se mirent á crier et leur
clameur monta devant Yahvé (du fond) de la servitude (l0).
(') MI: «...en esprit de prophétie ce monde-ci et le monde á venir et vit qu’il
n’y avait pas d’homme pur á sortir de lui; (et) il frappa l’Égyptien et le cacha dans
le sable».
M 2: «Moíse considéra dans l’esprit saint les deux mondes et il vit qu’il ne
devait point surgir de prosélyte de cet Égyptien et il frappa l’Égyptien et le cacha dans
le sable».
(2) M: «Dathan et Abiram, hommes juifs, se querellant».
(3) Manque dans le texte.
(4) M: «En vérité, (la chose) est connue».
(5) M: «les auges».
(b) M: «(Pourquoi) vous étes-vous hátées».
(7) M: «le petit bétail».
(8) M: «4- un peu de».
(9) I: «il donna» (autre verbe).
(10) M: «de leur servitude».
282
NEOFITI I
Ex 2, 24-3, 7
24 Leur clameur fut entendue devant Yahvé et Yahvé, dans sa miséricor-
dieuse bonté, se souvint de Talliance (*) qu’il avait établie avec Abra-
ham, Isaac et Jacob.
25 L’esclavage des enfants d’Israél fut manifesté devant Yahvé et il décida
par sa Parole de les líbérer.
CHAPITRE III
1 Moise faisait paitre le petit bétail (de Jéthro, son beau-pére, seigneur
de Madian et il mena le petit bétail) (2) par-delá (3) le désert et arriva
á la montagne sur laquelle apparut la Gloire de la Shekinah de Yahvé,
Horeb.
2 L’Ange de Yahvé lui apparut dans des flammes de feu (4) du milieu
d’un buisson ('•). II regarda et voici que le buisson était embrasé par le
feu et le buisson n’était point consumé (“)•
3 Moise se dit: «Je vais done faire un détour et voir cette grande visión
(et) pourquoi le buisson ne se consume point.» (7)
4 II fut manifesté devant Yahvé que Moise avait fait un détour pour
voir; la Parole (8) de Yahvé l’appela du milieu du buisson et lui dit:
«Moise, Moise!» Moise répondit dans la langue du sanctuaire et dit:
«Me voici!»
5 II dit: «N'approche point d’ici! (!>) Enléve tes chaussures de tes pieds,
car le lieu oú tu te tiens est un lieu saint.»
6 Puis il dit: «Je suis le Dieu de ton pére, le Dieu d’Abraham, le Dieu
d’Isaac et le Dieu de Jacob.» Et Moise se couvrit la face, car il craignait
de regarder la Gloire de la Shekinah de Yahvé.
7 Yahvé dit: «J’ai bien vu(l°) Taffliction de mon peuple qui est en Égypte
et j’ai entendu sa clameur devant ses oppresseurs, car leur esclavage est
manifesté devant moi (n)-
(') M: «son alliance».
(2) Omis dans le texte par homoioteleuton.
(3) I: «par le chemin».
(4) M: «(et vint?) la Gloire de la Shekinah de Yahvé sur lui dans des flammes
de feu».
(5) M: «dans les buissons».
(*) M: «...vert et ne se consumait pas».
(7) M: «(pour)quoi le buisson reste vert et ne se consume pas».
(8) M: «les anges».
(*) M: «...pour venir. Retire tes sandales de».
(,0) M: «la Parole de Yahvé (dit): (L’affhction) est manifestée devant moi».
(n) M: «leurs afflictions».
283
Ex 3, 8-15
NEOFIT I I
8 Je me suis manifesté par ma Parole pour les sauver des mains des
Egyptiens et pour (les) (') faire monter de ce pays au pays beau et
spacieux, au pays qui produit des fruits excellents, purs comme le iait
et doux (2) comme le miel, au pays des Cananéens, des Hittites, des
Amorrhéens, des Perizziens, des Amorrhéens (sic), des Hévéens et des
Jébuséens.
9 Voici done que maintenant la clameur des enfants d'Israélesl montée
vers moi et que sont également manifestées devant moi les oppressions
dont les Egyptiens les oppriment.
10 Et maintenant, va! Je t’enverrai vers Pharaon et tu feras sortir d’Égyp-
te mon peuple, les enfants d’Israél, pour étre liberes.»
11 Et Moise dit devant Yahvé: «Qui suis-je pour que je m’en aille vers
Pharaon et que je fasse monter (3) d’Égypte les enfants d’Israél,
libérés?»
12 II dit: «(Avec) ma Parole je serai (“) avec toi. Et ceci sera pour toi signe
que ma Parole t’a envoyé: quand tu auras fait sortir (3) le peuple
d’Égypte, vous rendrez un cuite devant Yahvé sur cette mon tagne.»
13 Et (Moise) (6) dit devant Yahvé: «Voici que je m’en vais vers les
enfants d'lsraél et je leur dirai: Le Dieu de vos péres m’a envoyé vers
vous. S’ils me disent: Quel est son nom? Que leur dirai-je?»
14 Yahvé (7) dit á Moise: (8) «Je suis qui je suis.» Puis il dit: «Tu parleras
ainsi aux enfants d’lsraél: Celui qui parla et le monde fut dés le com-
mencement et (Celui) qui doit lui dire: Sois! et il sera, c’est Lui qui m’a
envoyé vers vous.»
15 Et Yahvé dit encore á Moise: «Ainsi (9) tu parleras aux enfants d’Is-
raél: Yahvé, le Dieu de vos péres, le Dieu d’Abraham; le Dieu d’Isaac
et le Dieu de Jacob, m’a envoyé vers vous. C’est lá mon nom á jamais
et c’est lá mon mémorial pour toutes les générations.
(') Sic M. Le texte a: «pour vous faire monter».
(2) M: «savoureux».
C) M: «que je fasse sortir».
(4) Ou bien, avec M: «(Ma Parole) sera». M: «á ton aide; et cela pour vous» = Ps.
(5) M: «...que je t’ai envoyé: quand tu auras fait sortir le (peuple)».
(6) Omis dans le targum.
(7) M: «la Parole de Yahvé (dit) á Moise: Celui qui dit au monde: Sois! et il fut;
et (celui qui) doit lui dire: Sois! et il sera, a dit: Tu parleras ainsi aux enfants d’Israél:
Je suis m’a envoyé».
(8) M: «Moi j’existais avant que le monde füt créé; et moi j’ai existé depuis la
création du monde; moi je suis celui qui vous assistait (fut á votre aide) dans l’exil
des Egyptiens et moi je suis celui qui vous assistera pour toutes les générations. Et il
dit: Tu parleras ainsi aux enfants d’lsraél: Je suis m’a envoyé vers vous».
(9) M: «La Parole de Yahvé (dit) á Moise une seconde fois: Ainsi...».
284
N EO F I T 1 I
Ex 3, 16-22
16 Va, réunis les sages d’Israél et dis-leur: Yahvé, le Dieu de vos peres,
m’est apparu, le Dieu d’Abraham, Isaac et Jacob ('), en disant: Yahvé
s’est souvenu de vous (-) et de ce que vous ont fait les Égyptiens (3),
17 et j’ai décidé, par sa (?) Parole, de vous faire remonter de l’esclava-
ge (4) des Égyptiens au pays des Cananéens, des Hittites, des Amor-
rhéens, des Perizziens, des Hévéens et des Jébuséens, au pays qui
produit des fruits (5) purs comme le lait et doux (“) comme le miel.
18 lis écouteront ta voix et tu iras, toi (7) et les sages d’Israél, vers le roi
d’Égypte et vous lui direz: Yahvé, le Dieu des Hébreux, nous est
apparu. Maintenant done, puissions-nous aller pour une route de trois
jours de marche dans le désert et sacrifier en présence de Yahvé, notre
Dieu.
19 Je sais, moi, que le roi d’Égypte ne vous laissera pas partir, pas
méme (8) par la main qui est puissante.
20 Mais j’enverrai (9) la plaie de mes chátiments et je mettrai á mort('°)
les Égyptiens par tous les prodiges (* 1 ) de ma main que j’opérerai parmi
eux; aprés quoi, il vous laissera aller.
21 Je donnerai á ce peuple (de trouver) faveur aux yeux des Égyptiens et
il adviendra que, lorsque vous partirez, (vous ne vous en irez point)(12)
(les mains) vides.
22 La femme demandera á son hótesse et á sa voisine qui habite dans sa
maison, des objets d’argent, des objets d’or et des vétements et vous
les mettrez á vos fils et á vos filies et vous dépouillerez les Égyptiens.»
(1) M: «le Dieu d’Isaac et le Dieu de Jacob».
(2) M: «je me suis souvenu de vous dans ma miséricordieuse bonté».
(3) M: «l’esclavage qu’ils vous ont fait subir en Égypte».
(4) M: «des afílictions» (?)
(5) M: + «beaux».
(fl) M: «savoureux».
(7) M: «(ils écouteront) la voix de tes paroles et tu entreras, toi...».
(8) II semble bien que le texte hébreu que suit ici N est corrompu et doit étre
corrige ainsi, avec M (= LXX et Vg): «sinon par une main puissante».
(9) M: «et je lácherai».
(10) M: «et je frapperai».
(M) M: «avec tous mes signes prodigieux».
(12) Omis dans le texte par homoioteleuton.
285
Ex 4, 1-10
N EO F I T 1 I
CHAPÍTRE IV
1 Moíse répondit et dit: «Et s’ils (‘) ne me croient pas et n’écoutent point
ma voix, mais se mettent á dire: Yahvé ne t’est pas apparu!» (")
2 Yahvé (3) lui dit: «Qu’est-ce qu’il y a dans ta main?» II dit: «Un
báton.»
3 II dit: «Jette-le á terre!» II le jeta (4) á terre et il devint un serpent. Et
Moíse s’enfuit de devant lui.
4 Yahvé dit á Moíse: «Étends ta main et saisis-le par laqueue!»Il étendit
sa main et le saisit et, dans la paume de sa main, il redevint un
báton (5).
5 «C’est afín qu’ils croient (G) que Yahvé (3) t’est apparu, le Dieu de
leurs peres, le Dieu d’Abraham, le Dieu d’Isaac et le Dieu de Jacob.»
6 II lui dit (7) encore: «Introduis done ta main dans ton sein!» II intro-
duisit sa main dans son sein, puis la sortit; et voici que sa main (était)
lépreuse, comme la neige.
7 II dit: «Remets done ta main dans ton sein!» Et il remit sa main dans
son sein. Puis il la sortit de son sein et voici qu’elle était redevenue
comme (le reste de) sa chair.
8 «Ainsi s’ils ne te croient pas et n’écoutent pas la voix des premiers
prodiges, ils croiront á la voix du dernier (8) prodige.
9 Que s’ils ne croient pas non plus á ces deux prodiges et n’écoutent
point ta voix, tu prendras des eaux du fleuve, tu les verseras sur la terre
séche et les eaux que tu auras prises du fleuve deviendront du sang sur
la terre séche.»
10 Et Moíse dit devant Yahvé: «Je te prie, par la miséricorde de devant
toi, Yahvé! Moi, je ne suis point homme habile á parler, ni d’hier ni
d’auparavant, ni méme depuis le moment (9) oú tu parles avec ton
serviteur, car j’ai la bouche paralysée et le parler difficile.» (10)
O M: «et eux».
(2) M: «La Parole de Yahvé (ne) t’(est pas apparue)».
(3) M: «la Parole de Yahvé».
(4) M: «Jette... et il jeta».
(5) M: «(il redevint un) báton dans la paume de ses mains».
(6) I: «qu’il croie».
(7) M: -p «la Parole de Yahvé».
(“) M: «l’ultime».
O I: «depuis l’heure» (= le moment).
(10) M: «(la bouche) lourde».
286
NEOFITI I
Ex 4, 11-20
1 1 Mais Yahvé O dit á Moise «Qui a donné (la bouche) au fíls de Phom-
me? Ou qui a fait les muets ou les sourds, les clairvoyants ou les
aveugles (2), sinon moi, Yahvé? (3)
12 Maintenant done, va, et moi, avec ma Parole, je serai avec le discours
de ta bouche et je t’enseignerai (A) ce que tu auras á dire.»
13 II dit: «Je te prie, par la miséricorde de devant toi, Yahvé! Envoie
done (5) (ton message) par la main de celui á qui il revient d’étre
envoyé.» (6)
14 La colére de Yahvé s’enflamma contre Moise et il dit: «N’y a-t-il pas
Aaron, ton frére, le Lévite? Je sais que lui saura parler. Voici du reste
qu’il vient (7) á ta rencontre; il te verra et se réjouira en son coeur.
15 Tu lui parleras et mettras les paroles dans sa bouche. Et moi, par ma
Parole, je serai avec le discours de ta bouche et avec le discours de sa
bouche et je vous enseignerai (8) ce que vous devrez faire.
16 C’est lui qui parlera pour toi (9) au pcuple et te servirá d’interpréte et
toi tu seras pour lui celui qui cherche instruction de (devant) Yahvé.
17 Prends ce báton dans ta main, avec lequel tu opéreras les signes pro-
digieux.»
18 Moise s’en fut et retourna(10) chez Jéthro, son beau-pére, et il lui dit:
«Je vais done m’en aller et retourner vers mes fréres qui sont en Égypte
pour voir s’ils sont encore en vie.» Et Jéthro dit: «Va-t'en en paix'»
19 Yahvé dit á Moise, en Madian: «Va-fen, retourne en Égypte, car ils
sont morts(n) tous les hommes qui en voulaient á ta vie.» (,2)
20 Moise prit done sa femme et ses fíls, les fit monter sur Pane et retourna
au pays d’Égypte. Et Moise prit dans sa main le báton avec lequel
s’étaient opérés les prodiges par-devant Yahvé.
(') M: «la Parole de Yahvé».
(2) M: «celui qui voit ou les aveugles».
C) M: «n’est-ce pas moi, Yahvé?».
(4) M: «et je (te) montrerai».
(5) M: «(je) te prie), mon Seigneur, envoie...».
(6) MI: «par la main de celui á qui il revient d’étre envoyé».
M 2: «par la main du messager (de l’ange), le Messie qui doit étre envoyé»
( Prob . lire: «le roi Messie»).
O M: «qu’il sort» ou «qu’il est sorti».
(8) M: «je serai avec le discours de ta bouche et avec le discours de sa bouche
et je vous apprendrai».
(9) M: «avec toi».
(10) M: «et il revint».
(") M: «ils sont déchus de leur fortune et voici qu’ils sont réputés comme morts»
= Ps Jon.
(,2) M: «qui en voulaient á ta vie pour te tuer».
287
Ex 4, 21-30
NEO F IT I I
21 Yahvé dit á Moise: «Quand tu t’en iras pour retourner (') en Égypte,
vois tous les signes que j’ai mis en ta main. Tu les accompliras de-
vant (2) Pharaon; mais moi, j’endurcirai son coeur et il ne laissera
point aller le peuple.
22 Alors tu diras á Pharaon: Ainsi a parlé Yahvé: Israel est mon fils
premier-né (3),
23 et je Tai dit: Laisse partir mon fils pour qu’il rende un cuite devant
moi. Mais tu as refusé de le laisser aller (4). Voici que, moi, je vais
tuer ton fils premier-né!»
24 II advint qu’en route, dans le caravansérail, un ange de devant Yahvé
le rencontra et chercha á le mettre á mort.
25 Séphorah prit alors une pierre et trancha le prépuce de son fils, l’ap-
procha des pieds (5) de TExterminateur et dit: «(Mon) mari voulait
bien (le) circoncire, mais son beau-pére ne Fa point laissé. Et mainte-
nant le sang de cette circoncision a expié pour les péchés de ce (son?)
mari que voilá!»
26 Et Tange (*) le laissa. Alors Séphorah se mit á louer (Dieu) et dit:
«Combien cher est le sang(7) de cette (circoncision) qui a sauvé ce
(son?) mari que voilá de la main (H) de Tange de la mort!» (9)
27 Yahvé (10) dit á Aaron: «Va á la rencontre de Moise au désert!» II s’en
alia et le rencontra sur la montagne du Temple de Y ahvé (l 1 ) et il le baisa.
28 Moise raconta(l2)á Aaron toutes les paroles de Yahvé par lesquelles
Yahvé Tavait envoyé (et tous les signes qu’il lui avait commandé
d’accomplir) (13).
29 Et Moise s’en alia ainsi qu’Aaron et ils réunirent tous les sages des
enfants d’Israél.
30 Aaron dit toutes les paroles que Yahvé (10) avait dites a Moise et
accomplit les signes aux yeux du peuple (14).
(') M: «la Parole de Yahvé (dit) á Moise: Lorsque tu t’en iras pour retourner».
(2) M: «devant toi et tu les accompliras devant».
(3) M: «la Parole de Yahvé: Israel est mon fils premier-né».
(4) M: «mes fils pour qu’íls rendent un cuite devant moi et tu as refusé de les
laisser partir».
(5) M: «et elle jeta sous les pieds de».
(fl) M: «fange exterminateur (le laissa). Alors il (elle?) loua».
(7) I: « + la circoncision».
(8) I: «des mains de».
(e) M: «exterminateur».
(,0) M: «la Parole de Yahvé».
(u) M: «sur la montagne sur laquelle apparut la Gloire de la Shekinah de Yahvé».
(,2) M: «et (Moise) rapporta».
(13) Manque dans le texte.
(14) M: «devant Pharaon».
288
NEOFITI I
Ex 4, 31-5, 10
31 Et le peuple crut au nom de la Parole de Yahvé et ils entendirent que
Yahvé, dans sa miséricordieuse bonté, s’était souvenu des enfants
d’Israél ( 1 ) et que leurs souffrances étaient connues devant Lui. Ils se
prosternérent, glorifiérent et louérent (Dieu).
CHAPITRE V
1 Aprés cela, Moíse et Aaron entrérent et dirent á Pharaon: «Ainsi a
parlé Yahvé (2), le Dieu d’Israél: Laisse aller le peuple pour qu’ils
célébrent une féte en ma présence dans le désert.»
2 Pharaon dit: «Qui est Yahvé que je doive écouter sa voix pour laisser
partir Israel? Pharaon ne sait pas qui est Yahvé et Israel, je ne (le)
laisserai point partir.»
3 lis disent: «Le Dieu des Hébreux nous est apparu. Puissions-nous done
aller pour une route de trois jours de marche dans le désert pour
sacrifier devant Yahvé, notre Dieu, de peur qu’il (3) ne nous atteigne
par la peste ou le glaive.»
4 Le roi d’Égypte leur dit: «Pourquoi done, Moíse et Aaron, distrayez-
vous le peuple de ses occupations? Allez-vous-en á vos corvées!»
5 Pharaon dit: «Voici que maintenant la population (du pays) (') est
nombreuse et vous iriez les distraire de leurs corvées?» (5)
6 En ce jour-lá, Pharaon donna des ordres aux préposés du peuple et á
ses exacteurs, en disant:
7 «Vous ne continuerez point á donner de la paille au peuple pour
fabriquer des briques comme hier et précédemment. Qu’eux-mémes
aillent ramasser de la paille pour eux!
8 Mais vous leur imposerez la méme quantité de briques qu’ils faisaient
hier et précédemment; vous ne (la) leur réduirez point, car ce sont des
paresseux. C’est pour cela qu’ils sont en train de crier, en disant:
Laisse-nous aller et sacrifier devant notre Dieu!
9 Que Ton impose aux hommes un surcroit de travail et qu’ils l’exécutent
et ils ne s’occuperont plus (6) avec des paroles fallacieuses.»
10 Les exacteurs du peuple et ses préposés sortirent et parlérent au peuple
en disant: «Ainsi a parlé Pharaon: Moi je ne vous donne plus de paille.
(’) M: «la Parole de Yahvé (s’était souvenue) des enfants d’Israél».
(2) M: «la Parole de Yahvé».
(:|) M: «le Dieu des Hébreux pour que ne ...pas».
(4) Ajouté par I.
(’) M: «de leur esclavage».
(*) M: «ne s’appuieront plus».
24. EXODO
289
Ex 5, 11-21
NEOFITI I
1 1 Allez vous-mémes, procurez-vous de la paille d’oü vous en trouverez,
car on ne réduira (*) en ríen vos corvées.»
12 Alors le peuple s’égailla (2) dans tout le pays d’Égypte pour ramasser
du chaume pour (faire) la paille (hachée).
13 Et les exacteurs les pressaient, en disant: «Accomplissez votre tache, la
quantité journaliére, tout comme lorsque Ton vous donnait de la
paille!» (:1)
14 Puis les préposés des enfants d’Israél que les exacteurs de Pharaon
avaient mis á leur tete furent chátiés, en disant: «Pourquoi n’avez-vous
pas achevé la quantité de briques (4) que vous avez á fabriquer, ni hier
ni aujourd’hui, comme hier et précédemment?»
15 Les préposés des enfants d'Israél s’en vinrent crier (5) devant Pharaon,
en disant: «Pourquoi done agis-tu ainsi (6) á l’égard de tes serviteurs?
16 On ne donne point de paille á tes serviteurs et toi, tu nous dis, á
nous (7), tes serviteurs: Faites des briques! Voici que tes serviteurs ont
été chátiés; mais la faute en est á Pharaon et au peuple.» (8)
17 II dit: «Vous étes des paresseux, des paresseux! C’est pour cela que
vous dites: Puissions-nous aller et sacrifier (!l) devant Yahvé!
18 Et maintenant, allez travailler! Mais on ne vous donnera pas de paille
et vous aurez á fournir la (méme) quantité de briques.»
19 Les préposés des enfants d’Israél les virent abattus quand ils dirent:
«Vous ne réduirez point votre quantité journaliére de briques.»
20 lis rencontrérent Moise et Aaron qui se tenaient (10) devant eux lors-
qu’ils sortirent de devant Pharaon,
21 et ils leur dirent: «Que Yahvé C1) vous apparaisse et juge! Car vous
nous avez gratifiés d’un renom détestable aux yeux de Pharaon et aux
yeux de ses offíciers au point de mettre dans leurs mains(12) Tépée pour
nous tuer!»
(') M: «je ne réduirai (rien)».
(2) I: «se dispersa».
(а) M: «(comme) lorsqu’il y avait de la paille».
(4) M: «la (au lieu de votre) quantité de briques».
(5) M: «et soupirérent (?)».
(б) I: «agit-on ainsi».
(7) M: «(eux) ils nous disent».
(H) M: «(sont) coupables».
(9) I: «et nous sacriñerons».
(,ü) M: «postés (devant eux)».
(") M: «la Parole de Yahvé» = ms D (Guénizah).
(,2) M: «... vous (juge); car vous avez rendu notre odeur infecte devant Pharaon
et devant ses serviteurs, en donnant».
290
NEOFITI I
Ex 5, 22-6, 8
22 Alors Moise retourna devant Yahvé (l) et dit: «Je te prie, par la
miséricorde de devant toi, Yahvé! Pourquoi done as-tu fait du mal á
ce peuple et pourquoi done m’as-tu envoyé?
23 Depuis le moment oü je suis venu vers Pharaon (2) pour parler au nom
de ta Parole, il maltraite ce peuple et tu n’as aucunement libéré ton
peuple!»
CHAPITRE VI
1 Yahvé (3) dit á Moise: «Maintenant tu verras ce que je vais faire á
Pharaon. Car (contraint) par une main forte, il devra les laisser partir
et (contraint) par une main forte, il les chassera du pays!»
2 Yahvé (3) parla á Moise et lui dit: «Je suis Yahvé.
3 Je suis apparu par ma Parole á Abraham, á Isaac et á Jacob, comme
le Dieu du ciel É); mais mon nom puissant, Yahvé, je ne (le) leur ai
point fait connaitre (5).
4 En outre, j’ai établi avec eux mon alliance pour leur donner le pays de
Canaan, le pays de leur résidence, oü ils avaient résidé.
5 J’ai aussi entendu la clameur des enfants d’Israél qu’asservissent les
Égyptiens et je me suis souvenu avec miséricorde de mon alliance.
6 Je le jure! Dis aux enfants d’Israél: Je suis Yahvé, je vous ferai sor-
tir (6) libres de dessous le joug de l’esclavage des Égyptiens, je vous
sauverai de leurs corvées et je vous libérerai par une main forte (7) et
par de grands jugements.
7 Je vous mettrai á part (8) pour mon Nom pour (étre) un peuple de
saints (9); ma Parole sera pour vous un Dieu sauveur et vous con-
naitrez que je suis Yahvé, votre Dieu, qui vous ai libérés (10) et vous
ai fait sortir de dessous le joug de la servitude des Égyptiens.
8 Puisje vous introduirai dans le pays que j’ai juré, en levant(ll)la main,
(') M: «en priére».
(2) M: «(depuis) l’heure ou je suis entré devant Pharaon».
(3) M: «la Parole de Yahvé».
(4) TM = El-Shaddai.
(5) M: «mais le nom de la Parole de Yahvé».
(6) M: «de la servitude».
(7) I: «á bras étendu»; cf ms D (Guénizah).
(8) I: «et je (vous) prendrai».
(H) M: «pour (étre) un peuple saint».
("’) M: «(qui) vous ai fait sortir, libérés, de...».
(") M: «...que, levant la main, (j’ai juré)».
291
Ex 6, 9-21
N E O F I T I I
de donner á Abraham, á Isaac et á Jacob et je vous le donnerai en
possession (‘) et héritage, moi (2), Yahvé.»
9 Moise parla ainsi aux enfants d’Israél; mais ils n’écoutérent (3) point les
paroles de Moise á cause de (leur) épuisement d'esprit et la dure
servitude.
10 Yahvé (4) parla á Moise, en disant:
11 «Va, parle á Pharaon, roi d’Égypte, et (5) qu’il laisse partir de son
pays (H) les enfants d’Israél!»
12 Moise parla en présence de Yahvé, en disant: «Voici que les enfants
d’Israél n’ont point écouté (mes) paroles; et comment Pharaon m’écou-
tera-t-il (7), moi qui ai le parler difficile?» (8)
13 Yahvé (4) parla á Moise et Aaron et leur donna des instructions au
sujet des enfants d’Israél et au sujet de Pharaon, roi d’Égypte, pour
faire sortir (9) les enfants d’Israél du pays.
14 Voici les chefs de leurs familles:
Les fils de Rubén, premier-né d’Israél: Hénoch, Pallou, Hesron et
Karmi. Ce sont lá les familles des fils de Rubén.
15 Les fils de Siméon: Yemouél, Yamin, Ohad, Yakin, Sokhar et Saül,
fils de la Cananéenne. Ce sont lá les familles des fils de Siméon.
16 Et voici les noms(‘°) des fils de Lévi, selon leurs généalogies: Gershom,
Quehat et Merari. Les années de la vie de Lévi (furent de) cent trente-
sept années.
17 Les fils de Gershom: Libni et Shiméi, suivant leurs familles.
18 Les fils de Quehat: Amram, Yisehar, Hébron et Ouzziél. Les années de
la vie de Quehat (furent de) cent trente-trois années.
19 Les fils de Merari: Makhli et Moushi. Ce sont lá les familles des fils
de Lévi selon leurs généalogies.
20 Amram prit pour femme Jokébéd, filie (ll) du frére de son pére, qui lui
enfanta Aaron et Moise. Les années de la vie d’Amram (furent de) cent
trente-sept années.
21 Les fils de Yisehar: Coré, Néphég et Zikri.
(') M: «...héritage. Ainsi a parlé Yahvé».
f) I: «dit (Yahvé)» = ms D (Guénizah).
(3) M: «(ils n’écoutérent pas) Moise á cause de la (dureté)».
O M: «la Parole de Yahvé».
(s) = pour qu’il laisse.
(6) I: «du pays».
O M: «...(ne) m’ont (pas) écouté. Comment done (Pharaon) m’écoutera-t-il?»
D M: «dur».
O M: + «libérés».
(,0) I: «sont» {litt: «ceux-ci»).
(M) M: «sa fiancée», ou «(sa) tante, pour lui».
292
NEOFITI I
Ex 6, 22 7, 5
22 Les fils d’Ouzziél: Mishaél, Elsaphan et Sitri.
23 Aaron prit pour femme Élisabeth, filie d’Amminadab, soeur de Nak-
hashon, et elle lui enfanta Nadab, Abihou, Éléazar et Ithamar.
24 Les fils de Coré: Assir, Elquanah et Abiasaph. Ce sont la les familles
des fils de Coré.
25 Eléazar, fils d’Aaron, prit une femme d’entre les filies de Poutiél et elle
lui enfanta Pinekhas. Tels sont les chefs des maisons paternelles des
Lévites suivant leurs familles.
26 Ce sont lá Aaron et Moise á qui Yahvé (dit) (l): «Faites sortir les
enfants d’Israél (2) du pays d’Égypte selon leurs armées!»
27 Ce sont eux qui parlérent á Pharaon, roi d’Égypte, pour faire sortir les
enfants d’Israél d’Égypte, eux, Moise et Aaron.
28 II advint, le jour oú Yahvé (3) parla á Moise au pays d’Égypte,
29 que Yahvé parla á Moise, en disant: «Je suis Yahvé. Dis á Pharaon,
roi d’Égypte, tout ce que moi (4) je te dis.»
30 Et Moise dit devant Yahvé: «J’ai le parler (5) difficile; comment done
Pharaon va-t-il m’écouter?»
CHAPITRE VII
1 Yahvé (3) dit á Moise: «Vois, je t’ai constitué seigneur et prince pour
Pharaon (fi) et Aaron, ton frére, sera ton interpréte.
2 Toi, tu diras tout ce queje t’ai commandé (7), Aaron ton frére parlera
á Pharaon et (H) il laissera partir les enfants d’Israél de son pays.
3 Mais moi, j’endurcirai (9) le coeur de Pharaon et je multiplierai mes
signes et mes prodiges(10) au pays d’Égypte.
4 Pharaon ne vous écoutera pas et j’imposerai sur l’Egypte les plaies de
ma vengeance et je ferai sortir mes armées, mon peuple, les enfants
d’Israél, du pays d’Égypte, avec de grands jugements.
5 Et les Égyptiens connaitront que je suis Yahvé lorsque j’imposerai les
(*) Manque dans le texte.
(2) M: -1- «libérés».
(3) M: «la Parole de Yahvé». •
(4) M: + «maintenant».
(5) M: «dur».
(6) M: «Voici que je t’ai placé comme (constitué) seigneur pour Pharaon».
(7) I: «queje te commanderai»; M: «queje te commande».
(“) = pour qu’il laisse.
(9) I: «j’endurcirai» (autre verbe).
(,0) M: «mes signes et (mes) miracles prodigieux».
I: «le miracle de Yahvé».
293
Ex 7, 6-17
N EOF IT1 I
plaies de ma vengeance sur l’Égypte et que je ferai sortir les enfants
d’Israél, libérés, du milieu d’eux.»
6 Ainsi firent Moise et Aaron; comme le leur avait prescrit Yahvé (l),
ainsi fírent-ils.
7 Moise était ágé de quatre-vingts ans et Aaron de quatre-vingt-trois ans
lorsqu’ils parlérent á Pharaon.
8 Yahvé (') parla á Moise et á Aaron, en disant:
9 «Lorsque Pharaon vous parlera, en disant: Donnez (2) un signe en
votre faveur! tu diras á Aaron: Prends ton báton et jette-le (3) devant
Pharaon! Et il deviendra un serpent.»
10 Moise et Aaron entrérent done chez Pharaon et firent comme Yah¬
vé 0) leur avait prescrit. Aaron jeta son báton devant Pharaon et
devant ses serviteurs (4) et il devint un serpent.
1 1 Mais Pharaon, de son cóté, convoqua les sages et les magiciens et, eux
aussi, les magiciens des Égyptiens, firent de méme, par leurs sortiléges.
12 lis jetérent chacun son báton et ils devinrent des serpents; mais le
báton d’Aaron engloutit leurs bátons.
13 Le coeur de Pharaon s’endurcit et il ne les écouta point, selon ce
qu’avait dit Yahvé (l).
14 Yahvé (') dit á Moise: «Le coeur de Pharaon s’est endurci. II refuse de
laisser partir le peuple (5).
15 (Va-t’en) C) vers Pharaon, le matin: voici qu’il sort se rafraichir au
fleuve (7). Tu te pósteras á sa rencontre sur la rive du fleuve et tu
prendras dans ta main le báton qui s’est changé en serpent.
16 Tu lui diras: Yahvé, le Dieu des Hébreux, m’a envoyé vers toi pour
dire: Laisse partir mon peuple et (8) qu’ils rendent un cuite devant
moi O dans le désert. Mais voici que jusqu’á présent tu n’as point
obéi (l0).
17 Ainsi a parlé Yahvé (*): A ceci(11) tu connaítras que je suis Yahvé:
Voici que, moi, je vais frapper avec le báton qui est dans ma main sur
les eaux qui sont dans le fleuve et elles se changeront en sang.
(') M: «la Parole de Yahvé».
(2) M: «Proposez» (litt: «posez»).
(3) M: «et lance».
(4) I: «ses princes».
(5) M: «son peuple».
(tt) Manque dans le texte.
O M: «au bord des eaux».
(8) = pour qu’ils rendent.
(y) M: «devant Lui».
(lü) M: «(n’)as (pas) écouté».
(") M: «cette fois tu sauras»; ou: «par ceci, tu sauras». Cf. Ps-Jon.
294
N EOFITI I
Ex 7, 18-27
18 Les poissons qui sont dans le fleuve mourront, le fleuve deviendra
fétide (*) et les Égyptiens se dégoüteront (2) de boire les eaux du
fleuve.»
19 Yahvé (3) dit á Moise: «Dis á Aaron: Prends ton báton et étends tes
mains sur les eaux des Égyptiens, sur leurs fleuves et sur leurs sour¬
ces (4), sur leurs étangs et sur toutes leurs réserves d’eau et ils devien-
dront du sang, dans tout le pays d’Égypte, dans les (récipients de)
bois (5) et de pierre.»
20 Ainsi firent Moise et Aaron, selon ce que Yahvé avait commandé. II
leva son báton (ü) et frappa les eaux du fleuve devant Pharaon et
devant ses princes et toutes les eaux du fleuve se changérent en sang.
21 Les poissons qui étaient dans le fleuve moururent; le fleuve devint
fétide (7) et les Égyptiens ne purent plus boire l’eau du fleuve et il y
eut du sang par tout le pays d’Égypte.
22 Mais les magiciens des Égyptiens en firent autant par leurs sortiléges
et le coeur de Pharaon s’endurcit; il ne leur obéit point (H), selon ce
qu’avait dit Yahvé (3).
23 Pharaon s’en retourna (9) et rentra dans sa maison et il ne préta
aucune attention, méme á cette plaie(10).
24 Tous les Égyptiens se mirent á creuser aux alentours du fleuve (pour
de l’eau á boire, car ils ne pouvaient)(n) boire des eaux du fleuve.
25 Sept jours s’écoulérent aprés que Yahvé C) eut frappé les eaux du
fleuve; puis il l’assainit (l2).
26 Yahvé (3) dit á Moise: «Entre chez Pharaon et dis-lui: Ainsi a parlé
Yahvé (3): Laisse aller le peuple et (l3) qu’ils rendent un cuite devant
moi (14)!
27 Que si tu refuses de (le) laisser partir, voici que, moi, j’anéantirai (15)
de grenouilles tout ton territoire.
(') M: «sentirá mauvais».
(a) M: «seront fatigues».
(3) M: «la Parole de Yahvé».
(4) M: «leurs canaux» (?).
(s) M: «dans les abreuvoirs» (?) ( ou canaux ou bois?).
(*) M: «(avait commandé) la Parole de Yahvé et il cingla avec son báton».
(;) M: «se mit á sentir mauvais».
(h) M: «il ne les écouta point».
O M: «et considera».
(Iü) M: «amertume» (¡iré: affliction?).
(n) Omis par homoioteleuton.
(,2) M: «et eut rendu fétide (?) le fleuve».
O3) = pour qu’ils rendent.
(14) I: «devant Lui».
(15) M: «je détruirai».
295
Ex 7, 28-8, 7
NEOFITI l
28 Le fleuve pullulera de grenouilles; elles monteront et entreront dans ta
maison, dans tes chambres á coucher, sur ton lit, et dans la maison de
tes princes, chcz ton peuple (]) (et chez tous tes princes) (2), dans tes
fours et dans tes pétrins;
29 les grenouilles monteront sur toi et sur tout ton peuple et sur tous tes
princes (').»
CHAPITRE VIII
1 Yahvé dit á Moise: «Dis á Aaron: Étends ta main avec ton báton, sur
les fleuves et sur les canaux et sur les étangs, et fais monter les grenouil¬
les sur le pays d'Égypte.»
2 Et Aaron étendit sa main sur les eaux des Egyptiens, les grenouilles
montérent et recouvrirent CO le pays d'Égypte.
3 Mais les magiciens en firent autant par leurs sortiléges et ils fírent
monter les grenouilles sur le pays d’Egypte.
4 Pharaon convoqua Moise et Aaron et dit: «Priez devant Yahvé et (5)
que les grenouilles se détournent (6) de moi et de mon peuple; je
laisserai partir le peuple pour qu’ils sacrifient devant Yahvé.»
5 Et Moise dit á Pharaon: «Donne-moi un signe et fais-moi confiance (7)
jusqu'au moment oü je dois prier pour toi, pour tes princes (8) et pour
ton peuple, pour faire disparaitre les grenouilles de chez toi et de chez
les hommes de ta maison; seules resteront celles qui sont dans le
fleuve.» O
6 II dit: «Pour demain!» Et (Moise) dit: «(Qu’il en soit) selon tes paroles,
afín que tu saches qu’il n’y a (personne) comme Yahvé, notre Dieu.
7 Les grenouilles s’éloigneront(10) de toi, des hommes de ta maison, de
tes princes (n) et de ton peuple. Seules resteront celles qui sont dans le
fleuve.» (9)
C) M: «(dans la maison) de tes serviteurs et de ton peuple».
(2) N’appartient sans doute pas á ce verset, mais provient du v. suivant, par
dittographie. Cela explique que la variante de M ait ete grattée.
(3) I: «tes serviteurs».
(4) M: «les grenouilles (montérent) et couvrirent le...».
(5) = pour que.
(ti) M: «passent».
(7) M: «(aie confiance) en toi».
(*) M: «et pour tes serviteurs».
(9) I: «resteront seulement dans le fleuve».
(I0) M: «et passeront» (litt: «et passera»).
(M) M: «et de tes serviteurs».
296
N EO F I T I I
Ex 8, 8-18
8 Moise et Aaron sortirent de chez Pharaon et Moise pria devant Yahvé
au sujet des grenouilles dont il avait affligé Pharaon.
9 Yahvé (‘) agit selon les paroles de Moise et les grenouilles moururent
dans les maisons, les habitations et les champs.
10 On les entassa, monceaux par monceaux, et le pays (en) fut empesté (“).
1 1 Pharaon vit qu’il y avait un temps de répit, il endurcit son coeur et ne
les écouta point (:1), selon ce qu’avait dit Yahvé (*).
12 Yahvé dit á Moise: «Dis á Aaron: (Tends) (l) ton báton et frappe la
poussiére de la terre; elle se changera en moustiques dans tout le pays
d’Égypte.»
13 Ainsi firent-ils. Aaron abaissa la main avec le báton et frappa la
poussiére de la terre et il y eut des moustiques sur les enfants des
hommes et sur les bétes; toute la poussiére de la terre se changea en
moustiques dans tout le pays d’Égypte.
14 Or les magiciens agirent de méme par leurs sortiléges pour faire sortir
les moustiques; mais ils ne le purent. Et les moustiques furent sur les
hommes et sur les bétes.
15 Les magiciens disent alors á Pharaon: «C’est lá le doigt (¿) de la
puissance de (devant) Yahvé!» Mais le coeur de Pharaon s’cndurcit et
il ne les écouta point (ü), selon ce qu’avait dit Yahvé.
16 Yahvé (') dit á Moise: «Léve-toi de bon matin et poste-toi devant
Pharaon -voici qu’il sort pour se rafraichir au fleuve et tu lui diras:
Ainsi a parlé Yahvé (*): Laisse aller mon peuple et ( ) ils rendront un
cuite devant moi (8).
17 Car si tu ne laisses pas aller mon peuple, voici que, moi, je vais
lácher (?') des taons (lü) contre toi et contre tes princesC1), contre ton
peuple et contre les hommes de ta maison et les maisons des Égyptiens
s’empliront de taons ainsi que le pays oú ils demeurent(12).
18 Et je ferai, en ce jour-lá, des signes et des prodiges pour la terre de
(') M: «la Parole de Yahvé».
(2) M: «fut infecté».
(') M: «et il n’écouta point».
(4) Manque dans le texte.
(a) M: «la puissance».
O M: «mais il ne les écouta point».
( ) = pour qu’ils rendent.
O I: «devant Lui».
(*) M: «j’enverrai».
(,ü) M: «des taons et de plus (seront remplies les maisons)».
(ll) M: «contre tes serví teurs».
(1Z) M 1: «oú ils demeurent».
M 2: «sur lequel ils habitent».
297
Ex 8, 19-28
NEOFITI I
Goshen ou mon peuple demeure, pour qu’il n’y ait point lá de taons,
afín que tu saches que je suis Yahvé dont la Parole demeure (l) au
milieu du pays.
19 Ainsi je mettrai une rédemption (2) entre mon peuple et ton peuple. Ce
prodige sera pour demain.»
20 Ainsi fit Yahvé. Des taons en grand nombre vinrent dans le palais de
Pharaon, dans les maisons de ses princes (3), et dans tout le pays
d’Égypte tout le pays fut ravagé par les taons.
21 Pharaon convoqua Moise et Aaron et dit: «Allez, sacrifiez devant
Yahvé, votre Dieu, dans le pays (4) d’Égypte!»
22 Mais Moise dit: «II n’est pas convenable de faire ainsi, car (les mou-
tons) (5) sont une abomination, les idoles des Égyptiens; nous devons
en prendre pour sacrifier devant (6) Yahvé, notre Dieu. Que si, nous,
nous sacrifíons les idoles (7) des Égyptiens en leur présence, il n’est pas
possible qu’ils ne nous lapident point.
23 Nous parcourrons une route de trois jours de marche dans le désert et
nous sacrifíerons devant Yahvé, notre Dieu, comme il nous l’a dit.»
24 Alors (Pharaon) (H) dit: «Voici queje vous laisse partir et vous pourrez
sacrifier devant Yahvé, votre Dieu, dans le désert. Seulement, ne vous
en allez pas á une trop grande distance. Priez aussi pour moi!» (9)
25 Moise dit: «Voici que je sors de chez toi; nous prierons (10) devant
Yahvé et, pour demain, il éloignera les taons de Pharaon, de ses
princes et du peuple. Seulement, que Pharaon ne continué point á
(nous) tromper en ne laissant pas partir le peuple pour qu’ils sacrifient
devant Yahvé!»
26 Moise sortit de chez Pharaon et il pria devant Yahvé.
27 Yahvé (ll) agit selon les paroles de Moise et il éloigna les taons de
Pharaon, de ses princes (12) et du peuple; il n’en resta pas méme un seul.
28 Mais, cette fois encore, Pharaon endurcit son coeur et il ne laissa point
partir le peuple.
C) M: «(tu sauras) que la Gloire de la Shekinah demeure».
(2) Suit le TM, sans doute corrompu.
(3) M: «dans la maison de Pharaon et dans les maisons de ses serviteurs».
(4) M: «Rendez un cuite á Dieu dans le pays».
(5) II faut, semble-t-il, suppléer ce mot.
(6) M: «les moutons sont l’abomination des Égyptiens; nous devons en prendre
pour sacrifier devant».
O M: «l’abomination des Égyptiens».
O Manque dans le texte.
(9) M: «et priez également pour moi».
(10) Aramaísme: premiére pers. du pluriel pour la premiére du sg.
(") M: «la Parole de Yahvé».
(,2) M: «ses serviteurs».
298
NEOFITI I
Ex 9, 1-9
CHAPITRE IX
1 Yahvé (‘) dit á Moise: «Entre chez Pharaon et tu lui diras: Ainsi a
parlé Yahvé, le Dieu des juifs (2): Laisse aller mon peuple et (3) qu’ils
rendent un cuite devant moi! (').
2 Que si tu refuses de (le) laisser partir et les retiens plus longtemps,
3 voici que les plaies de mes vengeances seront (3) sur ton bétail (qui est)
dans les champs, sur les chevaux et les ánes, sur les chameaux, sur le
gros et le petit bétail, une peste tres grave.
4 Mais Yahvé distinguera entre le bétail des Égyptiens et le bétail d’ Is¬
rael et rien ne mourra de tout ce qui appartient aux enfants d’Is-
raél.» (6)
5 Et Yahvé (‘) fixa un temps, en disant: «Demain Yahvé accomplira
cette chose (7) dans le pays.» (")
6 Yahvé (') accomplit cette chose le jour suivant: tout le bétail (9) des
Égyptiens mourut, mais, du bétail (in) des enfants d’Israél, il ne mourut
pas méme un seul (animal).
7 Pharaon envoya (voir) et voici que pas méme une seule (béte) n’était
morte du bétail (") d’Israél. Mais le coeur de Pharaon s’endurcit et il
ne laissa point partir le peuple.
8 Yahvé dit á Moise et á Aaron: «Preñez une poignée (12) de cendre de
fourneau et que Moise la lance vers le ciel('3) en présence de Pharaon.
9 Elle deviendra poussiére sur tout le pays d’Égypte et, sur les enfants
des hommes et sur le bétail, elle deviendra une inflammation éruptive
produisant des pustules (u), dans tout le pays d’Égypte.»
(') M: «la Parole de Yahvé».
(2) M: «des Hébreux».
(3) = pour qu’ils rendent.
(4) I: «devant Lui».
(6) M: «...viendra sur tes troupeaux qui sont dans la campagne, sur chevaux
et ánes».
(8) M: «et la Parole de Yahvé distinguera d’un signe (entre) les troupeaux
d’Israél et les troupeaux des Égyptiens et il ne mourra pas de leur bétail».
(7) M: «la Parole de Yahvé (accomplira) ce signe».
(8) M: «(cette) chose pour le pays».
(M) M: «les troupeaux des (Égyptiens)».
(,0) I: «mais des troupeaux».
(“) M: «des troupeaux d’(Israél)».
C2) Poignée: litt: plein la paume de vos mains.
(,3) M: «contre les (en direction des) cieux».
(M) M: «(une inflammation) provoquant une éruption de pustules».
299
Ex 9, 10-18
N EOFITI I
10 lis prirent done de la cendre de fourneau et se tinrent en présence de
Pharaon. Puis Moise la projeta vers le ciel et elle devint une inflamma-
tion produisant des pustules (*), une éruption sur les enfants des hom-
mes et sur le bétail.
1 1 Or les magiciens ne purent se teñir en présence de Moise á cause des
inflammations, car Pinflammation était sur les magiciens comme sur
tous les Égyptiens.
12 Mais Yahvé (2) endurcit le coeur de Pharaon et il ne les écouta point,
comme l’avait dit Yahvé á Moise (2).
13 Yahvé (2) dit á Moise: «Léve-toi de bon matin et poste-toi devant
Pharaon; tu lui diras: Ainsi a parlé Yahvé (2), le Dieu des juifs (3):
Laisse aller le peuple et (4) qu’ils rendent un cuite devant moi! (¿)
14 Car cette fois-ci, voici que je vais envoyer toutes mes plaies contre ta
personne (fi) et contre tes princes (7) et contre ton peuple, pour que tu
saches qu’il n’y a (personne) comme moi (8) sur toute la terre.
15 Si maintenant j’avais envoyé les plaies de ma vengeance et t’avais
anéanti par la peste, toi et ton peuple, tu aurais disparu (9) de la terre,
ó Pharaon!
16 Mais je ne t’ai point laissé subsister jusqu’ici pour que('°) tu t’en
trouves bien, mais c’est pour ceci que je t’ai laissé subsister jusqu’ici:
pour te faire voir la puissance de ma forcé et pour que tu fasses
connaitre mon saint nom par toute la terre.
17 Voici que jusqu’á présent tu parles en maítre contre mon peuple en ne
les laissant point partir:
18 voici qu’á cette heure (n) demain, je ferai descendre une trés forte
gréle(12), telle qu’il n’y en a pas eu en Égypte depuis le jour de son
établissement (13) jusqu’á maintenant.
(') M: «une inflammation (produisant) des pustules».
(2) M: «la Parole de Yahvé».
(3) M: «des Hébreux».
(4) = pour qu’ils rendent.
(5) I: «devant Lui».
(€) Litt: «contre ton coeur». M: «je vais lácher mes plaies contre eux tous et
elles atteindront jusqu’á ton coeur».
(7) M: «(je vais envoyer) la plaie de ma vengeance contre le coeur de Pharaon
et contre tes serviteurs».
(M) M: «comme la Parole de Yahvé».
(y) I: «tu aurais ete anéanti».
(10) M: «pour te faire voir quelle est la puissance de ma forcé et pour faire con¬
naitre mon nom».
(“) M: «á ce moment».
(12) M: «en ce jour et demain une (forte) gréle».
(13) M: «(depuis le jour) oü elle fut fondée».
300
N EOFITI I
Ex 9, 19-26
19 Et maintenant envoie rassembler tes bétes (l), tout ce que tu as dans
la campagne. Tous les hommes et toutes les bétes qui se trouvent dans
les champs et qui ne se seront pas rassemblés á l’intérieur des maisons,
la gréle descendra (2) sur eux et ils mourront.»
20 Celui (3) des princes (4) de Pharaon qui craignait Yahvé fit se réfugier
á Tintérieur de la maison (5) ses serviteurs et ses bétes;
21 mais celui qui ne faisait aucun cas des paroles de Yahvé (6) laissa dans
la campagne ses serviteurs et ses bétes (7).
22 Puis Yahvé dit á Moise: «Étends la (main) (H) vers le ciel (*’) et il y aura
la gréle sur tout le pays d’Égypte, sur les enfants des hommes et sur
les bétes et sur toute herbe des champs, dans le pays d’Égypte.»
23 Moise tendit (10) son báton vers les cieux et Yahvé produisit (n) tonner-
res et gréle; le feu passa (12) sur la ierre et Yahvé fit descendre la gréle
sur le pays d’Égypte.
24 II y eut une forte gréle et le feu sautait au milieu de la gréle; elle était
extrémement forte au point qu’il n’y en avait point eu comme elle dans
tout le pays d’Égypte depuis le moment(13) oü il était devenu un peuple
et un royaume (14).
25 La gréle anéantit, dans tout le pays d’Égypte, tout ce qu’il y avait dans
la campagne, depuis les enfants des hommes jusqu’aux bétes (,5); la
gréle anéantit (,b) aussi toute herbe des champs et brisa tous les arbres
des champs.
26 Dans la terre seule de Goshen, oü demeuraient les enfants d’Israél, il
n’y eut point de gréle (,7).
(') M: «tes troupeaux».
(2) M: «qui (ne) se seront (pas) rassemblés á rintérieur des maisons, (la gréle)
descendra».
(3) M: «Job qui craignait les paroles de Yahvé».
(4) M: «des serviteurs de».
(5) M: «ses troupeaux á Tintérieur de sa maison».
(6) M: «mais Balaam qui ne fit aucun cas des paroles de Yahvé».
( ) M: «ses troupeaux».
(8) Manque dans le texte.
(9) M: «Léve ta main vers les cieux».
(,u) M: «et (Moise) leva».
(“) Lite «donna»; M: «placa».
(12) M: «et le feu sautait au milieu de la gréle et la Parole de Yahvé fit pleuvoir
de la gréle sur».
(13) M: «Theure» (— le temps).
(M) M: «(oü il fut constitué) en peuple».
(15) I: «(les hommes) et toutes les (bétes)».
(16) M: «frappa».
(17) M: «lá de gréle».
301
Ex 9, 27-35
N EOFITI I
27 Pharaon envoya quérir Moise et Aaron et leur dit: «Cette fois, j’ai
péché (*). Yahvé est juste, tandis que Pharaon et son peuple sont
coupables.
28 Priez devant Yahvé ct qu'il empéche (2) qu’il y ait (plus longtemps) des
tonnerres de (devant) Yahvé et de la gréle. Je vous laisserai partir et
vous ne continuerez plus á vous teñir (ici).»
29 Moise lui dit: «Des que je sortirai de la ville, j’étendrai les paumes (:i)
de mes mains devant Yahvé. Les tonnerres cesseront (4) et il n’y aura
plus de gréle, afín que tu saches que la terre appartient á Yahvé.
30 Quant á toi (¿) et tes princes, je sais (ti), que (7), parce que vous étes
devant des signes, vous craignez Yahvé (8), notre Dieu.»
31 Le lin et Porge furent frappés, car l’orge était en épi ('’) et le lin était
déjá ouvert et était resté (10) en fieur.
32 Mais le froment et Pépeautre ne furent point frappés, car ils sont
tardifs.
33 Moise sortit de chez Pharaon et de la ville (n); il étendit la paume(12)
de ses mains devant Yahvé, les tonnerres et la gréle cessérent(13) et la
pluie ne descendit plus sur la terre.
34 Pharaon vit que les tonnerres, la pluie et la gréle avaient cessé(14); il
continua a pécher, son coeur s’endurcit ainsi que celui de ses prin¬
ces (15).
35 Le coeur de Pharaon s'endurcit et il ne laissa point partir les enfants
d’Israél, comme Pavait dit Yahvé (lti) á Moise.
(') M: «J’ai péché parce que je me suis rebellé contre la Parole de Yahvé, cette
fois. II est manifesté...».
(¿) M: «et que cesse devant Yahvé le juste».
(*) M: «la paume».
(4) M: «prendront fin».
(5) M: «Mais toi, Pharaon, et tes serviteurs, (moi) je sais».
(**) M: «(je sais) que vous ne vous humilierez point devant (Yahvé) avant que
les plaies ne vous atteignent».
(7) M: «que vous ne craignez pas encore». i
(8) M: «la Parole de Yahvé».
(9) M: «étaient tardifs».
(I0) M: «et avait ouvert».
(n) M: «en dehors de la ville».
(,2) M: «ses paumes».
(13) M: «et prirent fin».
C4) M 1 et M 2: «(que) la pluie, la gréle et les tonnerres avaient pris fin».
(I5) M: «et ses serviteurs».
(I8) M: «la Parole de Yahvé par fintermédiaire de Moise».
302
N EOFITI I
Ex 10, 1-7
CHAPITRE X
1 Yahvé ( 1 ) dit á Moise: «Entre chez Pharaon. Car, moi, j’ai endurci son
coeur et le coeur de ses princes, (2) afín d’opérer ces prodiges (:J) au
milieu d’eux,
2 pour que vous racontiez aux oreilles de vos fils (') et des fils de vos fils
la confusión que j’ai infligée aux Égyptiens et les prodiges que je leur
ai operes (J), en sorte que vous sachiez ((5) que moi, je suis Yahvé.»
3 Moise et Aaron vinrent (7) chez (H) Pharaon et lui disentí «Ainsi a
parlé Yahvé, le Dieu des Hébreux: Jusques á quand refuseras-tu de
t’humilier devant Yahvé? Laisse partir mon peuple (') et (10) qu’ils
rendent un cuite devant moi!
4 Que si tu refuses de laisser partir mon peuple, voici que moi, des
demain, je ferai venir les sauterelles sur ton territoire.
5 Elles cacheront la vue de la terre et tu ne pourras(“) plus voir la terre;
elles mangeront le reste de ce qui aura été sauvé, de ce qui vous sera
resté (12) aprés la gréle, et elles mangeront tous les arbres qui poussent
pour vous dans la campagne.
6 Tes maisons et les maisons de tous tes princes et les maisons de tous
les Égyptiens (13) (en) seront remplies, chose que n’ont point vue tes
peres ni les péres de tes péres, depuis le jour oü ils ont existé (14) dans
le pays jusqu’á ce jour.» Et il se háta (15) de sortir de la présence de
Pharaon.
7 Les serviteurs de Pharaon lui dirent: «Jusques á quand celui-ci sera-t-il
f) M: «la Parole de Yahvé».
(2) I: «de ses serviteurs».
(3) M: «et mes miracles».
(4) M: «pour raconter aux oreilles de vos fils».
(5) M: «la vengeance que j’ai -tirée des Égyptiens et mes signes prodigieux que
j’ai opérés parmi vous».
(6) M: «et ils sauront».
(7) M: «et (Moise) entra».
(8) M: «devant».
(9) M: «(t’humilier) devant Lui. Laisse partir mon peuple».
(,0) = pour qu’ils rendent.
(' ) M: «et Pharaon (ne) pourra (plus)».
(,2) M: «et elles mangeront le reste de ce qui aura été sauvé, qui vous restera».
(,3) M: «(de tous) tes serviteurs et les maisons de tous les Égyptiens».
(u) M: «(depuis qu’ils ont) demeuré».
(15) M: «il se dirigea (pour sortir)».
303
Ex 10, 8-15
N E O F I T I I
pour nous une pierre d’achoppement? Laisse partir le peuple (J) et (“)
qu’ils rendent un cuite devant Yahvé, leur Dieu, avant que tu n'ap-
prennes (3) que FÉgypte est anéantie.» (*)
8 On fit revenir Moise et Aaron prés de Rharaon et ils leur dirent:
«Partez, rendez un cuite devant Yahvé, votre Dieu! Mais quels sont
ceux qui iront?»
9 Moise dit: «Nous partirons avec nos jeunes gens (J) et avec nos vieil-
lards; nous partirons avec nos Fils et nos filies, avec notre petit et notre
gros bétail; car c’est pour nous féte devant Yahvé.»
10 II leur dit: «Que la Parole (ü) de Yahvé soit done avec vous (7) quand
je vous laisserai partir, vous et vos petits enfants! Voyez que vous avez
le mal en vue!
1 1 II n’en sera point ainsi. Allez done, les hommes, et rendez un cuite
devant Yahvé puisque c’est cela que vous demandez.» Et on les chassa
de la présence de Pharaon.
12 Alors Yahvé (H) dit á Moise: «Étends ta main sur le pays d’Egypte avec
les sauterelles (9); qu’elles montent sur le pays d’Égypte et mangent
toute l’herbe et le pays(10), tout ce qu’a laissé la gréle!»
13 Moise étendit son báton sur le pays d’Égypte et Yahvé (M) dirigea un
vent d’est(12) sur le pays, tout ce jour-lá et toute la nuit. Au matin, le
vent d'est avait apporté les sauterelles.
14 Les sauterelles montérent sur tout le pays d’Égypte et se posérent sur
tout le ‘territoire des Égyptiens, en nombre considérable: une telle
invasión de sauterelles, il n’y en eut pas de semblable avant elle et il
n’y en aura pas de pareille aprés elle (13).
15 Elles cachérent toute la vue de tout le pays et la terre en fut obscur-
cie(14); elles mangérent toute l’herbe de la terre et tous les fruits des
O M: «les hommes».
(2) = pour qu’ils rendent.
(3) M: «Est-ce que tu n’as pas encore réfléchi pour savoir...?»
(4) M: «a été anéantie».
(5) M: «avec nos jeunes gens» (autre mot).
(*) M: «ainsi soit la Parole de (Yahvé)».
(T) M: «á votre aide».
(M) M: «la Parole de Yahvé».
(w) Le texte hébreu doit étre corrompu, par omission de quelque mot.
(,0) Sans doute texte fautif; lire: «du pays».
(“) M: «et sa Parole».
C2) M: «oriental».
(,3) M: «et il ne recommencera pas á y en avoir semblable aprés elle».
(l4) M: «et (la terre) devint obscure».
304
NEOFITI I
Ex 10, 16-25
arbres qu’avait laissés la gréle; rien de vert ne fut laissé dans les arbres
et parmi les herbes (*) de la campagne, dans tout le pays des Égyptiens.
16 Pharaon se háta (-) de convoquer Moise et Aaron et dit: «J’ai péché
devant Yahvé, votre Dieu, et contre vous.
17 Et maintenant, je t’en prie, pardonne mes péchés (:l), rien que cette
fois; priez devant Yahvé, votre Dieu, et ( ) qu’il éloigne seulement de
moi cette peste.» ( )
18 II sortit de devant Pharaon et pria devant Yahvé.
19 Alors Yahvé changea (le vent en un) vent de mer (' ) extrémement
fort (7) qui emporta les sauterelles et les précipita dans la Mer (H) des
Roseaux. II ne resta pas une sauterelle sur tout le territoire des Égyp-
tiens.
20 Mais Yahvé endurcit le coeur de Pharaon et il ne laissa pas partir les
enfants d’Israél.
21 Yahvé dit: «Étends ta main vers les cieux (■'), que les ténébres soient
sur le pays d’Égypte et que Ton tátonne dans les ténébres!» (10)
22 Moise tendit(H) la main vers les cieux et il y eut d’épaisses ténébres
dans tout le pays d’Égypte, durant trois jours.
23 On ne se voyait plus l’un l’autre et nul ne se leva de sa place pendant
trois jours. Mais, pour tous les enfants d’Israél, il y avait de la lu-
miére(12) dans leurs résidences(13).
24 Pharaon appela Moise et Aaron et dit: «Allez, rendez un cuite devant
Yahvé! Que demeurent (14) ici seulement votre petit bétail et votre gros
bétail! Que vos petits enfants aillent aussi avec vous!»
25 Moise dit: «Toi-méme remettras aussi en notre main(15) sacrifices et
holocaustes et nous les offrirons devant Yahvé, notre Dieu.
O M: «vert parmi les arbres et 1’herbe».
(2) M: «se dépécha».
(3) M: «et remets les péchés».
(4) = pour qu’il.
(6) M: «colére».
(6) = vent d’ouest. Pour un palestinien, la Méditerranée indique la direction
de l’ouest.
(7) M: «la Parole de Yahvé un fort vent d’ouest».
(H) M: «et les jeta á la mer».
O M: «Et la Parole de Yahvé dit: Léve ta main vers le ciel».
(I0) M: «et qu’ils soient comme ceux qui tátonnent dans les ténébres».
(") M: «et (Moise) leva».
(,¿) M: «ils avaient de la lumiére parce qu’ils étaient occupés aux paroles de la
Loi dans leurs habitations».
(13) M: «dans leurs ten tes».
(u) M: «Laissez (votre bétail). Preñez aussi vos petits enfants».
(I5) I: «en nos mains».
25. EXODO
305
Ex 10, 26-29
NEOFITI I
26 Nos bétes 0) également iront avec nous. II ne restera pas le sabot
d’une patte! Parce que c’est parmi elles que nous devons prendre pour
sacrifier devant Yahvé, notre Dieu, et nous, nous ne savons point quel
genre de cuite nous avons á rendre devant Yahvé, tant que nous ne
sommes pas arrivés lá-bas.» (2)
27 Mais Yahvé (3) endurcit son coeur #(4) et il ne consentit pas á les laisser
partir.
28 Pharaon lui dit (5): «Va-t’en d’auprés de moi (“)! Ne continué pas á
dire encore devant moi quelqu’une de ces terribles paroles; du reste (T),
je préfére (8) mourir pour n’avoir pas á entendre tes paroles. Prends
garde (9) á toi que ma colére ne s’enflamme contre toi (et) queje ne te
livre aux mains des gens qui en voulaient á ta vie et qu’ils ne te mettent
á mort(10).»
29 Moíse lui(n) dit: «Tu as bien et justement parlé! Tai déjá été préve-
nu(12), alors queje résidais encore á Madian, en disant: lis sont morts
tous les hommes qui en voulaient á ta vie. Et non pas seulement aprés
avoir supplié pour toi devant Yahvé, prié pour toi et aprés que la plaie
ait été écartée de toi. Mais cette plaie sera la dixiéme pour Pharaon: je
commencerai par le premier-né de Pharaon.» Puis Moíse dit á Pha¬
raon: «Tu as vraiment bien parlé: je ne reverrai plus les traits de ton
visage!»
(‘) M: «nous prendrons avec nous nos troupeaux».
(2) M: «(nous ne savons pas) ce que nous devons sacrifier devant Yahvé jusqu’á
ce que nous soyons arrivés lá-bas».
(3) M: «la Parole de Yahvé».
(4) M: «(le coeur) de Pharaon».
(5) á Moíse.
(*) M: «Prends garde á toi (de ne point continuer)».
(7) I: «ces (paroles)».
(w) I: «il (préfére)».
(9) M: «(entendre) ces paroles. Pour cela, lui dit-il, prends garde de».
(10) M: «en disant: Ne sont-elles point paroles terribles celles que tu me dis?
Mais je préfére mourir et n’étre pas á entendre tes paroles. Prends garde á toi que ma
colére ne s’enflamme contre toi et que je te remette entre les mains de ces gens qui
en voulaient á ta vie pour te tuer».
(n) I: «á Pharaon».
(,2) M: «(j’ai été prévenu) depuis le temps passé oü j'habitais en Madian (et)
non aprés qu'il t’a été fait miséricorde parce que j'avais prié pour toi et que la plaie».
306
N EO F1T I I
Ex 11, 1-8
CHAPITRE XI
1 Yahvé dit á Moise: «Je vais encore amener (*) un fléau sur Pharaon et
sur les Égyptiens; aprés quoi il vous laissera partir d’ici. Quand il vous
laissera aller, il vous chassera méme d’ici en toute háte (2).
2 Parle done aux oreilles du peuple et (3) que chaqué homme demande
á son compagnon, et chaqué femme á sa compagne, des objets d’argent
et des objets d’or.»
3 Or Yahvé (l) fit que le peuple trouva gráce aux yeux des Égyptiens. En
outre, Moise était un homme extrémement puissant au pays d’Égypte,
aux yeux des princes (:>) de Pharaon et aux yeux du peuple.
4 Moise dit: «Ainsi a parlé Yahvé (4): Au milieu de la nuit, ma Parole (6)
se manifestera au milieu de l’Égypte,
5 et tous les premiers-nés seront mis á mort (7) dans le pays d’Égypte,
depuis le premier-né de Pharaon qui aurait dü s’asseoir sur le troné (8)
de sa royauté jusqu’au premier-né de Fesclave qui moud derriére les
meules et tous les premiers-nés du bétail.
6 II y aura O dans tout le pays dÉgypte une grande clameur, telle qu’il
n’y en a jamais eu et telle qu’on n’en verra(10) plus á nouveau.
7 Mais contre tous les enfants d’Israél, depuis les hommes jusqu’aux
bétes, pas un chien n’aboiera de la langue, pour que vous sachiez que
Yahvé a établi une distinction entre les Égyptiens et Israel.
8 Et tous tes serviteurs que voici descendront vers moi et me salueront,
en disant: Sors, toi et tout le peuple qui est avec toi(u)! Aprés quoi, je
sortirai.»
Et (Moise) sortit de devant (12) Pharaon, enflammé de colére.
(') M: «je vais lácher».
(2) M: «extermination compléte» (cf Ps Jori).
(3) = pour que.
(4) M: «la Parole de Yahvé».
(5) M: «des serviteurs».
(6) M: «Au milieu de la nuit, ma Parole».
(7) I: «et je tuerai».
(8) M: «détester (asno1?) tous les trónes.» Autres possibilités: désirer: = 3S7AQ1?
2XT)?2b\ cherchen sana1?; s’asseoir sur: 2 nnaV Plus probablement: étre exclu, écarté:
(9) Litt: «et il y eut».
(10) M: «il (n’) y (en) aura (plus)».
(“) M: «qui est en ta main».
(12) I: «de chez».
307
Ex 11, 9-12, 10
N EOFITI I
9 Yahvé (') dit á Moise: «Pharaon ne vous écoutera point, pour (queje
puisse) multiplier (2) mes signes prodigieux dans le pays d’Égypte.»
10 Moise et Aaron accomplirent tous ces prodiges en présence de Pha¬
raon; mais Yahvé (*) avait endurci le coeur de Pharaon et il ne laissa
point les enfants d’Israél partir de son pays.
CHAPITRE XII
1 Yahvé O parla á Moise et á Aaron, au pays d’Égypte, en disant:
«Ce mois de nisan sera pour vous f) le premier des mois, il sera le
premier pour vous et pour tous, le principe des mois de l’année.
3 Parlez á toute Tassemblée des enfants (') d’Israél: le dixiéme jour de ce
mois, preñez (") chacun un agneau par famille, un agneau pour chaqué
maison.
4 Et si les gens de la maison sont trop peu nombreux pour atteindre le
chiffre (requis) pour l’agneau de la Páque, ils (en) prendront (un), eux
et ceux qui demeurent prés d’eux, selon le nombre de personnes (rt);
suivant ce que chacun peut manger, vous ferez vos calculs au sujet
de l’agneau pascal.
5 Ce sera pour vous un agneau parfait, sans défaut, mále, d’une année.
Vous pourrez le prendre parmi les moutons et parmi les chevreaux.
6 Vous le garderez jusqu’au quatorziéme jour de ce mois et toute l’as-
semblée de la communauté d’Israél le sacrifíera au crépuscule.
7 lis prendront du sang et en mettront sur les deux montants et sur le
linteau des maisons oü ils mangeront la Páque (7).
8 lis (en) mangeront la chair dans la nuit de la Páque; ils la mangeront
rótie au feu, (ainsi que) des pains azymes avec des herbes ameres.
9 Vous n’en mangerez point presque cru, ni méme cuit, bouilli dans
l’eau, mais seulement róti au feu, la tete avec ses pieds (8) et les en¬
tradles.
10 Vous n’en laisserez rien jusqu’au matin et, ce qui en resterait au matin,
vous le brülerez au feu.
(') M: «la Parole de Yahvé».
(2) M: «ces (signes)».
C) M: «pour tous».
(4) M: «(assemblée) d’Israél».
(s) M: «pour eux». Le texte a: «(Preñez) pour vous».
(6) M: «selon le total des personnes».
0) M: «oú ils le mangeront».
(8) M: «ses pattes».
308
NEOFITI I
Ex 12, 11-18
1 1 Et vous le mangerez selon ce rite: vos reins ceints (l), vos chaussures
aux pieds et vos bátons dans vos mains. Vous le mangerez (2) en háte:
c’est le sacrifice de la Páque devant Yahvé.
12 Je passerai, par ma Parole (:i), dans le pays d’Égypte en cette nuit de
la Páque et je mettrai á mort tous les premiers-nés dans le pays d’Égyp-
te, depuis les enfants des hommes jusqu’aux bétes. Et j’exercerai divers
jugements contre toutes les idoles des Égyptiens: Yahvé a parlé (‘)!
13 Le sang vous servirá de signe sur les maisons oü (5) vous demeurerez;
je verrai le sang et je passerai outre (6) et, par ma Parole, je vous
protégerai (7) et il n’y aura pas pour vous de mort exterminatrice
tandis que je tuerai tous les premiers-nés dans le pays (*) d’Égypte.
14 Ce jour sera pour vous un bon mémorial; vous le célébrerez comme
une féte devant Yahvé (°); au long de vos générations, vous la féterez
comme une ordonnance éternelle.
15 Sept jours durant, vous mangerez (lü) des pains azymes. Dés le premier
jour, vous ferez disparaitre le levain de vos maisons; car quiconque
mangerait du pain fermenté, du premier jour jusqu’au septiéme jour,
cet homme-lá (ll) sera exterminé d’Israél.
16 Le premier jour il y aura pour vous jour de féte et assemblée sainte (et
le septiéme jour, jour de féte et assemblée sainte) (12). On n’y fera aucun
travail. Mais ce qui doit se faire(13) pour toutes les nécessités de la vie,
cela seulement vous vous permettrez de le faire.
17 Observez les Azymes (14), car, en ce jour-lá méme, j’ai fait sortir(15) vos
armées, libres, du pays d’Égypte; vous observerez ce jour comme une
ordonnance éternelle au long de vos générations.
18 Le premier mois, le quatorziéme jour du mois, le soir au crépuscule,
O M: +«avec les préceptes de la Loi».
(2) M: «seront mangés» ( Lire prob: «vous mangerez»),
(3) M: «et je me manifesterai par ma Parole».
(4) M: «je suis (Yahvé)».
(5) M: «dans lesquelles».
(6) M: «et il épargnera».
(7) M: «et ma Parole protégera».
C) M: «et Tange exterminateur préposé á la mort n’aura point licence de (vous)
nuire, quand je me manifesterai pour tuer les premiers-nés dans le pays».
(9) M. + «votre Dieu».
(10) M: «ils mangeront».
(n) 1: «cette ame» (= cette personne).
(12) Omis dans le texte par homoioteleuton.
(n) M: «tout ce qui est nécessaire pour manger».
(14) = la féte des Azymes. M: «les preceptes (cf LXX Sam) des Azymes».
(15) M: «il fit sortir».
309
Ex 12, 19-27
N EOFITI I
vous mangerez des azymes, jusqu’au vingt-et-uniéme jour du mois, au
soir.
19 Durant sept jours, il ne se trouvera pas (’) de levain dans vos maisons;
car quiconque mangerait du pain fermeté, tant étranger qu’indigéne du
pays, cette personne sera exterminée de la communauté d’Israél .
20 Vous ne mangerez rien de fermenté dans tous les lieux oú vous demeu-
rerez; vous mangerez des pains azymes.»
21 Moíse convoqua tous les sages d’Israél et leur dit (-): «Désignez (les
participants), preñez pour vous une béte par famille et immolez la
Páque.
22 Puis preñez un bouquet d’hysope; vous (le) tremperez dans le sang qui
est dans le récipient (3); (puis venez) (4) et vous mettrez du sang du
récipient sur le linteau et sur les deux montants et que nul parmi vous
ne sorte de la porte de sa maison jusqu’au matin.
23 La Gloire de la Shekinah de Yahvé (5) passera pour exterminer (“) les
Égyptiens; il verra le sang sur le linteau et les deux montants, il passera
outre (7) et la Parole de Yahvé protégera la porte des peres des enfants
d’Israél et ne donnera point licence á l’Exterminateur (H) de s’introdui-
re á l’intérieur de vos maisons pour exterminer (9).
24 Vous observerez cette chose comme une prescription éternelle pour
vous et vos enfants.
25 Quand vous serez entrés dans le pays que Yahvé (5) vous donnera,
comme il l’a dit, vous observerez ce rite.
26 (Et quand vos fils vous demanderont: Que signifie pour vous ce
rite?) D,
27 vous direz: «C’est le sacrifice de la Páque devant Yahvé qui a passé
outre et protégé(n) les maisons des enfants d’Israél, en Égypte, tandis
qu’il tuait les Égyptiens (,2), et a sauvé nos maisons.» Alors le peuple
se prosterna, glorifía et loua (Dieu).
(') M: «on ne verra pas».
(2) M: «Retirez vos mains du cuite étranger et, aprés cela, immolez un agneau».
(3) M: «qui se trouve dans le bassin».
(*) Ou bien: «et vous». II s’agit prob. d’une dittographie due á la présence de
ce mot plus loin.
(5) M: «la Parole de Yahvé».
(") M: «pour détruire».
(7) M: «et il épargnera».
(“) MI: «l'ange exterminateur n’aura point pouvoir».
M 2: «á l’Exterminateur».
(9) M: + «(pour) vous (exterminer)».
(I0) Omis par homoioteleuton.
(“) M: «la Parole de Yahvé (qui) a épargné ct protégé».
(12) M: «tandis qu’il détruisait les Égyptiens».
310
N E O F I T I I
Ex 12, 28-38
28 Les enfants d’Israél s’en furent et firent (cela); comme Yahvé (l) l’avait
prescrit á Moíse et á Aaron, ainsi firent-ils.
29 II advint done qu’au milieu de la nuit Yahvé tua (2) tous les premiers-
nés, au pays d’Égypte, depuis le premier-né de Pharaon qui devait
s’asseoir sur les trónes royaux, jusqu’au premier-né du captif qui se
trouvait en prison, et tous les premiers-nés des bétes.
30 Pharaon se leva la nuit, lui et tous ses princes (3) ainsi que tous les
Égyptiens, et il y eut une grande clameur en Égypte, car il ne s’y
trouvait pas maison oü il n’y eut des morts (4).
31 II appela dans la nuit Moíse et Aaron et dit: «Levez-vous, sortez, et
vous et les enfants d’Israél, et partez, rendez un cuite devant Yahvé
comme vous l’avez dit.
32 (Preñez aussi votre petit et votre gros bétail, comme vous l’avez dit) (5)
et partez; et priez aussi pour moi!»
33 Les Égyptiens pressaient le peuple pour qu’on se hate de les congédier
du pays, car ils disaient: «Si les Israélites s’attardent ici encore une
heure, voici que tous les Égyptiens sont morts!»
34 Le peuple emporta sa páte avant qu’elle n’ait fermenté (ti), leurs ban-
netons enveloppés dans leurs manteaux, sur (7) leurs épaules (H).
35 Les enfants d’Israél agirent selon les paroles de Moíse et ils de-
mandérent aux Égyptiens des objets d’argent, des objets d’or et des
vétements.
36 Or Yahvé (') fit que le peuple trouva gráce aux yeux des Égyptiens et
ils (les) leur prétérent (/’). De la sorte les enfants d’Israél dépouillérent
les Égyptiens de leurs biens('°).
37 Les enfants d’Israél (partirent) (M) de Pelusium (12) pour Soukkoth,
environ six cent mille hommes á pied, sans les petits enfants.
38 Une foule d’étrangers(13) montérent aussi avec eux, ainsi que du petit
et du gros bétail, un troupeau extrémement considérable(14).
(') M: «la Parole de Yahvé».
(2) M: «(il advint) au milieu de la nuit (que) la Parole de Yahvé tua».
(') M: «ses serviteurs».
(4) M: «maison oú il n’y eut un mort d’entre les Égyptiens».
(5) Omis par homoioteleuton.
(6) M: «leur páte avant qu’elle ne fermente».
(7) I: «posés (sur leurs épaules)».
(8) M: «les restes des pains azymes et des herbes améres enveloppés dans leurs
vctcments, chargés sur leurs épaules».
(9) M: «(aux yeux) des Égyptiens et ils demandérent».
(10) M: «(les enfants d’)Israél (dépouillérent) les Égyptiens de leurs bétes».
(n) Manque dans le texte.
(12) TM: Ramsés.
(,3) M: «une tourbe composite».
(14) M: «trés nombreux troupeaux».
311
Ex 12, 39-42
NEOFITI I
39 lis fírent cuire leur páte, celle qu’ils avaient emportée d’Égypte, en
gáteaux azymes (’) avant qu’elle n’eüt fermenté; car ils avaient été
chassés d’Égypte (2) et ils n’avaient pas pu prévoir et ne s’étaient méme
pas fait des provisions (’)•
40 Le séjour des enfants d’Israél qui demeurérent en Égypte (fut de)
quatre cent trente ans.
41 Et ce fut au terme des quatre cent trente ans, et ce fut ce jour-lá méme,
que toutes les armées de Yahvé sortirent, libres, du pays des Égyptiens.
42 C’est une nuit de veille et prédestinée pour la rédemption au nom de
Yahvé au moment oú sortirent (') d’Égypte les enfants d’Israél, libé-
rés.
Or quatre nuits sont inscrites (5) dans le Livre des Mémoires. La
premiére nuit, quand Yahvé se manifesta sur le monde pour le créer (6).
Le monde était confusión et chaos et la ténébre était répandue sur la
surface de l’abime. Et la Parole de Yahvé était la Lumiére ( ) et
brillait (*). Et il l’appela Premiére Nuit (”).
La deuxiéme nuit, quand Yahvé apparut á Abraham ágé de cent ans
et á Sarah, sa femme, ágée de quatre-vingt-dix ans, pour accomplir ce
que dit l’Écriture (10): Est-ce qu’Abraham, ágé de cent ans, va engen-
drer et Sarah, sa femme, ágée de quatre-vingt-dix ans, enfanter? Et
Isaac avait trente-sept ans lorsqu’il fut offert sur l’autel. Les cieux des-
cendirent et s’abaissérent et Isaac en vit les perfections et ses yeux
s’obscurcirent á cause de leurs perfections. Et il l’appela Seconde
Nuit (u).
La troisiéme nuit, quand Yahvé apparut aux Égyptiens, au milieu de
la nuit: sa main tuait les premiers-nés des Égyptiens et sa droite proté-
geait les premiers-nés d’Israél, pour que s’accomplit ce que dit l’Écri-
ture: Mon fils premier-né, c’est Israel (l2). Et il l’appela Troisieme Nuit.
(') M: «des galettes azymes».
(2) M: «(car) les Égyptiens les avaient chassés».
(3) M: «(n’avaient pu) s’attarder et méme ils n’avaient pu se faire des provisions
pour la route».
(4) M: «C’est (une nuit) de rédemption devant Yahvé á la sortie...».
(s) M: «Car quatre nuits sont inscrites».
(6) I: «(pour créer) le monde».
(7) I: «lumiére».
(8) I et M: «et illuminait»; cf Atlántida 1, 1963, p 389, ExpT 79, 1968, p 1 16.
(9) Cf R. Le Déaut, La nuit pascale , Rome, 1963, pp 215 ss.
( °) M: «Son fils premier-né, c’est Israel (Ex 4,22). Et il l’appela Seconde Nuit.
Troisiéme nuit...». Cette citation de l’Écriture parait hors de place; elle appartient
á la «troisiéme nuit».
(ll) Cf R. Le Déaut, op cit, pp 133 ss.
(,2) Ex 4,22.
312
NEOFITI I
Ex 12, 43-48
La Quatrieme Nuit, quand le monde arrivera á sa fin pour étre rache-
té (*): les jougs de fer seront brisés et les générations perverses (2)
seront anéanties et Moise montera du milieu du désert (et le Roi
Messie viendra d’en-haut) (3). L’un marchera á la tete du troupeau (4)
et l’autre marchera á la tete du troupeau (4) et sa Parole marchera
entre les deux et moi (5) et eux marcherons ensemble. C’est la nuit de
la Páque pour le nom de Yahvé, nuit réservée et fixée pour la rédemp-
tion de toutes les générations d’Israél.
43 Yahvé dit á Moise et á Aaron: «Voici quelle est la prescription de la
Loi de la Páque: aucun gentil n’en mangera!
44 Tout esclave qui aura été acheté ((i) á prix d’argent, vous le circoncirez;
aprés quoi, il sera capable d’en manger.
45 Mon peuple, enfants d’Israél! le résident étranger (7) á gages n’en
pourra point manger (H).
46 On la mangera groupes par groupes; vous ne ferez point sortir de la
viande au dehors, d’une maison á l’autre ni méme de groupe á groupe,
et vous n’en briserez point d’os (5)).
47 Toute la communauté d’Israél célébrera la Páque.
48 Si un résident qui habite avec vous veut célébrer la Páque devant
Yahvé, ce n'est qu’aprés avoir circoncis tous les máles qu’il sera apte á
la célébrer et considéré comme les indigénes du pays. Mais aucun
gentil n’en mangera.
( ) Walton, R. Bloch, Le Déaut: «pour étre dissous».
(2) I: «et les méchants».
M: «les membres des méchants et les jougs de fer seront anéantis d’Is(raél)».
(3) Ces mots manquent dans N et M signale la lacune. lis se trouvent dans les
autres recensions. Selon Le Déaut ( op . cit., p. 272), il s’agit d’une omission non in-
tentionnelle. Nous traduisons: «d’en-haut» ( me-ruma ), mais on pourrait aussi com-
prendre: «de Rome». La premiére traduction semble préférable (ainsi Le Déaut, op
cit, pp 359-369). Le texte fait allusion au Fils de l’homme (ou Messie) qui vient des
hauteurs {Dan 7). On pourrait aussi y reconnaitre une allusion á la tradition juive
d’une venue du Messie de Rome (Sanh 98a).
(4) Ou bien: «au sommet d’une nuée». Dans le Targum de la Polyglotte de
Walton et dans les premiéres Bibles rabbiniques, on lit «une nuée» ('anana), au lieu
de «troupeau» ('ana). II semble que la meilleure le^on soit «troupeau», toutefois
avec un remez (ou allusion) á la «nuée» de Dan 7,13.
C) «Et moi...» est en trop dans le texte qui doit se lire: «et eux (Moise et le Mes¬
sie) marcheront».
(e) «(tout esclave) d’achat, lorsque vous (l’)aurez circoncis».
(7) I: «le résident et le mercenaire étranger».
(8) M: «le résident qui serait mercenaire, s’il est étranger, n’en mangera point»;
cf le Targum fragmentaire.
(9) M: «(vous ne porterez pas) de la viande au dehors des maisons et vous ne
négligerez pas (de mettre en pratique) avec celle-ci le commandement».
313
Ex 12, 49-13, 8
NEOFITI I
49 La prescription de la Loi (’) sera unique pour les indigénes et pour les
immigrants qui résident parmi vous.»
50 Tous les enfants d’Israél (fírent ainsi) (2); comme Yahvé l’avait prescrit
á Moise et á Aaron, ainsi firent-ils.
51 C’est ce jour-lá méme que Yahvé fit sortir les enfants d’Israél, libérés,
du pays d’Égypte, selon leurs armées.
CHAPITRE XIII
1 Yahvé (3) parla á Moise, en disant:
2 «Consacre á mon nom (l) tous les premiers-nés; quiconque ouvre la
matrice d’entre les enfants d’Israél, parmi les enfants des hommes et
parmi les bétes, (sera) pour mon nom ( ).»
3 Moise dit au peuple: «Souvenez-vous de ce jour ou vous étes sortis
libres d’Égypte, de la maison de servitude, car c’est par une main forte
que Yahvé (*) vous a fait sortir de lá, libérés. Vous ne mangerez done
pas de pain fermenté.
4 Ce jour oú vous sortez, libérés, c’est au temps du mois d'abib.
5 Quand done Yahvé vous aura introduits dans le pays des Cananéens,
des Hittites, des Amorrhéens, des Hévéens et des Jébuséens, que Yahvé
a promis á vos péres de vous donner, pays qui produit de beaux fruits,
purs comme le lait et doux comme le miel ((i), vous y observerez ce rite,
en ce mois:
6 sept jours durant, vous mangerez des azymes, et, le septiéme jour, (il
y aura) fete devant Yahvé.
7 Pendant les sept jours, on mangera des azymes; on ne verra point chez
vous de pain fermenté et l’on ne verra pas chez vous de levain, dans
tout votre terntoire.
8 Ce jour-lá, vous raconterez (ceci) á vos enfants, en disant: A cause du
précepte des azymes, Yahvé nous a fait remporter des combats victo-
rieux quand nous sommes sortis, libérés, d’Égypte (7).
(') M: «une seule loi sera».
(2) Le verbe manque dans l’araméen.
(3) M: «la Parole de Yahvé».
(4) M: «(consacre) tous les premiers-nés, les premiers qui ouvrent la matrice
d'entre».
(5) M: «...sont (á moi). Ainsi a parlé Yahvé».
(6) M: «(comme le) lait et savoureux comme le miel».
f) M 1: «á cause de ce précepte des azymes (et) des herbes ameres et de cette
chair de l’agneau pascal (litt: de la Páque), Yahvé a opéré des prodiges en ma faveur
au sortir d’Égypte».
M 2: «la Parole de Yahvé nous (a opéré) des prodiges á leur sortie».
314
NEOFITI I
Ex 13, 9-16
9 Ce sera pour toi comme des signes sur vos bras et comme un bon
mémorial sur vos visages, pour que la Loi de Yahvé soit constamment
dans vos bouches, puisque c’est á main forte que Yahvé vous a fait
sortir, libérés, d’Égypte.
10 Et vous observerez les ordonnances de cette Loi, en son temps, d’épo-
que en époque (J).
11 Quand Yahvé (-) vous aura introduits dans le pays des Cananéens
comme il l’a juré, á toi (3) et á tes péres, et qu’il vous l’aura donné,
12 vous mettrez á part, pour le nom de Yahvé, tous les premiers-nés qui
ouvrent la matrice, ainsi que tous ceux qui ouvrent la matrice (') parmi
les bétes que vous aurez; les males seront pour le nom de Yahvé.
13 Cependant tout ce qui ouvre la matrice, d’entre les ánes, vous le
rachéterez avec un agneau. Si vous ne le rachetez pas, vous le mettrez
á mort ('*)• Tous les premiers-nés des enfants des hommes parmi vos
fils, vous les rachéterez.
14 Lors done que vos fils (vous) (“) questionneront demain, en disant:
Qu’est-ce que cela? tu lui (leur) diras: C’est á main forte que Yahvé (7)
nous a fait sortir, libérés, de la maison de servitude (H).
15 II arriva que Yahvé fit s’obstiner Pharaon pour notre renvoi et Yahvé
mit á mort tous les premiers-nés dans le pays d’Égypte, depuis les
premiers-nés des enfants des hommes jusqu’aux premiers-nés des
bétes. C’cst pourquoi nous offrons devant Yahvé tous les males qui
ouvrent la matrice (9) et que nous rachetons tous les premiers-nés de
nos (I0) enfants (ll)>
16 Ce sera comme un signe sur tes bras et comme un bon mémorial sur
ton visage(12), car c’est á main forte que Yahvé nous a fait sortir,
libérés, d’Egypte(13).»
(') M: «... cette ordonnance en son temps, en l’accomplissant (fidélement)
quant aux jours et quant aux mois» {litt: «depuis ces jours de ces mois»).
(2) M: «la Parole de Yahvé».
(') M: «á vous».
(4) M: «(et tous) Ies premiers qui ouvrent la matrice».
(5) M: «vous (le) tuerez á la hache».
(6) M: + «vous (demanderont)».
(7) M: «la Parole de Yahvé (nous a fait sortir) de».
(8) M: «(d’)Égypte, de la maison des servitudes.» II faut peut-étre lire: «de la
maison des servitudes d’Egypte» (M).
(B) M: «(nous offrons) au nom de Yahvé tous ceux qui ouvrent la matrice pour
la premiére fois».
(10) M: «je rachéterai (tout premier-né) de nos enfants».
(") I: «(on) les (rachéte)».
(,2) M mentionne expressément les phylactéres (= tephillim).
(,3) M: «nous a libérés et fait sortir de».
315
Ex 13, 17-14, 3
NEOFITI I
17 II advint, quand Pharaon laissa aller (]) le peuple, que Yahvé (2) ne les
conduisit point par la route du pays des Philistins, bien qu'elle füt
proche; car Yahvé (:i) se dit: De crainte que le coeur du peuple ne se
brise quand ils verront les formations de combat et qu’ils ne retournent
en Égypte.
18 Yahvé fit done tourner le peuple (4) par la route du désert vers la Mer
des Roseaux, et les enfants d’Israél sortirent, libérés, du pays d’Égypte,
armés d’oeuvres bonnes.
19 Moise prit avec lui les ossements de Joseph, car celui-ci avait solen-
nellement fait jurer les enfants d’Israél, en disant: «Yahvé se souvien-
dra certainement de vous dans sa miséricordieuse bonté (5) et vous
monterez d’ici mes ossements avec vous.»
20 lis partirent de Soukkoth et campérent á Étham, en bordure ((i) du
désert.
21 Et la Parole de Yahvé allait devant eux, de jour, dans la colonne de
nuée pour les guider sur la route (7), de nuit, dans la colonne de feu
pour les éclairer pour qu’ils puissent marcher (K) de jour et de nuit.
22 La colonne de nuée, le jour, et la colonne de feu, la nuit, ne cessaient
de se teñir devant le peuple ('*), de (le) conduire et de (l’)éclairer.
CHAPITRE XIV
1 Yahvé (,0) parla á Moise, en disant:
2 «Parle aux enfants d’Israél; qu’ils retournent et campent face aux
«Tripots-du-Libertinage»(n), entre Migdol et la mer, devant l’Idole
Sephon(12). Vous camperez prés de la mer, dans sa direction.
3 Et Pharaon (se dirá) (13) au sujet du peuple des enfants d’Israél: II se
(‘) M: «au moment ou il laissa partir».
(2) M: «la Parole de Yahvé (ne les mena point) par le chemin».
(3) M: «la Parole de Yahvé dans la pensée (de son coeur?)».
(4) M: «et la Parole de Yahvé conduisit le peuple».
(5) M: «la Parole de Yahvé (se souviendra de) vous dans ses miséricordes».
(6) M: «qui se trouve en bordure (du désert)».
(;) M: «pour leur montrer la route».
(8) M: «(pour qu’ils pussent) aller et (fussent éclairés?)».
O M: «la maison d’Israél».
(Iü) M: «la Parole de Yahvé».
(“) TM: Pi-ha- khiroth. Dans le texte et M, litt : «hótels, auberges du libertinage».
(I5Í) TM: Baal-Sephon.
C3) Manque dans le texte.
316
N EO F IT I I
Ex 14, 4-12
sont égarés en route! Baal-Sephon, mon idole, leur a fermé les pistes
du désert (l).
4 J’endurcirai le coeur de Pharaon, il se lancera á vos trousses et je tirerai
gloire ( ,¿ ) de Pharaon et de toutes ses armées et les Égyptiens con-
naitront que c’est moi Yahvé!» lis firent done ainsi.
5 On annonga f ) au roi d’Égypte que le peuple avait fui et le coeur de
Pharaon et de ses princes se retourna contre le peuple. lis dirent:
«Qu’est-ce que nous avons fait la quand nous avons congédié Israel de
notre Service?»
6 II attela ses chars et prit avec lui le peuple, les hommes de guerre.
7 Puis il prit six cents chars et tous les chars des Égyptiens et sur tous
furent préposés des capitaines (4).
8 Yahvé endurcit le coeur de Pharaon, roi d’Égypte, et il se langa aux
trousses des enfants d’Israél, tandis que les enfants d’Israél sortaient,
libérés, la tete découverte.
9 Les Égyptiens se mirent done á leur poursuite, tous les chevaux et les
chars de Pharaon, ses cavaliers et ses troupes, et ils les atteignirent
tandis qu’ils campaient prés de la mer, á cóté des «Tripots-du-Liberti-
nage», devant Fidole de Sephon.
10 Pharaon s’approcha (J); les enfants d’Israél levérent les yeux et voici
que les Égyptiens étaient en marche derriére eux. Les enfants d’Israél
eurent grand peur et se mirent á supplier ((i) devant Yahvé.
1 1 lis disent alors á Moise: «Est-ce parce qu’il n’y avait pas de tom-
beaux (7) en Égypte que tu nous as emmenés (K) pour nous faire mou-
rir dans le désert O? Que nous as-tu fait lá en nous faisant sortir (,0)
d’Égypte?
12 N’est-ce pas la parole que nous te disions en Égypte, en disant: Lais-
se-nous(H) que nous servions devant les Égyptiens; car il valait mieux
(') M: «Pharaon dirá, au sujet des enfants d’Israél, á Dathan et á Abiram qui
sont restés en Égypte: Mon idole Peor etc... Ils sont attrapés (?) dans le pays; ils sont
égarés en route. L’idole de Sephon leur a fermé les pistes du désert».
(2) M: «Et (Pharaon vous) poursuivra et ma (litt: sa) Parole sera glorifiée en
Pharaon».
(3) M: «les exacteurs (uxron, i.e. gardien d’esclaves) qui marchaient avec les
campements d’Israél et qui avaient agi contre le peuple, armoíieércm».
(4) M: «polémarques» (i.e. généraux).
(5) M: «et Pharaon offrit des sacrifices á Baal-Sephon».
(6) M: «et ils criérent».
(7) M: «N’avions-nous pas des tombeaux?»
(8) M: «pour (nous) emmener».
(9) M: -|- «(désert) de Sephon».
(Iü) M: «(en) les (faisant sortir)».
(") M: «Laisse(-nous)» (autre verbe).
317
Ex 14, 13-20
N EOFITI
pour nous servir devant les Égyptiens que de nous (voir) mettre á mort
dans le désert!» (*)
13 Les enfants d’Israél se formérent en quatre partis, tandis qu’ils se
tenaient au bord de la Mer des Roseaux. L’un disait: «Jetons-nous á
la mer!» L’autre disait: «Retournons en Égypte!» L’un disait: «Ali-
gnons contre eux les formations de combatí» Et l’autre disait: «Crions
contre eux pour jeter la confusión parmi eux!»
Au partí qui disait: «Jetons-nous á la mer!», Moise (leur) dit: «Ne
craignez ríen, mais disposez-vous á voir la rédemption de Yahvé,
qu’il accomplira pour vous aujourd’hui.»
Au partí qui disait: «Retournons en Égypte!», Moise (leur) dit: «Ne
craignez rien, car tout aussi vrai que vous voyez aujourd’hui les
Égyptiens, vous n’aurez plus á les revoir á nouveau, dans la servitude,
á jamais.»
14 Au parti qui disait: «Alignons contre eux les formations de combat!»,
Moise (leur) dit: «Ne craignez rien, c’est Yahvé (2) qui rendra vos
combats victorieux.»
Au parti qui disait: «Crions contre eux pour jeter la confusión parmi
eux!», Moise (leur) dit: «Ne craignez rien; levez-vous, taisez-vous,
rendez gloire et louange á notre Dieu et exaltez-le.»
15 Yahvé (:l) dit á Moise: «Jusques á quand te tiendras-tu (lá) á supplier
devant moi? Voici que ta priére a été entendue devant moi. Du reste,
la priére des enfants d’Israél a précédé (4) ta propre priére. Parle aux
enfants d’Israél et qu’ils se mettent en route!
16 Quant á toi, léve ton báton et étends ta main sur la mer, divise-la et les
enfants d’Israél entreront dans la mer, sur la terre séche.
17 Et moi, j’endurcirai le coeur des Égyptiens (et) ils entreront derriére
vous (3) et je tirerai gloire de Pharaon et de toutes ses troupes, de ses
chars et de ses cavaliers.
18 Les Égyptiens connaitront que je suis Yahvé, quand je tirerai gloire de
Pharaon, de ses chars et de ses cavaliers.»
19 Alors l’Ange de Yahvé qui était prét á marcher devant les camps
d’Israél, de devant eux se déplaga et se tint derriére eux; de méme
la colonne de nuée se déplaga de devant eux et se tint derriére eux.
20 Elle s’introduisit entre les camps des Égyptiens et les camps d’Israél et
(') M: «dans des tentes»(?).
(2) M: «(Yahvé) par la Gloire de sa Shekinah, c’est lui qui fera...». Cette variante
est notée trop haut dans le manuscrit et doit, semble-t-il, étre replacée ici.
(3) M: «la Parole de Yahvé».
(4) M: «(la priére) de mon peuple a précédé».
(5) M: «derriére vous et sa (ma ?) Parole tirera gloire» (cf v 4).
318
NEOFITI I
Ex 14, 21-27
la nuée était (*) (partie) ténébres et partie lumiére: ténébres assombris-
santes pour les Égyptiens et lumiére, toute la nuit, pour Israel. Et ils
ne s’approchérent point les uns des autres, de toute la nuit, pour
engager le combat (2).
21 Moise étendit la main sur la mer et Yahvé refoula la mer par un fort
vent d’est, toute la nuit, et transforma la mer en terre séche et les eaux
se fendirent.
22 Les enfants d'Israél entrérent au milieu de la mer, sur la terre séche, et
les eaux étaient pour eux une muradle d’eau á leur droite et á leur
gauche.
23 Les Égyptiens suivirent et entrérent aprés eux au milieu de la mer, tous
les chevaux de Pharaon, ses chars et ses cavaliers.
24 II advint, au moment du matin, que Yahvé regarda (:1) avec colére les
camps des Égyptiens et langa contre eux naphte, feu et grosse gréle (4),
et jeta la confusión dans les camps des Égyptiens.
25 II fit sauter les roues des chars et ils les emmenaient en les trainant
derriére eux. L’usage des mules (*) est de trainer (en tirant) sur roues
et essieux qui, á l’inverse, se mirent (ici) á tirer comme les mules et
jetérent les (Égyptiens) dans la mer. Quand les Égyptiens virent cette
chose admirable, ils se disaient les uns aux autres: «Fuyons devant (*) le
peuple des enfants d’Israél, car c’est lá Yahvé qui donnait une issue
victorieuse á leurs combats lorsqu’ils se trouvaient en Égypte (lui qui
donnera une issue victorieuse á leurs combats tant qu’ils sont en
Égypte) (7), lui qui donnera une issue victorieuse á leurs combats,
également á la Mer des Roseaux.»
26 Puis Yahvé (M) dit á Moise: «Étends ta main sur la mer et que les eaux
reviennent sur les Égyptiens, sur leurs chars et sur leurs cavaliers!»
27 Et Moise étendit sa main sur la mer et la mer, au moment du matin,
(l) M: «(en partie) lumiére et en partie ténébres: lumiére qui illuminait (sur)
Israel et ténébres obscures (litt: assombrissantes) sur les Égyptiens et ne ...pas».
O M: «éclaira t Israel la nuit. Les camps ne s’approchérent point l’un de l’autre.
Seulement les anges ministres (////.- de Service) ne dirent point le Service de toute la
nuit».
(3) M: «et la Parole de Yahvé regarda».
O Litt: «pierres de gréle»; I: «et gréle».
C) M: «des chars qu’ils menaient en les tirant derriére eux. L’usage des mules...»;
cf L. Ginzberg, Legenda, III, p 27.
(*) M: «(L’usage des mules est) de tirer sur les roues. A l’inverse, les roues des
chars se mirent á tirer les mules et les jetérent á la mer. Les Égyptiens répondirent et
se dirent les uns aux autres: II ne nous reste plus qu’á fuir devant le peuple».
(7) Prob. dittographie.
(8) M: «la Parole de Yahvé».
319
Ex 14, 28-15, 2
NEOFITI
revint á son niveau (l); les Égyptiens fuyaient á sa rencontre et Yahvé
laissa (2) les Égyptiens au milieu de la mer (:í).
28 Les eaux revinrent (r) et recouvrirent les chars et les cavaliers (5), toute
l’armée de Pharaon qui était entrée á leur suite dans la mer. II n’en
resta pas méme un seul.
29 Les enfants d’Israél marchérent á pied sec au milieu de la mer et les
eaux étaient pour eux des murailles (b) d’eau, á leur droite et á leur
gauche.
30 En ce jour-lá, la Parole de Yahvé libera et sauva Israel des mains des
Égyptiens et les Israélites virent les Égyptiens morts, rejetés sur le
rivage de la mer.
31 Les Israélites virent la main forte (avec) laquelle Yahvé avait agi contre
l’Égypte; le peuple fut rempli de la crainte de (devan t) Yahvé et ils
crurent (7) au nom de la Parole de Yahvé et en la prophétie de Moíse,
son serviteur.
CHAP1TRE XV
1 Alors Mo'ise et les enfants d’Israél chantérent ce poéme de Iouange
devant Yahvé et dirent ainsi:
«Louons et glorifions (devant) Yahvé (tí), car il a tiré vengeance par sa
Parole de tous ceux qui s’enorgueillissaient devant lui; chevaux et
cavaliers, parce qu’ils se sont enorgueillis et ont poursuivi le peuple des
enfants d’Israél, il les a jetés et submergés dans la Mer des Roseaux (*).
2 Notre forcé et le principal objet (10) de nos louanges, (celui qui est)
craint de tous les siécles, c’est Yahvé. II décida par sa Parole et se fit
notre Sauveur.» Les enfants d’Israél dirent(n): «C’est lui notre Dieu,
louons-le, le Dieu de nos péres, exaltons-le!»
(') Litt: «á sa forcé»; M: «á sa place» (pluriel).
(2) Prob.: «les noya»; M: «et noya».
(3) M: «et les Égyptiens fuyaient á sa rencontre et la Parole de Yahvé noya les
Égyptiens au milieu de la mer».
(4) M: «les unes vers les autres».
(5) M: «leurs cavaliers».
(") M: «comme des murailles d’eau».
(7) M: «la forcé du bras puissant par lequel la Parole de Yahvé avait opéré les
prodiges en Égypte et ils crurent».
(8) M: «qui est plus élevé que tout ce qui est élevé et exalté au-dessus de tout
ce qui est exalté et (qui tire vengeance) de tout ce qui s’enorgueillit».
(9) M: «il a plongé».
(10) Ou bien: «(notre) maitre de nos louanges» (en lisant rab , avec Ps-Jon et le
ms 3089 de la Palatine de Parme).
(n) M: «des mamelles de leurs méres, les nourrissons faisaient signe du doigt
á leurs peres et leur disaient: C’est lá notre Pére qui nous nourrissait de miel de rocher
et nous oignait d’huile de roche siliceuse. Les enfants d’Israél répondirent et se dirent
320
N EOFITI I
Ex 15, 3-1 1
3 Yahvé est un homme de guerre, Yahvé est son nom; comme son nom,
telle est sa forcé. Que son nom soit béni pour les siécles des siécles!
4 Les chars de Pharaon ainsi que ses troupes, il a décoché contre eux des
fleches de feu dans la mer, et la fleur de ses jeunes hommes, les
vaillants de Pharaon, il les a jetés et immergés (2) dans la Mer des
Roseaux.
5 Les abimes les ont recouverts, ils sont descendus et se sont engloutis
dans la profondcur des eaux, ils sont devenus comme les pierres.
6 Ta droite, Yahvé, comme elle est glorieuse (3) dans la forcé! Ta droite,
Yahvé, a brisé Pharaon, Fennemi et Fadversaire (l).
7 Par ta grande majesté, tu détruis ( ) les ennemis de ton peuple. Tu
envoies contre eux ta puissante colére, tu les consumes (6) comme le
feu brüle la paille.
8 Par la Parole de devant toi (= ta Parole), les eaux se sont transformées
en monceaux et monceaux; elles se dressérent en piles comme des
outres d’eaux courantes. Les abimes se figérent au milieu de la Grande
Mer.
9 Pharaon Fimpie, Fennemi et Fadversaire, disait: «Je me lancerai aux
trousses du peuple des enfants dTsraél et je les rattraperai tandis qu’ils
seront campés sur le rivage de la mer. D’entre eux, j’en ferai captifs un
grand nombre et je leur enléverai un grand butin. Je distribuerai la
prise C) entre mes gens, mes hommes de guerre, (jusqu’á ce) que mon
ame en soit rassasiée. Aprés quoi, je dégainerai mon épée et ma droite
les exterminera (8).»
10 «Tu as soufflé (avec) un vent (9) de devant toi, Yahvé; les eaux de la
mer(lü) les ont recouverts et ils se sont engloutis comme le plomb dans
les eaux puissantes.
1 1 Qui est comme toi parmi les dieux d’en-haut, Yahvé? Qui est comme
toi, magnifique en sainteté, terrible en prouesses pour tous les Siécles,
opérant prodiges et miracles pour ton peuple, la maison d’Israél?»
les uns aux autres: C’est notre Dieu, louons-le, le Dieu de nos (Hit: leurs) peres, exal-
tons-le». Cf P. Winter, ZNW 45. 1954, pp 145-179.
H M: «plongés».
(J) M: «(comme elle) est digne de louange dans (sa)force. Ta droite, Yahvé,
(toi) qui as écrasé... et tu écrases la muradle des ennemis de ton peuple».
(‘) M: «et avec ta grande puissance tu as brisé les remparts des ennemis de».
(5) M: «tu as brisé les muradles des ennemis».
(*) M: «et tu les détruiras».
(7) M: «toutes les richesses».
(H) M: «et j’exterminerai».
(*) M: «tu as soufflé ton vent».
(I0) M: «la Grande Mer et ils se sont engloutis comme le plomb dans les eaux
majestueuses» (litt: célébrées).
26. -ÉXODO
321
Ex 15, 12-18
NEOFITI I
12 La mer et la terre disputaient toutes deux ensemble ( 1 ) et disaient... La
mer disait á la terre: «Regois tes enfants!»
Mais la terre disait á la mer: «Regois tes victimes!» La mer ne voulait
point les recevoir et la terre ne voulait point les engloutir. La terre avait
peur du jugement du grand jour, (peur) qu’on ne les lui rédame dans le
monde a venir. Aussitót tu étendis ta droite, Yahvé, sur la terre, avec
le serment que tu ne les lui réclamerais point dans le monde á venir.
La terre alors (2) ouvrit la bouche et les engloutit.
13 «Par ta grace, tu as conduit ce peuple que tu avais racheté. Tu les
méneras, par ta puissance, á la demeure du Temple de ta sainte She-
kinah.
14 Les nations (P) entendirent (et) se courroucérent. La terreur saisit les
habitants de Philistie.
15 Alors furent confondus les grands des Iduméens, la terreur saisit les
forts des Moabites (3). Tous les habitants du pays de Canaan, leur
coeur fondit en eux.
16 L’effroi et la terreur que tu inspires tombera sur eux. Devant la
forcé (4) de ton bras puissant, ils resteront muets comme pierres,
jusqu'á ce que ton peuple, Yahvé, ait passé les torrents de PArnon,
jusqu’á ce que ce peuple que tu as racheté ait passé les gués du Jour-
dain (5).
17 Tu les introdurras sur la montagne de ton héritage et tu (leur) en feras
prendre possession, le lieu (,l) fixé comme résidence de la Shekinah,
que tu as préparé (7) pour toi, Yahvé; ton Temple, Yahvé, tes deux
mains Pont parfait.»
18 Les enfants dTsraél dirent: «Comme te sied bien, ó Yahvé, la couronne
de la royauté! Lorsque tes fils virent tes signes prodigieux sur la mer
et ta forcé parmi les vagues, á ce moment ils ouvrirent la bouche
ensemble et dirent: A Yahvé appartient la royauté depuis Péternité et
pour les siécles des siécles!»
(') M: «disputaient Tune contre l’autre. La mer... Regois tes victimes (lili: tes
tués)... la mer ne voulait pas les engloutir et, par la Parole de devant toi, tu étendis
ta main avec serment et il fut juré á la terre que ne... pas».
(2) M: «voici qu’alors (elle ouvrit)».
(3) M; «...Moab, une terreur les saisit; tous les habitants du pays fondirent
en leurs coeurs».
(4) M: «la terreur de la mort et le désastre devant ta forcé».
(5) M: «les gués du Jourdain jusqu’á ce qu’ait passé ce peuple que tu as acquis
pour ton nom».
(“) M: «dans la demeure oú habite ta sainte Shekinah, Yahvé, que tu t'es fixée,
Yahvé; ton Temple, Yahvé, tes deux mains Pont parfait».
(7) I: «tu as fixé».
322
N EO F I T I I
Ex 15, 19-26
19 Lorsque les chevaux de Pharaon, avec ses chars et ses cavaliers, furent
entrés dans la mer et que Yahvé eut fait revenir sur eux les eaux de la
mer, les enfants d’Israél marchérent á pied sec au milieu de la mer.
20 Miryam, la prophétesse. soeur d’Aaron, prit en main les tambourins et
toutes les femmes sortirent derriére elle, dansant au son des tambou¬
rins.
21 Et Miryam leur répondait: «Louons et exaltons (devant) Yahvé, le
Trés-Haut qui s’éléve contre les orgueilleux ( 1 ) et qui est exalté au-des-
sus de ceux qui s’élévent. Les chevaux et leurs cavaliers, parce qu’ils se
sont enorgueillis et ont poursuivi le peuple des enfaitts d’Israél, il les a
jetés et submergés dans la Mer des Roseaux.»
22 Moise fit partir Israel de la Mer des Roseaux et ils sortirent vers le
désert (2) de Halüsah (3); ils firent une route de trois jours de marche
dans le désert et ils ne trouvérent pas d’eau.
23 lis arrivérent á Marah; mais ils ne purent boire les eaux de Marah, car
elles étaient ameres. C'est pourquoi on appela son nom Marah.
24 Et le peuple murmura contre Moise, en disant: «Qu’allons-nous
boire?»
25 (Moise) (4) pria devant Yahvé et Yahvé lui indiqua (5) un arbre; la
Parole de Yahvé en prit une parole de la Loi et la jeta au milieu des
eaux qui devinrent douces. Lá, il lui imposa (6) des prescriptions (7)
et procédures judiciaires et lá il l’éprouva (8).
26 II dit: «Si vous écoutez vraiment la voix de la Parole de Yahvé, votre
Dieu, et si vous faites (!>) ce qui est bien á ses yeux; si vous obéissez
aux commandements et gardez tous ses préceptes, toutes les plaies
funestes que j’ai fait venir (,0) sur les Égyptiens, je ne vous les imposerai
pas; car c’est moi, Yahvé, qui vous guéris(n).»
(') M: «et Miryam leur répondit: Louons et exaltons (devant) Yahvé qui est
plus elevé que tout ce qui est élevé».
(2) M: «vers la terre».
(3) TM: Shour.
(4) Manque dans le texte qui suit TM.
(5) MI: «un oléandre et il (le) jeta au milieu des eaux et elles devinrent douces».
M 2: «un oléandre (litt: un arbre d’oléandre) et il y inscrivit le Nom sacre
(Yahvé) et (le) jeta dans les eaux».
(*) M: «la Parole de Yahvé lui indiqua».
(7) Ps-Jon les énumére: repos sabbatique, honorer pére et mére, etc.
(H) M: «il l’éprouva avec la dixiéme tentation».
C) M: «et (si) tu fais ce qui est bien devant lui».
(10) M: «que j’ai placées» (=envoyées).
(") MI: «qui (guérit) par la Parole de Yahvé».
M 2: «qui guéris par ma Parole».
323
Ex 15, 27-16, 8
NEOFITI I
27 lis arrivérent á Élim oü il y avait douze fontaines d’eau, correspondant
aux douze tribus d’Israél, et soixante-dix palmiers-dattiers, correspon¬
dant aux soixante-dix (anciens) (*) du Sanhédrin (2) d’Israél. Et ils
campérent la, au bord des eaux.
CHAPITRE XVI
1 lis partirent d’Élim et toute la communauté des enfants d’Israél arriva
au désert de Sin qui se trouve entre Élim et le Sinaí, le quinziéme jour
du second mois de leur sortie du pays d’Égypte.
2 Toute l’assemblée de la communauté des enfants d’Israél murmura
contre Moise et contre Aaron, dans le désert.
3 Les enfants d’Israél leur dirent: «Plíit au ciel que nous fussions morts (:i)
devant Yahvé, dans le pays d’Égypte, quand nous étions assis prés des
marmites de viande. mangeant du pain (4). a satiété! En vérité, vous
nous avez fait sortir dans ce désert pour faire mourir par la faim toute
cette assemblée!»
4 Alors Yahvé (5) dit á Moise: «Voici que moi, je vais vous faire descen¬
dre du pain (6) du ciel. Le peuple sortira et en ramassera une certaine
quantité chaqué jour, afín de les éprouver (pour voir) s’ils (7) gardent
les commandements de la Loi ou non.
5 Mais le sixiéme jour, ils conserveront (8) ce qu’ils auront apporté (9)
et ce sera le double de ce qu’ils auront ramassé comme quantité quo-
tidienne.»
6 Moise et Aaron dirent á tous les enfants d'Israél: «Ce soir vous saurez
que Yahvé (5) vous a fait sortir, libérés, du pays d’Égypte,
7 et, au matin, vous verrez la Gloire de la Shekinah de Yahvé. Vos
murmures ont été entendus devant Yahvé, car, nous, que sommes-nous
que vous murmuriez contre nous?»
8 Moise dit: «(Vous verrez la Gloire de Yahvé) quand Yahvé vous aura
donné, ce soir, de la viande á manger et, au matin, du pain pour vous
(■) Manque dans le texte.
(2) Le Grand Sanhédrin se composait de soixante-dix membres.
(а) Plusieurs mots sont en hébreu.
(4) M: «et nous mangions de la nourriture».
(5) M: «la Parole de Yahvé».
(б) M: «de la nourriture».
(7) M: «(de) vous (éprouver pour voir) si vous».
(H) M: «et ils prépareront».
(9) I: «ce qu’ils auront ramassé».
324
NEOFITI I
Ex 16, 9-17
rassasier, quand (*) vos murmures que vous adressez (2) contre lui
auront été entendus devant Yahvé. Car, pour nous, que sommes-nous?
Ce n’est pas contre nous que vous murmurez, mais devant Yahvé.»
9 Moíse dit á Aaron: «Dis á toute la communauté des enfants d'israél:
Approchez-vous devant Yahvé! Car vos murmures ont été entendus
devant Yahvé.»
10 II advint done, tandis qu’ Aaron parlait á toute la communauté (3) des
enfants d’Israél, qu’ils se tournérent en direction du désert et voici que
la Gloire de la Shekinah de Yahvé apparut dans la nuée.
1 1 Alors Yahvé (4) parla á Moíse, en disant:
12 «Les murmures (5) des enfants d’Israél ont été entendus devant moi.
Parle-leur, en disant: Au crépuscule, vous mangerez de la viande et, au
matin, vous vous rassasierez de pain (6) et vous saurez que je suis
Yahvé, votre Dieu.»
13 Le soir, des cailles (7) montérent et couvrirent les campements et, le
matin, il y avait une buée (?) (K) de rosée tout autour du camp.
14 La buée (?) (H) de rosée s’éleva et voici que, sur la surface du désert, il
y avait une chose poudreuse, une poudre répandue comme du givre 0’)
sur la terre.
15 Les enfants d’Israél virent cela et ils se dirent l’un á l’autre: «Est-ce lá
la manne?» En effet, ils ne savaient pas (ce que c’était). Et Moíse leur
dit: «C’est le pain que Yahvé vous a donné á manger (M)).
16 Voici la chose qu’a presente Yahvé. Ramassez-en, chacun selon ce
qu’il peut manger, un omér par tete, selon le nombre de vos personnes;
vous (en) prendrez, chacun selon (le nombre de) ce qu’il y a dans sa
tente.»
17 Ainsi firent les enfants d’Israél et ils (en) ramassérent qui plus, qui
moins(n).
(‘) M: «...pour manger et, le matin, de la nourriture pour vous rassasier; car
vos murmures que vous murmurez sont manifestés devant Yahvé. Ce n’est pas contre
nous»
(2) M: -f «en priére».
(3) M: «á tout le peuple de la communauté».
(4) M: «la Parole de Yahvé».
(5) M: «vos murmures sont manifestés devant lui» ( corr : «devant moi»).
(6) I: «de nourriture».
(7) M: «et le soir montérent des faisans» ( Ps-Jon : faisans).
(8) Le terme n’est signalé ni dans Jastrow, ni dans Levy.
(9) M: «blanche, poudreuse comme le givre».
(10) M: «(qui) vous (est donné) par la Parole de Yahvé comme nourriture». Cf.
Introd . p. 60*.
(") M 1: «une tribu davantage et une tribu moins».
M 2: «les uns et les autres: (celui-ci plus) et celui-lá moins».
325
Ex 16, 18-28
NEOFITI I
18 lis mesurérent au omér et celui qui en avait davantage n’en eut point
de reste et celui qui (]) en avait moins n’en manqua pas. lis (en)
avaient ramassé, chacun selon ce qu’il pouvait manger.
19 Puis Moise leur dit: «Que nul n’en laisse jusqu’au matin!»
20 Mais ils n’écoutérent point Moise et quelques-uns (2) en laissérent
jusqu’au matin; cela engendra (3) des vers et se mit á sentir mau-
vais (‘). Et Moise s’irrita contre eux.
21 On la ramassait chaqué matin, chacun suivant ce qu’il pouvait manger;
mais lorsque le soleil était monté (5) elle fondait (H).
22 Or, le sixiéme jour, ils ramassérent le double de pain, deux omér par
tete (). Tous les chefs de la communauté (*) vinrent Tannoncer á
Moise.
23 Moise dit: «C’est lá la chose qu’a dite Yahvé (9). Demain est grand
sabbat, saint devant Yahvé. Faites cuire ce que vous avez á cuire et
bouillir ce que vous avez á faire bouillir et tout ce qui restera, mettez-le
pour vous en réserve jusqu’au matin.»
24 lis en mirent done en réserve jusqu’au matin, ainsi que l’avait pres-
crit(,ü) Moise; elle ne devint point fétide et les vers ne s’y mirent
point(M).
25 Moise dit: «Mangez-en aujourd’hui, car aujourd’hui, c’est le sab¬
bat devant Yahvé. Vous n’en trouverez point aujourd’hui dans la
campagne.
26 Six jours durant, vous en ramasserez; mais le septiéme jour, qui est le
sabbat, il n’y en aura point.»
27 Le septiéme jour, quelques-uns du peuple sortirent(12) pour (en) ra-
masser, mais ils n’(en) trouvérent point.
28 Yahvé dit á Moise: «Jusques á quand refuserez-vous de garder mes
commandements et l’ordonnance de mes jugements(11)?
(') M: «la tribu (qui)».
(2) M: «Dathan et Abiram, hommes pécheurs».
(3) M: «et produisit».
(A) I: «devint fétide».
(5) Litt: «donnait dessus»; M: «se couchait».
(6) M: «(se transformait) en fontaines». Cf apparat critique.
(T) M: «par homme» (= chacun).
(H) M: «du peuple de la communauté».
C) M: «la Parole de Yahvé».
(I0) M: «avait parlé».
(") M: «(ne) sentit (point) mauvais et également les vers ne s’en ^mparérent
point».
(I2) M: «quelques gens impies du peuple sortirent».
C3) M: «mes préceptes et les instructions de ma Loi».
326
N EOF1TI I
Ex 16, 29-17, 1
29 Voyez que Yahvé vous a donné le sabbat. C’est pourquoi il vous
donne, le sixiéme jour, du pain en (quantité) double. Que chacun (’)
de vous demeure á sa place! Que nul ne sorte de sa place le septiéme
jour!»
30 Le peuple se reposa done le septiéme jour.
31 Les enfants d’Israél lui doimérent le nom de marine. C’était comme de
la graine de coriandre, blanc, et son goüt était comme celui de
gáteaux (2) au miel.
32 Moise dit: «Voici la chose qu’a ordonnée Yahvé (3): Remplis un omér
de manne (ou: «remplis-en un omér) (4) á conserver au long de vos
générations, afín qu’elles voient le pain (5) que je vous ai fait man-
ger (6) dans le désert, lorsque je vous ai fait sortir, libérés, du pays
d’Égypte.»
33 Moise dit á Aaron: «Prends une fiasque et mets-y un plein omér de
manne et conserve-la devant Yahvé comme témoignage á conserver au
long de vos générations.»
34 Ainsi que Yahvé l’avait prescrit á Moise, Aaron déposa la (manne) á
conserver, devant le Témoignage.
35 Les enfants (7) d’Israél mangérent la (H) manne pendant quarante ans;
ils mangérent la manne jusqu’á leur entrée dans le pays de leurs rési-
dences (9), jusqu’á leur arrivée aux confins du pays de Canaan.
36 Or le omér est la dixiéme partie de trois seah('°).
CHAPITRE XVII
1 Toute la communauté des enfants d’Israél partit du désert de Sin et
leurs déplacements se faisaient suivant la décision de la Parole de
Yahvé. Ils campérent á Rephidim et ils n’avaient pas d’eau pour que
le peuple puisse boire.
(') M: «de la nourriture pour deux jours. Que chacun reste».
(2) * asisim : gáteaux faits de lentilles cuites et de miel.
(3) M: «la Parole de Yahvé».
O «De manne» = LXX. TM et Ps-Jon (et peut-étre N) comprennent: «(rem-
plis-)en».
(5) M: «pour qu’elles voient la nourriture».
(*) M: «la nourriture que j’ai fait manger».
(7) M: «le peuple».
O M: «de la manne».
(s) M: «de leurs demeures».
(lü) TM: «d’un eyphah ».
327
Ex 17, 2-11
NEOFITI I
2 Et le peuple se querella avec Moíse. lis dirent: «Donne-nous de Peau
et nous boirons (')!» Moíse leur dit: «Pourquoi vous querellez-vous
avec moi? Pourquoi tentez-vous (devant) Yahvé (2)?»
3 La, le peuple eut soif d'eau et le peuple murmura (3) contre Moíse. lis
lui dirent: «Pourquoi done nous as-tu fait monter d’Égypte pour nous
faire mourir de soif, nous, nos enfants et nos bétes?»
4 Et Moíse pria devant Yahvé, en disant: «Que ferai-je pour ce peuple?
Encoré un peu et ils me lapideraient (4)!»
5 Yahvé (5) dit á Moíse: «Passe devant le peuple et prends avec toi
quelques-uns des sages d’Israél. Tu prendras dans ta main le báton
avec lequel tu as frappé le fleuve ((i) et va!
6 Voici que ma Parole se tiendra postée (7) sur le rocher, á Horeb; tu
frapperas le rocher, de Peau en sortira et le peuple boira.» Ainsi fit
Moíse, aux yeux des sages d 'Israel.
7 II appela Pendroit du nom de «Sa-Tentation (H)» et «Ses-Querelles (9)»,
parce que les enfants d’Israél s’étaient querellés et qu'ils avaient tenté
(devant) Yahvé (lü), en disant: «Est-ce qu’en vérité la Gloire de la
Shekinah de Yahvé demeure parmi nous ou non?»
8 Alors vinrent les princes(n) d' Amalee et ils alignérent leurs formations
de combat contre (v¿) Israel á Rephidim.
9 Moíse dit á Josué: «Choisis-nous des hommes vaillants et demain sors
et aligne les formations de combat contre (,2) ceux de la maison d' Ama¬
lee. Voici que moi je me tiendrai(13) posté sur le sommet de la hauteur
avec, en main, le báton avec lequel ont été opérés les prodiges devant
Yahvé.»
10 Et Josué fit comme le lui avait dit Moíse, son maitre, pour aligner les
formations de combat contre (]2) ceux de la maison d'Amalec, tandis
que Moíse, Aaron et Hour montaient au sommet de la hauteur.
1 1 II advint que, lorsque Moíse élevait ses mains en priére, ceux de la
maison d'Israél avaient le dessus et Pemportaient; mais lorsqu'il
(’) = pour que nous buvions.
(2) M: «la Gloire de la Shekinah de».
(а) M: «querella».
(4) M: «et ma vie est en danger»; ou: «nos {ou les) vieillards». Cf apparat critique.
(5) M: «la Parole de Yahvé».
(б) Le Nil.
(7) M: «postée devant toi».
(8) TM: Massah.
(9) TM: Meribah.
(,0) M: «Lieu de la Tentation et de la Querelle, parce que les enfants dTsraél
avaient querellé et parce que Yahvé les avait éprouvés».
(M) M: «de la maison de».
(,2) M: «face á».
(13) M: «demain, moi je me tiendrai» (avec TM).
328
N EO F I T I I
Ex 17, 12-18, 2
arrétait ses mains de prier, ceux de la maison d’Amalec étaient les plus
forts et ils tombaient sous l’épée.
12 Tandis que les mains de Moise étaient étendues en priére, ils prirent
une pierre, la placérent sous lui et il s’y assit. Puis Aaron et Hour
saisirent ses mains (*), l’un d’un cóté et l’autre de l’autre coté, et les
mains de Moise restérent levées en priére, rappelant la foi des peres
justes, Abraham, Isaac et Jacob, et rappelant la foi des méres justes,
Sarah, Rébecca, Rachel et Léa, jusqu’au coucher du soleil (2).
13 Josué extermina Amalee et son peuple au fil (3) de l’épée.
14 Alors Yahvé (4) dit á Moise: «Écris cela comme bon mémorial dans le
Livre et déclare aux oreilles de Josué que je ferai totalement dispa-
raítre (5) le souvenir d’Amalec de dessous les cieux.»
15 Moise construisit un autel et il pria (6) lá au nom de la Parole de
Yahvé qui avait fait pour lui des prodiges (7).
16 II dit: «Un serment est sorti de dessous le troné de la Gloire du Sei-
gneur de tous les siécles: le premier (roi) qui doit surgir de la tribu de
Benjamín, ce sera Saül, fils de Quish; c’est lui (8) qui organisera le
combat contre la maison d’Amalec (9) et mettra á mort rois et princes
et, ce qui en restera, Mardochée et Esther les extermineront.» Et Yahvé
décida par sa Parole d’exterminer le souvenir d’Amalec pour toutes les
générations.
CHAPÍTRE XVIII
1 Jéthro, seigneur de Madian, beau-pére de Moise, entendit tout ce que
Yahvé avait fait á Moise et á Israel, son peuple: que Yahvé (10) avait
fait sortir les Israélites d’Egypte, libérés.
2 Alors Jéthro, beau-pére de Moise, prit Séphorah, femme de Moise,
aprés que celui-ci l’eüt laissée,
(*) M: «ses deux mains».
(2) M: «levées en priére jusqu’au coucher du soleil».
(3) M: «la malédiction de Yahvé est peine de mort, et il (les) frappa au Fil (de
l’épée)».
(4) M: «la Parole de Yahvé».
(5) M: «vous ferez disparaitre le souvenir de».
(6) M: «(construisit) l’autel et rendit un cuite».
O La versión araméenne fausse le sens de 1’original; de méme le v. 12 et Gn 29, 17.
(8) M: «(le premier qui doit) s’asseoir sur le troné des royaumes des enfants
d’Israél, c’est Saül, fils de Quish. C’est lui...».
(9) M: «face á la maison d' Amalee».
(10) M: «(que) la Parole de Yahvé (avait fait sortir) les enfants d’Israél».
329
Ex 18, 3-14
NEOFITI I
3 ainsi que ses deux fils. L’un d’entre eux avait pour nom Gershom,
parce qu’il avait dit: «Je suis émigrant (]) et résident en terre étrangére.»
4 Le nom du second était Éliézer, «car la Parole du Dieu de mon pére a
été á mon aide (2) et m’a sauvé de l’épée de Pharaon.»
5 Jéthro, le beau-pére de Moise, vint done, avec ses fils et sa femme, vers
Moise, au désert ou il demeurait, oú demeurait la Gloire de la Sheki-
nah de Yahvé.
6 11 dit á Moise: «C’est moi, ton beau-pére Jéthro, qui viens vers toi, avec
ta femme et ses deux fils avec elle.»
7 Moise sortit á la rencontre de son beau-pére, le salua et le baisa; ils se
saluérent mutuellement et entrérent dans la tente.
8 Alors Moise raconta á son beau-pére tout ce que Yahvé (3) avait fait
á Pharaon et aux Égyptiens á cause d’Israék toutes les angoisses qui
leur étaient survenues en route, dont Yahvé (4) les avait sauvés.
9 Et Jéthro se réjouit de tout le bien que Yahvé (3) avait fait á Israel,
qu’il les eüt sauvés des mains des Égyptiens.
10 Jéthro dit: «Béni soit Yahvé qui vous a sauvés des mains des Égyptiens
et des mains de Pharaon; qui a sauvé le peuple de dessous le joug de
la servitude des Égyptiens!
11 Je sais á présent et il est manifesté pour moi que Yahvé est plus
puissant que les dieux et seigneur sur tous les seigneurs. Car le dessein
qu’avaient tramé les Égyptiens contre Israel, de jeter leurs enfants dans
le fleuve, c’est avec ce méme dessein qu’il en a tiré vengeance. Yahvé,
par sa Parole, l’a décidé et il a englouti leurs chars dans la Mer des
Roseaux (5).»
12 Puis Jéthro, beau-pére de Moise, prit des holocaustes et des victimes
saintes pour le nom de Yahvé (6) et Aaron vint avec tous les sages
d’Israél manger le pain (7) avec le beau-pére de Moise, en présence de
Yahvé.
13 Le jour suivant, Moise s’assit pour juger le peuple et le peuple se tint
devant Moise du matin jusqu’au soir.
14 Le beau-pére de Moise vit tout ce qu’il faisait pour le peuple et dit:
«Quelle est cette chose que tu fais pour le peuple? Pourquoi siéges-tu
seul, avec tout le peuple se tenant á tes cótés du matin jusqu’au soir?»
(') TM: Ger.
(2) TM: Ezri.
(3) M: «la Parole de Yahvé».
(4) M: «sa Parole».
0) M: «avec le (méme) plan Pharaon tira vengeance (sic) d’eux et il engloutit
leurs chars dans la Mer des Roseaux».
(6) M: «devant Yahvé».
(7) M: «á manger de la nourriture».
330
N EOFITI I
Ex 18, 15-27
15 Moíse dit á son beau-pére: «C’est parce que le peuple vient á moi pour
demander instruction de (devant) Yahvé.
16 Lorsqu’ils ont quelque affaire litigieuse pour paroles, ils viennent á
moi, je juge entre les uns et les autres et je leur fais connaítre les décrets
de Yahvé et les décisions de la Loi.»
17 Le beau-pére de Moíse lui dit: «Elle n’est pas bonne la chose que
tu fais!
18 Tu vas te latiguer, toi ainsi que ce peuple qui est avec toi, car la chose
est trop lourde pour toi; tu ne peux la faire toi seul.
19 A présent écoute ma voix; je vais te donner un conseil et Yahvé (') sera
avec toi. Toi, sois pour le peuple comme celui qui demande instruction
de (devant) Yah’vé et présente les affaires devant Yahvé.
20 Tu leur enseigneras la Loi et les décisions (2) de la Loi et tu leur feras
connaitre la voie dans laquelle ils doivent marcher et les choses (3)
qu’ils doivent faire.
21 Pour toi, tu verras (á trouver) d’entre le peuple des hommes de coura-
ge, remplis de crainte devant Yahvé, des hommes véridiques (J), enne-
mis de la richesse (acquise par duperie) O et tu les placeras sur eux
comme chefs de millc, chefs de cent, chefs de cinquante et chefs de dix.
22 lis jugeront le peuple en tout temps; ils te présenteront á toi toute
affaire d’importance tandis qu’ils jugeront eux-mémes toute affaire
moindre. Ainsi s’allégera (“) ta charge et ils (la) porteront avec toi.
23 Si tu fais cette chose et que Yahvé te l’ordonne, tu pourras teñir (7) et,
de plus, tous ces gens pourront rentrer en paix á leurs places.»
24 Moíse écouta la voix (s) de son beau-pére et fit tout ce qu’il avait dit.
25 Moíse choisit done des hommes de courage parmi tout Israel et il les
plaga comme chefs sur le peuple, chefs de mille, chefs de cent, chefs de
cinquante et chefs de dix.
26 lis jugeaient (•') le peuple en tout temps: les affaires difficiles, ils les
présentaiení á Moíse et les affaires moindres, ils les jugeaient eux-
mémes.
27 Puis Moíse laissa partir son beau-pére et ¡1 s’en fut dans son pays.
(') M: «la Parole de Yahvé».
(2) M: «les instructions».
(:l) M: «l’oeuvre».
(4) M: «droits».
(5) Gratté par la censure.
(6) M: «eux-mémes jugeront les petites choses et tu seras soulagé et ils porteront».
(7) M: «(si) la Parole de Yahvé te (l’ordonne), tu pourras teñir».
(8) M: «la voix des paroles de».
(9) M: «et ils jugeaient».
331
Ex 19, 1-9
N E O F I T I I
CHAPITRE XIX
1 Au troisiéme mois, lorsque les enfants d’Israél sortirent, libérés, du
pays d’Egypte, ce jour-lá méme, ils entrérent au désert du Sinai.
2 lis partirent de Rephidim et arrivérent au désert du Sinai; ils campérent
dans le désert et Israel s’établit lá, face á la montagne.
3 Moise monta pour demander instruction de (devant) Yahvé et le Ver-
be (l) de Yahvé l’appela depuis la montagne, en disant: «Tu parleras
ainsi á ceux de la maison de Jacob (2) et tu annonceras á la tribu (aux
tribus) des enfants d’Israél (3):
4 Vous avez vu tout ce que j’ai fait (l) aux Égyptiens et comment je vous
ai portés dans les nuées de la Gloire de ma Shekinah, sur les ailes
d’aigles rapides (5), et vous ai fait approcher de l’enseignement de
ma Loi.
5 Et maintenant, si vous écoutez vraiment la voix de ma Parole et gardez
mon alliance, vous serez pour mon nom un peuple (tí) bien-aimé,
comme un bien particulier entre tous les peuples, car á moi (7) appar-
tient toute la terre.
6 Vous, vous serez pour mon nom rois et prétres et un peuple saint.
Telles sont les paroles que tu diras aux enfants dTsraél.»
7 Moise vint et convoqua les sages du peuple (8) et il exposa devant eux
toutes ces paroles que lui avait commandées Yahvé.
8 Tout le peuple répondit ensemble, d'un coeur parfait, et dit: «Tout ce
que Yahvé (!’) a dit, nous le ferons.» Et Moise rapporta les paroles du
peuple, en priére devant Yahvé.
9 Yahvé (9) dit á Moise: «Voici que ma Parole t’apparaitra au plus épais
de la nuée pour que le peuple entende quand je parlerai avec toi et
í1) Dibberah = le «Logos», la «Parole», le «Verbe». D’ordinaire, on emploie
Memra\
(2) M: «aux hommes de la maison de Jacob».
(3) M: «aux femmes de la maison de Jacob et tu annonceras aux hommes de la
maison d’Israél».
(4) Litt: «la voix». Mais le texte est certainement fautif et il faut corriger (avec I):
«tout ce que».
(s) M: «comment je me suis vengé des Egyptiens et vous ai transportés sur des
nuées légéres, comme sur des ailes d’aigles».
(fi) M: -h «autre (peuple)».
(:) M: «au nom de Yahvé est toute (la terre)».
(8) M: «les sages d’Israél».
(9) M: «la Parole de Yahvé».
332
N EOFITI I
Ex 19, 10-19
également pour qifils croient á jamais á ta prophétie, Moise, mon
serviteur.» Moise rapporta les paroles du peuple devant Yahvé.
10 Et Yahvé (]) dit á Moise: «Va vers le peuple, consacre-les aujourd'hui
et demain, qu’ils lavent leurs vétements
1 1 et qu’ils soient préts pour le troisiéme jour; car, le troisiéme jour, la
Gloire de la Shekinah de Yahvé apparaitra aux yeux de tout (2) le
peuple, sur la montagne du Sinai.
12 Tu fixeras une limite au peuple, tout autour, en disant: Gardez-vous
de monter sur la montagne et d’en approcher les bords (3); quiconque
approchera de la montagne devra étre mis á mort.
1 3 Ce n’est pas la main de Fhomme qui le touchera; car íl sera lapidé sans
rémission ou bien des fléches de feu seront décochées, lancées contre
lui ('); qu’il s’agisse de béte ou d’homme, il ne vivra pas! Quand on
sonnera (5) de la corne (tí) de bélier, Moise et Aaron, eux seuls, seront
autorisés á monter sur la montagne.»
14 Moise descendit de la montagne vers le peuple; il consacra le peuple et
ils lavérent leurs vétements.
15 Puis il dit au peuple: «Tenez-vous préts pour trois jours (d’ici). Que nul
d’entre vous n’use du mariage (7)!»
16 Le troisiéme jour, au temps du matin, il y eut des tonnerres et des
éclairs et une épaisse nuée sur la montagne (et) un son de corne tres
puissant; et tout le peuple qui se trouvait dans le camp fut effrayé.
17 Alors Moise fit sortir le peuple du camp, á la rencontre de la Gloire
de la Shekinah de Yahvé et ils se tinrent aux abords de la montagne.
18 La montagne du Sinai fumait tout entiére parce que la Gloire de la
Shekinah de Yahvé s’était manifestée sur elle dans le feu. Et la fumée
montait comme la fumée d’une fournaise (a) et toute la montagne
tremblait fortement (y).
19 Le son de la corne allait se renforpant de plus en plus, Moise parlait
d'une voix douce et de devant Yahvé lui venait la réponse dans un
coup de tonnerre.
(') M: «la Parole de Yahvé».
(2) M: «la Parole de Yahvé se mamfestera á la vue de tout (le peuple)».
(J) M: «de s’approcher de ses extrémités». Cette variante se trouve dans la
marge correspondant au v 13.
(4) M: «seront tirées contre lui».
(3) M: «au son de la corne, eux monteront sur la montagne».
(6) M: «la corne» (qrn = « une corne»).
(T) Lili: «Que nul d’entre vous ne s’approche de l’usage du lit».
(8) M: «s’ébranla et se remplit de la splendeur de la Gloire de la Shekinah de
Yahvé et la fumée montait comme la fumée d’une fournaise».
(*) M: «dans la ílamme de feu. Et la fumée montait comme (nuage de) fumée de
fournaise et tout le peuple qui était dans le campement se mit á trembler».
333
Ex T9, 2-20, 2
N EOFITI
20 La Gloire de la Shekinah de Yahvé se révéla (‘) sur la montagne du
Sinai, sur le sommet de la montagne. La Parole de Yahvé appela
Moise depuis la montagne et Moise monta.
21 Puis Yahvé (2) dit á Moise: «Descends, donne cet avertissement au
peuple, qu’ils ne se pressent pas devant Yahvé pour voir; car il en
tomberait un grand nombre (3).
22 De plus, les prétres qui se tiennent O1) en Service devant Yahvé, qu’ils
soient purifiés pour que la colére de (devant) Yahvé ne soit O point
contre eux.»
23 (Moise dit á Yahvé) (*): «Le peuple ne peut monter sur la montagne
du Sinai, car toi. tu nous as donné cet avertissement, en disant: Déli-
mite la montagne et déclare-la sacrée.»
24 Alors Yahvé lui dit: «Va, redescends. Puis tu remonteras, toi et Aaron
avec toi. Mais que les prétres et le peuple ne se pressent point pour
monter devant Yahvé, pour que la colére ne soit point contre eux.»
25 Moise redescendit de la montagne vers le peuple. II leur dit: «Appro-
chez-vous! Recevez les dix commandements (7)!»
CHAPITRE XX
1 Et Yahvé (2) prononga tous ces sublimes commandements (8), disant:
2 Premier commandement qui (9) sortit de la bouche du Saint Sg-Que son
nom soit béni! — : (c’était) comme des étincelles et des éclairs et des
lampes (de feu)(10); une lampe de feu á sa droite et une lampe de feu
á sa gauche, volant et s’élevant dans l’air, puis revenant. Et tout Israel
le voyait et avait peur. II revenait et allait se graver sur les deux tables
de l’alliance et il disait: «Mon peuple, enfants...» II revenait et tournait
autour des campements d’Israél et, en retournant, il se gravait sur les
(*) M: «et la Parole de Yahvé se révéla».
(2) M: «la Parole de Yahvé».
(3) Lilt: «des foules nombreuses». Mais ce mot, dérivé du grec ochlos, s’emploie
fréqucmmcnt dans le sens du singulier «peuple». L’expression «foules nombreuses»
est tres fréquente dans Mati , Luc et Actes.
(4) M: «qui s’approchent».
(6) M: «(ne) s’enflamme».
(*) Manque dans le texte.
(7) Liti: «les dix paroles».
(*) Lilt: «toute Pexcellence de ces paroles».
(9) I: «lorsqu’il sortit».
(,0) Mot mal transcrit par le copiste.
334
NEOFITI ¡
Ex 20, 3-i
tables de l’alliance tandis que tous Israel le voyait. Alors (') il criait et
disait: «Mon peuple, enfants dTsraél, je suis Yahvé, votre Dieu, qui
vous ai rachetés et fait sortir, libérés, du pays d’Égypte, de la maison
de servitude.»
3 Le deuxiéme commandement, lorsqu’il sortait de la bouche du Saint
Que son nom soit béni! — était comme des étincelles et comme des
éclairs et comme des lampes de feu, une lampe de feu á sa droite et une
lampe de feu á sa gauche, volant et s’élevant dans l’air du ciel, puis
revenant. Et tout Israel le voyait et avait peur. II revenait et allait se
graver sur les deux tables de Talliance et il disait: «Mon peuple, en¬
fants...» II revenait et tournait autour des campements d’Israél et, en
retournant, il se gravait sur les tables de l’alliance, tandis que tout
Israel le voyait. Et il criait ainsi, en disant: «Mon peuple, enfants
d’Israél, tu n’auras point d’autre Dieu en dehors de moi!»
4 Vous ne ferez (ni idole, ni figure) (2) ni aucune image de ce qu’il y a
dans les cieux, en haut, ni de ce qu’il y a sur la terre, en bas, ni de ce
qu’il y a dans les eaux sous la terre, en dessous.
5 Tu ne te prosterneras point devant eux et tu ne rendras point de cuite
devant eux, car je suis Yahvé, votre Dieu, un Dieu jaloux et vengeur
qui, avec jalousie, tire vengeance des méchants sur les fils rebelles, sur
la troisiéme et la quatriéme génération de ceux qui me haíssent. Quand
les enfants sont consommés dans le péché aprés leurs peres, je les
appelle mes ennemis.
6 (3) Cependant je conserve clémence et bonté pour des milliers de
générations pour mes amis les justes et pour ceux qui gardent les
commandements (4).
7 Mon peuple, enfants dTsraél! Que nul parmi vous ne prenne le nom
de Yahvé, son Dieu, en vain, parce que Yahvé, au jour du grand
jugement (5), ne laissera pas impuni celui qui aurait pris en vain le nom
de Yahvé, son Dieu (tí).
8 (7) Mon peuple, enfants dTsraél! Souvenez-vous du jour du sabbat
pour le sanctifier!
(J) MI: «et il criait ainsi et disait... Et tout Israel le voyait tandis qu'il criait
et disait: Mon peuple, enfants dTsraél!»
M 2: «et il criait ainsi et disait... et tout Israel le voyait».
(2) Gratté par la censure.
(3) Dans le texte, il n'y a aucune séparation entre ce verset et le suivant.
(4) M: «les commandements de la Loi».
(5) M: «Qu’aucun d’entre vous ne jure faussement par le nom de la Parole de
Yahvé, votre Dieu; car Yahvé ne laissera pas impuni le pécheur au jour du jugement».
(K) M: «(celui) qui jure faussement par son nom».
( ) M: «Quatriéme commandement».
335
Ex 20, 9-15
N EO F I T I
9 (*) Durant six jours vous travaillerez (et) vous ferez tous vos tra-
vaux (2);
10 0) mais le septiéme jour est sabbat et repos devant Yahvé, votre Dieu;
vous ne ferez aucune espéce de travail, ni vous, ni vos fíls, ni vos filies,
ni vos serviteurs, ni vos servantes, ni votre bétail, ni les étrangers qui
se trouvent dans vos villes.
1 1 (*) Car en six jours Yahvé créa (:i) les cieux et la terre, les mers et tout
ce qui s’y trouve et il y eut (*) sabbat et repos devant Lui le septiéme
jour. Cest pourquoi Yahvé (5) bénit le septiéme jour et le déclara
saint.
12 Mon peuple, enfants d’Israél! Que chacun soit soucieux de la gloire de
son pére et de la gloire de sa mére, pour que se multiplient vos jours
sur la terre que Yahvé, votre Dieu, vous donne.
13 Mon peuple, enfants d'Israél! Ne soyez point des meurtriers ni com-
pagnons ni cómplices des meurtriers et que Ton ne voie point dans les
assemblées d’Israél de bande d’assassins (6); pour que vos fils (qui) se
léveront aprés vous(7) n’apprennent pas á étre eux aussi une bande
d’assassins (H); car c’est á cause des fautes des assassins que l'épée sort
sur le monde (!>).
14 Mon peuple, enfants d’Israél! Ne soyez point des adultéres ni compa-
gnons ni cómplices des adultéres et que Ton ne voie point dans les
asscmbiées d’Israél une gent adultére (10), pour que vos fils (qui) se
léveront aprés vous (7) n’apprennent pas á étre eux aussi une gent
adultére(11); car c’est á cause des fautes de l’adultére que la peste vient
sur le monde(12).
15 Mon peuple, enfants d’Israél! Ne soyez point des voleurs ni compa-
gnons ni cómplices des voleurs et que l’on ne voie point dans les assem¬
blées d’Israél de bande de voleurs (1;J), pour que vos fils (qui) se léve-
(1) Dans le texte, il n’y a aucune séparation entre ce verset et le suivant.
(2) I: «travail».
fJ) M: +«et la Parole de Yahvé acheva».
(4) M: «et il se reposa le (septiéme) jour».
(s) M: «c’est pourquoi la Parole de Yahvé bénit».
(6) M: «des fils d’Israél assassins afín que n’(apprennent) pas».
(7) M: «leurs fils aprés eux».
(8) M: «eux aussi assassins».
C) M: «(la mort) vient sur le monde».
(10) M: «(assemblées) des enfants d’Israél des adultéres».
(") M: «eux aussi adultéres».
(,4) M: «la mort est venue sur le monde».
f3) M: «...des enfants d’Israél de voleurs pour que ne ... pas».
336
NEOFITI I
Ex 20, 16-21
ront aprés vous (l) n’apprennent pas á étre eux aussi une bande de
voleurs (2); car c’est á cause des fautes des voleurs que la famine vient
sur le monde.
16 Mon peuple, enfants d’Israél! Ne soyez point de faux témoins ni
compagnons ni cómplices de faux témoins et que Ton ne voie point
dans les assemblées d’Israél des gens qui portent de faux témoignages,
pour que vos fils (qui) se léveront aprés vous (J) n’apprennent pas á
étre eux aussi des gens qui portent de faux témoignages (:l); car c’est á
cause des fautes des faux témoins que les bétes sauvages (4) privent de
leurs enfants les enfants des hommes.
17 Mon peuple, enfants d’Israél! Ne soyez point des convoiteurs ni com¬
pagnons ni cómplices des convoiteurs et que l’on ne voie point dans les
assemblées d’Israél de gens qui convoitent (5), pour que vos fíls (qui)
se léveront aprés vous (]) n’apprennent pas á étre eux aussi des gens
qui convoitent. Que nul parmi vous ne convoite la maison de son
compagnon, ni la femme de son compagnon, ni son serviteur ni sa
servante, ni son boeuf ni son áne ni rien de ce qui appartient á ton
compagnon; car c’est á cause des fautes des convoiteurs que les empi¬
res se jettent sur les enfants des hommes (6).»
18 Tout le peuple voyait les tonnerres et les lampes (de feu) et le son de
la come et la montagne fumante. Ce que voyant, le peuple fut effrayé
et il se tenait á distance.
19 lis dirent á Moise: «Parle avec nous, toi, et nous écouterons. Mais
qu’on ne nous parle (7) plus de devant Yahvé (8) pour que nous ne
mourions point!»
20 Et Moise dit au peuple: «Ne craignez point; car c’est pour vous éprou-
ver que la Gloire de la Shekinah de Yahvé vous est apparue et pour
que la crainte de Yahvé soit sur votre face et que vous ne péchiez
point (9).»
21 Le peuple se tenait á distance, tandis que Moise s’approchait de la
nuée ou demeurait la Gloire de la Shekinah de Yahvé.
(')
M:
<2)
M:
n
M:
o
M:
o
M:
o
M:
(7)
M:
o
M:
o
M:
á pécher».
«leurs fíls aprés eux».
«eux aussi voleurs».
«eux aussi faux témoins».
«les nuages s’élévent et la pluie ne descend pas».
«(assemblées) des enfants d’Israél de gens qui convoitent».
+ «et l’exil vient sur le monde».
«qu’il (ne) parle (pas)».
«la Parole de Yahvé».
«constamment dans (votre) bouche pour que vous ne soyez point induits
27 ÉXODO
337
Ex 20, 22-21, 6
N EOFITI I
22 Yahvé (*) dit á Moise: «Tu parleras ainsi aux enfants (2) d’Israél: Vous
avez vu que des cieux j’ai parlé avec vous.
23 Vous ne ferez pas devant moi des idoles d’argent et vous ne vous ferez
point des idoles d’or.
24 Vous batirez pour mon nom un autel fixé sur la terre et vous y offrirez
vos holocaustes et vos saints sacrifices, votre petit et votre gros bétail;
en tout lieu oü vous rappellerez mon nom dans la priére (3), je me
révélerai á vous par (ma) Parole et je vous bénirai (4).
25 Que si vous construisez pour mon nom un autel en pierres, vous ne les
ferez point taillées; car si tu faisais passer sur elle le fer dont on
fabrique l’épée, tu les profanerais (5).
26 Quant á vous, prétres, fils d’Aaron, qui vous tenez pour accomplir le
Service sur mon autel, vous ne monterez pas par des degrés (*) sur mon
autel, pour que sur lui ne soit point découverte ta nudité (7).»
CHAPITRE XXI
1 «Voici les lois que tu exposeras devant eux:
2 Quand tu achéteras un esclave hébreu, il servirá six ans devant toi (H)
et, la septiéme année, tu le renverras libre, gratuitement.
3 S’ilest entré seul, il sortira seul; s’ilétait marié, sa femme sortira avec lui.
4 Si son maitre lui a donné une femme et qu’elle lui a enfanté des fils ou
des filies, la femme et ses enfants seront á son maitre, et lui sortira seul.
5 Mais si resclave déclare nettement: «Taime mon maitre, ma femme et
mes enfants, je ne sortirai pas en liberté»,
6 son maitre le conduira vers les juges et le fera approcher de la porte
ou des montants (9); puis son maitre lui percera l’oreille avec un
poingon et il sera son esclave, en servitude pour toujours(10).
(') M: «la Parole de Yahvé».
(2) I: «au peuple».
(3) M: «(en tout) lieu oü tu te tiendras pour prier en mon nom».
(4) M: «(nom) saint, sa Parole vous apparaitra et vous bénira». Suite de (3).
0) MI: «de pierre taillée; car c’est avec le fer qu’on fait l’épée; si tu faisais
passer sur elle le fer, tu la profanerais».
M 2: «avec lui (le fer) se sont faites les guerres de mort en tout (?). Aie soin
de ne point dégainer ton épée sur lui pour ne point le profaner.»
(6) M: «Faites un pont (ou: un plan incliné; Ps-Jon: un pont) (pour accéder) á
l’autel et ne montez point directement á la verticale».
(7) M: «pour que ta nudité ne se découvre pas».
(8) M: «(six ans) de jours il servirá chez toi».
(9) M: «de la porte du tribunal (beth din) ou d’un des montants».
('“) M: «et son maitre lui percera Poreille droite avec un poignard et il le servirá
jusqu’á l’année du jubilé».
338
NEOFITI I
Ex 21, 7-18
7 Quand un homme vendrá sa filie comme servante, elle ne sortira pas
selon les lois (en usage pour) des esclaves (').
8 Si elle déplait aux yeux (2) de son maitre qui ne Pa point choisie (pour
femme) et qu’il la laisse racheter (3), il ne sera pas autorisé á la vendre
á un gentil puisqu’il a cédé son autorité sur elle.
9 S’il la destine á son fils, il agira avec elle suivant le droit des filies (4).
10 S’il prenait une autre C) pour lui, il ne lui refuserait (á la premiére) ni
sa nourriture ni ses vétements (6) ni d’avoir avec elle des relations
conjugales (7).
1 1 S’il ne fait point pour elle ces trois choses (8), il la fera sortir en liberté
gratuitement, sans argent (9).
12 Quiconque frappe un homme et celui-ci meurt, sera mis á mort sans
rémission.
13 (Pour) celui qui ne l’aura pas recherché (10) et dont la faute s’est pro-
duite (par le vouloir) de (devant) Yahvé qui Pa fait venir en ses mains,
je vous fixerai un endroit, une ville de refuge, oü il pourra se réfugier.
14 Si un homme (trame)(“) contre un autre pour le tuer par embúche,
méme s’il s’agit du grand prétre qui se tient au Service de mon autel,
vous le prendrez de lá et le mettrez á mort.
15 Celui qui frappe(12) son pére ou sa mere sera mis á mort sans rémis¬
sion.
16 Celui qui ravit un homme, qu’il l’ait déjá vendu ou qu’il se trouve
encore en sa main, sera mis á mort sans rémission.
17 (Celui qui maudit son pére ou sa mére sera mis á mort sans rémis-
sion)(13).
18 Quand des hommes se querellent(14) et que l’un frappe l’autre avec une
pierre ou avec le poing, sans qu’il en meure, mais qu’il le jette au lit,
blessé;
(*) Autrement dit, elle ne sera pas libre au bout de sept ans.
(2) I: «aux yeux de». N dit liti: «á la face de».
(3) Ps-Jon: «et que son pére la rachéte».
M: «qu’il n’a point choisie, qu’il la laisse racheter».
(4) M: «des filies d’Israél».
(5) M: «et s’(il prenait une autre) femme».
(fi) M: «sa nourriture, ses ornements, ses vétements».
f) Lili: «son entrée et sa sortie vers elle».
(8) i. e. (selon Ps-Jon) se la réserver, la destiner á son fils ou la faire racheter.
(9) L’argent du rachat. M: «il (la) libérera gratuitement, sans (argent)».
(10) M: «cherché á le frapper».
(11) Manque dans le texte.
(,2) M: «(ceux qui) frappent {ou: «celui qui frappe»).
(13) Omis dans le texte par homoioteleuton.
(14) M: «se battent».
339
Ex 21, 19-31
N EOFITI I
19 s’il se léve et marche dehors avec son báton, celui qui l’a frappé (*) sera
innocenté; seulement il devra donner le salaire (pour le temps) de son
inactivité et le salaire du médecin qui l’a soigné (2).
20 Quand un homme frappe avec un báton son esclave ou sa servante et
qu’ils meurent sous ses mains, on tirera vengeance (3) de lui.
21 Mais s’il survit un jour ou deux (4), on ne tirera pas vengeance de lui,
car c’est une acquisition de (son) argent (5).
22 Quand des hommes se battent et piétinent une femme enceinte, qu'elle
avorte (H) sans qu’il y ait d’accident (7), il sera frappé d’une amende
selon ce que lui imposera le mari et il paiera d’accord (8) avec les juges.
23 Mais s’il y a accident (7), il donnera une vie en compensation d’une
vie.
24 Oeil pour oeil, dent pour dent, main pour main, pied pour pied,
25 Brülure pour brülure, blessure pour blessure, cicatrice pour cicatrice.
26 Quand un homme frappe l’oeil de son serviteur ou l’oeil de sa servante
et qu’il le détruise, il le renverra en liberté, pour son oeil (9).
27 S’il fait tomber une dent de son serviteur ou une dent de sa servante,
il les renverra en liberté, pour leur dent.
28 Quand un taureau encorné un homme ou une femme et que mort
s’ensuive, le taureau sera lapidé sans rémission; on ne mangera pas sa
chair, mais le propriétaire du taureau sera innocent.
29 Mais si le taureau frappait de la corne depuis un certain temps et que,
düment avisés, ses maitres ne l’ont pas gardé et qu’un homme ou une
femme ait été tué(l"), le taureau sera lapidé; son maitre également sera
mis á mort(u).
30 Que si une pénalité en argent lui était imposée, il (la) donnera comme
rachat de sa vie, tout ce qu’on lui imposera.
31 Si(12) un fils des Israélites est encorné ou(13) une filie des Israélites, on
procédera á son sujet de cette méme fagon.
(') M: «sa carine, celui qui 1’a frappé sera innocenté».
(2) M: «qui (le) soigna».
(*) M: «il sera frappé d’une peine».
(4) M: «mais aprés un ou deux jours».
(6) M: «car il lui est asservi, á lui, á son fils et au fils de son fils».
(*) M: «(une femme enceinte) cananéenne et qu’elle avorte».
O Ps-Jon: «mort».
(*) M: «(selon) la parole des juges».
(9) M: «á la place de son oeil».
(,0) I: «et qu’il tue».
(") I: «mourra».
(,2) M: «si un fils» (var. graphique).
(,3) M: «et si».
340
NEOFITI
Ex 21, 32-22, 3
32 Si le taureau encorné un serviteur ou une servante, on donnera trente
sicles d’argent á son maítre et le taureau sera lapidé.
33 Quand un homme ouvre une citerne ou quand un homme creuse une
citerne et qu’il ne la couvre point, si un boeuf ou un áne y tombe,
34 le propriétaire de la citerne (le) paiera, il rendra de l’argent á ses
maitres (]) et (la jouissance de) la béte morte lui reviendra (2).
35 Quand le taureau de quelqu’un encorné le taureau d’un autre et que
celui-ci meurt, ils vendront le taureau vivant et en partageront le prix;
ils partageront également la jouissance de la béte morte.
36 Mais si Ton apprend que le taureau frappait de la come depuis un
certain temps et que son maitre (3) ne l’a point gardé, il paiera sans
rémission taureau pour taureau et la jouissance de la béte morte lui
reviendra.
37 Quand on volé un boeuf ou un mouton, qu’on le tue ou qu’on le
vende, on paiera cinq boeufs pour le boeuf et quatre (tétes de) petit
bétail pour le mouton.
CHAPITRE XXII
1 «Si un voleur est trouvé en train de percer (un mur), qu’il est frappé et
meurt, il n’y a point pour lui (¡) de peché d’effusion de sang innocent.
2 Si le soleil (5) brillait sur lui, il y a pour lui péché d’effusion de sang
innocent; il indemnisera sans rémission. Que s’il n’a pas de quoi (le
faire), il sera vendu pour son larcin.
3 Si Ton retrouve en vie entre ses mains (6) ce qui a été dérobé, le boeuf,
l’áne ou le mouton, il restituera le double.
(') Aux propriétaires de la béte.
(2) M: «et la peau de la béte morte lui reviendra».
(3) M: «ses maitres (ne l’)ont (pas) gardé».
O Pour celui qui a frappé.
(5) Ps-Jon: «S’il est clair comme le soleil que (le voleur) n’est pas entré pour
tuer quelqu'un et qu’il le tue, le péché d’effusion de sang innocent (pése) sur lui, et si
(le voleur) se sauve de ses mains, il indemnisera sans rémission. Que s’il n’a pas de
quoi payer, on le vendrá en compensation de son vol jusqu’á l’année de la rémission».
(tt) M: «si Ton trouve avec lui».
341
Ex 22, 4-11
NEOFITI I
4 Quand un homme met le feu (*) á un champ (2) ou á une vigne et qu’il
laisse se propager l’incendie et (ainsi) fait consumer par le feu le champ
d’un autre (:}), il indemnisera du meilleur de son champ et du meilleur
de (sa) vigne.
5 Quand un feu se développe et rencontre des épines (4) et qu’il dévore
des meules, des moissons sur pied ou le champ, celui qui a provoqué
1’incendie indemnisera intégralement.
6 Si quelqu’un donne á un autre de l’argent ou des objets á garder et
qu’on les dérobe de la maison de cet homme, si le voleur est retrouvé,
il paiera le double.
7 Si le voleur n’est pas retrouvé, le maitre de la maison se rendra prés
des juges (pour jurer) qu’il n'a pas porté la main sur le bien (°) de son
compagnon.
8 Dans toute affaire délictueuse (ti), touchant boeuf, áne, mouton, véte-
ment ou quelque objet perdu dont on dit: «C’est bien lui!», l’affaire des
deux parties sera portée devant les juges: celui que les juges auront
déclaré coupable paiera le double á son compagnon.
9 Quand un homme donne á son prochain un áne, un boeuf, un mouton
ou une béte quelconque á garder, qu’elle meurt, qu’elle se fracture (un
membre) ou qu’elle est enlevée sans que personne ne le voie,
10 qu’il y ait entre les deux le serment de Yahvé (7) (á savoir) qu’il n’a
pas porté la main sur le bien (8) de son compagnon; son maitre (9)
acceptera (le serment) et il n’aura pas á payer.
1 1 Mais si cela lui a été volé, il indemnisera son propriétaire(10).
(‘) MI: «transgresse, pénétre dans» i.e. «ne tient pas compte du droit d'autrui
(J. L. Teicher) par rapport á un champ». Vulg: laeserit. Méme verbe dans Ps-Jon .
Dans le ms A de MdW II, on lit: yebaqqer — «visite» (P. Kahle), «nettoie (par le feu)»
(G. Schelbert). Mais il s’agit probablement du méme verbe pqr, avec la confusión
b/p que Ton trouve dans le Talmud de Jérusalem et, en général, en araméen galiléen.
M 2: «incendie»: ylpy = ylby de (de Ihb); le méme verbe, avec le sens de
brúler , se trouve dans Ps-Jon á Lev 6, 5 («et le prétre brülera -wylpy — du bois sur
l’autel»). Cf M. Kasher, Torah Shelemah, vol 18 (1958), 182-185. On pourrait aussi
songer á une métathése pour yply (ramasser), car ce verbe traduit b'r dans Onqelos,
Deut 26. 13. Cf Ex 23, 16.
(2) M: «un champ».
(;‘) M: «dans le champ d’un autre le meilleur de l’autre».
(4) M: «ronces».
(5) M: «qu’il n'a pas touché au travail».
(M) M: «(en toute) affaire de culpabilité touchant».
(:) M: «le serment de Yahvé soit entre les deux».
(N) M: «le travail».
f) M: «ses maitres (accepteront) de lui».
(I0) M: «(volé) d’auprés de lui, il indemnisera ses propriétaires».
342
NEOFITI I
Ex 22, 12-24
12 Si la béte a été mise en piéces, des témoins (r)apporteront ('); il ne
paiera point la béte mise á mort (2).
13 Quand un homme emprunte (une béte) á son compagnon, qu’elle se
fracture (un membre) ou qu’elle meurt, si son maitre n’est pas avec
elle, il devra (la) payer (3).
14 Si son maitre était avec elle, il ne paiera point. Si elle était louée, il se
contentera du prix de la location (4).
15 Si un homme viole une vierge qui n’est pas fiancée et couche avec elle,
il la dotera pour en faire sa femme.
16 Si son pére refuse de la lui donner, il versera une somme d’argent selon
la loi de dotation des vierges (5).
17 Mon peuple, enfants d’Israél! Vous ne laisserez en vie aucun sorcier ni
aucune sorciére.
18 Quiconque couche avec une béte sera mis á mort.
19 Celui qui sacrifie devant d’autres dieux, hormis (6) Yahvé seul, sera
exterminé.
20 Vous ne maltraiterez point les immigrants et vous ne les opprimerez
pas (7), car vous avez été des résidents (8) dans le pays d’Égypte.
21 Mon peuple, enfants d’Israél! Vous ne ferez souffrir aucune veuve ni
aucun orphelin.
22 Si tu les fais souffrir et qu’ils crient devant moi contre toi, j’entendrai
la voix de leur priére, car je suis clément (9) et miséricordieux.
23 (Ne le faites point) pour que ma colére ne s’enflamme pas et que je ne
vous mette á mort(M‘) par l’épée; pour que vos femmes ne deviennent
point veuves et vos enfants orphelins.
24 Si tu prétes de l’argent á mon peuple, au pauvre qui se trouve avec toi,
(') M: «(et si) elle a été tuée, il lui apportera des membres de la béte comme
témoins».
(2) M: «il le conduira jusqu’au corps de la béte déchiquetée et il ne paiera point».
(3) Au propriétaire.
O MI: «recevra le prix de sa location».
M 2: «apportera (?) toutes les pertes de sa location».
M 3: «le prix de sa location ira avec les pertes».
(5) M: «l’argent (la quantité) de deux cents (zuzin) sera payé comme le mohar
des vierges».
(6) M: «...toute espéce d’idoles sera exterminé. Hormis...».
(7) M: «vous ne les opprimerez point et vous ne les ferez point souffrir».
(8) M: «immigrants».
(9) M: «s’ils crient devant moi (lite lui) j’entendrai la voix de la priére; car
(je suis) un Dieu clément».
(Iü) M: «extermine».
343
Ex 22, 25-23, 2
NEOFITI I
tu ne seras pas pour lui comme un créancier pressant et tu ne lui
imposeras ni intéréts ni taux usuraires (l).
25 Si tu prends en gage le vétement de ton compagnon, tu le lui rendras
avant le coucher du soleil,
26 car c’est lá sa seule couverture, la (seule) loque pour couvrir sa chair.
Avec quoi dormirait-il (2)? Que s’il crie devant moi contre toi, j'enten-
drai la voix de sa priére, car je suis clément (3) et miséricordieux.
27 Mon peuple, enfants d’Israél! Ne méprisez pas vos juges et ne maudis-
sez point le chef de votre peuple.
28 Ne tardez pas pour collecter votre dime et votre offrande (4). Les
premiers-nés males d’entre vos fils, vous les consacrerez (¿) á mon
nom.
29 Ainsi ferez-vous pour votre gros bétail et pour votre petit bétail: sept
jours il sera élevé auprés de la mere et, le huitiéme jour (*), on le
séparera pour mon nom.
30 Vous serez un peuple consacré pour mon nom; vous ne mangerez point
la chair (d’une béte) déchirée par une béte sauvage, de ce qui est tué
dans la campagne; vous la jetterez aux chiens ou bien vous la jetterez
á Tétranger paien (7) qui est comparable aux chiens (8).
CHAPITRE XXIII
1 «Vous n’accepterez point de faux témoins. N’associe point ta main avec
le pécheur (9) en lui servant de faux témoin.
2 Mon peuple, enfants d’Israél! Vous n’irez point aprés le grand nombre
pour mal faire, mais au contraire pour faire le bien. Que nul d’entre
(‘) M: «(si) vous prétez á son (mon?) peuple, aux indigents qui se trouvent dans
votre peuple, ne soyez pas pour vous créancier pressant et ne leur imposez ni intérét
ni usure».
(2) M: «avec quoi tiendrait-il?»
(3) M: «(et s’)il crie devant lui, j’entendrai la voix de sa priére, car je suis un
Dieu clément».
(4) Dema' ou terumah.
(s) M: «vous séparerez».
(6) M: «et á partir du huitiéme jour».
(7) Liít ; «fils des nations, gentil».
(M) M: «...par une béte sauvage, jetée dans la campagne, vous ne mangerez pas;
vous la donnerez au gentil.» L’identification chiens / gentils est ici plus complete
que dans N, 1 10, 440.
(H) M: «Mon peuple, enfants d’Israél! Nul d’entre vous ne prétera un faux ser-
ment au nom de la Parole de Yahvé, votre Dieu/Et vous ne mettrez point vos mains
avec le pécheur».
344
N EOFITI 1
Ex 23, 3-9
vous ne soit empéché d'apporter en jugement des arguments favorables
á son prochain (et ne) dites (point) dans vos coeurs: «La justice (r) suit
le nombre (2).» Tu n'iras point (3) aprés le grand nombre pour faire le
mal. Que Ton ne t’empeche 0) point, dans le jugement, de dire ce que
tu as dans le coeur au sujet de ton prochain pour que tu n’erres pas en
disant: «La justice parfaite suit le nombre.»
3 Mon peuple, enfants dTsraél! Tu ne favoriseras pas dans le jugement
le pauvre qui s’est rendu coupable, car il ne doit pas y avoir acception
de personnes dans le jugement.
4 Quand tu rencontreras le boeuf ou Tañe de ton ennemi égarés, tu le lui
raméneras.
5 Quand tu verras 1’áne de ton ennemi couché sous sa charge, te retien-
dras-tu de (le) détacher avec lui? Tu laisseras de cote tout ce qu’il y a
dans ton coeur contre ton compagnon (5), tu (le) détacheras et (le)
rechargeras avec lui.
6 Tu ne fausseras pas le jugement du pauvre dans son jugement (6).
7 Tenez-vous éloignés des paroles mensongéres; ne mettez pas á mort
quiconque a été reconnu innocent (7) en jugement, car les coupa-
bles (8) ne seront pas déclarés innocents devant moi.
8 Vous iraccepterez pas de présent (9), car le présent aveugle les yeux de
ceux qui le prennent et emporte (10) les paroles du jugement juste (n),
dans le jugement (12).
9 Vous n’opprimerez point l’immigrant; car, vous, vous connaissez l’áme
de rimmigrant(13), puisque vous avez été des immigrants dans le pays
d’Égypte.
(') M est identique á N, sauf pour la finale: «la justice penche du cóté du nombre».
(2) M: «(aprés la majorité, le jugement) bon».
(3) Autre paraphrase du méme verset.
(4) M: «et ne soyez point s;iisis». 11 est malaisé de voir ou s’insére exactement
cette variante.
(5) M: «ce qu’il y a dans ton coeur contre lui».
(6) M: «Mon peuple, enfants d’Israél! Ne fausscz pas la procédure du jugement
du pauvre á Pheure de son jugement».
(7) M: «(ne tuez pas) Pinnocent et le juste (droit) dans».
(8) M: «(car) Yahvé ne justifie point le coupable á Pheure du jugement».
(9) M: «et le présent en argent (mamón), tu ne le prendras pas».
(10) Ou bien : «fait vaciller, ébranle».
(n) Ou bien: «du juge innocent».
(12) M: «les sages dans leurs jugements et confond et corrompí les paroles des
innocents á Pheure de leurs jugements».
(13) M: «vous connaissez l’amertume de Parné de Pimmigrant».
I: «vous, vous connaissez Páme de Pimmigrant».
345
Ex 23, 10-18
N EOFITI I
10 Six années durant (1), vous ensemencerez votre terre et vous en récol-
terez le produit.
1 1 Mais, la septiéme année, vous lui donnerez reláche et la déclarerez
libre (2) et (3) les pauvres de ton peuple (J) (en) mangeront et les bétes
sauvages mangeront ce qui reste. Vous ferez de méme pour vos vignes
et pour vos oliviers.
12 Six jours durant, vous ferez votre travail (5) et, le septiéme jour, vous
vous reposerez, pour que se repose ton boeuf (ri) et ton áne et prenne
du repos le fils de ton esclave (7) juive ainsi que l’immigrant.
13 Vous serez attentifs (K) á tout ce queje vous ai dit. Vous ne rappellerez
point le nom d’autres dieux et qu'on ne Tentende point sur vos bou-
ches.
14 Trois fois Tan, vous célébrerez une féte devant moi (9).
15 Vous observerez la féte des Azymes. Durant sept jours, vous mangerez
des azymes, comme je vous Tai prescrit, á l’époque du mois d'abib, car
en lui vous étes sortis, libérés, d’Égypte. Et que vous ne soyez point
vus devant moi les mains vides (lü).
16 Puis la féte de la Moisson(n) des prémices du travail de vos mains, de
ce que vous jetez et semez(12) dans les champs. Et la féte de la Récol-
te(13), á l’issue de l’année(11), quand vous récoltez des champs le travail
de vos mains(15).
17 Trois fois chaqué année, tous vos males comparaitront(IH) pour de-
mander instruction devant le Seigneur de tous les siécles, Yahvé.
18 Vous ne(17) sacrifierez point le sang de mon saint sacrifice avec du pain
(') M: + «(annees) de jours».
(2) i.e. á la disposition de tous.
(3) = pour que.
(4) M: «vous la donnerez á manger aux indigents qui se trouvent parmi votre
peuple».
(5) Lili: «ton travail».
(6) M: «(pour que) se reposent vos boeufs».
(7) M: «de vos servantes».
(8) M: «vous garderez».
(y) M: «chaqué année vous célébrerez une féte devant moi».
(,n) M: «...d’Égypte. Mon peuple, enfants d’Israél, vous n’étes pas autorisés
( = il ne vous est point permis) á comparaitre devant votre Dieu, (les mains) vides de
tout précepte».
(") Celle des Semaines ou Shabu'ót.
()2) M: «de votre récolte que vous avez semée vers (=sur) les champs».
(,3) La féte des Tabernacles ou Sukkót.
(14) De septembre á octobre.
(,5) M: «votre récolte que vous avez semée».
(,6) M: «comparaitra».
(I7) M: «Mon peuple, enfants dTsraél!»
346
NEOFITI I
Ex 23, 19-25
fermenté et la graisse de ma féte ne passera pas la nuit jusqu’au
matin (j).
19 Vous apporterez la primeur des prémices des fruits de votre récolte au
Temple de Yahvé, votre Dieu. Mon peuple, enfants d’Israél! Vous ne
ferez point cuire et vous ne mangerez point de la viande avec du lait
mélangés ensemble, pour que ma colére ne s’enflamme point contre
vous et que nous ne fassions cuire (2) vos céréales engerbées (3), grain
et paille mélangés ensemble.
20 Voici que, moi (4), j’envoie un Ange de miséricorde devant vous pour
vous garder (5) sur la terre ((i), pour vous introduire dans le lieu que
j’ai préparé.
21 Soyez attentifs (7) devant lui et écoutez sa voix. Ne vous rebellez
point (8) contre ses paroles, car mon saint nom sera prononcé sur lui
et il ne remettra ni ne pardonnera vos péchés, car mon saint nom sera
prononcé sur lui (9).
22 Que si vous écoutez la voix de ma(10) Parole et faites tout ce qu’elle
dirá, je hairai qui vous hait et j’opprimerai qui vous opprime.
23 Car mon Ange(L1) ira devant vous et vous introduira dans le pays des
Amorrhéens, Hittites, Perizziens, Cananéens, Hévéens et Jébuséens et
je les exterminerai.
24 Vous ne vous inclinerez point devant leurs idoles et vous ne rendrez
point un cuite devant elles (‘-). vous n’agirez point selon leurs oeuvres,
mais vous les détruirez(13) et vous briserez leurs stéles.
25 Mais vous rendrez un cuite devant Yahvé, votre Dieu; il bénira votre
pain(u) et votre eau et il éloignera d’entre vous les plaies funestes(15).
(J) M: «la chair que vous sacrifierez dans la premiére nuit de la féte de la Páque
depuis le soir jusqu’au matin».
O Ps-Jon: «je ne fasse cuire» (le pers du sg).
(3) Ms 110: «sur vos aires».
(4) M: «sa Parole».
(s) M: «pour garder».
(h) II faut sans doute lire: «en chemin».
(') M: «Preñez garde á vous».
(H) M: «la voix de sa Parole. Ne vous rebellez point».
(9) M: «le nom de ma Parole (sera prononcé) sur lui».
(10) «Ma», avec Sam et LXX; TM: «sa».
(") M: «ange de miséricorde».
(I2) M: «leur (rendrez un cuite)».
(,3) M: «détruirez» (autre verbe).
(") M: «vos aliments».
(,5) M: «vos eaux et j’éloignerai les plaies».
347
Ex 23, 26-24, 4
NEOFIT1 I
26 II n’y aura dans ton pays ni femme qui avorte ni femme stérile (*).
Vous accomplirez en paix le nombre de vos jours (2).
27 J’enverrai ma terreur (3) au-devant de vous et je jetterai la confusión
dans tous les peuples parmi lesquels tu vas entrer et je mettrai O
devant vous tous vos ennemis, la nuque brisée.
28 J’enverrai les frelons devant vous et ils chasseront devant vous les
Hévéens, les Cananéens et les Hittites.
29 Je ne les chasserai pas devant vous en une seule année, pour que le
pays ne reste pas désert (et) que les bétes sauvages ne se multiplient pas
contre vous.
30 C’est peu á peu que je les chasserai devant vous jusqu’á ce que vous
soyez nombreux et que vous possédiez le pays.
31 J’établirai vos frontiéres depuis la Mer des Roseaux jusqu’á la Mer des
Philistins et depuis le désert jusqu’au Grand Fleuve (5), car je livrerai
entre vos mains tous les habitants du pays et je les chasserai devant
vous.
32 Vous ne conclucrez point d’alliance avec eux ni avec leurs dieux.
33 lis ne demeureront pas dans votre pays, de peur qu’ils ne vous fassent
pécher contre moi, car vous rendriez un cuite á leurs dieux et ils
seraient pour vous une pierre d’achoppement.»
CHAPITRE XXIV
1 Puis á Moíse il dit: «Monte, demande instruction de (devant) Yahvé,
toi, Aaron, Nadab et Abihou ainsi que soixante-dix sages d’Israél. Et
vous prierez á distance,
2 tandis que Moíse s’approchera seul devant Yahvé. Mais eux ne s’ap-
procheront point et le peuple ne montera pas avec lui.»
3 Moíse vint et rapporta au peuple toutes les paroles de Yahvé et tous
les ordres (6). Tout le peuple répondit d’une seule voix et dit (7): «Nous
mettrons en pratique toutes les paroles qu’a dites Yahvé (8)!»
4 Moíse écrivit toutes les paroles de Yahvé; puis il se leva de bon matin
(‘) M: «dans votre pays».
(2) M: «je remplirai de bien vos jours».
(3) M: «la plaie de mon chátiment».
(4) M: «et j'anéantirai tous les peuples chez qui vous allez entrer et je placerai».
(5) M: «jusqu’au fleuve de l’Euphrate».
(6) M: «ses jugements».
(7) M: «ensemble, d’un coeur parfait, et dit».
O M: «la Parole de Yahvé».
348
N EOFIT J I
Ex 24, 5-11
et construisit un autel au bas de la montagne et douze stéles pour les
douze tribus des enfants d’Israél.
5 Puis il manda les jeunes gens des enfants d’Israél qui disposérent O
des holocaustes et offrirent des taureaux comme sacrifices saints de-
vant Yahvé.
6 Alors Moíse prit la moitié du sang et (la) mit dans le bassin et, Tautre
moitié du sang, il en aspergea (2) le dessus de Pautel.
7 Puis il prit le livre de l’Alliance et (le) lut aux oreilles (3) du peuple. lis
dirent: «Tout ce qu’a dit Yahvé nous le ferons et nous y obéirons (4).»
8 Alors Moíse prit le sang, en aspergea le peuple (5) et dit: «Voici le sang
de l’alliance que Yahvé a établie (fi) avec vous (sur) toutes ces paroles.»
9 Moíse monta avec Aaron, Nadab, Abihou et soixante-dix des sages
d’Israél,
10 et ils virent la Gloire (7) de la Shekinah de Yahvé et, sous l’escabeau
de ses pieds, comme un pavement de plaques de saphir et comme une
visión des cieux quand ceux-ci sont purs de nuages.
11 Et il n’étendit (8) point la main contre les jeunes gens (9) des enfants
d’Israél et ils virent la Gloire (,0) de la Shekinah de Yahvé et ils se
(') M: «et il envoya les premiers-nés des enfants d'Israél; car jusqu’á cette
heure le cuite était aux mains des premiers-nés, parce que la Tente de Réunion n’avait
pas encore été faite et que le sacerdoce n’avait pas encore été donné á Aaron; el ils
offrirent».
(2) M: «dans les bassins et, l’autre moitié du sang, il (en) aspergea».
(3) M: «aux oreilles de».
(4) M: «(tout ce) qu’a dit la Parole de Yahvé».
0) Noter que le Neofiti ne modifie point le texte hébreu mais qu’il le rend par:
«et il aspergea le peuple». Au contraire, Onqelos et Ps-Jon introduisent cette modifi-
cation: «Et il (le) versa sur l’autel pour faire I’expiation sur le peuple». La raison de
ce changement est que l’ancienne alliance du Sinai fut scellée par un sacrifice expia-
toire (celui de ce chap. 24), lequel, selon le Lévitique, ne comportait pas de commu-
nion á la victime. C’est seulement dans les sacrifices de communion (ou pacifiques)
qu’avait lieu une participation á la victime; c’est cette participation que veulent éviter
ici O et Ps-Jon , en introduisant ce changement dans leur traduction du v 8 (comme
N, O et Ps-Jon dans le v 11). La nouvelle alliance est scellée également par un sacri-
fice de communion qui est pourtant aussi un sacrifice expiatoire. Cf A. Diez Macho,
Notes á Marc 14, 22-24, dans la Sagrada Biblia , VI, Buenos Aires, 1966.
(6) M: «qu’a établie la Parole de Yahvé».
(7) M: «du Dieu d’Israél».
(K) Pour les tuer. Ils avaient en effet apergu la Gloire de Dieu que Ton ne pouvait
contempler, pensait-on, sans mourir.
O MI: «les notables».
M 2: «contre Nadab et Abihou, les beaux jeunes gens qui étaient constitués
(chefs) sur les enfants d'Israél».
(10) M: «du Dieu d’Israél».
349
Ex 24, 12-25, 4
NEOFITI I
réjouissaient (’) de leurs sacrifices qui avaient été acceptés, comme
s’ils (2) mangeaient et buvaient.
12 Yahvé dit á Moise: «Monte vers moi sur la montagne et tiens-toi lá et
je te donnerai les tables de pierre avec la Loi et Talliance (3) que j'ai
écrites afín de les instruiré.»
13 Moise se leva avec Josué, ses serviteurs (4), et Moise monta sur la
montagne sur laquelle était apparue la Gloire de la Shekinah de
Yahvé.
14 II dit aux sages: «Demeurez et attendez-moi ici (5) jusqu’á ce que nous
soyons retournés vers vous. Voici qu’Aaron et Hour (sont) avec vous;
quiconque aura une affaire litigieuse pour paroles ira vers eux.»
15 Alors Moise monta sur la montagne et la nuée couvrit la montagne.
16 La Gloire de la Shekinah de Yahvé demeura sur la montagne du Sinai
et la nuée la couvrit durant six jours. Le septiéme jour, il appela (6)
Moise (7) du milieu de la nuée.
17 L’aspect de la Gloire de la Shekinah de Yahvé (était) comme un feu
dévorant, un feu dévorant au sommet de la montagne, aux yeux O des
enfants d'Israél.
18 Moise pénétra done au milieu de la nuée et monta sur la montagne. Et
Moise fut sur la montagne quarante jours et quarante nuits.
CHAPITRE XXV
1 Yahvé (9) parla á Moise, en disant:
2 «Parle aux enfants d’Israél et qu’ils mettent de cóté des offrandes pour
mon nom; vous recevrez(lu) les offrandes de tout homme dont le coeur
donne volontairement.
3 Et voici foffrande que vous recevrez d’eux: or, argent et bronze;
4 pourpre violette, écarlate, pourpre teint cramoisi précieuse, lin et poil
de chévre;
(') M: «ils apparaissaient comme (mangeant et buvant)».
(2) O, Ps-Jon et N ajoutent le «comme si» pour éviter une «communion» dans
un sacrifice d’expiation.
(3) M: «et les commandements que j’ai écrits pour les leur annoncer».
(4) I: «son serviteur».
(5) M: «(tenez-)vous ici».
(6) M: 4- «le Verbe de Yahvé».
(7) M: «(appela) Moise le septiéme jour sur la montagne».
(8) M: «á la vue des».
C) M: «la Parole de Yahvé».
(l0) M: «vous prendrez».
350
NEOFITI I
Ex 25, 5-19
5 peaux de béliers teintes en rouge (') et peaux de sasgonin (2) et bois
d’acacia;
6 huile pour Péclairage, aromates pour l’huile de l’onction et pour Pen-
cens aromatique;
7 des pierres précieuses (3) et des pierres á sertir pour enchásser (4) dans
l’éphod et le pectoral.
8 lis construiront á mon nom un sanctuaire et je ferai demeurer (5) la
Gloire de ma Shekinah parmi eux.
9 (D’aprés) (6) tout ce que je ferai voir concernant la forme du taberna¬
cle et la forme de tous ses objets, c’est ainsi que vous (le) ferez.
10 lis feront done Parche (7) en bois d’acacia; la longueur sera de deux
coudées et demie et la largeur d’une coudée et demie et une coudée et
demie sera la mesure de sa hauteur.
11 Tu la recouvriras d’or pur; tu la recouvriras au-dedans et au-dehors et
tu lui feras une moulure d’or tout autour.
12 Tu fondras pour elle quatre anneaux d’or et tu les placeras sur-les
quatre angles, deux anneaux sur un cóté et deux anneaux de l’autre
cóté.
13 Tu feras des barres en bois d’acacia et tu les recouvriras d’or.
14 Tu introduiras les barres dans les anneaux sur les cotés (8) de Parche
pour transporter Parche avec elles.
15 Les barres resteront dans les anneaux de Parche; on ne les en enlé-
vera pas.
16 Tu placeras á Pintérieur de Parche le Témoignage que je te donnerai.
17 Tu feras un propitiatoire d’or pur: deux coudées et demie sa longueur
et une coudée et demie sa largeur.
18 Puis tu feras deux chérubins (9) en or; tu les feras d’or battu, des deux
cotés du propitiatoire.
19 Tu feras un chérubin á cette extrémité, de ce cóté-ci, et un autre
chérubin á cette extrémité, de ce cóté-lá. Vous ferez les chérubins
(du) (l °) propitiatoire sur ses deux extrémités.
(') «tannées».
(2) TM: de tahash , animal non identifié avec certitude.
(3) TM: shoham = onyx.
(4) M: «pour en incruster Téphod et le pectoral».
(5) = pour que je fasse demeurer.
(6) Manque dans le texte; donné par M.
(7) M: «une arche».
(8) M: «(sur) le cóté».
(w) M: «figures».
(10) = formant une seule piéce avec le propitiatoire.
351
Ex 25, 20-32
NEOF1TI I
20 Les chérubins étendront leurs ailes vers le haut, ombrageant de leurs
ailes le propitiatoire, leurs visages tournés Pun vers Pautre; les faces
des chérubins seront en direction du propitiatoire.
21 Tu placeras le propitiatoire sur Parche (par-dessus, et, á Pintérieur de
Parche) (l), tu placeras le Témoignage que je te donnerai.
22 C’est la que je donnerai á ma Parole rendez-vous avec toi et je parlerai
avec toi d’au-dessus du propitiatoire qui se trouve sur Parche du
Témoignage (2) entre les deux chérubins (pour te dire) tout ce queje te
prescrirai (3) concernant les enfants d’ Israel.
23 Puis tu feras une table en bois d’acacia: deux coudées sa longueur, une
coudée sa largeur et une coudée et demie la mesure de sa hauteur.
24 Tu la recouvriras d’or pur et tu lui feras une moulure d’or tout autour.
25 Tu lui feras tout autour un encadrement d’une palme (4) et tu feras une
moulure d’or á son encadrement, tout autour.
26 Tu lui feras quatre anneaux d’or et tu placeras les anneaux sur les
quatre angles des quatre pieds.
27 Les anneaux seront en face de Pencadrement comme emplacements (¿)
des barres pour transporter la table.
28 Tu feras les barres en bois d’acacia (et les recouvriras) (6) d’or, pour
transporter (7) avec elles la table.
29 Tu feras également ses plats et ses écuelles pour Pencens (8), ses gobe-
lets et ses tasses dont on aura á se servir (9). Tu les feras en or pur.
30 Tu placeras en ordre(10) sur la table devant Lui(J1) le pain de propo-
sition, en permanence.
31 Tu feras le candélabre d’or pur; le candélabre sera fait (d’or) martelé,
sa base et son füt; ses cálices, ses boutons(12) et ses fleurs en sortiront
(= feront corps avec lui).
32 Six branches sortiront de ses cótés, trois branches du candélabre d'un
cóté et trois branches du candélabre de l’autre coté.
(*) Omis dans le texte par homoioteleuton.
(¿) M: «d’entre les deux chérubins qui sont sur Farche du Témoignage».
(3) I: «je parlerai».
(l) M: «d’une palme» (autre mot).
(5) C'est-á-dire comme soutiens.
(6) Manque dans le texte.
(7) I: «pour porter».
(H) I: «et ses écuelles pour Fencens»; cf ' Arukh á ce verset.
(w) I: «(avec quoi) on fera Fonction».
(,ü) Litt: «et tu placeras sur la table devant Lui Farrangement du pain de propo-
sition, en permanence».
(") I: «devant moi».
C2) Litt: ses pommes, ses boules.
352
NEOFITI I
Ex 25, 33-26, 4
33 Trois cálices sculptés (]) sur un bras, bouton et fleur (2): ainsi pour les
six bras qui sortent du candélabre.
34 Et sur le candélabre O, quatre cálices sculptés, avec leurs boutons et
leurs fleurs.
35 Un bouton faisant corps avec lui sous chaqué paire de branches, et un
bouton faisant corps avec lui sous (l'autre) paire de branches (4);
(ainsi) pour les six branches qui sortent du candélabre.
36 Ses boutons et ses branches feront corps avec lui; le tout sera une seule
piéce martelée d’or pur.
37 Tu feras ses sept lampes et tu disposeras ses lampes pour éclairer
devant lui.
38 Ses mouchettes et ses plateaux, on les fera d’or pur.
39 On le fera d’un centenaire (5) d’or pur avec tous ces accessoires.
40 Regarde et fais (-les) suivant leur modéle que tu vois sur la montagne.
CHAPITRE XXVI
1 «Tu feras le tabernacle avec dix tentures de fin lin retors, de pourpre
violette, écarlate, pourpre teint cramoisi précieuse; tu les feras avec des
figures (6), oeuvre d’artiste.
2 Longueur d’une tenture: vingt-huit coudées pour chaqué tenture; et la
largcur: quatre coudées (7) pour chaqué tenture. Méme dimensión
pour toutes les tentures.
3 Cinq tentures seront jointes Tune á l’autre (et les cinq autres tentures
seront jointes aussi Tune á l’autre) (8).
4 Tu feras des ganses de pourpre violette á l’extrémité de la tenture
extérieure á Lendroit de la jonction et tu feras de méme á Textrémité de
la tenture extérieure pour le deuxiéme (9) point de jonction.
(') TM: «comme fleur d’amandier».
I: «gravés» (ou bien: «avec figures»; cf Onq).
(0 La phrase: «trois cálices... bouton et fleur», est répétée dans TM, O, Ps-Jon ,
mais non pas dans N, aussi bien ici qu’á 37, 19, comme dans la LXX.
(3) C’est-á-dire sur son füt.
(4) La phrase: «Un bouton... branches» est répétée ici, en 37, 21 (passage pa-
ralléle) et dans la LXX, seulement deux fois, tandis qu’elle se trouve trois fois dans
TM. O et Ps-Jon. Cf v 33.
(5) Cent mille sesterces, le poids correspondant á un kikkar ou talent. TM: «d’un
talent».
(6) Ou bien: «brodées». TM: «chérubins».
( ) Le texte, suivant l’hébreu littéralement, ajoute: «en coudées» {ou: «selon
la coudée ordinaire»).
(M) Manque dans N, mais non dans O et Ps-Jon.
f) M: «fautre».
28. -EXODO
353
Ex 26, 5-19
NEOFJTI I
5 Tu feras cinquante ganses pour une tenture et tu feras cinquante ganses
á l’extrémité de la tenture qui se trouve á l’autre point de jonction; les
ganses seront dirigées l’une vers l’autre.
6 Puis tu feras cinquante boucles d’or et tu attacheras les tentures Tune
á l’autre avec les boucles et la tente formera (*) un tout.
7 Puis tu feras des tentures en poils de chévre pour recouvrir le taberna¬
cle; tu feras les tentures au nombre de onze.
8 La longueur d’une tenture sera de trente coudées et la largeur de
quatre coudées; méme dimensión pour les onze tentures.
9 Tu joindras á part cinq tentures et á part six tentures. Tu doubleras la
sixiéme tenture sur le devant de la tente.
10 Puis tu feras cinquante ganses á l’extrémité d’une tenture extérieure au
point de jonction et tu feras cinquante ganses á l’extrémité de la
tenture á l’autre point de jonction.
1 1 Tu feras cinquante boucles de bronze et tu introduiras les boucles dans
les ganses; tu attacheras la tente et elle formera (') un tout.
12 Ce qui pend en trop des tentures de la tente, la moitié de la tenture qui
reste, retombera sur les extrémités de la tente, vers la mer (2).
13 Et la coudée qui reste sur la longueur des tentures (n) de la tente, de
part et d’autre, retombera sur les cótés du tabernacle, de part et d’au-
tre (4), pour le recouvrir.
14 Tu feras pour la tente une couverture (5) en peaux de béliers teintes en
rouge ((i) et, par-dessus, une couverture de peaux de sasgonin (7).
15 Puis tu feras, en bois d’acacia, les planches pour le tabernacle, dressées
debout.
16 La longueur de la planche sera de dix coudées et la largeur de chaqué
planche une coudée et demie.
17 Deux tenons pour chaqué planche s’ajustant l’un avec l’autre (H), c’est
ainsi que tu feras pour toutes les planches du tabernacle.
18 Tu feras done les planches pour le tabernacle, vingt planches du coté
du sud, vers le midi.
19 Tu feras aussi quarante bases d’argent sous les vingt planches (deux
bases sous les vingt planches) (9), deux bases sous une planche pour
(') =de fagon á former.
O C'est-á-dire, sur la partie arriére, occidentale, de la tente. Cf 10. 19.
(:‘) M: «...d’une tenture, pendra».
(4) M: «de ce cóté-ci et de ce cóté-lá». N iitt: «de (ce cóté-)ci, et de (ce cote-) ci».
(5) M: «la couverture».
(B) = tannées.
( ) Cf 25, 5.
(M) M: «chaqué (iitt: une) (planche) qu’ils assemblent Tune avec l’autre».
O Ces mots sont sans doute en trop.
354
N EOFITI I
Ex 26, 20-32
ses deux tenons et deux bases sous l’autre planche pour ses deux
tenons.
20 Et pour le deuxiéme cóté du tabernacle, pour le cóté nord, vingt
planches,
21 ainsi que leurs quarante bases d’argent: deux bases sous une planche
et deux bases sous l’autre planche.
22 Et pour l’arriére du tabernacle, á l’occident, tu feras six planches.
23 Tu feras aussi deux planches pour les cótés du tabernacle, á sa partie
arriére.
24 Elles se correspondront (*) par la partie inférieure et ensemble se
correspondront á la partie supérieure á l’intérieur d'un anneau: ainsi
en sera-t-il pour les deux, elles formeront les deux cótés (2).
25 II y aura done huit planches et leurs bases d’argent, (soit) seize bases;
deux bases sous une planche et deux bases sous l’autre planche.
26 Tu feras des tra verses de bois d’acacia: cinq pour les planches d'un
cóté du tabernacle.
27 et cinq traverses (3) pour les planches du deuxiéme cóté du tabernacle
et cinq traverses pour les planches du cóté du tabernacle, á sa partie
arriére, á l’occident.
28 La seconde (*) traverse, au milieu des planches, passera d’un cóté á
l’autre cóté.
29 Les planches, tu les recouvriras d’or et tu feras en or leurs anneaux,
réceptacles (5) pour les traverses (3); et tu recouvriras d’or les tra¬
verses (3).
30 Tu érigeras done le tabernacle selon la disposition que tu as vue sur la
montagne.
31 Tu feras un voile (6) de pourpre violette, écarlate, (de pourpre) teint
cramoisi précieuse et de fin lin retors; on le fera (7) oeuvre d’artiste,
avec des figures brodées.
32 Tu le placeras sur quatre colonnes d’acacia recouvertes d’or, avec leurs
crochets (8) d’or, sur quatre bases d’argent.
(1) Ps-Jon : «jumelées». M: «elles se joindront» (litt: «elles s’accoupleront»).
(2) = les angles, les aretes.
(:‘) M: «traverses» (autre mot).
O Texte prob. corrompu: nr-an, mauvaise lecture pour nn:rn ou rrsrsa;
cf Ex 36, 33.
O Lili: endroits, places.
(*) M: «une tenture».
(7) M: «tu feras».
(*) M: «leurs crochets» (autre mot).
355
Ex 26, 33-27, 6
N EOFIT I I
33 Tu placeras le voile sous les boucles et tu introduiras lá, á Pintérieur
du voile, Parche duTémoignage et le voile sera pour vous la séparation
entre le Saint et le Saint des Saints.
34 Tu placeras (le propitiatoire) (') sur Parche du Témoignage, á Pinté-
rieur du Saint des Saints.
35 Tu mettras la table á Pextérieur du voile (2) et le candélabre en face de
la table, sur le cote du tabernacle, au midi (3). Et tu placeras la table
au septentrión, du cóté nord.
36 Puis tu feras un rideau pour la porte de la tente, de pourpre violette,
écarlate, (de pourpre) teint cramoisi précieuse et de fin lin retors,
oeuvre de broderie.
37 Tu feras pour le rideau cinq colonnes d’acacia et tu les recouvriras
d’or. Leurs crochets seront en or et tu fondras pour elles cinq bases de
bronze.
CHAPÍTRE XXVII
1 «Tu feras Pautel en bois d’acacia: cinq coudées de longueur et cinq
coudées de largeur. L’autel sera carré et la mesure de sa hauteur sera
trois coudées.
2 Tu feras ses comes sur ses quatre angles (4), á partir (de la mesure) de
la hauteur; ses comes feront corps avec lui et tu le recouvriras de
bronze.
3 Tu feras les chaudrons pour le nettoyer de ses cendres, les pelles, ses
bols á aspersión, les fourchettes et les cassolettes; tu feras de bronze
tous ses ustensiles.
4 Tu lui feras un treillis rétiforme en bronze et tu feras, sur le filet, quatre
anneaux de bronze aux quatre angles.
5 Tu le placeras sous le pourtour (5) de Pautel, en bas, et (*) le filet
arrivera jusqu’á la moitié de Pautel.
6 Tu feras pour Pautel des barres en bois (7) d’acacia et tu les recouvriras
de bronze.
(‘) Correction d’une main différente. Texte: «le voile». Probablement, la glose
du v 35 («le propitiatoire») appartient á ce verset.
(2) M: «du propitiatoire». Cf note précédente.
(3) I: «á Poccident».
(4) M: «angles; de lui (sortiront) et sur lui seront ses comes» (i.e. elles feront
corps avec lui).
(5) M: «treillis» (avec ms 110 et LXX).
(6) =de fapon que.
(7) M: «des barres pour l’autel, des barres de bois».
356
NEOFITI I
Ex 27, 7-18
7 Tu introduiras les barres (*) dans les anneaux et les barres seront (2)
sur les cótés de Fautel pour le transponer (3).
8 Tu le feras creux, en planches. Comme je te (Fai montré) O sur la
montagne, ainsi on le fera.
9 Tu feras le parvis du tabernacle sur le cote méridional, au sud, et le
parvis aura des rideaux de fin lin retors de cent coudées de long pour
un cóté.
10 Leurs colonnes seront au nombre de vingt et leurs bases au nombre de
vingt, de bronze. Les crochets des colonnes et leurs cercles seront
d’argent.
1 1 De méme, pour le cóté nord, sur la longueur, il y aura des rideaux de
cent coudées de long; leurs colonnes seront au nombre de vingt et
leurs bases au nombre de vingt, de bronze. Les crochets des colonnes
et leurs cercles (r>) seront d'argent.
12 La largeur du parvis, pour le cóté occidental, aura des rideaux de
cinquante coudées; leurs colonnes (6) seront au nombre de dix et leurs
bases au nombre de dix.
13 La largeur du parvis, pour le cóté oriental, á Fest, sera de cinquante
coudées.
14 D’un cóté (7), les rideaux seront de quinze coudées; leurs colonnes
seront au nombre de trois et leurs bases au nombre de trois.
15 De Fautre cóté, les rideaux seront de quinze (coudées); leurs colonnes
seront au nombre de trois et leurs bases au nombre de trois.
16 La porte du parvis aura un rideau de vingt coudées, de pourpre violet-
te, écarlate, pourpre teint cramoisi précieuse et de fin lin retors, oeuvre
de brodeur (8); ses colonnes seront au nombre de quatre et ses bases
au nombre de quatre.
17 Toutes les colonnes du parvis, tout autour, auront des cercles d’argent;
leurs crochets seront d’argent et leurs bases de bronze.
1 8 La longueur du parvis sera de cent coudées et la largeur de cinquante
sur cinquante et la mesure de la hauteur cinq coudées, (avec des
rideaux) de fin lin retors et leurs bases de bronze.
(') M: «ses barres».
(2) = pour que les barres soient.
(3) M: «pour le porter».
(4) Manque dans le texte. Donné par M («les visions»).
(*) M: «leurs crampons» (?).
(*) M: «et leurs colonnes». Mais il semble que cette variante (i.e. «les colonnes
de ceux-ci») se rapporte au v précédent, comme variante de «ses colonnes» (du
rideau, sg dans le texte), variante attestée á cet endroit par LXX et Samaritain.
( ) De la porte.
(*) En 26, 36: «de broderie».
357
Ex 27, 19-28, 8
N EO F 1 T I I
19 Tous les ustensiles du tabernacle, pour toute espéce d’usage, ainsi que
tous ses clous et tous les clous du parvis, seront de bronze.
20 Pour toi, tu ordonneras aux enfants d’Israél qu’ils prennent et t’appor-
tent de fhuile puré d’olives broyées pour le luminaire, pour disposer
des lampes (*) en permanence.
21 Dans la Tente de Reunión, á fextérieur du voile qui se trouve auprés
du Témoignage, Aaron et ses fils la disposeront, du soir au matin,
devant Yahvé: ordonnance éternelle chez les enfants dTsraél, au long
de leurs générations.
CHAPITRE XXVIII
1 «Et toi, fais venir prés de toi, d’entre les enfants dTsraél, pour servir
devant Lui (2) dans le souverain sacerdoce, Aaron ton frére et ses fils
avec lui: Aaron, Nadab, Abihou, Éléazar, Ithamar, fils d’Aaron.
2 Tu feras pour Aaron, ton frére, des vétements sacrés, pour la gloire et
fhonneur.
3 Et tu parleras, toi, á tous les sages de coeur, á qui j’ai confié un esprit
de sagesse, et ils feront (3) les vétements d’Aaron pour le consacrer afin
qu’il serve devant Lui (4) dans le souverain sacerdoce.
4 Voici les vétements qu’ils feront: le pectoral, féphod, le manteau, la
tunique de mailles, tiares et ceinture (5). Ils feront les vétements sacrés
pour Aaron, ton frére, et pour ses fils, afín qu’ils servent devant Lui
dans le souverain sacerdoce.
5 Et eux, ils recevront (6) Por, la pourpre violette, écarlate, la pourpre
teint cramoisi précieuse et le fin lin retors.
6 lis feront féphod d’or, de pourpre violette, écarlate, de pourpre teint (7)
cramoisi précieuse et de fin lin retors, oeuvre d’artiste.
7 II aura deux épaulettes jointes par leurs deux extrémités et sera ainsi
attaché (H).
8 La ceinture de féphod, qui se trouve par-dessus, sera de méme travail
(et) faisant corps avec lui (9): d’or, de pourpre violette, écarlate, de
pourpre teint cramoisi précieuse et de fin lin retors.
(') I: «une lampe».
(2) M: «devant moi dans le sacerdoce».
(3) =pour qu’ils fassent.
(4) TM: «devant moi».
(5) M: «et la tunique de lin, la tiare et la ceinture».
(6) M: «et eux prendront».
(7) M: «couleur cramoisi précieuse».
(H) = pour qu’il soit.
(9) Lin: «de lui». M: «ils seront (de lui) et sur lui» (i.e. faisant corps avec lui).
358
N EO F I T I I
Ex 28, 9-20
9 Tu prendras deux pierres précieuses et tu graveras sur elles les noms
des enfants dTsraél.
10 six de leurs noms sur une pierre et six noms qui restent (*) sur la
seconde pierre, selon leurs généalogies (2).
1 1 La pierre sera oeuvre d’artiste, gravee, intaillée (3); tu graveras les deux
pierres avec les noms des enfants dTsraél; tu les feras sertir (4) dans
des chatons d'or.
12 Tu placeras les deux pierres sur les épaulettes de Téphod, comme
pierres de bon mémorial pour les enfants dTsraél et Aaron recevra (¿)
leurs noms devant Yahvé sur les deux épaulettes, en bon mémorial.
13 Tu feras les chatons d’or
14 et deux chaines d’or pur. Tu les feras en forme de cordons (6), travail
en tresse (7). Puis tu mettras les chaines en torsades sur les chatons (H).
15 Tu feras le pectoral du jugement, oeuvre d’artiste; tu le feras á la fagon
de l’éphod: tu le feras en or, en pourpre violette, écarlate, en pourpre
teint cramoisi précieuse et fin lin retors.
16 II sera carré, doublé, de la longueur d’un empan et de la largeur d’un
empan.
17 Tu le garniras d’une garniture de pierres, quatre rangées de pierres
précieuses (9). La premiére rangée: une cornaline, un topaze et une
escarboucle, premiére rangée. Sur elles sera écrit distinctement le nom
de trois tribus: Rubén, Siméon, Lévi.
1 8 La deuxiéme rangée: une calcédoine, un saphir et un «oeil-de-veau (l0)».
Sur elles sera écrit distinctement le nom de trois tribus: Juda, Issachar,
Zabulón.
19 La troisiéme rangée: une hyacinthe, un béryl et une émeraude. Sur elles
sera écrit distinctement le nom de trois tribus: Dan, Nephtali, Gad.
20 La quatriéme rangée: béryl de la Grande Mer(n), le bdellium et la
perle. Sur elles sera écrit distinctement le nom de trois tribus: Aser,
(') M: «les six (noms) qui restent sur».
(2) M: «selon leurs généalogies» (autre mot).
(3) M: «... pierre: intaille de graveur (i.e. comme les lapidaires gravent les sceaux);
tu graveras».
(4) Lili: «entourées»; M: «enchássées».
(5) Texte prob. corrompu; corriger avec M: «et il portera».
(“) Lili: «formant liseré, bordure», d’oü «cordon».
(7) M: «tordus» (comme des cordes).
(H) M: «(les chaines) en forme de cordon sur les chatons».
O L’adjectif est omis dans M, comme dans TM.
(I0) Diamant?
(") Le béryl de la Méditerranée (aigue-marine).
359
Ex 28, 21-31
NEOF1T1 I
Joseph et Benjamin. Elles seront enchassées (]) dans l’or (dans leurs
garnitures) (2).
21 (Les pierres seront) (2) douze avec leurs noms, d’aprés les noms des
enfants d’Israél. Elles seront gravees, intaillées (3), avec le nom corres*
pondant, selon les douze tribus.
22 Puis tu feras sur le pectoral des chaines en forme de cordon, travail en
tresse, en or pur.
23 Tu feras sur le pectoral deux anneaux d’or et tu placeras les deux
anneaux aux deux extrémités du pectoral.
24 Tu placeras les deux torsades d’or dans les deux anneaux, aux deux
extrémités du pectoral.
25 Les deux extrémités des deux tresses, tu les placeras dans les deux
chatons (4) et tu les mettras sur les épaulettes de l’éphod, sur la partie
antérieure.
26 Tu feras deux anneaux d’or et tu les mettras sur les deux bouts du
pectoral, sur le bord intérieur (5) du coté de l’éphod.
27 Tu feras deux anneaux d’or et tu les placeras sur les deux épaulettes de
l’éphod, en bas, sur la partie antérieure, á son point d’attache au-des-
sus de la ceinture de l’éphod.
28 lis étireront ('’) le pectoral en amenant ses anneaux vers les anneaux de
l’éphod au moyen d’un cordon de pourpre violette, pour qu’il (le
pectoral) soit sur la ceinture de l’éphod et que le pectoral ne bouge pas
de dessus l’éphod.
29 Aaron portera (7) les noms des enfants d’Israél sur le pectoral du
jugement, au-dessus (8) de son coeur, quand il entrera dans (9) le
sanctuaire, en bon mémorial devant Yahvé, continuellement.
30 Tu placeras sur (,0) le pectoral du jugement les ourim et les toummim.
lis seront ainsi sur le coeur (d’Aaron quand il entrera devant Yah-
vé)(u) et Aaron portera le jugement des enfants d’Israél, sur son coeur,
devant Yahvé, continuellement.
31 Tu feras le manteau de Péphod, tout(12) de pourpre violette.
(') M: «enchassées» (autre mot).
(2) Manque dans le texte.
(3) M: «intaille de graveur» (i.e. comme les lapidaires gravent les sceaux).
(4) M: «agrafes».
(5) M: «sur le bord intérieur qui se trouve devant l’éphod».
(*) M: «et ils attacheront».
(7) M: «portera» (autre verbe).
(fi) M: «sur la ceinture de l’éphod, au-dessus».
(9) M: «au sanctuaire».
(10) I: «dans le pectoral».
(") Manque dans le texte. Tiré du Ps-Jon.
(I2) M: «de ñl de pourpre violette».
360
N EOFITI I
Ex 28, 32-41
32 I] y aura au centre une ouverture pour la tete; son (') ouverture aura
tout autour un rebord, travail de tisserand; elle sera comme l’ouverture
d’une cotte de mailles qui (ne) (2) puisse se déchirer.
33 Tu feras, sur ses bords inférieurs, tout autour, des grenades de pourpre
violette, ¿caríate, de pourpre teint cramoisi précieuse sur ses bords
inférieurs, tout autour et, au milieu d’elles, des clochettes d’or, tout
autour:
34 clochettes d'or et grenade, clochettes d'or et grenade, sur les bords
inférieurs du manteau, tout autour.
35 II sera (3) sur Aaron pour officier et on entendra leur son (*) quand il
entrera dans le sanctuaire devant Yahvé et lorsqu’il sortira: (ainsi) il
ne mourra point.
36 Tu feras aussi une lame d’or pur et tu graveras sur elle, gravé en
intaille (5): «Saint pour (H) le nom de Yahvé.»
37 Tu la mettras sur un cordon de pourpre violette et elle sera sur la tiare,
elle sera sur la face antérieure de la tiare.
38 Elle sera sur le front d'Aaron et Aaron portera les fautes des choses
saintes (7) que consacreront les enfants dTsraél, dans toutes leurs
offrandes saintes. Elle sera sur son front continuellement pour qu’ils
trouvent faveur devant Yahvé.
39 Tu tisseras (H) une tunique de lin, tu feras des tiares de lin et tu feras
une ceinture (9), travail de brodeur(10).
40 Tu feras aussi des tuniques pour les fils d’ Aaron; tu leur feras des
ceintures, tu leur feras des turbans pour la gloire et Thonneur.
41 Tu en revétiras Aaron, ton frére, et ses fíls avec lui, tu les oindras, tu
compléteras l’offrande de leurs mains(M), tu les consacreras et ils
serviront(12) devant Lui(13) dans le souverain sacerdoce.
(') i.e. cette ouverture.
(¿) Oublié dans le texte.
(s) i.e. Aaron portera l’éphod.
(4) Le tintement des clochettes.
C) I: «gravés»; M: «de tailleur de sceaux».
(h) M: «devant Yahvé».
(7) Autrement dit, les fautes qui se commettent dans les offrandes muelles.
(H) M: «et tu tisseras (?) des tuniques de lin».
O M: «et des ceintures».
('") M: «de broderie».
(“) TM: «tu rempliras leurs mains», avec les instruments de leur office, c’est-á-
dire, «tu les investirás, les ordonneras».
(I2) =pour qu’ils servent.
C3) 1: «devant moi».
361
Ex 28, 42-29, 9
N EOFITI 1
42 Tu leur feras des calegons (') de lin pour couvrir la chair de leur
nudité* ils iront depuis la ceinture de leurs reins jusqu’á leurs cuisses.
43 lis seront sur Aaron et sur ses fils quand ils entreront dans la Tente
de Reunión ou quand ils approcheront de l’autel pour officier á l’inté-
rieur du sanctuaire, pour qu’ils n’encourent pas de fautes, pour qu'ils
ne meurent point: prescription éternelle pour eux et pour leurs fils
aprés eux (2).
CHAPITRE XXIX
1 «Et voici ce que tu leur feras pour les consacrer, pour officier devant
Lui (:í) dans le souverain sacerdoce: prends (4) un bouvillon et deux
béliers parfaits, sans défaut,
2 des pains sans levain et des gáteaux sans levain trempés dans Fhuile,
ainsi que des galettes sans levain frottées d’huile. Tu les feras avec de
la fleur de farine de froment
3 et tu les placeras (dans une corbeille et tu les offriras) O dans la
corbeille, en méme temps que le taurillon et les deux béliers.
4 Puis tu feras approcher Aaron et ses fils de la porte de la Tente de
Reunión et les consacreras avec de Feau (6);
5 tu prendras les vétements et tu revétiras Aaron de la tunique, du
manteau de Féphod, de l’éphod, du pectoral et tu le ceindras avec la
ceinture de l’éphod.
6 Tu lui mettras la tiare (7) sur la tete et tu placeras la couronne du
sanctuaire sur la tiare.
7 Tu prendras Fhuile (8) de Fonction, tu la répandras sur sa tete et tu
Foindras.
8 Tu feras ensuite approcher ses fils et tu les revétiras de tuniques.
9 Tu les ceindras (9) de ceintures, Aaron et ses fils, et tu leur mettras (1U)
les (turbans et ainsi leur appartiendra)(n) le sacerdoce comme une
(\) M: «des braies».
(2) M: «dans le Temple, pour qu’ils ne se chargent pas de fautes et meurent:
prescription éternelle pour lui et pour la descendance de ses fils aprés luí».
(3) !: «devant moi».
(4) M 1 et M 2: «pour prendre (prenant) un taurillon».
(5) Omis par homoioteleuton.
(fi) Ps-Jon: «tu les baigneras dans quarante seah d’eau».
(7) I: «une tiare».
(H) I: «de fhuile».
(H) M: «ceins».
(,0) M: «et attache».
(“) Manque dans le texte.
362
N EO F 1 T I I
Ex 29, 10-21
disposition perpétuelle (l) et tu compléteras Poffrande des mains d’Aa-
ron et Poffrande des mains de ses fils (2).
10 Puis tu feras approcher le taurillon devant la Tente de Réunion et
Aaron et ses fils imposeront leurs mains sur la tete du taurillon.
1 1 Alors tu immoleras le taurillon devant Yahvé, á la porte de la Tente de
Réunion.
12 Tu prendras une partie du sang et tu en mettras, avec ton doigt, sur
les comes de Pautel et tu verseras tout le sang (qui reste) á la base de
Pautel.
13 Tu prendras toute la graisse qui couvre les entrailles et celle qui reste
sur le lobe du foie et les deux rognons avec la graisse qui s’y trouve et
tu disposeras (le tout) au-dessus de Pautel.
14 Tu brüleras au feu la chair du taurillon, la peau et ses excréments (3),
hors du campement: c’est un sacrifíce pour le péché.
15 Puis tu prendras Pun des béliers et Aaron et ses fils imposeront leurs
mains sur la tete du bélier.
16 Tu immoleras le bélier, tu prendras son sang et tu en aspergerás Pautel,
tout autour.
17 Puis tu dépeceras le bélier en (ses) morceaux, tu laveras ses entrailles
et ses pattes et tu les placeras sur ses morceaux et sur sa téte.
18 Tu disposeras tout le bélier au-dessus de Pautel: c’est un holocauste
pour le nom de Yahvé, en agréable odeur; c’est une offrande devant
Yahvé O1).
19 Puis tu prendras le deuxiéme bélier et Aaron et ses fils imposeront
leurs mains sur la téte (du bélier) (5).
20 Tu immoleras le bélier et tu prendras une partie de son sang; tu (en)
mettras sur la partie supérieure de Poreille d’Aaron et sur la partie
supérieure de Poreille de ses fils, de droite (“), ainsi que sur le pouce
de leurs mains, de droite (7), et le pouce de leurs pieds, de droite (8).
Puis tu aspergerás Pautel avec le sang, tout autour.
21 Puis tu prendras du sang qui est (9) sur Pautel et de Phuile d’onction
et tu aspergerás Aaron et ses vétements, ses fils et les vétements de ses
fils. Et il sera sanctifié, lui et ses vétements, ainsi que ses fils et les
vétements de ses fils avec lui.
(') M: «...le ministére comme loi perpétuelle».
(2) Cf. Ex 28, 41, note.
(3) M: «et sa fíente».
(4) M: «une offrande acceptable (agréée) pour le nom de Yahvé».
(s) Le texte a. par erreur: «du taurillon».
(6) I: «(oreille) droite».
(7) I: «(mam) droite»; M: «de leur droite».
f) M: «de leur droite».
(9) M: «qu’il y a».
363
Ex 29, 22-28
NEOFITI I
22 Tu prendras du bélier la graisse et la queue (l) et la graisse qui couvre
les entrailles et celle qui reste sur le lobe du foie et les deux rognons
avec la graisse qui s’y trouve et la cuisse de droite (2) — car c’est le
bélier de l’investiture (3) — ,
23 puis une boule (J) de pain, un gáteau de pain trempé d'huile et une
galette du panier de pains azymes qui se trouve devant Yahvé.
24 Tu mettras le tout sur les paumes (5) (des mains d’ Aaron et sur les
paumes) (6) des mains de ses fils et tu le balanceras comme offrande
de balancement (7) devant Yahvé.
25 Puis tu les recevras (H) de leurs mains et tu les disposeras au-dessus de
Pautel sur l’holocauste, en agréable odeur devant Yahvé; c’est une
offrande devant Yahvé (9).
26 Tu prendras la poitrine du bélier de l’investiture d’Aaron et tu (la)(10)
balanceras comme offrande de balancement devant Yahvé et ce sera ta
part.
27 Tu consacreras la poitrine de l’offrande de balancement et la cuisse de
l’offrande de prélévement(n) — qui a été balancée (12) et prélevée — du
bélier de l’investiture d’Aaron (13) et de ses fils.
28 Ce sera (14) pour Aaron et pour ses fils comme une prescription éter-
nelle de la part des enfants d’Israél, car c’est une offrande de préléve-
ment (pour les prétres); il y aura une offrande de prélévement, de la
part des enfants d’Israél, sur vos(15) saints sacrifices(16): ce sera vo-
tre(17) offrande de prélévement pour le nom de Yahvé(18).
(') Depot d’une grande quantité de graisse dans certaines races de moutons.
comme ceux que Ton voit encore en Palestine.
(2) M: «de sa droite».
(3) M: «des investitures».
(4) M: «une miche». Litt ; «pain rond» ('iggul).
(5) M: «la paume».
(fl) Oublié dans le texte, mais ajouté en marge.
(7) TM: ténuphah : offrande de balancement que Ton «balance» devant Y.
(8) M: «et tu prendras».
(9) I: «c’est une offrande (devant ?) Yahvé».
M: «(c’est une offrande) acceptable pour le nom de Yahvé».
(,0) Texte: «les» (dittographie provenant du v 24).
(“) TM: térümah: offrande que l’on «élevait» devant Yahvé.
(12) M: «qu’il a balancée» (prob. erreur pour: «qui a etc balancée»).
(13) M rend mieux le sens de l’hébreu: «...des investitures, de ce qui appartient
á Aaron et de ce qui appartient á ses fils».
(14) M: «et elles seront».
(15) M: «leurs».
(Ifi) TM: «de leurs sacrifices pacifiques».
O7) M: «leur».
(18) M: «devant Yahvé».
364
N EOFITI I
Ex 29, 29-38
29 Les vétements (*) sacrés qui sont á Aaron seront pour ses fils aprés lui,
pour étre oints avec eux (2) et pour recevoir Pinvestiture (3) avec eux.
30 Pendant sept jours les revétira le prétre qui (4) viendra aprés lui, quand
il entrera dans la Tente de Réunion pour officier á l’intérieur du
sanctuaire (5).
31 Quant au bélier de Pinvestiture (6), tu le prendras et feras cuire la chair
dans un lieu saint.
32 Aaron et ses fils mangeront (7) la chair du bélier (H) et le pain qui est
dans la corbeille, á la porte de la Tente de Réunion.
33 lis les mangeront, puisque par eux on a fait Pexpiation pour leur
donner Pinvestiture (9), pour les consacrer(10). Un profane n’en man-
gera point, car c’est une chose sainte.
34 S’il restait de la chair d’investiture et du pain O1) jusqu’au matin, tu
brüleras au feu ce qui sera resté; il ne sera pas mangé, car c’est(12) une
chose sainte.
35 Tu agiras ainsi á l’égard d’Aaron et de ses fils, (selon)(13) tout ce que
je t’ai prescrit: en sept jours vous les investirez(14).
36 Vous offrirez un taureau en sacrifice pour le péché(15) chaqué jour, en
expiation; tu oindras Pautel lorsque tu feras Pexpiation sur lui et tu
Poindras pour le consacrer.
37 Sept jours durant, tu feras Pexpiation sur Pautel et tu le consacreras et il
deviendra une chose tres sainte; tout ce qui touchera Pautel sera saint (16).
38 C’est suivant ce rite que vous offrirez sur(1T) Pautel: deux agneaux
d’une année, chaqué jour, perpétuellement (18).
(' ) M: -!-«de la maison (sainte)» (=du Temple).
(2) M: «(les vétements) qui appartiennent á Aaron seront á ses fils aprés lui
pour étre oints avec lui» (i.e. dans ce costume).
(3) Litl : «pour compléter avec eux Poffrande de leurs mains».
(4) M: «d’entre ses fils (qui viendra) aprés (lui)».
(5) M: «dans le sanctuaire».
(*) M: «des investitures».
(7) M: «et (Aaron) mangera».
(H) M: «(la chair) des investitures et la nourriture qu’il y a dans la corbeille».
f ) Liít: «pour compléter Poffrande de leurs mains».
(,0) M: «et pour (les) consacrer».
(n) M: «des investitures et de la nourriture».
(12) M: «ce sont».
(13) M: «selon ce rite: suivant tout ce que».
(J l) M: «tu les investirás». Cf vv 29, 33.
(15) M: «pour le sacrifice du péché».
(16) M: «(quiconque) offrira sur Pautel sera sanctifié».
(,7) M: «et c’est selon ce rite que vous offrirez sur».
('") M: «d’une année, parfaits (cf LXX), sans défaut, deux chaqué jour, holo-
causte perpétuel».
365
Ex 29, 39-46
NEOFITI I
39 L’un des agneaux, vous Toffrirez (!) le matin et le deuxiéme agneau,
vous roffrirez au crépuscule.
40 Selon ce rite (2), avec Tun des agneaux vous offrirez une mesure de
fleur de farine mélangée avec un quart de hin d’huile d’olives broyées
et une libation d’un quart de hin de vin.
41 Quant au second agneau, vous Toffrirez au crépuscule: vous Toffrirez
comme (á) Toblation de Tagneau du matin et sa libation (3): il sera
regu (4) en odeur agréable, offrande devant Yahvé (5).
42 (Ce sera) un holocauste perpétuel au long de vos générations (6), á la
porte de la Tente de Réunion, devant Yahvé, oü je vous donnerai
rendez-vous (7) pour y parler avec toi.
43 Et ma Parole y donnera rendez-vous avec (H) les enfants dTsraél et elle
sera sanctifiée (9) au milieu de ma Gloire(10).
44 Je consacrerai la Tente de Réunion et Pautel; je consacrerai Aaron et
ses fils pour qu’ils servent devant moi(n) dans le souverain sacerdoce.
45 Je ferai demeurer ma Shekinah (J2) au milieu des enfants(13) d’Israél et
ma Parole sera pour eux Dieu rédempteur.
46 Et ils connaitront que c’est moi, Yahvé, leur Dieu, qui les ai fait sortir
du pays(14) d’Égypte, pour que la Gloire de ma Shekinah demeure
parmi eux, moi, Yahvé, leur Dieu.
(') M: «et l’un des agneaux tu l’offriras».
I: «un agneau vous l’offrirez».
(-) M supprime «selon ce rite», en accord avec TM.
(3) M: «et comme ses libations, ainsi vous l’offrirez».
(4) I: «accepté».
(5) M: «acceptable au nom de Yahvé».
(6) M: «holocauste perpétuel au long de vos générations».
O I: «je prendrai rendez-vous».
M: «oü ma Parole prendra rendez-vous avec vous».
(B) M: «sur les enfants».
(9) La tente. Mais il faut sans doute traduire (avec I, O, Syr): «et je serai sanctifié».
(,u) M: «dans ma Gloire».
(“) M: «devant Lui».
(J2) I: «la Gloire (de ma Shekinah)».
(13) M: «la Gloire de ma Shekinah parmi les enfants (d’Israél)».
(u) M: «qui les ai libérés et les ai fait sortir, libérés, du pays».
366
N EOFITI I
Ex 30, MI
CHAPITRE XXX
1 «Tu feras un autel (pour) disposer l’encens (A). Tu le feras en bois
d’acacia.
2 Sa longueur sera d’une coudée et la largeur une coudée. II sera carré
et la mesure de sa hauteur sera de deux coudées. Ses comes faisant
corps avec lui (2) seront sa hauteur.
3 Tu le recouvriras d’or pur, ses couvertures, ses parois latérales, tout
autour, et ses comes. Puis tu lui feras une moulure d’or tout autour.
4 Tu lui feras deux anneaux d’or; tu les feras au-dessous de la moulure,
aux deux angles, sur ses deux cotes; ce sera l’emplacement pour les
barres avec lesquelles on le transportera (3).
5 Tu feras les barres en bois d’acacia et tu les recouvriras d’or.
6 Puis tu le placeras (J) devant le voile qui se trouve á coté de Parche du
Témoignage et devant le propitiatoire qui se trouve sur le Témoignage
oü ma Parole te donnera rendez-vous C).
7 Aaron disposera (tí) sur lui l’encens (7) aux bons parfums; Aaron le
disposera chaqué matin, quand il arrangera les lampes.
8 Aaron le disposera également lorsqu’il arrangera les lampes au crépus-
cule, encens (8) perpétuel devant Yahvé, au long de vos générations.
9 Vous ne disposerez point sur lui l’encens profane, ni holocaustes ni
oblations de céréales, et vous ne verserez point sur lui de libations (9).
10 Aaron fera sur lui l’expiation, une fois ran(10), sur ses comes. Avec le
sang du sacrifice pour le péché, (le sacrifice) des expiations, il fera sur
lui l’expiation, une fois Tan, sur ses comes, au long de vos générations.
Ce sera une chose tres sainte pour le nom de Yahvé.»
1 1 Yahvé(n) parla á Moise, en disant:
(1) M: «un autel des encens. (Tu le feras) en bois d’acacia». «Pour» manque en N.
(2) M: «et sur lui seront ses comes» (i.e. feront corps avec lui).
(3) M: «pour le porter».
(4) L’autel des parfums.
(5) Ou bien: «je donnerai rendez-vous á ma Parole». Cf 29, 42 et 30, 36.
(6) M: «tu disposeras».
(7) M: «les encens».
(*) M: «encens perpetuéis».
(y) M: «encens profanes, holocaustes ni oblation de céréales; et vous ne verserez
pas de libation».
(l0) M: «il prendra rendez-vous (texte sans doute erroné) chaqué année. Avec
le sang du sacrifice pour le péché, (le sacrifice) des expiations, il prendra rendez-
vous (?), chaqué année il fera l’expíation».
(") M: «la Parole de Yahvé».
367
Ex 30, 12-22
NEOF1T1 1
12 «Quand tu reléveras le chiffre total des enfants dTsraél pour les recen-
ser, chacun donnera une ranzón pour sa propre personne, au nom de
Yahvé, lorsque tu les recenseras (!); pour qu’il n’y ait (2) point contre
eux de plaie exterminatrice, au temps oú tu les recenseras.
13 lis donneront selon cette norme: quiconque passe (;1) au recense-
ment (4),depuis (?) un demi-sicle, selon le sicle du sanctuaire (le sicle
égale vingt ma'iri) (r>), demi-sicle comme offrande séparée ((i) pour
le nom de Yahvé.
14 Quiconque passe au recensement, depuis Page de vingt ans et au-des-
sus, donnera une offrande de séparation (7) pour le nom de Yahvé (8).
15 Celui qui est riche ne donnera pas plus et celui qui est pauvre ne
donnera pas moins d’un demi-sicle, en donnant Poffrande de sépara¬
tion (T) de Yahvé, pour faire Pexpiation pour vos ames.
16 Tu recevras Pargent des rangons de la part des enfants dTsraél et tu le
destiñeras au Service de la Tente de Réunion; il sera, pour les enfants
dTsraél, comme un bon mémorial devant Yahvé pour expier pour vos
ames.»
17 Yahvé (9) parla á Moíse, en disant:
18 «Tu feras un bassin de bronze et sa base de bronze, pour se laver; tu
le placeras (,0) entre la Tente de Réunion et Pautel et tu y mettras de
Peau.
19 Aaron et ses fils s’en laveront les mains et les pieds.
20 Quand ils entreront dans la Tente de Réunion, ils se laveront avec Peau
pour qu’ils ne meurent point (n), ou encore lorsqu’ils s’approcheront
de Pautel pour officier, pour disposer les offrandes devant Yahvé.
21 lis se laveront les mains et les pieds et ils ne mourront point; ce sera(12)
pour eux une ordonnance éternelle(13), pour eux et pour la descendan-
ce de leurs fils (et) au long de leurs générations.»
22 Yahvé (9) parla á Moíse, en disant:
(1) M: «au temps ou tu seras (á les compter)».
(2) M: «et il n’(y aura) pas».
(a) M: «c’est la le type de sicle qui fut montré á Moíse sur la montagne du Sinai,
comme un denier de feu. Et il lui parla comme ceci: Ainsi donneront tous ceux qui
passent au cens».
(4) M: «aux registres» (lilt: «nombres»).
C) TM: gerah.
(tí) TM: térümah.
(:) M: «offrande de séparation de Yahvé».
(B) M: «la Parole de Yahvé».
(9) I: «et place».
M: «et tu (la) mettras».
(1U) M: «et (ils) ne (mourront) pas».
(") M: «et seront».
(12) M: «une prescription éternelle pour eux á jamais».
368
NEOFITI I
Ex 30, 23-34
23 «Et toi, procure-toi les encens de premiére qualité (‘), les parfums les
meilleurs: de la myrrhe de choix, un poids de cinq cents sicles; du
cinnamome aromatique, la moitié du poids (2), (soit) deux cent cin-
quante (sicles); de la cannelle aromatique, un poids de deux cent
cinquante (sicles);
24 de la casse, un poids de cinq cents sicles, selon le sicle du sanctuaire,
et de rhuile d’olive, un plein hin.
25 Tu en feras rhuile de Tonction sainte (:í), un mélange de droguiste (qui
soit) un travail de parfumeur. Ce sera rhuile de ronction sainte.
26 Tu en oindras la Tente de Réunion et Parche du Témoignage,
27 la table avec tous ses ustensiles, le candélabre avec ses accessoires (4)
et Pautel de Pencens,
28 et Pautel de Pholocauste avec tous ses ustensiles, le bassin et sa base.
29 Tu les consacreras et ils seront chose trés sainte; quiconque s’en appro-
che sera saint (5).
30 Aaron et ses fils, tu les oindras et les consacreras pour qu’ils servent
devant moi (6) dans le souverain sacerdoce.
31 Puis tu parleras (7) avec (ft) les enfants d’Israél, en disant: Ceci sera
pour moi rhuile de l’onction sainte, au long de vos générations.
32 Sur chair d’homme C) ordinaire(lü) elle ne sera point étalée, et vous
ne vous en ferez point une autre comme elle, de méme composition:
c’est une chose sainte, elle sera sainte pour vous.
33 Quiconque en ferait un mélange identique et qui en mettrait sur un
profane, sera extirpé du milieu de son peuple.»
34 Yahvé dit á Moise: «Procure-toi des encens(u) de premiére qualité,
(') Litt: «les tetes de»; I: «la tete de».
(*) M: «un poids» (tql).
(3) M, au lieu de «onction sainte», íiu: «oeuvre sainte», sans doute une erreur.
(4) M: «les ustensiles et les bassins et sa (?) base... et Tautel (hébreu)... et l’autel
de l'encens et l’autel de l’holocauste et (?) tous ses ustensiles». (On a groupé une partie
du v 27 et le v 28.)
(5) M: «(tous ceux) qui s'en approchent {ou: qui les touchent) seront sanctifiés».
(®) M: «devant Lui».
(7) M: «tu parleras» (tdbr).
P) M: «aux enfants».
(9) Litt: «de fils d'homme»; M: «d'homme».
(I0) hedyói (= AWjt#/c), quelqu’un dépourvu de toute fonction, sacerdotale ou
autre. Cf M. íCasher, Torah Shelemah, vol 21, Jérusalem, 1964, pp 35-36.
(") M supprime le mot «encens».
29
ÉXODO
369
Ex 30, 35-31, 4
NEOFITI [
d’excellents aromates: du baume, épi (de nard) (]), myrrhes, galba-
num (2), et encens pur (3); ils seront en quantités égales.
35 Tu en feras de fencens (4), une mixture (5), un travail de parfumeur,
mélangé (G), pur, saint.
36 Tu en broieras une partie, la réduiras en poudre fine et tu en mettras
devant le Témoignage, dans la Tente de Réunion oü ma Parole te
donnera (7) rendez-vous. Ce sera (8) pour vous une chose tres sainte.
37 Et fencens que tu feras, vous ne vous en ferez point de méme compo-
sition; ce sera pour vous une chose sainte, (consacrée) au nom de
Yahvé.
38 Quiconque en ferait d’autre comme lui pour s’en délecter, sera extirpé
du milieu de son peuple.»
CHAPITRE XXXI
1 Yahvé (y) parla á Moi'se, en disant:
2 «Vois, Moíse, que j’ai désigné et appelé(,ü) du nom honorable de
maitre(n) Besaleél, fils d’Ouri, de la tribu des fils de Juda.
3 Je lui ai confié un esprit (de prophéte)(12) saint de(13) devant Yahvé,
de Science, de sagesse, de savoir, pour tout travail;
4 pour enseigner(1J) les artisans et pour travailler dans le travail (15) de
Por, de fargent(16) et du bronze;
(') Cf. Marc 14, 3: «alabastrum unguenti nardi spicati».
(2) M: «et galbanum» (pluríel): resine, d’une odeur forte, tirée d’un arbuste
(férula galbanifera) .
(3) M: «amer». (II faut sans doute lire: bryrh = pur.)
(4) M: «encens» (pluriel).
(5) C’est-á-dire, un mélange de divers ingrédients odorifcrants*
(6) Probablement mélangé avec du sel. Sur les divers sens du mot et de celui
qu’emploient les autres targums cf M. Kasher, Torah Shelemah , vol 21, pp 43-44.
(7) Plutót: «Je donnerai rendez-vous á ma Parole». Cf 29, 42 et 30, 6.
(“) M: «seront».
(u) M: «la Parole de Yahvé».
(IU) M 1: «voici que j’ai oint et appelé».
M 2: «que je me suis souvenu et que j’ai appelé d’un nom honorable (litt:
bon) depuis l’éternité».
(“) Maitre ou rabban , nom que Fon donnait aux présidents des académies palesti-
niennes. I supprime ce titre.
(,2) Le texte est corrompu; cf. apparat critique. Lire prob.: «de prophétie».
(I3) M: «(esprit) de Science de (devant Yahvé)».
(N) M: «pour enseigner».
(,5) M: «pour faire le travail de».
('“) M: «et de l’argent et le travail».
370
N EOFITI I
Ex 31, 5-14
5 dans le travail des pierres précieuses pour (les) enchásser et dans la
menuiserie du bois, pour travailler en toutes sortes de métiers (').
6 Et voici que moi, j’ai place avec lui Oholiab, fils d’Akhisamac, de la
tribu des hommes de Dan (2) et j’ai placé le talent dans les coeurs
de tous les sages de coeur (3) et ils feront (4) tout ce que je t’ai or-
donné (6):
7 la Tente de Réunion et Parche du Témoignage, le propiatoire qui se
trouve sur elle et tous les objets de la tente (tí),
8 la table et ses ustensiles (7), le candélabre (d’or) pur et tous ses acces-
soires et l’autel de Tencens;
9 l’autel de l’holocauste et tous ses ustensiles, le bassin et sa base;
10 les vétements liturgiques, les vétements sacrés (8) d’Aaron, le prétre, et
les vétements de ses fils pour le Service liturgique (9);
11 Thuile de Tonction et Tencens aromatique pour la consécration(10).
Vous ferez tout(n) ce queje t’ai ordonné.»
12 Yahve(12) parla á Moise, en disant:
13 «Pour toi, parle aux enfants d’Israél, en disant: Vous garderez bien mes
sabbats sacrés, car ils sont un signe (13) entre moi et vous, au long de
vos générations, afin que vous sachiez que c’est moi, Yahvé, qui vous
ai sanctifiés(14).
14 Vous garderez le jour du sabbat(15) parce qu’il est saint pour vous. Qui
le profane sera mis á mort, car quiconque fera un travail (16) en ce jour,
cette personne(17) sera extirpée(18) du milieu de son peuple.
(') M: «et dans la gravure des pierres précieuses des garnitures et dans la me¬
nuiserie du bois pour faire toute espéce de travail».
(2) I: «(de la tribu) de Dan».
(3) Dans la Bible, le coeur est le siége ordinaire de la connaissance; cf 35, 10,
(4) = pour qu'ils fassent.
(5) M: «je (t)’ordonnerai».
(*) Lili: «de sa tente» (texte sans doute fautiO.
(7) M: «(et) tous ses ustensiles».
(8) I: «(les vétements du) sanctuaire».
(9) M: «(pour servir) devant Lui dans le souverain sacerdoce».
(10) Le texte utilise le tcrme qiddush qui désigne l’action de se laver les mains
et les pieds avant d’officier.
(11) I: «selon tout».
(12) M: «la Parole de Yahvé».
(13) M: «espérance entre ma Parole et entre». Prob lire «sabbats», au lieu de
«esperance».
(14) M: «que ma Parole vous sanctifie».
(15) I: «le sabbat».
(16) M: «celui qui fait un travail en ce jour».
C7) I: «(cet) homme».
(l8) I: «sera extirpé».
371
Ex 31, 15-32, 3
N EOFITI I
15 Pendant six jours on fera (*) (son) travail (2) et, le septiéme jour, ce
sera grand sabbat, saint devant Yahvé (3). Quiconque fera un travail
(le jour du sabbat) (4) sera mis á mort sans rémission.
16 Les enfants d’Israél garderont done le jour du sabbat, en célébrant le
jour du sabbat (5), au long de leurs générations, comme une ordonnan-
ce perpétuelle.
17 Entre sa Parole et les enfants d’Israél, le sabbat sera un signe pour
toujours, car Yahvé créa (6) en six jours les cieux et la terre et, le
septiéme jour, il y eut sabbat et repos devant Yahvé (7).»
18 Quand il eut fini de parler avec lui sur la montagne (8) du Sinai, il
donna á Moise les deux tables du Témoignage, tables de pierre (9)
écrites par le doigt (,0) de la Puissance de (devant) Yahvé.
CHAPITRE XXXII
1 Le peuple vit que Mo'ise tardait á descendre de la montagne et le
peuple s’assembla auprés d’Aaron et lui dirent: «Léve-toi, fais-nous un
dieu qui marche devant nous (n), car ce Mo'ise, l’homme qui nous a fait
sortir du pays d’Égypte, nous ne savons pas quelle a été sa fin.»
2 Aaron leur dit: «Décrochez(12) les boucles d’or qui se trouvent aux
oreilles de vos femmes(13), de vos fils et de vos filies, et appor-
tez(-les)-moi (14).»
3 Et tout le peuple s’arracha les boucles d’or qu’ils avaient aux oreilles
et (les) apportérent á Aaron (16).
(') I: «tu feras» (avec LXX).
(2) I: «le travail».
(3) M: «pour le nom de Yahvé».
(4) Ajouté entre les lignes par le copiste des gloses.
(5) M: «faisant (litt: en étant accomplissant) le jour du sabbat».
(6) M: «la Parole de Yahvé (créa) et acheva».
(7) M: «devant Lui».
(8) M: «depuis la montagne».
(9) Ps-Jon: -|-«de saphir du troné de la Gloire, pesant quarante seah».
(10) Méme Onqelos traduit: «avec le doigt de Yahvé», malgré son souci habituel
d’éviter les anthropomorphismes.
(n) Ici on transcrit simplement l’hébreu, selon l’indication de M: «Se lit, mais
ne se traduit pas»; cf Mishnah, Meg 4, 10 et M. McNamara, The New Testament and
the Palestinian Targum to the Pentateuch , Rorne, 1966, pp 48-49; et cf «Introduc¬
ción», p 62*.
(,2) M; «arrachez».
(,3) M: «qu’il y a aux oreilles des femmes».
(*4) M; «(portez-)les-(moi)».
(15) M: «qu’il y avait á leurs oreilles et ils les apportérent á Aaron».
372
N EOFITI I
Ex 32, 4-11
4 II (les) regjt de leurs mains et les jeta dans le moule et il en fit un veau
de métal fondu. Et ils dirent: «Voici ton Dieu , Israel , qui t'a fait sortir
du pays cfÉgypte (! ).»
5 Aaron vit Hour, le prophéte, devant lui (2) et il prit peur et il construi-
sit un autel devant lui; puis Aaron fit une proclamation (3) et dit:
«Pour demain, féte devant Yahvé (4).»
6 lis se levérent de bon matin, le lendemain, et disposérent á coté
d’eux (5) des holocaustes (6); ils offrirent des sacrifices sacres et le
peuple s’assit pour manger et pour boire. Puis ils se levérent pour se
divertir licencieusement (7) dans le cuite idolátrique.
7 Alors Yahvé (M) dit á Moise: «Va, descends! Car ton peuple que tu as
fait sortir, libéré, du pays d’Égypte s’est corrompu (9).
8 lis se sont détournés de la voie que je leur avais presente; ils se sont
fait un veau de méta! fondu et se sont prosternes devant lui\ ils lui ont
sacrifié et ont dit: Voici ton Dieu , Israel , qui ía fait monter du pays
d Egypte (l0)!»
9 Puis Yahvé (8) dit á Moise: «Ce peuple est manifesté devant moi(n) et
voici que c’est un peuple dur á recevoir(12) instruction.
10 Maintenant done, arréte-toi(13) de demander devant moi miséricorde
pour eux; ma colére va s’enflammer(14) contre eux et je vais les anéan-
tir(15), car il y a pouvoir devant moi de te constituer (en un peuple)(16)
plus grand et plus fort qu’eux.»
11 Alors Moise supplia devant Yahvé(17), son Dieu, et dit: «Pourquoi,
(') Texte hébreu non traduit en araméen.
(2) M: «et Aaron vit Hour sacrifiant devant lui».
(3) M: «et il cria».
(4) M: «et Aaron fit une proclamation et dit: Qu’il plaise au ciel que le sacrifico
soit contre lui comme la féte des impies devant Yahvé, demain».
0) II s’agit prob. d'une dittographie.
(*) M: «et ils offrirent des holocaustes».
(7) M: «se divertissant de fagon licencieuse».
(*) M: «la Parole de Yahvé».
C) MI: «a corrompu ses bonnes oeuvres».
M 2: «(a corrompu) ses oeuvres».
(,0) Texte en hébreu.
(ll) Pénphrase targumique qui équivaut á: «Je vois».
C2) M: «dur de nuque pour recevoir».
(13) M: «et maintenant cesse (d’implorer) et ma colére s'enílammera».
(,4) = pour que ma colére s’cnflamme.
O5) = pour que je les anéantisse.
(I6) Manque dans le texte; ajouté en 1.
M: «et je te constituerai, Moise, en peuples». M. Kasher, op cit, p 104, lit par
erreur«chef» ( rysyh )y au lieu de «Moise».
(,7) M: «et Moise commen^a á implorer miséricorde de devant Yahvé».
373
Ex 32, 12-18
NEOF1TI I
Yahvé (*), pourquoi ta colére s’enflamme-t-elle contre ton peuple que
tu as fait sortir, libéré, du pays d’Égypte avec ta grande puissance (2)
et ton bras levé (:í)?
12 Pourquoi done les Égyptiens diraient-ils: C’est pour leur (faire du) mal
qu’il les a fait sortir, pour les mettre á mort dans les montagnes et pour
les anéantir (4) de la surface de la terre (5)? Reviens done de Fardeur
de ta colére et qu’il y ait repentance devant toi (6) du mal que tu as
décidé de faire venir (7) contre ton peuple.
13 Dans ta miséricordieuse bonté, souviens-toi d’Abraham (s), d’Isaac et
d’Israél, tes serviteurs, á qui tu as juré par le nom de ta Parole et á qui
tu as dit: Je multiplierai vos fils (9) comme les étoiles(lü) du ciel et,
toute cette terre dont j’ai parlé, je la donnerai á vos fils(11) et ils en
hériteront á jamais.»
14 Et il y eut repentance (de) devant Yahvé du mal qu’il avait décidé de
faire venir contre le peuple.
15 Moise s’en retourna et descendit de la montagne et il y avait deux
tables dans sa main, tables écrites sur leurs deux cótés; elles étaient
écrites de Fun et l’autre coté.
16 Les tables étaient Foeuvre de la Puissance (12) de (devant) Yahvé et
Fécriture était une écriture gravée(13) de devant Yahvé, burinée sur les
tables.
17 Josué entendit le bruit du peuple excité (14) et il dit á Moise: «C’est le
bruit de formations de combat(15) dans le camp »
18 Mais il dit: «Ce n’est pas la voix de guerriers vainqueurs au combat(16)
que j’entends et ce n’est pas la voix de gens épuisés vaincus au combat
(‘) M: «(Pourquoi) done. Parole de Yahvé...?»
(2) M: «(sortir) d’Égypte par ta forcé».
(3) M: «et á bras levé».
(4) M: «...les Égyptiens, en disant: C’est pour leur faire du mal qu’il les a fait
sortir, pour les tuer dans les montagnes et pour les exterminen).
(5) I: «(de sur) la terre».
(6) M: «et repens-toi de».
(') M: «de (le ?) faire venir».
(H) M: «(souviens-toi) avec miséricorde d’Abraham».
O M: «je multiplierai la descendance de vos fils».
(,0) M: «(comme) des étoiles (?)».
(") M: «á la descendance de vos fils».
(1Z) M: «(oeuvre) du doigt de la Puissance».
(I3) Sur le sens de m/rs, cf M. Kasher, op cit , pp 124-125.
(u) M: «mécontents».
(,5) M: + «moi, j'entends».
(,B) M: «d’hommes, de guerriers qui sortent et chantent pour le combat» (litt:
«pour les formations de combat»).
374
N E O F I T I í
Ex 32, 19-26
que j’entends (*); c’est le bruit de gens qui trépignent dans le cuite
idolátrique que j’entends, un bruit de gens qui trépignent.»
19 II advint que, lorsqu’il se fut approché du camp et quil vií le veau et
tes danses (2), la colére de Moise s’enflamma, il jeta les tables de ses
mains et les brisa au pied de la montagne (3).
20 Puis il prit le vean quils avaient fait et le brúla au feu, le moulut jusqu á
ce quil devínt une poudre , la répandit á la sur face de Peau et il en fit
boire aux enfants d Israel (-).
21 Alors Moise dit á Aaron: «Que t’a fait (4) ce peuple que tu aies amené
sur lui de grands péchés (3)?»
22 Et Aaron dit á Moise: «Que la colére de mon seigneur ne s’enflamme
point! Toi, tu connais le peuple (et) qu'ils sont (6) mauvais (7).
23 Et ils rri ont dit: Fais-nous un dieu qui marche devant nous (2)! Car ce
Moi'se qui nous a fait sortir du pays d’Egypte, nous ne savons pas
quelle a été sa fin.
24 Et je leur dis (H): Qui a de l’or? Ils s’en dessaisirent et me le donnérenE
Et je le jetai au feu et il en sortit le veau que voici (2).» C).
25 Moise vit que le peuple était dépouillé, car ils avaient perdu la couron-
ne d’or qu’il y avait sur leurs tetes —car le Nom sacré(10) était gravé
sur eux (et que), parce qu’ils(11) n’avaient pas écouté les paroles
d’Aaron, ils s’étaient créé(12) un mauvais renom pour les générations
des générations (13).
26 Alors Moise se tint debout á la porte (14) du campement et dit: «Qui a
la crainte de (devant) Yahvé, qu’il vienne á moi!» Et toute la tribu (15)
de Lévi s’assembla prés de lui.
(‘) M: «dans les combats».
(2) Texte hébreu.
(3) M: «sous (=au pied de) la montagne».
(4) M: «t'ont fait».
(3) M: «un grand péché».
(6) M: «que le mauvais penchant s’est rendu maítre de lui et l'a entrainé á faire».
(7) M: «contrariant».
(N) On pourrait aussi traduire: «et il leur dit: Que ceux qui ont de l’or s’en des-
saisissent et me l’apportent!»
(9) M: «Et je leur ai dit: Que ceux qui ont de l’or se dessaisissent et me l’appor-
tent! Et ils J’apportérent et je le jetai dans le feu et le tentateur (satan) y entra et il
en sortit l’image de ce veau».
(10) De Dieu, le tétragrammaton, Yahvé.
(n) M: «et parce que».
(12) M: «se crccnt» (=se créaient).
(13) M: «entre les générations».
(’4) Ps-Jon: +«du Sanhédrin du campement».
O M: «(tous) les fils de».
375
Ex 32, 27-35
NEOFITI I
27 II leur dit: «Ainsi a parlé Yahvé (*), le Dieu d’Israél: Que chacun mette
son épée au cote; passez et repassez de porte en porte dans le camp et
tuez qui son frére, et qui son compagnon et qui son proche!»
28 Et les fils de Lévi (2) firent selon les paroles de Moi'se et il tomba du
peuple, ce jour-lá, environ trois mille hommes.
29 Puis Mo’ise dit: «Complétez l’offrande (3) de vos mains (4) aujourd’hui
devant Yahvé, parce que vous avez frappé chacun son fils et son frére,
afín qu’il place sur vous aujourd’hui des bénédictions (5).»
30 Le jour suivant Moi’se dit au peuple: «Vpus avez commis de grands
péchés. Et maintenant je vais monter pour implorer (b) miséricorde
(de) devant Yahvé; (peut-étre pourrai-je expier pour vos péchés)» (7).
31 (Moi’se retourna done devant Yahvé) ( ) et dit: «Je te prie, ce peuple a
commis (8) de grands péchés (9) (et ils se sont fait un dieu d’orjC0).
32 Et maintenant! Si tu remetíais et pardonnais leurs péchés! Sinon,
efface-moi(n) du livre de ta Loi(12) que tu as écrit!»
33 Yahvé (]) dit á Mo’ise: «Celui qui péchera devant moi, c’est lui que
j’effacerai du livre de la Loi.
34 Maintenant done, va, conduis le peuple au lieu que (l3) je t’ai dit. Voici
que mon Ange ira devant toi et, le jour oü je m’en souviendrai, je
rappellerai(14) contre eux leurs péchés.»
35 Ainsi Yahvé frappa(15) le peuple, pour ce quils avaient fait avec le veau
quAaron avait fait(16).
(') M: «la Parole de Yahvé».
(2) M: «les fils de la tribu de Lévi».
(') Nous lisons «offrande» (qrbn), non«offrez» (qrbw), comme le fait M. Kasher,
op cit , p 146.
(4) Le sens doit étre: «recevez l’investiture» (cf. 29, 29.33). Cf. M. Kasher,
ibulem.
(5) I: + «nombreuses».
(fi) Lili: «j'implorerai»; M: «et nous implorerons».
() Omis dans le texte par homoioteleuton; ajouté par M.
(8) M: «par la miséricorde de devant toi, Yahvé! Ce peuple s’est rendu coupable».
(9) M: «un grand péché».
(I0) Seulement en hébreu; I ajoute le targum.
(“) M: «maintenant».
(I2) I: «de la Loi»; Ps-Jon: «du livre des justes oü tu as écnt mon nom». Cf Is< 4, 3;
Ps 68, 29: «Qu'ils soient effacés du livre des vivants et qu'ils ne soient point inscrits
parmi les justes».
C3) M: «celui que».
(H) M: «un ange de miséricorde ira devant toi (M 2: guidera, marchera) et au
jour de mon souvemr, je rappellerai».
(J5) M: «Et la Parole de Yahvé détruisit».
(16) Texte hébreu seul.
376
N EO F I T I I
Ex 33, 1-6
CHAPITRE XXXIII
1 Yahvé ( 1 ) dit á Moise: «Va, monte d’ici, toi et le peuple que tu as fait
sortir (2), liberé, du pays d’Égypte, vers le pays au sujet duquel j’ai juré
á Abraham, á Isaac et á Jacob, en disant: A ton fils je le donnerai (3).
2 J’enverrai un Ange devant toi (4) et je chasserai le Cananéen, l’Amor-
rhéen, le Hittite, le Perizzien, le Hévéen et le Jébuséen.
3 (Monte) au pays qui produit (°) de bons fruits, purs comme le lait et
doux (6) comme le miel, car (7) n’enléverai-je pas la Gloire de ma
Shekinah d’entre vous (?) — car c’est un peuple dur á recevoir (H)
instruction— pour queje ne vous extermine point en chemin.»
4 Quand le peuple eut entendu cette dure parole, ils se lamentérent et nul
ne mit sur lui ses objets de parure (9).
5 Yahvé ( 1 ) dit á Moise: «Dis aux enfants d’Israél: Vous étes un peuple
dur(10) á recevoir instruction. Si(n) j’enlevais pour un instant la Gloi-
re(12) de ma Shekinah d’entre vous, je vous anéantirais. Et maintenant,
que chacun dépose ses objets de parure et je saurai ce que je dois vous
faire (,3)»
6 Les enfants d’Israél se dépouillérent donc(14) de leurs objets de paru-
re(s) sur lesquels était gravé le Nom sacré(15) depuis la montagne de
Horeb.
(') M: «la Parole de Yahvé».
(2) M: «(que) j’ai fait sortir de». II faut prob. corriger le texte: «que tu as fait
sortir».
O I: «á tes fils je le donnerai».
M: «á la descendance de tes fils je (le) donnerai».
C) M: «devant vous».
(5) I: «vers un pays qui produit».
(b) M: «qui (sont) savoureux».
(7) Ps-Jon comprend le verset dans un sens négatif; de méme le TM.
(*) M: «ma Parole n’ira pas avec vous, car vous étes un peuple á la nuque dure
pour recevoir».
(*') 1: «(se mit des objets) de parure».
(10) M: «durs de nuque».
(“) M: «voici que (si)».
(12) M: «(si) j’éloigne la Gloire».
(13) M: «vos objets de parure(s) de sur vous et je saurai ce que».
(,4) M 1: «et ils dépouillérent»; M 2: «et ils se dépouillérent».
(15) Le tétragrammaton, Yahvé.
377
Ex 33, 7-12
NEOF1TI I
7 Moise prit (*) la tente, la tendit (2) en dehors du camp, loin du camp,
et il Tappelait (3) Tente de Reunión. Et quiconque cherchait instruc-
tion (4) de (devant) Yahvé sortait vers la Tente de Reunión qui était
en dehors du camp.
8 Quand Moise sortait (5) vers la tente, tout le monde se levait et se
tenait debout (6), chacun á Pentrée de sa tente, suivant Moise du
regard (7) jusqu’á ce qu’il entre dans sa tente (8).
9 Et lorsque Moise entrait par la porte de la tente, la colonne de nuée
descendait (9) et s’arrétait(lü) á la porte de la tente et parlait avec
Moise.
10 Tout le peuple voyait la colonne de nuee arrétée(n) á la porte de la
tente et tout le peuple se levait (12) et se mettait á prier(13), chacun á la
porte de sa tente.
1 1 Alors Yahvé (I4) parlait avec Moise de vive voix(15), ainsi qu’un homme
parle avec son compagnon. Puis il s’en revenait au camp; mais son
serviteur, le jeune Josué, fils de Noun, ne bougeait pas de PintérieurO6)
du camp(17).
12 Moise dit devant Yahvé: «Vois, tu dis: Fais monter ce peuple! Mais
toi(18), tu ne m’as point fait connaítre qui tu enverras avec moi. Pour-
tant tu ufas dit: Vois que je t’ai désigné du nom de maitre et tu as
également (19) trouvé gráce et miséricorde devant moi.
(') M: «prendra».
(2) M: «et (la) tendrá»,
f) I: «et il (l’)appela».
(4) M: «et cela fut pour lui la Tente de Réunion et il advint que quiconque
cherchait instruction».
(5) M: «sortait» (yippwq).
(6) M: «et il advint que lorsque Moise sortait vers la tente, tout le peuple se
levait et se tenait debout».
(7) M: «ct ils suivaient du regard».
(h) M: «a son entréé dans (la) tente».
C) M: «et il arrivait, á Pentrée de Moise dans la tente, que descendait».
(,0) M: «et se tenait» (wq’m).
(“) M: «qui se tenait» (q'm).
(,2) M: «et ils se levaient» (qmw).
(,3) M: «et ils s’inclinaient».
(14) M: «la Parole de Yahvé».
(15) Litt: «parole contre parole»; TM: «face á face».
(16) M: «jeune (adolcsccnt) ne quittait pas l’intérieur (de la tente)».
(17) Lire: «tente» avec M ( = TM). M: «adolescent, ne laissait pas Tintérieur de
la tente de la maison d'instruction».
(1H) M: «par ta Parole».
(19) M: «tu as dit par ta Parole: Je te connais de bon renom (= en bien) et aussi».
378
NEOFITI I
Ex 33, 1 3-19
13 Maintenant done, si j’ai trouvé (l) gráce et miséricorde devant toi,
fais-moi done connaitre tes voies et je te révérerai (2) parce que j’ai
trouvé gráce et miséricorde á tes yeux; considére (3) aussi que cette
grande nation est ton peuple.»
14 II dit: «La Gloire (4) de ma Shekinah ira parmi vous et je vous prépa-
rerai (5) un lieu de repos.»
15 Et (Moise) dit devant lui: «Si la Gloire (6) de ta Shekinah n’est pas
parmi nous, ne nous fais point sortir d’ici!
16 Car comment saura-t-on maintenant (7) que j’ai trouvé gráce et misé¬
ricorde devant toi, moi ainsi que ton peuple, sinon par le fait que la
Gloire de ta Shekinah ira (H) avec nous et que s’opéreront avec nous
des prodiges, de telle sorte que nous soyons séparés (9), moi et ton
peuple, de tous les peuples qu’il y a sur (10) la surface de la terre?»
17 Yahvé dit á Mo'ise: «Je ferai aussi (“) cette chose que tu dis(12), car tu
as trouvé gráce et miséricorde á mes yeux et je t’ai désigné du nom de
maitre(13).»
18 II dit: «Fais-moi done voir ta Gloire! (M)»
19 II dit: «Voici queje vais faire passer devant toi toute la perfection de
ma bonté(15) et je ferai gráce á qui(16) est digne de gráce et je ferai
miséricorde á qui(16) est digne (17) de miséricorde.»
(’) M: «et maintenant, je te prie, si j’ai trouvé».
(2) Litt: «je craindrai devant toi».
(3) M: «(tes voies) parfaites et fais que je te connaisse pour que je trouvé gráce
et miséricorde devant toi et vois».
(4) I: «voici que (la Gloire)».
(5) M: «ma faveur á ton égard te conduira et je te donnerai le repos».
(6) M: «(íl) lui (dit): Si la Gloire ne ...pas».
(7) M: «maintenant» (kdw).
(H) M: «que la Gloire parle».
(9) Autre traduction possible: «que s’opérent avec nous, avec moi et ton peuple,
des miracles et des prodiges sur tous les peuples qu’il y a sur la surface de la terre».
(I0) M: «et que nous soyons cachés, moi et ton peuple, de tout peuple qui se
trouvé sur».
(M) M: «la Parole de Yahvé (dit) á Moise: Également...».
(12) Participe pa'el avec la désinence du verbe fini: cf G. Dalman, Grammaük ,
§ 64, 5.
(J3) M: «devant Lui et je t’ai fait connaitre de bon renom» (cf «je te connais»,
v 12).
(14) M: «Moise (dit) devant Yahvé: Montre-moi done la splendeur de ta Gloire».
(,5) M: «(voici que) je ferai passer toutes les troupes des anges qui servent devant
moi devant ma face».
(16) I: «á ce qui».
(17) M: «á qui (il convient) de faire miséricorde».
379
Ex 33, 20-34, 4
N EOFITI I
20 Puis il dit: «Tu ne pourras voir ma face, car il n’est pas possible qu’un
étre humain me voie et vive (').»
21 Yahvé (2) dit: «Voici un endroit preparé prés de moi et tu te tiendras
sur le rocher.
22 Et il arrivera, quand passera la Gloire de ma Shekinah, que je te
mettrai dans la fente du rocher et j’étendrai ma paume (3) sur toi
jusqu’á ce que soient passées O4) les troupes d’anges que tu verras.
23 Je ferai passer les troupes d’anges qui se tiennent debout et servant
devant moi et tu verras le Verbe de la Gloire (5) de ma Shekinah; mais il
n’est pas possible que tu voies O la face de la Gloire de ma Shekinah.»
CHAPITRE XXXIV
1 Yahvé dit á Moise: «Taille-toi (7) deux tables de pierres comme les
premieres et j’écrirai (8) sur les tables les paroles qui étaient sur les
premieres tables que tu as brisées.
2 Tu seras (!l) prét(10) pour le matin; tu monteras le matin sur la mon-
tagne du Sinai et tu te tiendras la avec moi sur le sommet de la
montagne(n).
3 Nul ne montera avec toi et nul ne se fera voir dans toute la montagne;
méme le petit et le gros bétail (12) ne paitra point en face de cette
montagne.»
4 II tailla done deux tables de pierre comme les premiéres; puis Moise se
leva de bon matin et monta sur la montagne du Sinai, ainsi que le lui
avait ordonné (Yahvé)(13), et il prit dans sa main les deux tables de
pierre.
(') M: «un étre humain (litt: un fils d’homme) ne pourra me voir et vivre»
(litt: et étre vivant).
(2) M: «la Parole de Yahvé».
(3) M: «et je te couvrirai de la paume de ma main».
(4) M: «le temps que nous passions».
(5) M: «et je te ferai voir le Verbe de la Gloire».
(6) M: «(il ne) te (sera pas possible) de voir».
(7) M: «la Parole de Yahvé (dit) á Moise: Taille».
(8) M: «comme les premieres et tu écriras».
(9) M: «et sois».
(10) I: «préparé» (zmyn).
(n) M: «et tu seras transporté lá avec moi sur le sommet de la montagne».
C2) M: «petit et gros bétail» (au pluriel).
(,3) Omis dans le texte; ajouté par I. M: «la Parole de Yahvé».
380
N EOFITI I
Ex 34, 5-11
5 Et la Gloire de la Shekinah de Yahvé (') se révéla dans la nuée et se
tint lá prés de lui (2); et il pria lá au nom de la Parole de Yahvé.
6 Quand passa la Gloire de la Shekinah de Yahvc (3), Moise supplia et
dit: «Yahvé! Yahvé! Dieu clément et miséricordieux (4), patient,
éloigné de la colére et proche de la miséricorde; qui fait en abondance
grace et vérité,
7 qui garde pitié et bonté pour des milliers de générations, qui absout et
pardonne les péchés (3), qui ne s’arréte point aux rébellions et expie les
fautes, sans aucunement les justifier (6). Au jour du grand jugement, il
rappellera les péchés des péres impies contre les fils et contre les
petits-fils rebelles jusqu’á la troisiéme et jusqu’á la quatriéme généra-
tion.»
8 Moise se háta (7) de s’incliner jusqu’á (8) terre, il loua et glorifia
(Yahvé).
9 II dit: «Si done (9) j’ai trouvé grace et miséricorde devant toi, Yahvé,
que ta Gloire, Yahvé(10), aille parmi naus, car c’est un peuple dur(n)
á recevoir instruction. Absous et pardonne nos fautes (12) et nos péchés
et fais de nous ta possession!»
10 Alors il dit: «Voici que, moi, je conclus une alliance: devant (13) tout
ton peuple, je ferai prodiges et merveilles qui n’ont (encore) été accom-
plis en aucune terre ni en aucune nation, et tout le peuple parmi lequel
tu demeures verra (,4) les oeuvres de Yahvé; terribles (16) sont les
choses que, moi, je ferai avec toi.
1 1 Prends garde á ce que je t’ordonne (16) aujourd’hui. Voici que, moi, je
chasserai devant toi les Amorrhéens, les Cananéens, les Hittites, les
Perizziens et les Jébuséens(17).
(') M: «et la Parole de Yahvé se révéla».
(2) M: «avec lui».
(3) M: + «devant lui».
(4) M: «miséricordieux et clément».
(5) M: «et les offenses et dettes».
(6) M: «Yahvé (aucunement ne justifie) le pécheur. Au jour».
(7) M: «et (Moise) se dépécha».
(M) M: «sur la terre».
O M: «je te prie».
(10) M: «que la Gloire de la Shekinah de Yahvé passe done».
(n) M: «durs de nuque».
(12) Litt: «dettes», dans le sens de «péchés», comme dans le Pater: «Pardonne-
nous nos dettes»; M: «leurs dettes».
(13) M: «en présence de».
(14) M: «verront».
(15) M: «puissantes».
(lfi) M: «(je) vous (ordonne)».
(17) M: «devant vous les Amorrhéens, les Cananéens, les Hittites, les Perizziens
et les Jébuséens».
381
Ex 34, 12-20
N EOFITI I
12 Garde-toi de faire alliance (*) avec les habitants du pays dans lequel
vous entrez (2) pour qu’ils ne soient (3) pas parmi vous une pierre
d'achoppement.
13 Mais vous détruirez leurs instruments de divination (4), vous briserez
leurs stéles et vous couperez leurs asherah (5);
14 Car vous ne vous prosternerez point devant un autre dieu, parce que
Yahvé (G) a pour nom «Jaloux»; c’est un Dieu jaloux et vengeur qui
tire vengeance (7) dans sa jalousie.
15 Vous ne concluerez pas (H) d’alliance avec les habitants du pays; car ils
erreront (9) derriére leurs dieux et sacrifieront á leurs idoles. Ils vous
inviteront et vous mangerez de leurs sacrifices;
16 vous prendrez de leurs filies pour vos fils et leurs filies erreront(10)
derriére leurs idoles et feront errer(11) vos fils derriére leurs dieux.
17 Mon peuple, enfants d’Israél! Vous ne vous ferez point des divini-
tes(12), des idoles de métal fondu(13).
18 Vous observerez la féte des Azymes; sept jours vous mangerez des
azymes, comme je vous Tai prescrit, au mois d'abib, (car au mois
d'abib)(14) vous étes sortis, liberes, d’Égypte.
19 Tous les premiers-nés(13) seront pour mon nom et toutes vos bétes
males (16) qui ouvrent la matrice(17), parmi vos vaches et vos brebis.
20 Vous rachéterez par un mouton ce qui, parmi les anes, ouvre la matri-
ce(18) et si vous ne le rachetez pas, vous le mettrez á mort(19). Vous
(*) M: «gardez-vous de faire alliance».
(¿) I: «vous entrez» ('allyn).
(J) M: «soit».
0) M: «vous abattrez leurs autels et».
C) Stéles sacrées des cuites cananéens. M: «vous détruirez leurs idoles».
(6) M: «la Parole de Yahvé».
(T) 1: «quí se venge» ( mpr ().
(8) M: «pour que ne... pas».
(“) M: «avec les habitants du pays et (que) vous erriez aprés».
(,0) M: «et elles dévieront».
(n) M: «et feront dévier».
(12) M: «mon peuple, (vous ne vous ferez point) des idoles».
C3) M: «de métal fondu» (mtkwwh).
(,4) Omis dans le texte par homoioteleuton.
(,5) Ou bien: «Tous ceux qui ouvrent la premiére fois la matrice».
M: «les premiers qui ouvrent la matrice»; cf 13, 12.
('*) M: «vous séparerez (les males)».
(,7) Les premiers-nés. M: «Les premiers qui ouvrent la matrice».
(18) M: «et (tous) les premiers qui ouvrent la matrice».
(19) M: «vous le tuerez» (avec suff verbal).
382
N EO F I T I I
Ex 34, 21-27
rachéterez tous les premiers-nés de vos fíls et ils ne se montreront point
devant moi les mains vides (') de tout précepte.
21 Six jours vous travaillerez et, le septiéme jour, vous vous reposerez;
(méme) á la féte de la récolte (2) et á la féte de la moisson vous vous
reposerez.
22 Vous ferez pour vous la féte des Semaines — ou Aséret (3) — des pré-
mices de la moisson des bles (4) et la féte de la récolte (5), á l’issue de
l’année.
23 Trois fois Tan, tous vos máles paraitront devant le Seigneur des siécles,
Yahvé, le Dieu d’Israél (6).
24 Car j’anéantirai les nations (7) devant vous et j’élargirai vos frontiéres;
et nul, roi ou prince, ne convoitera (8) votre terre tandis que vous
monterez pour paraítre devant Yahvé, votre Dieu, trois fois Tan (9).
25 Vous n’offrirez point, avec du pain fermenté, le sang de mes saints
sacrifices et le sacrifice de la féte de la Páque ne passera pas la nuit,
jusqu’au matin (10).
26 Les prémices de votre terre, vous (les) apporterez au sanctuaire de
Yahvé, votre Dieu. Mon peuple, enfants d’Israél! Vous ne ferez pas
cuire et vous ne mangerez point de la viande avec du lait mélangés
enscmble(u), pour que ne s’enflamme point ma colére et que nous ne
fassions cuire (l2) vos céréales engerbées, grain et paille mélangés en¬
semble.»
27 Puis Yahvé (,a) dit á Moi'se: «Écris pour toi ces paroles, car c’est selon
les termes de ces paroles que j’ai conclu une alliance, avec toi (14) et
avec Israel.»
(’) M: «Mon peuple, enfants d’Israél! Vous ne pouvez point vous présenter les
mains vides devant Yahvé, votre Dieu».
(2) M: «au temps du labour et de la moisson, vous vous reposerez».
(3) i.e. clóture ou conclusión d’un cycle festif. On l’appliqua spécialement á la
conclusión du cycle pascal, á la féte des Semaines ou Pentecote. I omet: «ou A§éret».
(4) M: «des moissons de».
(5) MI: «de la récolte».
M 2: «lorsvue vous ramasserez votre récolte de la terre».
(6) M: «Mon peuple, enfants d’Israél! Trois fois chaqué année, tous vos máles
paraitront demandant (=pour demander) instruction devant Yahvé, leur (?) Dieu».
(7) M: «je chasserai des nations».
(8) M: «personne ne convoitera».
(9) M: «chaqué année».
(10) M: «(et vous ne garderez point) de la chair que vous sacrifierez dans la nuit
de la féte de la Páque, depuis le soir jusqu’au matin».
(11) M: «vous ne pouvez ni cuire ni manger chair et lait mélangés».
C2) Premiére pers du plur pour la pr du sg (= je fasse cuire). Cf Ex 23, 19.
(,3) M: «la Parole de Yahvé».
(l4) M: «avec vous».
383
Ex 34, 28-35
N EOFITI I
28 Et (Moíse) fut lá O, demandant instruction de devant Yahvé, quaran-
te jours et quarante nuits. II ne mangea pas de pain (2) et ne but point
d’eau et il écrivit sur les tables les paroles de l’alliance, les Dix Paro¬
les (3).
29 Or il advint que, lorsque Moíse descendit de (4) la montagne du Sinai
— et les deux tables du Témoignage étaient dans les mains de Moíse á
sa descente de la montagne — , Moíse ne savait point que brillait l’éclat
de la gloire de sa face (5), pour avoir parlé avec Lui.
30 Aaron et tous les enfants d’Israél virent Moíse et voici que brillait
Téclat de la gloire de la face (6) de Moíse et ils eurent peur de s’appro-
cher (7) de lui.
31 Mais Moíse les appela; Aaron et tous les chefs de la communauté (H)
retournérent prés de lui et Moíse parla avec eux.
32 Aprés quoi tous les enfants d’Israél s’approchérent et il leur manda
tout ce que Yahvé leur (9) avait ordonné sur la montagne (l0) du Sinai.
33 Quand Moíse eut achevé de parler avec eux, il mit un voile sur son
visage.
34 Lors done que Moíse entrait en présence de(n) Yahvé pour parler avec
Lui, il ótait son voile (jusqu’á)(12) la sortie(13); puis il sortait et disait
aux enfants d’Israél ce qu’on lui avait commandé.
35 Les enfants d’Israél voyaient le visage de Moíse et que brillait (14)
l’éclat de la gloire du visage de Moíse. Alors Moíse remettait le(15)
voile sur son visage jusqu’á ce qu’il rentre pour parler avec Lui.
(‘) M: «(lá) devant».
(2) M: «de nourriturc».
(3) Expression qui désigne les Dix Commandements.
(4) M: «au moment oú il descendait de».
(5) M: «(il ne savait pas) qu’ils louaient Téclat de son visage».
(6) M: «(voici qu’)ils louaient Téclat de son visage».
(7) M: «et ils eurent peur de s’approcher».
(K) M: «du peuple de la communauté».
O M: «leur (avait)».
(,u) M: «(tout ce que) la Parole de Yahvé lui avait dit sur la montagne».
(n) M: «et á Tentrée de Moi'se devant».
C2) Nous corrigeons le texte qui a: «de la sortie».
(13) M: «jusqu’á sa sortie; et il sortait et parlait».
(,4) M: «ils louaient Téclat sur le visage de» ( ou : «l’éclat du visage de» ?).
(15) M: «et Moi'se remettait ('hzr) le».
384
N EOFITI I
Ex 35, 1-12
CHAPITRE XXXV
1 Moíse rassembla toute la communauté (l) des enfants d’Israél et leur
dit: «Voici les choses que Yahvé (2) a commandé de faire.
2 Durant six jours tu feras (:i) le (ton) travail; le septiéme sera saint
pour vous, sabbat de repos devant Yahvé. Quiconque fera du travail
en ce jour sera mis á mort.
3 Le septiéme jour vous n'allumerez de feu en aucun endroit de vos
habitations.»
4 Moíse parla á toute la communauté des enfants d’Israél, en disant:
«Voici ce que Yahvé (2) a ordonné, en disant:
5 Recevez (4) une offrande de séparation pour le nom (G) de Yahvé.
Tout homme dont le coeur la donne volontairement, apportera comme
offrande séparée pour Yahvé, or, argent et bronze,
6 pourpre violette, écarlate, pourpre teint cramoisi précieuse, fin lin et
poils de chévre;
7 peaux de béliers teintes en rouge (ü), peaux de sasgonin (7) et bois
d’acacia;
8 l’huile O pour Péclairage et aromates (9) pour Phuile de Ponctionp0)
et pour Pencens aromatique;
9 des pierres précieuses et des pierres á sertir pour les enchásser(n) sur
Téphod et le pectoral.
10 Puis que viennent(12) tous les sages de coeur (13) qu’il y a parmi vous
et qu’ils fassent tout ce que Yahvé (2) a ordonné:
1 1 le tabernacle, son rideau (14) et sa couverture, ses agrafes, ses tables, ses
planches, ses colonnes et ses bases;
12 Parche et ses barres, le propitiatoire et le voilc de draperie,
(') M: «le peuple de la communauté».
(*) M: «la Parole de Yahvé».
(') M: «sera fait». Cette vanante est rattachée par erreur a: «Quiconque fera».
(4) M: «Preñez».
0) M: «devant».
(6) i.e. tannées.
( ) Cf 25, 5.
(*) I: «de Thuile».
O I: «des parfums».
(,ü) M: «aromates, Thuile d’onction».
(") M: «pour en incruster Téphod et le pectoral».
(12) M: «entrent».
(13) Dans Tancien Israel, le coeur était, avant tout, siége de connaissance.
(u) M: «sa tente».
30. ÉXODO
385
Ex 35, 13-23
N EO F I T 1 I
13 la table et ses barres, tous ses ustensiles et Tarrangement du pain de
proposition;
14 le candélabre de l’éclairage (et ses accessoires, ses lampes et l’huile
d’éclairage,
15 l’autel de l’encens et ses barres, l’huile de l’onction, l’encens aromati-
ques et le rideau de la porte á Tentrée du tabernacle) (l);
16 l’autel de l’holocauste, son treillis de bronze, ses barres, tous ses
ustensiles, le bassin avec sa base;
17 les rideaux du parvis avec ses colonnes et leurs bases (2) et la tenture
de la porte du parvis;
18 les piquets du tabernacle et les piquets du parvis avec leurs chevil-
les O;
19 les vétements liturgiques pour officier á Tintérieur du (A) sanctuaire; les
vétements sacrés pour le prétre Aaron et les vétements de ses fíls pour
le Service liturgique (5).»
20 Et toute (ü) la communauté des enfants dTsraél se retira de la présence
de Moise.
21 Puis vinrent tous ceux que leur coeur portait á étre généreux (7), et
tous ceux dont Tesprit les poussait á étre généreux apportérent l’of-
frande séparée (8) pour Yahvé, pour la fabrication de la Tente de
Réunion, pour tout le cuite et pour les vétements sacrés (9).
22 Et tous les hommes vinrent accompagnés(lu) des femmes; tous ceux
que leur coeur poussait á étre généreux apportérent des chaines(M), des
pendants d’oreilles, des anneaux, des émeraudes (l2) et toute espéce
d’objets en or, ainsi que tous ceux qui avait voué de Por (= balancé
leur balancemenl d’or) pour le nom de Yahvé.
23 Et quiconque se trouvait avoir de la pourpre violette, écarlate, de la
pourpre teint cramoisi précieuse, fin lin retors et poils de chévre, peaux
de moutons teintes en rouge (1:1), peaux de sasgonin , Tapporta.
(') Omis dans le texte, mais rajouté en marge.
(2) M: «leurs barres» (variante prob. déplacée).
(3) M: «et leurs verrous».
(4) I: «dans le (sanctuaire)».
(5) M: +«devant Luí dans le souverain sacerdoce».
H M: «(tout) le peuple».
() M: «fut grand».
(8) M: «(tous ceux) dont Pespnt les poussera á étre généreux apporteront l’of-
frande (séparée)». (Aprés «apporteront», on lit un dy, sans doute fautif.)
(9) M: «et pour les vétements du sanctuaire».
(10) M: «avec les femmes».
(n) M: «des chaines» (syryn).
(,2) M: «des broches» (que portaient les femmes sur la poitrine). Cf Jastrow, 758.
(,3) Tannées.
386
N EO F I T 1 i
Ex 35, 24-33
24 Quiconque avait mis de coté une offrande de séparation d’argent et de
bronze, apporta Poffrande séparée pour Yahvé et quiconque se trou-
vait avoir du bois d’acacia pour tout ouvrage du cuite ('), Papporta.
25 Toutes les femmes qui étaient hábiles (2) de leurs mains (3) filérent
la pourpre violette, écarlate, la pourpre teint cramoisi précieuse et le
lin fin.
26 Et toutes les femmes dont le coeur les poussa á étre généreuses (J)
filérent avec habileté les poils de chévre.
27 Les chefs apportérent des pierres précieuses et les pierres á sertir pour
l’éphod et le pectoral (5),
28 les aromates et Phuile pour Péclairage, pour l’huile de Ponction et pour
Pencens aromatique ((i).
29 Tous les hommes et toutes les femmes dont le coeur les poussa á
apporter volontairement (7) (quelque chose) pour toute oeuvre que
Yahvé (8), par Pintermédiaire de Moíse, avait ordonné de faire, ap¬
portérent -les enfants d’Israél — une offrande volontaire (9) pour le
nom de Yahvé.
30 Puis Moíse dit aux enfants d’Israél: «Voyez que Yahvé a désigné du
nom de maitre(10) Besaleél, fils d’Our, fíls de Hour, de la tribu des fils
de Juda,
31 et lui a confié un esprit saint (n) de devant Yahvé, de Science, de
sagesse, de savoir, pour tout travail;
32 pour enseigner (les arts)(12) et pour travailler dans le travail (13) de Por,
de Pargent et du bronze (14);
33 dans le travail des pierres précieuses pour (les) enchásser(15), dans la
menuiserie du bois, pour travailler en toutes sortes de travaux d’art.
(') M: «oeuvre de cuite».
(2) Litt: «sage de coeur avec ses mains».
C) M: «sagesse (de coeur en ses mains)». Cf 35, 35.
(4) MI: «(dont le coeur) fut grand» (i.e. généreux).
M 2: «sur el les».
O M: «(pierres) á sertir pour en incruster Péphod et le pectoral».
(6) Litt: «des aromates» (id en 1).
(7) M: «dont le coeur fut grand».
(M) M: «la Parole de Yahvé». A Paide de la consonne initiale de cette variante
et celle des trois variantes suivantes, le copiste a indiqué son nom en acrostiche:
Menahem.
(9) M: «une offrande volontaire» (nsybh).
(,0) M: «voyez, voici que la Parole de Yahvé a oint et appelé d’un nom hono¬
rable Besaleél».
(") M: «de Science».
(,2) Litt: «artistes». Mais le texte semble fautif: cf TM et 31, 4.
(,3) M: «le travail de Por et de Pargent, le travail du bronze».
(14) I: «et de Pargent et du bronze».
(15) M: «dans la gravure des pierres précieuses á sertir».
387
Ex 35, 34-36, 5
NEOFITI
34 II lui a aussi mis dans le coeur, á lui et á Oholiab, fils d’Akhisamac,
de la tribu des fils de Dan, le don d’enseigner.
35 II les (]) a remplis d'habileté (2) pour exécuter toute espéce de travail (:í)
d’ébéniste et artiste, de brodeur de pourpre violette, écarlate, pourpre
teint cramoisi précieuse et lin fin, de tisserands, (bref) artisans de tous
métiers et maitres es arts.»
CHAPITRE XXXVI
1 Besaleél, Oholiab et tout homme habile (4) en qui Yahvé avait mis
Science (5) et sagesse pour savoir faire tout (6) le travail pour le (Servi¬
ce) (7) du sanctuaire firent selon tout ce que Yahvé (8) avait ordonné.
2 Et Mo'ise appela Besalccl et Oholiab et tout homme habile (9) dans le
coeur de qui Yahvé avait placé Thabileté, tous ceux que leur coeur
poussait á s’associer á l’oeuvre pour rexécuter(10).
3 lis prirent d’au-devant de Moi’se toutes les offrandes que les enfants
d’Israél avaient séparées(n) pour l’oeuvre du cuite du sanctuaire, pour
l’exécuter. Et ceux-ci lui apportaient encore chaqué matin des offran¬
des volontaires(12).
4 Alors s’en vinrent tous les experts(13) qui travaillaient aux diverses
taches f14) du sanctuaire, chacun du travail qu’il était en train de faire,
5 et ils dirent(15) á Moise: «Le peuple apporte plus que ne requiert
Texécution de l’oeuvre que Yahvé (H) a prescrit de faire.»
(') Litt: «il remplit avec eux»: le targumiste ayant lu * ittam («avec eux») á la
place de ’ oíam du TM.
i12) Litt : «la Science dans leur coeur»; M: «Science de coeur».
(3) I: «(pour travailler) en toute espéce de travaux».
O Litt: «sage en son coeur»; I: «sage de coeur».
(5) M: «sage de coeur, en qui la Parole de Yahvé avait mis la sagesse».
(6) I: «(savoir travailler) en tout».
(7) Dans le texte: «des serviteurs» (des ñdéles, au sens cultuel).
D M: «la Parole de Yahvé».
O Litt: «sage de coeur».
(I0) M: «avec tout homme habile (litt: sage de coeur) dans le coeur de qui la
Parole de Yahvé avait placé la sagesse; tous ceux dont le coeur était grand pour
s'ássocicr á l’oeuvre et Pexécuter».
(“) M: «avaient apportées».
(12) M: «et ceux-ci lui apportaient encore des offrandes volontaires chaqué
(matin)».
(,3) M: «ceux- lá (qui)».
(14) M: + «du travail» (ou: «Service»).
O5) Litt: «et ils disent».
388
N EOFITI I
Ex 36, 6-18
6 Moíse donna un ordre et on fit passer (') une proclamaron dans le
camp, en disant: «Qu’hommes et femmes ne fassent plus de travail
pour foffrande du sanctuaire!» Et le peuple s’abstint (2) d’apporter
(davantage).
7 Le travail (apporté) était suffisant pour toute la tache qu’il y avait á
faire et, une fois faite, il en resta.
8 Tous les plus experts des artisans de l’oeuvre firent la tente, avec dix
tentures de fin lin retors, de pourpre violette, écarlate, pourpre teint
cramoisi précieuse; ils les firent avec des figures (3), oeuvre d’artiste.
9 Longueur de chaqué tenture: vingt-huit coudées (4), et la largeur:
quatre coudées pour chaqué tenture 0). Méme dimensión pour toutes
les tentures.
10 11 joignit cinq tentures Tune á fautre, puis il joignit (les) cinq (autres)
tentures Tune á fautre.
1 1 Puis il fit des ganses de pourpre violette á f extrémité de la tenture
extérieure, á f endroit de la jonction; il fit de méme á fextrémité de la
tenture extérieure, pour le deuxiéme point de jonction.
12 II fit cinquante ganses pour une tenture et il fit cinquante ganses á
fextrémité de la tenture qui se trouve á fautre point de jonction; les
ganses étaient dirigées (6) fuñe vers fautre.
13 Puis il fit cinquante boucles d’or et il attacha les tentures fuñe á fautre
avec les boucles et la tente forma un tout.
14 II fit des tentures en poils de chévre, comme couvertures pour étendre
sur le tabernacle; il fit onze tentures (7).
1 5 La longueur d’une tenture était de trente coudées et la largeur d’une
tenture de quatre coudées; méme dimensión pour les onze tentures.
16 II joignit á part cinq tentures (et les six autres tentures á part) (H).
17 Puis il fit cinquante ganses aux extrémités de la tenture extérieure, au
point de jonction, et il fit cinquante ganses á fextrémité de la tenture,
au deuxiéme point de jonction.
18 II fit les cinquante broches de bronze pour attacher la tente, en sorte
qu’elle devienne un tout.
(') M: «on fit passer» {litt: «ils firent sortir»).
(2) M: «mirent fin» (á l’action cTapporter).
(3) Ou bien: «brodées».
(4) Le texte ajoute: «en coudées», mais I ne retient pas cette lecture.
É) M: «coudées (en coudées) de (chaqué) tenture».
f) M: «les ganses étaient apparentes».
(7) Texte: «vingt -et-une» tentures (sans doute fautif)-
(“) Omis dans le texte, mais transcrit en marge.
M: «II joignit á part cinq tentures, correspondant aux cinq livres de la Loi,
et six tentures á part, correspondant aux six sections (sedarim) de la Mishnah».
389
Ex 36, 19-33
N EO F I T I I
19 Puis il fit pour la tente une couverture en peaux de béliers teintes en
rouge (*) et, par-dessus, une couverture en peau de sasgonin.
20 II fit, en bois d’acacia, les planches verticales pour la tente (2).
21 La longueur des planches était de dix coudées et la largeur de chaqué
planche, une coudée et demie.
22 Chaqué planche avait deux tenons s’ajustant Pun á Pautre. II fit ainsi
pour toutes les planches du tabernacle.
23 11 fit les planches pour le tabernacle, vingt planches du cote sud, vers
le midi.
24 II fit quarante bases d’argent sous les vingt planches; deux bases sous
une planche pour ses deux (tenons) (3) et deux bases sous Pautre
planche pour ses deux (tenons) (3).
25 Et pour le deuxiéme cóté du tabernacle, pour le cote nord, vingt
planches,
26 ainsi que leurs quarante bases d’argent: deux bases sous une planche,
et deux bases sous Pautre planche.
27 Pour la partie arriére du tabernacle, á Poccident, il fit six planches.
28 II fit deux planches pour les cotés du tabernacle, á sa partie arriére (J).
29 Elles se correspondaient (5) par la partie inférieure et ensemble se
correspondaient á la partie supérieure, á Pintérieur d’un anneau: ainsi
fit-il pour les deux, sur leurs deux cotes (6).
30 II y avait huit planches avec leurs bases d’argent, (soit) seize bases;
deux bases sous chaqué planche.
31 II fit les traverses (7) de bois d’acacia: cinq pour les planches d’un cóté
du O tabernacle,
32 et cinq traverses pour les planches du second cóté (9) du tabernacle et
cinq traverses pour les planches du cóté du tabernacle, á la partie
arriére(lü), á Poccident.
33 II fit la traverse médiane (qui passait)(n) au milieu des planches(12),
d’un cóté á l’autre.
(') Tannées.
(2) Litt: «les tentes» ou «sa tente». Sans doute corriger et lire: «la tente». Cf 26, 15.
(3) Ainsi lit-on en I et 26, 19. Texte: «ses deux cotés».
(4) M: «sur les versants á l’ouest».
(') M: «se voyaient».
(K) C’est-á-dire, aux deux angles.
(') M: «traverses» ('ryhyn).
(H) M: «pour les planches des cotes du».
(H) M: «des cotés du».
(10) I: «pour sa partie arriére».
M: «sur les versants».
(“) Texte prob. corrompu: «servant»; cf 26, 28.
(’2) M: «pour passer entre les planches».
390
N EO F I T I I
Ex 36, 34-37, 8
34 Les planches, il les revétit d’or et il fit en or leurs anneaux comme
emplacements (l) pour les traverses et il recouvrit d’or les traverses (2).
35 II fit le voile de pourpre violette, écarlate, de pourpre teint cramoisi
précieuse et de fin lin retors: il le (3) fit, oeuvre d’artiste, avec des
figures brodées.
36 II fit pour lui quatre colonnes d’acacia et il les recouvrit d’or, avec leurs
crochets (*) d’or. Puis il fondit pour elles quatre bases d’argent.
37 II fit un rideau (5) pour la porte de la tente, de pourpre violette,
écarlate, de pourpre teint cramoisi précieuse et de fin lin retors, oeuvre
de brodeur,
38 ainsi que ses cinq colonnes et leurs crochets (6) et il recouvrit d’or leurs
chapiteaux et leurs cercles (7); (et il fit) leurs cinq bases de bronze.
CHAPITRE XXXVII
1 Besaleél fit l’arche en bois d’acacia, d’une longueur de deux coudées et
demie et d’une largeur d'une coudée et demie, tandis que la mesure de
sa hauteur était d’une coudée et demie.
2 II la recouvrit d’or pur au-dedans et au-dehors et il lui fit une moulure
d’or tout autour.
3 II fondit pour elle quatre anneaux d’or sur les quatre angles: deux
anneaux sur un coté et deux anneaux sur l’autre coté.
4 II fit des barres en bois d’acacia et les recouvrit d’or.
5 Puis il introduisit les barres dans les anneaux sur les cotés de Parche,
pour transporter (K) Parche.
6 II fit le propitiatoire d’or pur: sa longueur était de deux coudées et
demie et sa largeur d'une coudée et demie.
7 Puis il fit deux chérubins O en or. II les fit d’or battu, des deux cotés
du propitiatoire,
8 un chérubin á cette extrémité, de ce coté-ci, et un autre chérubin á cette
extrémité, de ce cóté-lá; il fit les chérubins du propitiatoire (10), sur ses
deux extrémités.
(■) Lili: «endroits».
(2) M: «les traverses» ('ryhyh).
(') I: «les».
(4) M: «leurs crochets».
(5) M: «une couverture».
(6) M: «crochets» (clous).
(;) M: «leurs couvertures (?)».
(H) M: «pour porter».
Ó M: «images».
(,u) C’est-á-dire: «faisant corps avec lui, d’une seule piéce».
391
Ex 37, 9-25
NEOFITI 1
9 Les chérubins étendaient leurs ailes vers le haut, ombrageant de leurs
ailes le propitiatoire, leurs visages tournés l’un vers l’autre; les faces
des chérubins étaient en direction du propitiatoire.
10 Puis il fit la table en bois d'acacia: sa longueur était de deux coudées,
sa largeur d’une coudée, tandis que la mesure de sa hauteur était d’une
coudée et demie.
11 II la recouvrit d’or pur et lui fit une moulure d’or tout autour.
12 II lui fit tout autour un encadrement d’une palme et il fit á l’encadre-
ment une moulure d’or tout autour.
13 II fondit pour elle quatre anneaux d’or et plaga les anneaux sur les
quatre angles de ses quatre pieds.
14 Les anneaux étaient en face de l’encadrement, comme emplacements
desbarres pour transporter (]) la table.
15 Puis il fit les barres en bois d’acacia et les recouvrit d'or, pour trans¬
porter (*) la table.
16 II fit aussi les ustensiles qui sont sur la table, les plats, les écuelles (2),
les tasses et les gobelets dont on ferait usage (3), d’or pur.
17 Puis il fit le candélabre d’or pur; il fit le candélabre d’or martelé, sa
base et son füt; ses cálices, ses boutons et ses fleurs en (sortaient) (4).
18 Six branches sortaient de ses cótés, trois branches du candélabre d’un
cóté et trois branches du candélabre du second cóté.
19 II avait trois cálices sculptés sur un bras, bouton et fieur; ainsi pour les
six branches qui sortaient du candélabre.
20 Et sur le candélabre (5), il y avait quatre cálices sculptés, avec leurs
boutons et leurs fleurs:
21 un bouton, faisant corps avec lui, sous une paire de branches et un
bouton, faisant corps avec lui, sous l’autre paire de branches, (ainsi)
pour les six branches qui en sortaient.
22 Ses boutons et ses branches faisaient corps avec lui (6): le tout, une
seule piéce martelée d’or pur.
23 Puis il fit les sept lampes, leurs mouchettes et leurs plateaux, d’or pur.
24 II le fit d’un centenaire (7) d’or pur avec tous ses accessoires.
25 II fit l’autel de l’encens, en bois d’acacia: sa longueur était d’une
coudée et sa largeur d’une coudée, (il était) carré et la mesure de sa
hauteur était de deux coudées. (De lui) (tí) sortaient les comes.
0) M: «pour porter».
(2) I et M: «ses écuelles».
O M: «avec quoi on ferait l’onction».
O Dans le texte et í: «seront». Cf 25, 31.
(5) C’est-á-dire, sur son füt.
(6) M: -h«sur lui».
O Cf 25, 39.
O i.e. faisaient corps avec lui. M: «elles (sortaient) de lui et étaient sur lui».
392
N EO F 1 T 1 I
Ex 37, 26-38, 10
26 II le recouvrit d’or pur, ses couvertures, ses parois, tout autour, et il
lui fit une moulure d’or tout autour.
27 II lui fit deux anneaux d’or au-dessous de la moulure, aux deux angles,
sur ses deux cótés,* comme emplacements pour les barres avec lesquel-
les le transporter (‘).
28 II fit les barres en bois d’acacia et les recouvrit d’or.
29 II fit l huile de l’onction sainte et l’encens aromatique, pur, oeuvre de
parfumeur (2).
CHAPITRE XXXVIII
1 II fit l’autel de l’holocauste en bois d’acacia: sa longueur était de cinq
coudées et sa largeur de cinq coudées; il était carré et la mesure de sa
hauteur était de trois coudées.
2 II fit ses comes sur ses quatre angles, á partir de la mesure de la
hauteur; ses comes faisaient corps avec lui (3). II le recouvrit de
bronze.
3 Puis il fit tous les ustensiles de l’autel, les chaudrons, les pelles (4), les
bois a aspersión, les fourchettes et les cassolettes; il fit de bronze tous
ses ustensiles (5).
4 II fit pour I’autel un treillis rétiforme, en bronze, sous le rebord f),
au-dessous, jusqu’á son milieu.
5 II fondit quatre anneaux aux quátre angles du treillis de bronze, comme
emplacements pour les barres.
6 II fit les barres de bois d’acacia et les recouvrit de bronze.
7 Puis il introduisit les barres dans les anneaux, sur les cótés (7) de
l’autel, pour le porter gráce á elles. II le fit creux (8), en planches.
8 II fit le bassin de bronze et sa base de bronze, avec Ies miroirs des
femmes justes qui priaient á la porte (9) de la Tente de Réunion.
9 II fit le parvis sur le cóté méridional, au sud, et (il fit) les rideaux du
parvis de fin lin retors, de cent coudées.
10 Leurs colonnes étaient au nombre de vingt et leurs bases au nombre
(') M: «pour les porter avec elles».
(2) M: «de parfumeur» (mélangeur).
(:‘) M: «de lui et en lui seront (ses comes)».
(4) M: «ses chaudrons (plats ?, encensoirs ?) et».
(r>) M: «ses bois á aspersión et les fourchettes, cassolettes et tous ses ustensiles».
(h) M: «du treillis».
O M: «sur le cóté».
O M: «...pour les porter (sic); creux».
O M: «avec les miroirs des femmes chastes qui vivaient retirées á la porte de».
393
Ex 38, 11-20
N EOFITI I
de vingt, de bronze. Les crochets (*) des colonnes et leurs cercles (2)
étaient d’argent.
] 1 Du cote nord, il y avait cent coudées (de tentures); leurs colonnes
étaient au nombre de vingt et leurs bases au nombre de vingt, de
bronze; les crochets des colonnes et leurs cercles (!) étaient d’argent.
12 Du coté ouest, il y avait des tentures de cinquante coudées; leurs
colonnes étaient au nombre de dix et leurs bases au nombre de dix. Les
crochets (:í) des colonnes et leurs (cercles) (4) étaient d’argent.
13 Du coté oriental, á Test, cinquante coudées.
14 Les tentures d’un coté (de la porte) étaient de quinze coudées, leurs
colonnes au nombre de trois et leurs bases au nombre de trois.
15 De l’autre coté, (soit) de part et d’autre de la porte (5) du parvis, les
tentures étaient de quinze coudées, leurs colonnes au nombre de trois
et leurs bases au nombre de trois.
16 Toutes les tentures, tout autour du parvis, étaient de fin lin retors.
17 Les bases des colonnes étaient de bronze; les crochets des colonnes et
leurs cercles (6) d’argent et le revétement (7) de leurs chapiteaux d’ar-
gent et toutes les colonnes du parvis avaient des cercles d’argent (8).
18 Le rideau (9) de la porte du parvis était travail de broderie(10), en
pourpre violette, écarlate, pourpre teint cramoisi précieuse et fin lin
retors; il avait vingt coudées de longueur, cinq en hauteur et en lar-
geur(n), correspondant aux tentures du parvis.
19 Leurs colonnes étaient au nombre de quatre et leurs bases au nombre
de quatre, de bronze, et leurs crochets(12), d’argent, le revétement de
leurs chapiteaux et leurs cercles (13), d’argent.
20 Tous les piquets du tabernacle et du parvis, tout autour (l4), étaient de
bronze.
(‘) M: «crochets».
(2) M: «leurs crampons (?)».
0) M: «les crochets».
(4) Le texte donne par erreur: «bases».
(5) M: «de ce cote et de Tautre (cote) de la porte».
(s) M; «et les bases des colonnes étaient de bronze et les crochets des colonnes
et leurs crampons (?)».
(7) M: «le revétement» (sans anticipation de suffixe).
(") M: «toutes les colonnes du parvis avaient des crampons (?) d’argent».
(9) M: «et la couverture de».
('") M: «de tisserand».
(") M: «(vingt) coudées de long et la mesure de la hauteur en large, cinq».
(,2) M: «...quatre, de bronze, et leurs crochets».
(,3) M: «et leurs crampons (?)».
(,4) M: «pour tous les piquets du tabernacle et du parvis tout autour».
394
N EOFITI I
Ex 38, 21-27
21 Voici les comptes de la tente, la tente du Témoignage, qui furent établis
sur Fordre de Moíse, travail des Lévites (l) sous la direction d’Itha-
mar, Fils d’Aaron, le prétre (2).
22 Besaleél, fils d’Our, fils de Hour, de la tribu (:i) des Fils de Juda, fit tout
ce que Yahvé avait ordonné á Moíse,
23 et, avec lui, Oholiab, fils d’Akhisamac, de la tribu des fils O1) de Dan,
ébéniste et artiste, brodeur de pourpre violette (¿), ¿caríate, de pourpre
teint (H) cramoisi précieuse et de lin fin.
24 Tout For qui fut travaillé (T) pour Foeuvre, en toute espéce de tra¬
vail (8) du sanctuaire et qui était or d’offrande de balancement (9), fut
de vingt-neuf talents(10) et sept cent trente sicles, selon le sicle du
sanctuaire.
25 (Et Fargent du cens de la population de la communauté fut de cent
talents et mille sept cent soixante-quinze sicles, selon le sicle du
sanctuaire) (n).
26 (Un teba'(]2) pour chaqué (13) tete, (soit) un demi-sicle (14) du sanc¬
tuaire O5) pour(16) quiconque avait passé au recensement, depuis
l’áge de vingt ans et au-dessus, (soit) pour six cent trois mille cinq
cent cinquante (17).
27 Les cent talents d’argent (furent utilisés) pour fondre(18) les bases du
sanctuaire et les bases du vóile, cent bases pour cent talents (I9), un
talent pour chaqué base O”').
(') M: «...la tente du Témoignage, qui fut ordonné par la parole de la bouche
de Moíse, travail des Lévites».
(*> I: «le grand (prétre)».
(3) I: «de la tribu de Juda».
(4) I: «de la tribu de Dan».
F) M: «de pourpre violette».
F) M: «et de couleur».
(7) M: «travaillé pour foeuvre».
(M) M: «Service (ou travail) du».
F) TM: tenüpháh .
(,0) M: «centenaires». Le centenaire équivalait a 100 000 sesterces, ou á 1 talent.
(n) Oublié dans le texte, mais transcrit en marge.
(,2) Soit un demi-sicle; TM: beqa\
(13) M: «par (= correspondant á) (tete)».
(14) I: «sicle des sicles du».
(15) Oublié dans le texte, mais transcrit en marge.
C6) M: «pour tous ceux qui avaient passé».
(17) M: «pour soixante (fois) dix mille, plus (et) trois mille».
(,tj) M: «cent centenaires d’argent furent pour fondre».
C9) M: «centenaires».
(20) M: «Un talent formant une base».
395
Ex 38, 28 39, 7
N EOFITI I
28 Avec les mille sept cent soixante-quinze (sicles), il fit les crochets (')
pour les colonnes, recouvrit leurs chapiteaux et les cerda (2).
29 Le bronze de foffrande de balancement fut de soixante-dix talents (:l)
et deux mille quatre cents sicles, selon les sicles du sanctuaire.
30 (II en fit) les bases de l'entrée de la Tente de Réunion, Tautel de
bronze, son (4) treillis de bronze et tous les ustensiles de fautel,
31 les bases du parvis, tout autour, les bases de la porte du parvis, (tous
les piquets du tabernacle et tous les piquets du parvis) (3), tout autour.
CHAPITRE XXXIX
1 Avec la pourpre violette, écarlate, la pourpre teint cramoisi précieuse,
ils firent les vétements liturgiques (pour officier dans le sanctuaire et
ils firent les vétements sacrés) (H) pour Aaron, selon ce que Yahvé (7)
avait ordonné á Moíse.
2 II fit done l’éphod d’or, de pourpre violette, écarlate, de pourpre teint
cramoisi précieuse et de fin lin retors.
3 lis étirérent les lames d’or et les taillérent (8) en filaments pour ouvra-
ger entre la pourpre violette, écarlate, la pourpre teint cramoisi pré¬
cieuse et le fin lin, (pour faire) oeuvre d’artiste.
4 On lui fit des épaulettes jointes, on les unit par leurs deux extrémités.
5 La ceinture de l’éphod, qui se trouve par-dessus, faisait corps avec
lui O, de méme fagon: d’or, de pourpre violette, écarlate, de pourpre
teint cramoisi précieuse et fin lin retors, selon ce que Yahvé (7) avait
ordonné á Moíse.
6 lis travaillérent les pierres précieuses, enchássées(10) dans des chatons
d'or, gravées en intaille(n), avec les noms des enfants dTsraél.
7 II les plaga sur les épaulettes de féphod comme pierres de souvenir(12)
(') M: «tentures». Mais lire prob.: «crochets».
(2) M: «et il recouvrit» (wsq').
(3) M: «centenaires».
(4) M: «(le treillis) qu’il a» (lili: «qu’il y a á luí»).
(5) Manque dans le texte (omis par homoioteleuton), mais transcrit en marge.
(6) Omis dans le texte, mais transcrit en marge.
(7) M: «la Parole de Yahvé».
(8) M: «et (les) coupérent».
(9) Avec l’éphod.
(,0) M: «serties».
(") M: «(gravure) de tailleur de sceaux (i.e. comme les lapidaires gravent les
sceaux) avec les noms de».
(,2) I: «de bon memorial».
396
N EOFITI 1
Ex 39, 8-17
pour les enfants d’Israél, selon ce que Yahvé (J) avait ordonné á
Moise.
8 Puis il fit le pectoral, oeuvre d’artiste, á la fagon de l’éphod: d’or, de
pourpre violette, écarlate, de pourpre teint cramoisi précieuse et de fin
lin retors.
9 II était carré. lis firent le pectoral doublé (2); sa longueur était d’un
empan et sa largeur d’un empan; il était doublé (3).
10 lis le garnirent de quatre rangées de pierres précieuses. La premiére
rangée: une cornaline, un topaze et une escarboucle, une rangée. Sur
elles était écrit distinctement le nom de trois tribus: Rubén, Siméon,
Lévi.
1 1 La deuxiéme rangée: une calcédoine, un saphir et un «oeil-de-veau».
Sur elles était écrit distinctement le nom de trois tribus: Juda, Issachar,
Zabulón.
12 La troisiéme rangée: une hyacinthe, un béryl (4) et une émeraude. Sur
elles était écrit distinctement le nom de trois tribus: Dan, Nephtali,
Gad.
13 La quatriémc rangée: béryl de la Grande Mer, le bdcllium et la perle.
Sur elles était écrit distinctement le nom de trois tribus: Aser, Joseph
et Benjamín. Elles étaient enchássées (5) dans des chatons d’or, dans
leurs garnitures.
14 Les pierres avec les noms des enfants d’Israél étaient douze, d’aprés
leurs noms. Elles étaient gravées en intaille (H) chacune avec son nom,
selon les douze tribus (7).
1 5 Puis ils firent sur le pectoral des chaines en or pur, en forme de cor-
don (tí), travail en tresse.
16 lis firent deux (chatons) (9) d’or et deux anneaux (10) d’or et ils
placérent les deux anneaux aux deux extrémités du pectoral.
17 lis placérent les deux torsades d’or dans les anneaux, aux extrémités
du pectoral.
(') M: «la Parole de Yahvé».
(2) M: «doublé».
(3) VT: «un empan (mal écrit [en 1], prob. par contamination de psk et de ptyh)
de longueur, doublé».
(4) M: «béryl».
( ') M: «serties».
(6) M: «de tailleur de sceaux» (cf v 6).
(7) M: «d’aprés le nombre des douze tribus d’Israél».
(M) Litt: «formant frange»; M: «chaines en forme de cordon».
(9) II faut supposer ce mot, le texte est corrompu.
M: «chatons d’or».
(10) M: «et les (deux) anneaux».
397
Ex 39, 18-27
NEOFITI I
18 lis placérent (') les deux extrémités des deux torsades dans les deux
chatons (2) et les mirent sur les épaulettes de Téphod, sur la partie
antérieure.
19 lis firent deux anneaux cTor et les mirent aux (3) deux bouts du pecto¬
ral, sur le bord intérieur du cote de l’éphod (4).
20 lis fírent deux anneaux d’or et les mirent sur les deux épaulettes de
féphod, en bas, sur la partie antérieure, á son point d’attache au-des-
sus de la ceinture de féphod.
21 lis attachérent (5) le pectoral par les anneaux aux anneaux (tí) de
l’éphod, pour que le pectoral ne bouge pas (7) de dessus féphod, selon
ce que Yahvé (8) avait ordonné á Moise.
22 lis fírent le manteau de féphod, travail de tisserand, tout (9) de pour-
pre violette;
23 f ouverture du manteau était au centre; le rebord (1U) de f ouverture,
tout autour, était comme l’ouverture d'une cotte de mailles pour qu’elle
ne se déchire point.
24 Sur les bords inférieurs du manteau, ils fírent des grenades de pourpre
violette, écarlate, de pourpre teint cramoisi précieuse (et) de fin lin
retors.
25 Puis ils fírent des clochettes (n) d’or pur et ils placérent les clochettes
entre (12) les grenades, sur les bords inférieurs du manteau, tout autour,
entre les grenades.
26 Une clochette (,3) et une grenade, une clochette et une grenade, sur les
bords inférieurs du manteau, tout autour, pour (pouvoir) officier,
selon ce que Yahvé (s) avait ordonné á Moise.
27 Puis ils fírent la tuniqueí11) de lin, travail (15) de tisserand, pour Aaron
et ses fils;
(') M: «et ils placérent les deux chatons».
(2) M: «(les deux) chatons».
O M: «(deux) anneaux d’or et ils (les) placérent sur».
(4) M: «(sur) le bord intérieur qui se trouve devant l’éphod».
(5) M: «ils attachérent» (autre mot).
(fi) M: «aux anneaux».
(7) M: «(pour que ne) bouge (pas)» (vanante graphique). Une partie du v.
manque.
f) M: «la Parole de Yahvé».
O M: «de fil (de pourpre violette)».
(,0) M: «rebord».
(N) M: «clochettes» (var. graphique).
(I2) M: «les clochettes entre».
C3) M: «clochette» ou «clochettes» (?).
C4) I: «les tuniques».
(,5) M: «la tunique de lin, travail de».
398
N EO F I T l I
Ex 39, 28-39
28 la liare de lin fin el les couronnes, les mitres de lin fin et Ies calegons
de lin fin, lin fin retors (*);
29 la ceinture de fin lin retors, de pourpre violette (2), écarlate, de pourpre
teint cramoisi précieuse, travail de brodeur, selon ce que Yahvé (3)
avait ordonné á Moíse.
30 lis firent d’or pur la lamelle (du) diadéme du sanctuaire et sur elle ils
écrivirent, d'une écriture gravée en intaille: «Saint pour le nom de
Yahvé (4).»
31 lis y mirent un cordon de pourpre violette pour (la) placer sur la tiare,
en haut, comme Yahvé (3) l'avait ordonné á Moíse.
32 Ainsi s’acheva tout le travail du tabernacle (5), de la Tente de Réunion.
Les enfants d’Israél la firent; tout ce que Yahvé (3) avait ordonné (<;)
á Moíse, c’est ainsi qu’ils firent.
33 Puis ils apportérent (') (á Moíse le tabernacle) (K): la tente et tous ses
ustensiles, ses agrafes, ses planches, ses traverses, ses colonnes et ses
bases,
34 la couverture (9) de peaux de béliers tannées, la couverture de peaux
de sasgona (lu) et le voile du rideau;
35 Parche du Témoignage avec ses barres et le propitiatoire;
36 la table avec tous ses ustensiles et le pain de proposition(n);
37 le candélabre pur(12) et ses lampes, les lampes pour Téclairage(13), et
tous ses accessoires avec l’huile d’éclairage;
38 l’autel d’or, l’huile de l’onction, Tencens aromatique, le rideau de
l’entrée de la tente;
39 l’autel de bronze, son (14) treillis de bronze, ses barres et tous ses
accessoires, le bassin(15) et la base du bassin;
O M: «de lin fin et la splendeur le travail des mitres — de lin fin; et les braies
de lin fin; lin fin».
(2) I: «et de pourpre violette».
(3) M: «la Parole de Yahvé».
(4) M: «saint devant Yahvé».
(5) M: «et s’acheva tout le travail du tabernacle».
C) I: «selon ce qu’avait ordonné».
(7) I: «et vinrent» (mais corrigen «et apportérent»).
(K) Manque dans le texte; ajouté par I.
O M: «la couverture» (variante graphique).
(,0) M: «(la couverture) de peaux de béliers, tannées, et la couverture de peaux
de sasgonin».
(“) Litt: «l’arrangement du pain de proposition».
Mí inverse l’ordre des mots; cf 40. 23.
(12) D’or pur.
(13) M. «de Tautel».
(14) M: «qu’a» (litt: «qu'il y a á lui»).
O5) M: «son bassin».
399
Ex 39, 40-40, 6
N EOFITI I
40 les tentures du parvis, les colorines, les bases et le rideau de la porte
du parvis avec leurs chevilles, leurs piquets et tous les objets (‘) de
Service du tabernacle, pour la Tente de Reunión;
41 les vétements liturgiques pour officier á Pintérieur du (2) sanctuaire, les
vétements du sanctuaire pour le prétre Aaron et les vétements de ses
fils pour officier (:i).
42 Selon (4) tout ce que Yahvé (5) avait ordonné á Moise, ainsi les enfants
d’Israel firent tout le travail.
43 Moise vit toute son oeuvre (tí) et voici qu’ils Pavaient faite (et) qu’ils
Pavaient faite ainsi que Yahvé (°) Pavait ordonné á Moise. Et Moise
les bénit et leur dit: «Que la Shekinah habite dans foeuvre de vos
mains (7)!»
CHAP1TRE XL
1 Yahvé (5) parla á Moise, en disant:
2 «Au premier mois (8), le premier du mois, tu érigeras (<J) le tabernacle,
la Tente de Réunion.
3 Tu y placeras Parche du Témoignage et tu couvriras Parche avec le
voile.
4 Puis tu apporteras la table et disposeras les pains de proposition(,ü);
tu apporteras le candélabre et tu disposeras ses lampes.
5 Tu placeras Pautel d’or pour Pencens devant Parche du Témoignage et
tu mettras(11) le rideau de la porte du tabernacle (12).
6 Tu mettras Pautel de Pholocauste devant la porte du tabernacle, la
Tente de Réunion.
(') M: «leurs verrous, leurs piquets et tous les ustensiles de».
(2) M: «dans le sanctuaire».
(3) M: -f «devant Lui dans le souverain sacerdoce».
(4) I: «Tout (ce que)».
0) M: «la Parole de Yahvé».
(ti) I: «Foeuvre».
(7) M: «Qu’il plaise á Dieu (litt: Qu’il y ait bon plaisir de devant Yahvc) d^
faire habiter sa Shekinah dans les oeuvres de vos mains et que les nations ne dominent
point sur les oeuvres de vos mains pour les siécles des siécles».
O M: «le premier jour (du premier mois)».
(9) M: «Moise, érige».
(,0) Litt: «et tu disposeras son arrangement»; M: «son arrangement».
(“) l: «mets».
(í2) M: «un rideau pour la porte, pour la porte du tabernacle».
400
NEOFITI I
Ex 40, 7-19
7 Tu mettras le bassin entre la Tente de Réunion et Paute!, et tu y
mettras de l’eau (l).
8 Tu placeras le parvis lout autour et tu mettras le rideau de Pentrée du
parvis.
9 Tu prendras Phuile d’onction et tu oindras le tabernacle et tout ce qui
s’y trouve; tu le consacreras avec tous ses accessoires et il sera saint (2).
10 Tu oindras Pautel de Pholocauste et tous ses ustensiles; tu consacreras
Pautel et Pautel sera trés saint;
1 1 (tu oindras le bassin et sa base et le consacreras.
12 Tu feras approcher Aaron et ses fils de la porte de la Tente de Réunion
et tu les purifieras dans Peau.
13 Puis tu revétiras Aaron des vétements du sanctuaire) (3); tu Poindras
et le consacreras et il servirá devant moi (4) dans le souverain sa-
cerdoce.
14 Tu feras approcher ses fils et tu les revétiras de tuniques.
15 Tu les oindras ainsi que tu auras oint leur pére et ils serviront devant
moi dans le souverain sacerdoce, et leur onction leur conférera (J) un
sacerdoce éternel (fi) au long de leurs géncrations.
16 Et Moise le fit. (Selon) (7) tout ce que Yahvé (8) lui avait ordonné,
ainsi fit-il.
17 Au premier mois, la deuxiéme année, le premier du mois (9), Moise
érigea le tabernacle.
1 8 Moise érigea le tabernacle, plaga ses bases et mit (lü) ses planches, plaga
ses traverses(n) et érigea ses colonnes.
19 II étendit le rideau (12) sur le tabernacle et mit la couverture du taber¬
nacle au-dessus de lui, en haut, ainsi que Yahvé (tí) Pavait ordonné á
Moise.
(') M: «la, en lui, de Peau».
(2) 1: «et il sera».
(3) Omis dans le texte par homoioteleuton.
(4) M: «tu Poindras et le consacreras et il me servirá».
(5) Lili: «et il deviendra pour eux» (= ils auront).
M: «(devant moi) et (leur onction) sera».
I: «(dans le souverain sacerdoce) et (leur onction) sera».
(6) M: «Service éternel (dans le Temple)».
(7) Manque dans le texte; donné par M.
(K) M: «la Parole de Yahvé».
O M: «(la) deuxiéme (année), le premier jour du mois».
()0) I: «et plaga».
(") M: «ses barres».
(,a) M: «(étendit) la Tente de Réunion».
31.
-ÉXODO
401
Ex 40, 20-32
N EOFITI 1
20 II prit le Témoignage (le mettant) á Pintérieur de Parche (*) et plaga les
barres sur Parche du Témoignage et mit le propitiatoire sur Parche, en
haut.
21 II introduisit Parche á Pintérieur (2) du tabernacle, plaga le voile du
rideau et (recouvrit) (3) Parche du Témoignage, ainsi que Yahvé(4)
Pavait ordonné á Moise.
22 II plaga la table dans la Tente de Reunión, sur le(s) cóté(s) (5) du
tabernacle, au nord, á Pextérieur du voile.
23 II disposa sur elle les pains de proposition (6) devant Yahvé, ainsi que
Yahvé (4) Pavait ordonné á Moise.
24 II plaga le candélabre (7) dans la Tente de Réunion, face á la table, sur
le(s) coté(s) du tabernacle, au sud.
25 II apporta (8) les lampes devant Yahvé, ainsi que Yahvé (4) Pavait
ordonné á Moise.
26 II plaga Pautel d’or dans la Tente de Réunion, devant le voile.
27 II disposa sur lui Pencens aux bons parfums, ainsi que Yahvé (4) Pavait
ordonné á Moise.
28 II plaga le rideau de la porte du tabernacle,
29 et plaga Pautel de Pholocauste á la porte du tabernacle (9), la Tente de
Réunion, et il disposa sur lui Pholocauste (et roblation)(1(l), ainsi que
Yahvé (4) Pavait ordonné á Moise.
30 II plaga le bassin entre la Tente de Réunion et Pautel, il y(M) mit de
Peau(12) pour Pablution ( ou les ablutions),
31 et Moise, Aaron et ses fíls s’y lavaient les mains et les pieds.
32 Quand ils entraient dans la Tente de Réunion et quand ils s’appro-
chaient de Pautel, ils se lavaient, ainsi que Yahvé (4) Pavait ordonné á
Moise.
(') M: «Et Moise prit les deux tables de pierre qui lui avaient été données á
Horeb et elles demeuraient comme signe dans la maison d’instruction (de la Loi)
á savoir les tables de Palliance, les tables du Témoignage—, dans Parche».
(2) M: «dans le tabernacle».
(3) Le texte a: «et il introduisit», par erreur.
(4) M: «la Parole de Yahvé».
C) M: «sur les cótés de».
(6) Litt: «L’arrangement des pains de proposition».
M: «l’ordre (du pain) de proposition».
(7) M: «les lampes».
(*) M: «et disposa».
(9) M: «á Pentrée (ou: á la porte) du tabernacle».
(,0) Omis dans le texte; donné par I.
(n) Litt: «il mit lá».
(,2) M: «et il y mit de l’eau». Ps-Jon: «de l'eau vive» (courante).
402
N EOF ITI I
Ex 40, 33-38
33 II dressa le parvis tout autour du tabernacle et de Paute! et plaga le
rideau de la porte du parvis. Ainsi Moise acheva le travail.
34 Alors la nuée couvrit la Tente de Reunión et la Gloire (*) de la Sheki-
nah de Yahvé remplit (2) le tabernacle.
35 Moise ne pouvait entrer dans la Tente de Réunion, car la Gloire de la
Shekinah de Yahvé s’y était établie (3) et la Gloire de la Shekinah de
Yahvé remplissait (4) le tabernacle.
36 Quand la nuée s’élevait (5) (de dessus le tabernacle) (6), les enfants
d’Israél se mettaient en route, dans tous leurs déplacements.
37 Mais si la nuée ne s’élevait pas, ils ne se mettaient pas non plus en
route, jusqu’au jour oü elle s’élevait.
38 Car la nuée de la Gloire de la Shekinah de Yahvé se tenait (7) sur le
tabernacle durant le jour et, durant la nuit, un feu était en elle, aux
yeux de toute la maison (8) dTsraél, en tous leurs déplacements.
(') M: «et avec la Gloire».
(2) M: «emplit».
(3) M: «demeurait».
(4) M: «...la nuée et avec la Gloire de la Shekinah de Yahvé remplissait».
(5) M: «au lever de».
(6) Omis dans le texte; donné par M.
(7) M: «couvrait».
(H) M: «(et le feu) brillait sur elle toute la nuit, tandis que toute la maison
(d’Israél) voyait».
403
ANEXO II
TRADUCCIÓN INGLESA
CHAPTER I
] These are the ñames of the children of Israel that went down to Egypt
with Jacob; every man and the men of his house went down:
2 Reuben, Simeón, Levi and Judah;
3 Issachar, Zebulun and Benjamín;
4 Dan and Naphtali, Gad and Asher.
5 And all the persons who carne forth from the loins of Jacob were
seventy persons, and Joseph who was in Egypt (*).
6 And Joseph died and all his brothers and all that generation.
7 And the children of Israel grew strong and begot children and mul-
tiplied.
8 And a new king aróse over Egypt who did not know Joseph and did
not walk in his laws.
9 And he said to his people: Behold the people (2), the children of
Israel, have multiplied and have become stronger than us;
10 Come, let us take (3) against them evil counsels; let us pass laws
(by which) we will reduce them before they multiply, and it come to
pass that when battle-array occurs they also be joined to those that
hate us and that they wage war against us and set over themselves
a king and go up from the land.
1 1 And they set over them task-masters so that they oppress them with
labours. And they built tall cities for Pharaoh: Tanis and Pelusium.
12 But the more they oppressed them the more did they multiply, and
the more did they grow strong. And the Egyptians (were) afflicted
before the people, the children of Israel.
13 And the Egyptians enslaved the children of Israel with rigour.
14 And they made bitter their lives by harsh work in clay and in brick (4),
(1) M: «as yet he was».
(2) M: «the people of».
(:l) M: «now, let us take advice on the secrets of war».
(4) 1: «bricks».
407
Ex 1, 15-2, 2
N EOFITI I
and in every work on the face of the field - every work in which one
works with rigour.
15 And the king of Egypt said to the Hebrew midwives, the ñame of
one of them was Shiphrah (') and the ñame of the second was Puah,
16 and he said: When you serve as midwife to the Hebrew women yon
shall see (them) upon the birthstools; if it is a male son you shall
kill him. and if it is a female daughter she shall live.
17 But the midwives fear before the Lord and they did not do as the
king of Egypt had spoken with them and they let the children live.
18 And the king of Egypt called the midwives and said to them: For
what reason have you done this thing, that you have let the children
live?
19 And the midwives say to Pharaoh: Because the Hebrew women are
not like the Egyptian women, for they are vigorous. Before the mid¬
wife comes unto them they pray before their Father in the heavens (2)
and he answers them and they bear.
20 And the Lord dealt favourably with the midwives and the people
multiplied and grew strong.
21 And it carne to pass that because the midwives feared before the Lord
they acquired a good ñame for themselves in the midst (3) of the
house of Israel and it made houses (4) for them, the house of kingship
and the house of the high priesthood. Miriam took the crown of
kingship and Jochebed took the crown of the high priesthood.
22 And Pharaoh commanded all his people saying: Every male son that
is born to the Jews, throw him into the river but keep alive every
female daughter.
CHAPTER II
1 And a man (5) from the house of Levi went and took as wife the daugh¬
ter (6) of Levi.
2 And the woman conceived and bore a son and saw that he was hand-
some (7), and she hid him three months.
(') M: «she was Jochebed and the ñame of the second was Puah; she was Mi¬
riam»; = TJII; cf TJI; cf N v 21.
(-) I; «before the Lord and he answers them and they bear».
O M: «(in the midst of) the generations and they made for themselves houses».
O M: «houses of the high priesthood, houses of prophecy and houses of king¬
ship».
(5) M: «a Levite man from the tribe of Levi».
(') M: «(he gave) him Jochebed his bethrothed as wife».
(7) Lit: «good(ly)».
408
N E0F1TI I
Ex 2, 3-13
3 And being able to hide him no longer, she took for him a basket
(made) of bullrushes and daubed it with bitumen and pitch and placed
the child in it and placed it in the meadow beside the river.
4 And his sister stood in readiness (J) at a distance to know what would
be done to him (2).
5 And the daughter of Pharaoh carne down to refresh herself by the
river and her maidens walked by the edge of the river (3); and she
saw the basket within the meadow (*) and sent her maidservant to
fetch it.
6 And she opened (it) and saw the child, and behold the child (was)
crying and she had pity on it and said: This one is from the children
of the Hebrews.
7 And his sister said to the daughter of Pharaoh: Shall I go and cali
a nurse from the Hebrew women for you and she shall suckle the
child for you?
8 And the daughter of Pharaoh said to her: Go. And the maiden (5)
went and called the mother of the child.
9 And the daughter of Pharaoh said to her: Rear this child and suckle
it for me and I will give you your wages. And the woman took the
child and suckled it.
10 And the child grew and she took him to the daughter of Pharaoh;
and he became a son for her and she called his ñame Moses and she
said: I have rescued him from the waters.
1 1 And it carne to pass that in those days when Moses had grown up
he went out unto his brethren and saw their toils (6). And he saw an
Egyptian man striking a Hebrew man from (among) his brethren.
12 And he looked (7) hither and thither and saw that no one was there
and he killed the Egyptian and hid him in the sand.
13 And he went out the second day and behold two (8) Hebrew men
(') M: «she stood».
O M: «should be the end of the child».
(:|) M: «on the bank of the river and the young women».
f) M: «the bullrushes».
(5) Thus in M; in the text «his maiden».
O M: «their enslavement».
O M l.°: «... in a spirit of prophecy in this world and in the world to come
and he saw and behold, there was no innocent man to go forth from him and he
smote the Egyptian and buried him in the sand».
M 2.ü: «Moses (saw) in the holy spirit the two worlds and behold, there was
no proselyte destined to arisc from that Egyptian; and he smote the Egyptian and
buried him in the sand».
(8) M: «Dathan and Abiram, Hebrew men. fighting».
409
Ex 2, 14-25
N EOFÍTI I
were fighting and he said to the guilty one: Why, I pray, do you strike
your fellow?
14 (And he said) 0): Who has set you a lord and ruler over us? Do you
mean to kill me as you killed the Egyptian? And Moses was afraid
and said: Behold, now, the thing is known (2).
15 And Pharaoh heard this thing and he sought to kill Moses; and Moses
fled from before Pharaoh and dwelt in the land of Midian; and he
sat down beside a well.
16 And the lord of Midian had seven daughters and they carne and drew
water and filled the watering troughs (3) to water their father’s flock.
17 And shepherds carne and drove them away, and Moses stood up and
delivered them and he watered their flock.
18 And they carne to their father Reuel and he said: For what reason
have you come so quickly ( 1 ) this day?
19 And they say: An Egyptian man has delivered us from the hands of
the shepherds and he has also drawn water for us and has watered
our flock (5).
20 And he said to his daughters: And where is he? Why, I pray, have
you forsaken the man? Cali him and let him eat (6) food.
21 And Moses began to dwell by the man and he gave (7) his daughter
Zipporah to Moses as wife.
22 And she bore a son and she called his ñame Gershom becausc he
said: A dweller and inhabitant am I in a foreign land.
23 And it carne to pass that in those many days the king of Egypt died
and the children of Israel groaned because of their toil and com-
plained; and their plaint because of the toil (H) went up before the
Lord.
24 And their plaint was heard before the Lord; and the Lord (,J) in his
good mercies recalled the covenant (10) he had sworn with Abraham,
with Isaac and with Jacob.
25 And the servitude of the sons of Israel was manifest before the Lord
and he determined in his word to redeem them.
(') Missing in the text.
(-) M: «of a truth, it is known».
(;1) M: «watering troughs» - mwrkyywwth , the regular form; N has mwrnth.
(*) Lit: «have you hastened to come?»; M: «have you hurned».
(5) M: «the flock».
(K) M: -f «a little» {qlvL erroneously written klvl).
(:) I: «and he gave over».
(H) M: «their labour».
(”) M: «the Word of the Lord» (///: «of the Ñame»).
(’“) M: «his covenant».
410
N E O F I T I I
Ex 3, 1-8
CHAPTER III
1 And Moses was pasturing the flock (of his father-in-law Jethro, the
lord of Midian, and he led the flock) (l) behind (“) the wilderness and
he reached mount Horeb above which the Glory of the Shekinah of
the Lord was revealed.
2 And the ángel (:*) of the Lord was revealed to him in flames of fire
from the midst of the thorn bush; and he saw and behold, the thorn
bush (4) was aflame in the Tire but the thorn bush was not (3) burned.
3 And Moses said: I will turn aside now and I will see this great visión:
why (6) the thorn bush is not burned.
4 And it was manifest before the Lord that Moses had turned aside
to see, and the Word of the Lord (7) called to him from the midst of
the thorn bush and said to him: Moses, Moses. Moses answered in
the language of the sanctuary and said: Here I am.
5 And he said: Do not draw nigh hither. Put off your shoes (8) from
off your feet because the place upon which you stand is a holy place.
6 And he said: 1 am the God of your father, the God of Abraham, the
God of Isaac and the God of Jacob. And Moses hid his face because
he was afraid to look on the Glory of the Shekinah of the Lord.
7 And the Lord said: I ha ve truly seen (9) the affliction of my people
who are in Egypt and I have heard their plaint on account of their
oppressors because their servitude(10) is manifest before me.
8 And I have been revealed in my Word to deliver them from the hands
of the Egyptians, to bring (them) (ll) up from this land, to a land
good and broad, to a land bearing good fruits, puré as milk and
sweet as honey (l2), to the land of the Canaanites and the Hittites and
(') Omitted in text by homoiteleuton.
(2) I: «in the way of».
(3) M: «the same (and there carne?) the Glory of the Shekinah of the Lord
(///.* «the Ñame») above it in flames of fire».
O M: «in the thorn bushes».
(6) M: «... green and was not burned».
O M: «why the thorn bush (is) green and not burned».
(7) M: «the angels».
(8) M: «... to come; draw off your sandals from off».
(*) M: «the Word of the Lord: It is manifest before me».
(,ü) M: «their tribulations».
(1J) Thus with M; in the text: «to bring you up».
(,2) M: «tasty»; cf M to v 17.
411
Ex 3, 9-16
N EOFITI I
the Amorites and the Perizzites and Amorites (' ) and the Hivites
and the Jebusites.
9 And now, behold the plaint of the children of Israel has come up
unto me, and the oppressions with which the Egyptians oppress them
are also manifest before me.
10 And now, come and I will send you to Pharaoh and you shall bring
my people, the children of Israel, as redeemed ones (¿) out of Egypt.
11 And Moses said before the Lord: Who am I that I should go unto
Pharaoh and that I should bring up (3) the children of Israel redeemed
from Egypt?
12 And he said: But I (in) my Word O, will be with you (5) and this
will be a sign that my Word (tí) has sent you: when you have brought
out the people from Egypt you will worship before the Lord upon
this mountain.
13 And (Moses) (7) said before the Lord: Behold I go unto the children
of Israel and say unto them: The God of your fathers has sent me
unto you, and they say: What is his ñame?, what will I say to them?
14 And the Lord (H) said to Moses (w): I am who I am. And he said:
Thus shall you say to the children of Israel: He who said and the
world was from the beginning, and is to say again to it: Be!, and it
will be, he has sent me unto you.
15 And he said again (10) to Moses: Thus shall you say to the children
of Israel: The Lord, the God of your fathers, the God of Abraham,
the God of Isaac and the God of Jacob, has sent me unto you. This
is my ñame for ever and this is my memorial for all generations.
16 Go and gather the wise men of Israel and say to them: The Lord, the
God of your fathers, has been revealed to me, the God of Abraham,
(¡) Sic.
(2) M: «redeemed».
(:l) M: «I should be led out».
(*) Or: with M: «(my Word) will be».
( ’) M: «at your aid and this to you» = TJ I.
(tí) M: «... I have sent you. When you have brought out».
( ) M: Missing in text of Targum.
O M: «the Word of the Lord to Moses: He who said to the world: Be!, and it
was, and will yet say to it: Be!, and it will be; and he said: Thus shall you say to the
children of Israel: T AM’ has sent».
f) M: «I was before the world was created and I was after the world was created.
I am he who was your aid in the captivity of the Egyptians and 1 am he who is yet to
be as your aid in every generation. And he said: Thus shall you say to the children
of Israel: T AM’ has sent me unto you».
(,ü) M: «the Word of the Lord to Moses a second time: Thus...».
412
NEOFITI I
Ex 3, 17-4, 1
Isaac and Jacob ('). saying: The Lord has surely remembered you (¿)
and what the Egyptians have done to you (:i).
17 And I have determined in his Word — to bring you up from the
servitude (4) of the Egyptians to the land of the Canaanites and the
Hittites and the Amontes and the Perizzites and the Hivites and the
Jebusites to a land bearing fruits, puré (5) as milk and sweet (B) as
honey.
18 And they will listen to your voice (7) and you and the wise men of
Israel shall go unto the king of Egypt and you shall say to him: The
Lord, the God of the Hebrews, has been revealed to us; and now,
let us go, we pray, a journey-distance of three days in the wilderness
that we may sacrifice before the Lord our God.
19 And I know that the king of Egypt will not permit you to go, not (8)
(cven) from a hand that is strong.
20 And I will send (9) the plague of my punishment and I will kill (10)
the Egyptians by all my wonders(,]) which I will do amongst them;
and after that he shall let you go.
21 And I will give this people favour in the sight of the Egyptians and
it shall come to pass that when you go (you shall not go) (12) empty.
22 And a woman shall ask of her fellow-inhabitant and of the neighbour
sojourning in her house objects of silver and objects of gold and
clothing; and you shall put them on your sons and on your daughters
and you shall despoil the Egyptians.
CHAPTER IV
1 And Moses answered and said: And if (13) they do not believe me
and do not listen to my voice because they will say: The Lord was
not revealed to you? (J4).
(') M: «the God of Isaac, the God of Jacob».
(2) M: «I remembered you in my (corr: from «his») good mercies».
(') M: «which they did, cnslaving you in Egypt».
O M: «the tribulations of (?)».
(’) M: «good».
(“) M: «tasty».
( ) M: «... the voice of your words, and you shall go in».
(M) The Hebrew text, followed by N, is probably corrupt and should read: «except
by a strong hand» as M, with LXX and Vg renders.
O M: «I shall unleash».
(10) M: «I shall smite».
(n) M: «with all the signs of my wonders».
(12) Omitted in the text through homoiteleuton.
(") M: «and behold these».
(M) M: «to you, the Word of the Lord».
413
Ex 4, 2-12
NEOFITI I
2 And the Lord (*) said to him: What is that in your hand? And he
said: A staff.
3 And he said: Cast (2) it on the ground. And he cast (3) it on the
ground and it became a serpent. And Moses fled from before it.
4 And the Lord said to Moses: Stretch out your hand and take hold
of it by its tail. And he stretched out his hand and took hold of it
and it became a staff in the palm of his hand (4).
5 So that thcy may belicvc (5) that the Lord (’), the God of their fath-
ers, the God of Abraham, the God of Isaac and the God of Jacob
was revealed to you.
6 And he (tí) said to him again: Put, I pray, your hand into your bosom.
And he put his hand into his bosom and took it out and behold, his
hand was leprous, like snow.
7 And he said: Put, I pray, your hand back into your bosom; and he
put his hand back into his bosom and took it out from his bosom,
and behold, it was restored, to be like his flesh.
8 And it shall be that if they do not believe you and do not listen to the
voice of the first signs(!) they will believe the voice of the last (' ) sign.
9 And it shall be that if they do not belicvc cven these two signs and
do not listen to your voice you shall take from the water of the river
and pour (it) out on the dry ground and the water you will take from
the river will become blood on the dry ground.
10 And Moses said before the Lord: I beseech, by the mercy before you,
O Lord, I am not one who is master of speech, neither from yesterday,
ñor before it, ñor even from the time (*) that you are speaking with
your servant, because halting (9) of mouth, halting of speech, am 1.
11 And the Lord (’) said to Moses: Who has made (the mouth) to the
son of man, or who has made the dumb or the deaf or those with
sight or the blind (10) but I the Lord?(]1).
12 And now, go and I, with my Word, will be with the speech of your
mouth and I will teach you (12) what to say.
O M: «the Word of the Lord».
(2) M: «throw».
(:í) M: «he threw».
(■) M: «a staff in the palm of his hands».
( ) I: «that he may believe».
O M 4- «the Word of the Lord».
(') M: «the latest».
O I: «from the hour (= time)».
O M: «hard».
(Iü) M: «him who sees or the blind».
(") M: «am not I the Lord».
(' i M: «and 1 will show».
414
NEOFITI I
Ex 4, 13-21
13 And he said: I beseech(‘), by the mercy before you, O Lord, send,
1 pray, by the hand of the one who is fitted to be sent (2).
14 And the anger of the Lord was enkindled against Moses and he said:
Is (there) not Aaron, your brother, the Levite? I know that he will
surely speak. And behold, he even comes (3) to meet you. He will
see you and be glad in his heart.
15 And you will speak with him and place the words in his mouth; and I,
in my Word, will be with the speech (4) of your mouth and with the
speech of his mouth, and I will teach you what you shall do.
16 And he shall speak beside you (5) unto the people and he will be
an interpreter (6) for you and you shall be for him as one seeking
instruction from before the Lord.
17 And this staff, by which you will do signs of wonders, take in your
hand.
18 And Moses went and returned (7) to Jethro, his father-in-law and
he said to him: I will go now and return unto my brethren who are
in Egypt and I will see whether as yet they are alive. And Jethro said
to Moses: Go in peace.
19 And the Lord said to Moses in Midian: Go, return to Egypt because (H)
all the men who sought (9) the evil of your life are dead.
20 And Moses took his wife and his sons and mounted them on an ass
and went back to the land of Egypt. And Moses took in his hand
the staff by which signs were done before the Lord.
21 And the Lord said to Moses: As you go to return (10) to Egypt, see
all the signs that I have placed in your hand(n). And you shall do
them before Pharaoh, and I will harden his heart and he shall not
let the people go.
( ) M: «(] beseech) of you, my Lord, send».
(-) M 1.“; «by the hand of the one who is fitted to be sent» (variant fonn of
infmitive in M); M 2.°: «by the hand of the ángel ( or : «messenger» mVk, error for mlk\
«King»?) Messiah who is to be sent».
( ') M: «he comes out» (or: will come out?); cf TJ1.
(l) M: «(my Word?) will be with the speech of your mouth and with the speech
¡of his mouth and I will instruct you».
(J) M: «with you».
O Lit: «Turgeman» (twrgmn), who stood beside the reader in the synagogues
and interpreted his words in Aramaic to the people.
O M: «went back».
(") M: «they have come down from their possessions and behold, they are
reckoned as dead» = TJ1.
f) M: «who sought your life to kill you».
('") M: «the Word of the Lord to Moses: When you shall go to».
(“) M: «before you and you shall do them before».
415
Ex 4, 22-31
N EO F I T I I
22 And you shall say to Pharaoh: Thus said the Lord: Israel is my first-
born son (l),
23 and I have said to you: Let my son go and he shall worship before
me; and you have refused to let him go (2) ; behold, I kill your first-
born son.
24 And it happened on the way, in the resting-house, that an ángel from
before the Lord overtook him and sought to kill him.
25 And Zipporah took a flint and cut of the foreskin of her son and
brought it near f) the feet of the Destróyer and said: In truth the
bridegroom sought to circumcise but the father-in-law did not permit
him, and now may the blood of this circumcision atone for the sins
of this (his? her? its?) bridegroom.
26 And the ángel (4) let him alone. Then Zipporah gave praise and said:
How beloved is the blood of this (circumcision) (3) that delivered this
(his?) bridegroom from the hand ((l) of the ángel of death (7).
27 And the Lord (H) said to Aaron: Go to meet Moses to the wilderness.
And he went and met him on the mountain (9) of the sanctuary of
the Lord and he kissed him.
28 And Moses related (l0) to Aaron all the words of the Lord who had
sent him (and all the signs that he had ordered him to do) (n).
29 And Moses and Aaron went and gathered all the wise men of the
children of Israel.
30 And Aaron spoke all the words which the Lord (R) had spoken with
Moses and did the signs before the eyes of the people(12).
31 And the people believed in the ñame of the Word of the Lord and
heard that the Lord, in his good mercies, had remembered the children
of Israel (13) and that their tribulations were manifest before him.
And they bowed down and gave thanks and praised.
(') M: «the Word of the Lord: Israel is my first-born».
(2) M: «my sons that they worship before me and you have refused to let
them go».
(:!) M: «and cast it beneath the feet of».
( 1 ) M: «the destroying ángel; behold then (s)he gave praise».
(5) I: + «circumcision».
O I: «from the hands of».
(7) M; «destroying».
O M: «the Word of the Lord».
O M: «the mountain on which the Glory of the Shekinah of the Lord was
revealed».
(lü) M: «told».
(") Missing in the text.
C2) M: «before Pharaoh».
(,3) M : «the Word of the Lord (remembered) the children of Israel».
416
NEOFITI I
Ex 5, 1-12
CHAPTER V
1 And after this Moses and Aaron went in and said to Pharaoh: Thus
said the Lord (l), the God of Israel: Let go the people and they will
celébrate a feast before me in the wilderness.
2 And Pharaoh said: Who is the Lord that I should listen to his voice
to let go Israel. Pharaoh does not know who the Lord is; and 1 will
not let Israel go.
3 And they say: The God of the Hebrews was revealed to us. Let us
go, we pray, a journey-distance of three days in the wilderness and
we will sacrifice before the Lord our God so that he meet us not (2)
with the plague or with the sword.
4 And the king of Egypt said to them: Why, now, should you, Moses
and Aaron, make the people rest from their work; return to your
labours.
5 And Pharaoh said: Behold, the people (of the land) (3) are now many
and you make them rest from their labours? (4).
6 And Pharaoh commanded the offícers of the people and their oppres-
sors that day, saying:
7 You shall no longer give the people straw to make bricks, not like
yesterday and earlier; they shall go and gather straw for themselves.
8 But the number of bricks they made yesterday and earlier you shall
lay upon them; you shall not diminish them because they are idle;
because of this they cry out, saying: Let us go and let us sacrifice
before our God.
9 You shall impose harsher work on the men and they shall work in
it and they shall not busy themselves (5) with words of lying men.
10 And the oppressors of the people and its offícers went out to the
people, saying: Thus said Pharaoh: I will not give you straw.
1 1 Go; gather straw for yourselves from where you will find it, but
nothing shall be diminished ((i) of your labours.
12 And the people were scattered (7) in all the land of Egypt to gather
stubble for straw.
(') M: «the Word of the Lord».
(2) M: «the God of the Hebrews lest».
(3) Added interlinearly.
(4) M: «their servitude».
(5) M: «support themselves».
(H) M: «I will not diminish».
(7) M: «were dispersed».
32. ÉXODO
417
Ex 5, 13-23
NEOFITI I
13 And the oppressors oppressed (them) saying: Complete your work,
the amount for each day (is to be) as when the straw was given to
you (').
14 And the officers of the children of Israel whom the oppressors of
Pharaoh had set over them were beaten, being asked: Why, neither
yesterday ñor today, have you not completed as previously the amount
allotted to you (2) for brick-making.
15 And the officers of the children of Israel carne and cried out C)
before Pharaoh, saying: Why do you act thus (4) with your servants?
16 Straw is not given to your servants and you say to us (6) your servants:
Make bricks; behold your servants are punished and Pharaoh and
the people are at fault (b).
17 And he said: You are idle, you are idle; wherefore do you say: We
will go and will sacrifice (7) before the Lord.
18 And now, go, work; and straw will not be given but the number of
bricks you must give.
19 And the officers of the children of Israel saw them in a bad condition,
saying: You shall not diminish the daily amount of your bricks.
20 And they met Moses and Aaron standing (8) before them when they
carne out from before Pharaoh.
21 And they said to them: May the Lord (9) be revealed against you and
judge that you have made our ñame evil in the sight of Pharaoh and
in the sight of his rulers, giving(10) a sword into their hands to kill us.
22 And Moses returned before the Lord (n) and said: I beseech by the
mercy before you, O Lord; why, I pray, have you done evil to this
people, and why, I pray, have you sent me?
23 And from the time that I carne unto Pharaoh (12) to speak in the
ñame of your Word he has done evil to this people, and you certainly
have not redeemed your people.
(') M: «that there was straw».
(2) M: «the amount of bricks».
(3) M: «and they lamented (?)».
(‘) I: «is it done thus?».
(5) M: «they say to us».
(6) M: «guilty».
f) M: «we will offer sacrifice».
(8) M: «standing in readiness».
O M: «the Word of the Lord» = Geniza, MS D.
(,0) M: «you, that you have made our breath evil before Pharaoh and before
his servants, putting».
(") M: «in prayer».
(,2) M: «... the hour that I went in before Pharaoh».
418
NEOFITI I
Ex 6, 1-9
CHAPTER VI
] And the Lord C) said to Moses: Now you shall see what I will do
to Pharaoh because with a strong hand he shall let them go and with
a strong hand he shall drive them out from the land.
2 And the Lord (!) spoke with Moses and said to him: I am the Lord.
3 And I was revealed in my Word to Abraham, to Isaac and to Jacob
as the God of the heavens (2), but my mighty ñame, the Lord (9),
I did not make known to them.
4 And I also established my covenant with them to give them the land
of Canaan, the land of their sojournings in which they sojourned.
5 And I also have heard the plaint of the children of Israel whom the
Egyptians enslave and in mercy I have remembered my covenant.
6 By an oath, say to the children of Israel: I am the Lord and I will
bring you out (4) redeemed from beneath the yoke of the servitude
of the Egyptians and I will deliver you from their toils and redeem
you with a strong hand (5) and with numerous judgements.
7 And I will sepárate you ((i) to my Ñame as a people of holy ones (7)
and my Word will be to you a redeemer God and you shall know that
I am the Lord your God who redeemed (8) and brought you out
from beneath the yoke of the servitude of the Egyptians.
8 And I will bring you into the land which I raised (9) my hand in oath
to give to Abraham, to Isaac and to Jacob and I will give it to you
as (an inheritance) (lü) and a possession, I(n) the Lord.
9 And Moses spoke thus with the children of Israel but they did not
listen (12) to the words of Moses because of broken spirits and harsh
bondage.
(') M: «the Word of the Lord».
(2) MT: «El-Shadday».
C) M: «but the ñame of the Word of the Lord».
(4) M: «from the servitude».
0) I: «with raised hand»; cf Geniza, MS D.
C) I: «and I will take».
(7) M: «as a holy nation».
(8) M: «I brought you out redeemed from».
O M: «who have raised (raising) my hand».
(,ü) M: «An inheritance; thus spoke the Lord (lit: the Ñame)».
(ll) I: «said» = Geniza, MS D.
C2) M: «to Moses, from the hardness of ( kpytwt )».
419
Ex 6, 10-22
NEOFITI I
10 And the Lord (') spoke with Moses, saying:
1 1 Enter; speak with Pharaoh, the king of Egypt, and he shall let (2)
the children of Israel go from his land (3).
12 And Moses spoke before the Lord, saying: Behold, the children of
Israel have not listened to (my) words and how will Pharaoh listen
to me (4), I who am halting (:>) of speech?
13 And the Lord (6) spoke with Moses and with Aaron and commanded
them concerning the children of Israel and Pharaoh, the king of
Egypt, to lead out (7) the children of (8) Israel from the land.
14 These are the heads of the house of their fathers: the sons of Reuben,
the first-born of Israel: Hanok and Pallu, and Hezron and Carmi;
these are the descendants of the sons of Reuben.
15 And the sons of Simeón: Jemuel and Jamin and Ohad and Jachin
and Zohar and Shaul, the son of the Canaanite woman; these are
the descendants of the sons of Simeón.
16 And these are the ñames (9) of the sons of Levi according to their
generations: Gershom and Kohath and Merari; and the years of the
life of Levi were one hundred and thirty-seven years.
17 The sons of Gershom(10): Libni and Shimei, according to their des¬
cendants.
18 And the sons of Kohath: Amram and Izhar and Hebron and Uzziel;
and the years of the life of Kohath were one hundred and thirty-
three years.
19 And the sons of Merari: Mahli and Mushi. These are the descendants
of the sons of Levi according to their generations.
20 And Amram took as wife Jochebed, the daughter (n) of the brother
of his father, who bore him Aaron and Moses; and the years of the
life of Amram were one hundred and thirty-seven years.
21 And the sons of Izhar: Korah and Nepheg and Zichri.
22 And the sons of Uzziel: Mishael and Elzaphan and Sithri.
( ) M: «the Word of the Lord (//;: of the Ñame)». The text of N repeats the
opening words of v 9 at the beginning of v 10.
(2) = that he let.
(') I: «from the land».
(4) M: «they did (not) listen to me, and how will he listen to me?»
(5) M: «hard».
(6) M: «the Word of the Lord».
(7) M: 4- «redeemed».
(*) The text of N repeats «the children of».
O I: «are» (///: «they»).
("') «Gershon» in text.
(") M: «the beloved to himself», or, rather, «(his) aunt, to himself».
420
N EO F I T I I
Ex 6, 23-7, 4
23 And Aaron took as wife Elisheba, the daughter of Amminadab, the
sister of Nahshon, and she bore him Nadab and Abihu and Eleazar
and Ithamar.
24 And the sons of Korah: Assir and Elkanah and Abiasaph; these are
the descendants of the sons of Korah.
25 And Eleazar, Aaron’s son, took as wife from the daughters of Putiel
and she bore him Phinehas. These are the heads of the Levite fathers
according to their descendants.
26 This is the Aaron and this is the Moses to whom the Lord (!) (said) (2):
Bring out the children of Israel (:i) from the land of Egypt according
to their hosts.
27 These are they who spoke with Pharaoh, king of Egypt, about bring-
ing out the children of Israel from Egypt: Moses and Aaron.
28 And it happened on the day that the Lord (') spoke with Moses in
the land of Egypt,
29 that the Lord (J) spoke with Moses, saying: I am the Lord; speak
with Pharaoh, king of Egypt, all that I (l) speak with you.
30 And Moses said before the Lord: I am halting (¿) of speech; and
how will Pharaoh listen to me?
CHAPTER VII
1 And the Lord (’) said to Moses: See; I have made (6) you lord and
ruler to Pharaoh, and Aaron, your brother, will be your interpreter (7).
2 You shall speak all that I have commanded (8) you and Aaron your
brother will speak with Pharaoh and he shall O let the children of
Israel go from his land.
3 And I will harden(10) the heart of Pharaoh and multiply (my)(n)
signs and my wonders (12) in the land of the Egyptians.
4 And Pharaoh will not listen to you. And I will set the plague of my
O M: «the Word of the Lord».
( ) Missing in text.
(:‘) M: + «redeemed».
(J) M: -f «now».
( ) M: «hard».
(h) M: «behold, I have set you as a lord to Pharaoh».
O Lil; «Targeman» ( trgmn)\ M: «Tur(geman)»; cf N Ex 4,16.
C) I: «I will command»; M: «I command».
O = «that he may».
(M)) I: «I will Steel».
(") Text: «his»; M: «my signáis and (my) (lit: «his») signs».
(,2) 1: «the miracle (lit: «astonishment») of the Lord».
421
Ex 7, 5-16
N EOFITI I
punishment in Egypt and I will bring out the hosts of the people of
the children of Israel from Egypt in plentiful judgements.
5 And the Egyptians 0) will know that I am the Lord when I set the
plague of my punishment upon Egypt and bring out the children of
Israel redeemed from amongst them.
6 And Moses and Aaron did as the Lord (2) commanded them; thus
they did.
7 And Moses was eighty years oíd, and Aaron eighty-three years oíd
when they spoke with Pharaoh.
8 And the Lord (2) said to Moses and Aaron, saying:
9 When Pharaoh speaks with you, saying: Give a sign (3) for yourselves,
you shall say to Aaron: Take your staff and cast (4) it before Pharaoh
and it will become a serpent.
10 And Moses and Aaron went in unto Pharaoh and did thus, as the
Lord (2) had commanded them; and Aaron cast down his staff before
Pharaoh and before his servants (5) and it become a serpent.
1 1 And Pharaoh also called the wise men and the sorcerers, and they
also — the sorcerers of the Egyptians — did likewise by their sorceries.
12 And each one cast down his staff and they became serpents, but the
staff of Aaron swallowed up their staffs.
13 And the heart of Pharaoh was hardened and he did not listen to them,
as the Lord (2) had spoken.
14 And the Lord (2) said to Moses: The heart of Pharaoh is hardened;
he refuses to let the people (tí) go.
15 (Go to) (7) Pharaoh in the morning; behold, he goes out to refresh
himself by the river (H) and you shall place yourself before him on
the bank of the river; and the staff that was turned into a serpent take
in your hand.
16 And you shall say to him: The Lord, the God of the Hebrews, has
sent me unto you to say: Let my people go, and they shall (9) worship
before me('°) in the wilderness, for behold, until now you have not
listened(n).
(') So I: text: «Egypt» or «Egyptians».
f) M: «the Word of the Lord».
C) M: «place» (?)
(*) M: «and throw».
C) I: «and rulers».
(h) M: «his people».
O Missing in the text.
(*) M: «by the waters».
(*) = «that they may».
('“) M: «before him».
(lI) M: «received», i. e. «listened»; «obeyed».
422
NEOFITI I
Ex 7, 17-26
17 Thus said the Lord(‘): In this shall you know that I am the Lord:
behold, I strike the waters of the river with the staff that is in my hand
and they shall be turned into blood.
18 And the fish that are in the river shall die and the river shall become
foul (2) and the Egyptians will weary themselves (3) (in vain) to drink
the waters of the river.
19 And the Lord (*) said to Moses: Say to Aaron: Take your staff and
incline your hand over the waters of the Egyptians, over the rivers
and over their springs (5) and over their canals and over every gath-
ering of their waters and they will become blood in all the land of
Egypt, in (vessels of) wood (6) and (of) stone.
20 And Moses and Aaron did thus, as the Lord had commanded, and
he raised his staff (7) and struck the waters that were in the river
before Pharaoh and before his rulers; and all the waters of the river
were turned into blood.
21 And the fish that were in the river died and the river turned foul (*)
and the Egyptians were not able to drink the water from the river;
and there was blood in all the land of Egypt.
22 And the sorcerers of the Egyptians did likewise with their sorceries;
and the heart of Pharaoh was hardened and he did not hearken (”)
to them, as the Lord (l) had spoken.
23 And Pharaoh directed himself (lü) and entered within his house and
did not pay attention even to this plague(M).
24 And all the Egyptians dug around about the river (for water to drink,
for they could not)(12) drink from the water of the river.
25 And seven days passed after the Lord (**) had struck the river and
he healed it(13).
26 And the Lord O said to Moses: Enter unto Pharaoh and say to him:
(') M: «the Word of the L ord (said): This time shall you know».
(¿) M: «shall stench».
(') M: «and they shall tire themselves».
C) M: «the Word of the L,ord».
(’) M: «their pools (?)».
O M: «in their pools/canals (?)».
( ) M: «the Word of the L,ord and brandished his staff».
O M: «and stenched».
f) M: «and he did not listen to them».
("’) M: «reflected».
(") M: «bitterness» (read «affliction»?).
(' ) Omitted in the text by homoioteleuton.
(,M) M: «and made the river stink(?)».
423
Ex 7, 27-8, 5
N EO F I T I
Thus said the Lord (]): Let the people go and they will (2) worship
befare me (3).
27 If you decline to let them go, behold, I will blot out (4) all your terri-
tory by frogs.
28 And the river will swarm with frogs and they shall come up and go
into your house and into the bed-chambers of your sleeping quarter,
upon your bed and into the houses of your rulers (ü) and on your
people (and on all your rulers) (6) and into your ovens and into your
kneading troughs.
29 And the frogs shall come up on you and your people and all your
rulers (7).
CHAPTER VIII
1 And the Lord (‘) said to Moses: Say to Aaron: Incline your hand
with your staff over the rivers, and over the pools and over the swamps
and make frogs come up upon the land of Egypt.
2 And Aaron inclined his hand over the waters of the Egyptians and
frogs carne up and covered (8) the land of Egypt.
3 And the sorcerers did likewise by their sorceries and they made frogs
come up upon the land of Egypt.
4 And Pharaoh called Moses and Aaron and said: Pray befare the
Lord and (9) the frogs will (9) pass away (10) from me and from my
people and I will let the people go and they will sacrifice befare the
Lord.
5 And Moses said to Pharaoh: Give me a sign and trust me (n) until
what time I shall pray for you and for your rulers (12) and for your
(') M: «the Word of the Lord».
(-) = «that they may».
(n) I: «before him».
(4) M: «I will destroy».
(s) M: «of your servants and of your people».
(K) Probably does not belong to this verse but comes by dittography from the
following one. For this reason the corresponding M has been erased.
( ) I: «your servants».
(M) M: «the frogs, and they overspread».
(") = «that the frogs may».
("') M: «let them pass».
(") M: «on you».
('-) M: «and for your servants».
424
NEOFITI I
Ex 8, 6-16
people to blot out the frogs from you and from the people of your
house; only those which are in the river shall be left (‘).
6 And he said: Until tomorrow. And (Moses) said: (Be it done) according
to your words so that you may know that there is none like the Lord
our God.
7 And the frogs shall go (2) from you and from the men of your house
and from your rulers (3) and from your people; only those which are
in the river shall be left (‘).
8 And Moses and Aaron went out from the presence of Pharaoh and
Moses prayed before the Lord concerning the frogs which he had
sent to Pharaoh.
9 And the Lord (5) did according to the words of Moses and the frogs
died out of the houses and out of the courtyards and out of the fields.
10 And they gathered them into heaps and heaps, and the land stank (b) .
1 1 And Pharaoh saw that there was an hour of respite and he hardened
his heart and he did not hcarken to them (7), as the Lord (5) had
spoken.
12 And the Lord said to Moses: Say to Aaron: (Incline) (8) your staff
and strike the dust of the earth and it shall become vermin in all the
land of Egypt.
13 And they did thus; and Aaron inclined his hand with the staff and
struck the dust of the earth and there was vermin on all the sons of
man and on beast. All the dust of the land became vermin in all the
land of Egypt.
14 And the sorcerers did likewise by their sorceries to make vermin
come out, but they could not; and there was vermin on man and on
beast.
15 And the sorcerers say to Pharaoh: This is the finger (!)) of might from
before the Lord; and the heart of Pharaoh was hardened and he did
not hearken to them(ln), as the Lord had spoken.
16 And the Lord (5) said to Moses: Arise early in the morning and
be in readiness before Pharaoh; behold, he comes out to refresh
( ) I: «only in the river shall they be left».
(-’) M: «they shall pass».
(') M: «and from your servants».
(l) 1: «only those in the river shall be left».
(J) M: «the Word of the Lord».
(h) M: «grew foul».
( ) M: «and he did not listen to them» (/i7. «receive from them»).
O Missing in the text.
(") M: «power».
('") M: «and he did not listen to them» (///. «receive from»).
425
Ex 8, 17-24
N EOFITI I
himself by the river; and you shall say to him: Thus said the Lord (]):
Let my people go and they shall (2) worship before me (3).
17 If you do not let my people go, behold, I unleash (4) against you
and on your rulers (5) and on your people and on the men of your
house a swarm (tt) (of gnats) and the houses of the Egyptians shall
be filled with the swarm (of gnats) and (also) the land in which they
dwell (7).
18 And I will do signs and wonderful things on that day with the land
of Goshen, upon which my people dwell, so that no swarm (of gnats)
shall be there, so that you may know that I am the Lord whose Word
dwells (8) within the land.
19 And I will set redemption (9) between my people and your people.
Tomorrow shall this sign be.
20 And the Lord did thus. And there carne a great swarm (of gnats)
into the palace of Pharaoh and into the houses of his rulers (,0). And
in all the land of Egypt, the land was destroyed before the swarm
(of gnats).
21 And Pharaoh callcd Moses and Aaron and said: Go, sacrifice before
the Lord your God in the land (n)of Egypt.
22 And Moses said: It is not right to do so because (lambs)(12) are an
abomination; they are the idols of the Egyptians; of them we would
have to take to sacrifice before (13) the Lord, our God. Behold, if we
sacrifice the idols (14) of the Egyptians before them, it is impossible
that they should not stone us.
23 We will go a journey-distance of three days in the wilderness and
sacrifice before the Lord, our God, as he has spoken to us.
24 And (Pharaoh) (l5) said: Behold I let you go and you shall sacrifice
(') M: «the Word of the Lord».
(“) = «so that they».
(3) I: «before him».
(4) M: «I will send».
(5) M: «on your servants».
(tí) M: «a swarm (of gnats) and also».
( ) M l.°: «(in) which they dwell»; M 2.ü: «(in) which they reside».
O M: «the Glory of whose Shekinah dwells».
O A literal translation of a probably corrupt word of the MT.
(I0) M: «into the house of Pharaoh and into the houses of his servants».
(M) M: «worship God in the land».
(12) It appears that this word is to be supplied to the text.
(13) M: «lambs, they are the abomination of the Egyptians, we must take from
them and sacrifice before».
(M) M: «the abomination of the Egyptians».
(' ) Missing in text.
426
N E O F I T I I
Ex 8, 25-9, 5
before the Lord, your God, in the wilderness. Only that you shall
not go very far distant. Pray also for me (').
25 And Moses said: Behold, I go out from your presence and we will
pray (2) before the Lord and he will make the swarm (of gnats) pass
from Pharaoh and from his rulers and from the people tomorrow.
Only let Pharaoh not lie again by not letting the people go that they
sacrifice before the Lord.
26 And Moses went out from the presence of Pharaoh and prayed
before the Lord.
27 And the Lord C) did according to the words of Moses and made
the swarm (of gnats) pass from Pharaoh and from his rulers (l) and
from the people, and not even one remained.
28 And Pharaoh hardened his heart also this time and did not let the
people go.
CHAPTER IX
1 And the Lord (3) said to Moses: Go in unto Pharaoh and say to him:
Thus said the Lord, the God of the Jews (5): Let my people go and
they shall (6) worship before me (7).
2 Because (if) you refuse to let (them) go and still detain (them),
3 behold, the plague of my punishment shall be (8) upon the cattle of
the field, the horses and the donkeys, the camels, the oxen and the
sheep: a very strong plague.
4 And the Lord will make a distinction between the cattle of the Egyp-
tians and the cattle of Israel and nothing whatsoever shall die (9)
from all that belongs to the children of Israel.
5 And the Lord (10) set a time, saying: Tomorrow, the Lord(n) will do
this thing in the land(12).
(') M: «pray too for me».
(-) First person plural for first person singular; an Aramaism.
(:!) M: «the Word of the Lord».
O M: «his servants».
(5) M: «of the Hebrews».
(") = «that they may».
(7) M: «before him».
(K) M: «it comes on your flocks that are in the open field, on the horses and on
the asses».
C) M: «and the Word of the Lord shall set a mark of distinction between the
flocks of Israel and the flocks of the Egyptians and there shall not die of their cattle».
(,u) M: «And the Word of the Lord».
(") M: «the Word of the Lord this sign».
(I¿) M: «word (i. e. thing) to the land».
427
Ex 9, 6-14
N EO F I T I I
6 And the Lord (l) did this thing on the following day and all the
cattle (2) of the Egyptians died and not even one died from the cat-
tle O of the children of Israel.
7 And Pharaoh sent and behold not as much as one had died from the
cattle (2) of Israel; but the heart of Pharaoh was hardened and he
did not let the people go.
8 And the Lord said to Moses and to Aaron: Take handfuls (4) of
ashes of the oven and Moses shall throw them towards the heavens (J)
before Pharaoh.
9 And it shall become dust upon all the land of Egypt, and upon the
sons of man and upon beast it shall become an inflammation (that)
breaks through (and) makes sores (ti), in all the land of Egypt.
10 And they took the ashes of the oven and they stood before Pharaoh
and Moses threw them towards the heavens and they became an
inflammation that broke into sores (7) in the sons of man and in
beast.
11 And the sorcerers were not able to stand before Moses because of
the inflammation; because there was inflammation on the sorcerers
and on all the Egyptians.
12 And the Lord (]) hardened the heart of Pharaoh and he did not
listen to them, as the Lord (J) had spoken with Moses.
13 And the Lord (J) said to Moses: Arise early in the morning and be
in readiness before Pharaoh and say to him: Thus said the Lord (*),
the God of the Jews (H): Let the people go and they shall (9) worship
before me(lü).
14 Because this time, behold, I will send all my plagues upon your
heart (n), on your rulers (12) and your people so that you may know
that there is not like unto me(13) in all the land.
(') M: «the Word of the Lord».
(2) M: «the flocks of».
O 1: «and the flocks of».
(J) Lit: «full of your palms».
(5) M: «in the direction of the heavens».
(') M: «producing sores».
( ) M: «inflammation (producing) sores».
(M) M: «of the Hebrews».
O = «that they may».
("') I: «before him».
C1) M: «I shall unleash my plagues on all of them and they shall reach to your
heart».
('-) M: «the plague of my punishment upon the heart of Pharaoh and upon
your servants».
{rA) M: «like unto the Word of the Lord».
428
N EOFITI I
Ex 9, 15-23
15 Because (even) now I had (almost) sent the plagues of my punishment
and blotted out (') you and your people by the pestilence; and you
shall be blotted out, O Pharaoh, from the earth.
16 But not that it go well (¿) with you have I kept you alive until now;
but for this reason have I kept you alive until now: to show you the
might of my strength and so that you may recount my Holy Ñame
in all the land.
17 Behold, until now you lord it over my people, not letting them go.
18 Behold, at (this) hour (3) tomorrow I will make very strong hail (’)
descend, the like of which was not in Egypt from the day it was found-
ed (5) until now.
19 And now, send, gather your cattle (tí) and all that belongs to you on
the face of the field, all men and beasts that are left in the field. If
they are not gathered (7) within the house the hail will come down
upon them and they will die.
20 Whosoever (M) of Pharaoh’s rulers (9) feared before the Lord chased
his servants and his cattle within the house (,0).
21 And whosoever paid no attention to the words of the Lord (ll) left
his servants and his cattle (,2)in the open field.
22 And the Lord said to Moses: Incline (your hand)(13)to the heavens(14)
that there may be hail in all the land of Egypt, upon the sons of man
and upon beast and upon every plant in the open field, in the land of
Egypt.
23 And Moses inclined (15) his staff to the heavens and the Lord gave(Hi)
(') 1: «And you would have been blotted out».
( ) M: «So as to show what is the might of my strength and so as to recount
my Ñame».
(:‘) M: «at this time».
C) M: «this day and tomorrow hail».
(3) Lit: «appointed»; M: «that it was established».
O M: «your flock».
( ) M: «shall (not) be gathered within the houses, shall come down».
D M: «Job who feared the Words of the Lord».
O M: «the servants of».
(10) M: «his flocks within his house».
(11) M: «and Balaam that did not pay attention to the words of the Lord».
(12) M: «his flocks».
(13) Missing in the text.
(") M: «raise your hand towards the heavens».
(,5) M: «and he raised».
(,b) M: «gave» (a synomym: swwy\ text: yhb).
429
Ex 9, 24-31
N EOFITI I
thunder and hail, and fire walked (') within the land and the Lord
made hail come down upon the land of Egypt.
24 And there was strong hail and the fire was leaping in the midst of
the hail, very strong, the like of which there was not in the land of
Egypt from the time (2) it became a nation and kingdom f).
25 And in all the land of Egypt the hail blotted out all that was in the
open field, from the sons of man to (J) beast; and every plant that
was in the open field the hail blotted out (5), and all the trees that
were in the open field it broke.
26 Only in the land of Goshen, where the children of Israel dwelt, was
there no hail (G).
27 And Pharaoh sent and called Moses and Aaron and said to them:
I have sinned (T) this time; the Lord is just and Pharaoh and the
people are guilty.
28 Pray before the Lord (8) that he withhold the thunder from before the
Lord and the hail, and I shall let you go and you shall stay no longer.
29 And Moses said to him: As I go out of the city I will stretch out the
palms (9) of my hands before the Lord; the thunders will be withheld(10)
and there will be no more hail, so that you may know that the earth is
of the Lord.
30 But you and your rulers(11), I know (,2) that(13) because you are
before signs you fear before the Lord (14) our God.
31 And the flax and the barley were beaten down, because the barley
was early(l5)and the flax was in (its) capsules and had shed (16) its
flower.
(') M: «and the fire danced within the hail and the Word of the Lord rained
down hail upon».
(-) M: «the hour» (= the time).
(') M: «(the time it became) a nation».
(’) 1: «all the».
(5) M: «destroyed».
(*) M: «there (there was no) hail».
( ) M: «I have sinned because 1 have rebebed against the Word of the Lord
this time. It is manifest».
(H) M: «and cease before the Lord the just».
O M: «the palm».
(,0) For wimn'wn of text read with Geniza, MS D, ytmn'wn. M: «will cease».
(“) M: «but (as for you) Pharaoh, and your servants (I) know».
(’2) M: «that until the plagues reached you, you did not humble yourselves
before (the Lord)».
(I3) M: «that still you do not fear».
(,4) M: «the Word of the Lord».
C5) Corr: ptnh of text to kính. M: «were (= was) late».
('*) M: «and (its flowers?) were broken».
430
N EOFITI I
Ex 9, 32-10, 3
32 But the wheat and the spelt were not beaten down because they
were late.
33 And Moses went out of the city (]) from the presence of Pharaoh
and spread out the palm (2) of his hands before the Lord; and the
thunder and the hail were withheld (3) and rain did not come down
on the earth.
34 And Pharaoh saw that the thunder and the rain and the hail had
ceased (*) and he sinned yet again and his heart was hardened, he
and his rulers (5).
35 And the heart of Pharaoh was hardened and he did not let the children
of Israel go, as the Lord (b) had spoken with Moses.
CHAPTER X
1 And the Lord (7) said to Moses: Go in unto Pharaoh because I have (8)
hardened his heart and the heart of his rulers (fl) so as to set these
signs (10) among them,
2 so that you may relate in the hearing of your sons(]1) and of your
sons’ sons how I have confounded the Egyptians, and the signs that
I have set among them(12), and you shall know(l3)that I am the Lord.
3 And Moses and Aaron carne (l4) unto (15) Pharaoh and say to him:
Thus said the Lord, the God of the Hebrews: How long will you
decline to humble yourself before the Lord? Let my people go(16)
and let them(17) worship before me.
(') M: «outside the city».
(2) M: «the palms of his».
(3) M: «ceased».
O M I o, M 2.°: «the rain, hail and thunder had ceased».
C) M: «and his servants».
O M: «the Word of the Lord by the hands of (= through) Moses».
(7) M: «the Word of the Lord».
(8) M: «I shall harden».
C) I: «of his servants».
(I0) M: «and my wonders».
(") M: «to recount in the hearing of your sons».
C2) M: «I was revenged of the Egyptians and the signs of my wonders which
I set among you».
(,;1) M: «and they shall know».
(M) M: «and he went in».
C5) M: «before».
(Ms) M: «before him; let my people go».
(') = «that they may».
431
Ex 10, 4-12
N EO F I T I I
4 Because if you decline to let my people go, behold, tomorrow I will
bring the locusts into your territory.
5 And they will cover the view of the land and you will not be able (l)
to see the land and they shall eat the remnant that has been spared,
that has been left (2) to you from the hail, and they shall eat all the
trees that grow for you from the open field.
6 And your houses and the houses of all your rulers and the houses
of all the Egyptians (3) shall be filled by them; which your fathers,
or your fathers' fathers have not seen from the day they were (4)
upon the earth until this day. And he hurried (5) and went out from
before Pharaoh.
7 And Pharaoh’s servants said to him: How long will this one be a
snare for us? Let the people go (6) and they shall (7) worship before
the Lord their God before you (come to) know (8) that Egypt is
blotted out (9).
8 And Moses and Aaron were made return unto Pharaoh and they say
to them: Go, sacrifice before the Lord your God. But who are those
that go?
9 And Moses said: With our young men(10) and our oíd men; we shall
go with our sons and our daughters, with our sheep and our oxen
we shall go, because we have a feast before the Lord.
10 And he said: Let, now, the Word (n)of the Lord be with you (l2) when
I let you and your little ones go. See! There is evil before your faces.
1 1 Not thus! Go now, men (among you) and worship before the Lord
because you have desired it. And they were driven out from before
the presence of Pharaoh.
12 And the Lord (13) said to Moses: Incline your hand over the land of
Egypt with the locusts (14) and let them come down upon the land of
(') M: «Pharaoh will (not) be able.».
(2) M: «and it shall eat the remainder that has been spared, that has been left
to you».
(3) M: «(of all) your servants and the houses of all the Egyptians».
(*) M: «they dwelt».
(¿) M: «and directed himself».
(tt) M: «the men».
(7) = «that they».
(8) M: «is it that as yet you have not reflected to know?».
(!l) M: «has been blotted out».
(I0) M: «our youths».
(“) M: «thus let the Word».
C2) M: «at your aid».
(I3) M: «the Word of the Lord».
(M) Sic!; rendering literally MT, which may be corrupt, lacking some word.
432
NEOFITI I
Ex 10, 13-22
Egypt and eat every plant and (!) the land: all that the hail has left.
13 And Moses inclined his staff over the land of Egypt and the Lord (2)
brought wind from the east (3) to the land all that day and all the
night. Morning carne and the eastern wind had borne the locusts.
14 And the locusts carne up upon all the land of Egypt and dwelt in all
the territories of Egypt in great numbers. Before them there were
not such locusts like them and after them there will not be such (4).
15 And they covered all the view of all the land and the land darkened (5)
and they ate every plant of the land and all the fruits of the tree that
the hail had left, and a green (H) thing was not left on a tree or on a
plant of the open field in all the land of the Egyptians.
16 And Pharaoh hastened (7) to cali Moses and Aaron and said: I have
sinned before the Lord your God and against you.
17 And now, forgive, I pray, my debts (8) only this time and pray before
the Lord your God and may he make (9) this plague (lü) also pass
from me.
18 And he went out from before Pharaoh and prayed before the Lord.
19 And the Lord turned a very strong(n) wind in the sea (12) and it bore
the locusts and he cast them into the Reed Sea(13); a single locust
was not left in all the territory of the Egyptians.
20 And the Lord hardened the heart of Pharaoh and he did not let the
children of Israel go.
21 And the Lord said: Incline your hand to the heavens (14) and let there
be darkness upon the land of Egypt, and let there be feeling in the
darkness(u).
22 And Moses inclined (16) (his) hand to the heavens and there was thick
darkness in all the land of Egypt three days.
(') Perhaps the text ís mistaken and should read: «of the land».
(-) M: «and his Word».
(3) M: «eastern».
O M: «and after them there will not again be (lii: «there will not add to be»)
such».
(5) M: «and it grew dark».
(°) M: «green in tree and herb».
O M: «and he hurried».
{*) M: «and forgive the debts».
(9) = «that he may».
(,ü) M: «anger».
(") M: «the Word of the Lord — a very strong westerly wind».
(I2) i. e. a westerly wind.
O3) M: «and threw them into the sea».
(M) M: «and the Word of the Lord said: Lift up your hand towards the heavens».
C5) M: «and let them be as people groping in the darkness».
(Ih) M: «and he lifted up».
33— ÉXODO
433
Ex 10, 23-29
N EOF I T I
23 No one saw his brothers and no one rose from his place for three
days. But there was light (l) in their dwelling-places (2) for all the
children of Israel.
24 And Pharaoh called Moses and Aaron and said: Go and worship
before the Lord; only your sheep and your oxen shall remain (a) here;
your little ones shall go with you.
25 And Moses said: You shall also give into our hand (4) sacriflces and
holocausts and we will sacrifice before the Lord our God.
26 And our cattle (5) shall also go with us; the hoof of a foot shall not
be left behind of them; we take them to sacrifice before the Lord,
our God, and, as for us, we do not know how much we shall worship
before the Lord, until the time we enter there (6).
27 And the Lord (7) hardened his heart (*) and he did not desire to let
them go.
28 And Pharaoh said to him (9): Go from beside me(10)and never again
speak before me one of those harsh words(n); I would surely(12)
rather die than hear any of your words. Take heed(13)that my anger
be not kindled against you and I deliver you into the hands of the
people who sought your life and they kill you(14).
29 And Moses said to him(15): Fittingly and with truth have you spoken.
1 was notified (16) while yet residing in Midian to the effect (17) that
(‘) M: «they had light because they busied themselves with the words of the
Law in their dwellings».
(2) M: «in their tents».
(3) M: «leave; take also your little ones».
(4) I: «into our hands».
(5) M: «our flocks we shall take with us».
C) M: «what we must sacrifice before the Lord until we enter there».
( ) M: «the Word of the Lord»,
f) M: «of Pharaoh».
O i. e. «to Moses».
(,ü) M: «take care that you (never again)».
(“) I: «these (words)».
(12) I: «he (would rather)».
(13) M: «these words. Wherefore, he said to him, take care».
D M: «saying: Are not these harsh words which you say to me? I seek only
to die and not listen to your words. Take care lest my anger be enkindled against you
and 1 deliver you into the hands of the people who sought your life to kill you».
(,5) I: «to Pharaoh».
(,8) M: «(was notified) from the first time I was residing in Midian, and not only
after mercy was shown to you, after I prayed for you and the plague...».
(,7) Lit: «saying».
434
N EO F I T I 1
Ex 11, 1-6
all the men who sought your life are dead, and not only after I made
petition for you before the Lord, and I prayed for you and the plague
was withheld from you. And this plague is the tenth one for Phar-
aoh. With the ñrst-born of Pharaoh it will begin. And Moses said to
Pharaoh: Fittingly and with truth have you spoken; I shall never
again see your countenance.
CHAPTER XI
1 And the Lord said to Moses: One more plague will I bring (*) upon
Pharaoh and upon the Egyptians; and after that he will let you go
from here; when he lets you go he will drive you out from here in
all haste (2).
2 Speak, I pray, in the hearing of the people, and (3) each man will ask
of his neighbour, and every woman of her neighbour, objects of
silver and objects of gold.
3 And the Lord (4) gave favour to the people on the sight of the Egyp¬
tians. Moreover, Moses was a very powerful man in the land of
Egypt in the sight of the rulers (5) of Pharaoh, and in the sight of the
people.
4 And Moses said: Thus said the Lord: In the middle of the night my
Word (6) will be revealed in the midst of Egypt.
5 And all the first-born in the land of Egypt shall be killed (7), from the
first-born of Pharaoh who was to sit upon the throne (8) of his king-
dom, to the firs-born of the maidservant who grinds behind the mili,
and every first-born of the cattle.
6 And there shall be (9) a great cry in all the land of Egypt such as there
has never been, and such as will not be seen()0) again.
(') M: «I will unleash».
(2) M: «complete extermination».
(3) = «so that».
(4) M: «the Word of the Lord».
(a) M: «the servants».
O M: «the Word of the Lord: At midnight my Word».
(7) I: «and I will kill».
(H) M: «to abhor» (Imt'b) or to desire (Imt'b = Imt'b). Or: to seek ( Imtb *) or
to sit on (Imtbb) all the thrones; More likely Iml'kb = to be removed from the
throne.
(s) Lit: «there was».
(10) M: «be».
435
Ex 11, 7 12, 6
N EO F 1 T I I
7 But against any of the children of Israel — either against man or
beast — no dog shall bark with its tongue, that you may know that
the Lord makes a distinction between the Egyptians and Israel.
8 And all these your servants will come down unto me and they will
salute me saying: Go out, you and all the people who are with you (');
and after that I will go out. And he (Moses) went out from before (2)
Pharaoh in hot anger.
9 And the Lord (3) said to Moses: Pharaoh will not listen to you, so
as to multiply (4) the signs of my wonders in the land of Egypt.
10 And Moses and Aaron did all these wonders before Pharaoh, but
the Lord (3) hardened Pharaoh’s heart, and he did not let the children
of Israel go out of his land.
CHAPTER XII
1 And the Lord (3) spoke to Moses and Aaron in the land of Egypt
saying:
2 This month of Nisan will be for you the beginning of the months; it
shall be the First for you and for all (5) the beginnings of the months
of the year.
3 Speak to all the congregation of the children (“) of Israel: On the tenth
day (7) of this month they shall take (8) every man a lamb according
to their father’s house; a lamb for every house.
4 And if the household is too few in number for the paschal lamb,
he and the neighbour who is near his house shall take according to
the number of persons(w): according to what each can eat you shall
make count for the paschal lamb.
5 Your lamb shall be perfect, without blemish, male, a year oíd; from
among the lambs or from among the kid-goats, you shall take it.
6 And you shall keep it until the fourteenth day (10) of this month and
(') M: «that are in your hand».
(2) M: «from beside».
p) M: «the Word of the L ord».
(‘) M: «these».
(3) M: «for all».
(b) M: «of Israel».
(T) Lit : «in the ten days».
(8) M: «for them»; in the text: «for you».
(') M: «according to the total of persons».
(I0) Lit: «on the fourteen days».
436
NEOFITI I
Ex 12, 7-15
all the assembly of the congregaron of the sons of Israel shall slaugh-
ter it at twilight (*).
7 And they shall take some of the blood and they shall put it on the
two doorposts and on the lintel of the houses in which they shall eat
the Passover (2).
8 And they shall eat the flesh in the night of Passover; roasted on fíre;
unleavened bread with bitter herbs they shall eat.
9 Do not eat any of it lightly roasted, or even over-cooked, cooked in
water, but only roasted on fire; the head with his legs (3) and the
inner parts.
10 And you shall leave none of it over until morning, and anything that
does remain of it until morning you shall burn in the fire.
1 1 And according to this order you shall eat it: your loins girded (4),
your shoes on your feet and your staffs in your hands. And you shall
eat (5) it in a hurry; it is the paschal sacrifice before the Lord.
12 And I will pass in my Word (6) through the land of Egypt this night
of the Passover and I will kill all the first-born in the land of Egypt
from the sons of man to beast. And I will execute different judgements
on all the idols of Egyptians. The Lord has said (7).
13 And the blood will be for you as a sign over the houses where (8)
they dwell, and I will see the blood and I will pass by (9), and I in my
Word will defend (,0) you, and there will be no destroying death
among you when I kill all the first-born in the land (1l) of Egypt.
14 And this day shall be for you a good memorial; you(12) shall celébrate
it as a feast before the Lord(13): you shall celébrate it for your genera-
tions as an eternal statute.
15 Seven days you shall eat(14) unleavened bread. Even on the first day
(') Lit: «between the (two) suns (or: «Services»)».
(-') M: «in which they eat it».
(3) M: «his feet»; cf Onk.
(4) M: -f «with the precepts of the Law».
C) M: «they shall be eaten»; perhaps we should read: «and you shall eat».
(fi) M: «and I will be revealed in my Word».
( ) M: «I am he».
O M: «in which».
O M: «and he will spare».
(,ü) M: «and my Word will defend».
(") M: «and the destroying ángel who is appointed over death will not have
power to injure (you) when I am revealed to slay the first-born in the land».
(,2) Text: «and they shall be celebra ted»; writing waw as yod.
(,3) M: 4- «your God».
(") M: «they shall eat».
437
Ex 12, 16-22
NEOFITI I
you shall put away leaven out of your houses, because whoever eats
leavened bread from the first day to the seventh day, that man ( 1 )
will be blotted out from Israel.
16 On the first day you shall have a feast day and a holy convocation
(and on the seventh day, a feast day and a holy convocation) (2).
No work shall be done on them. But whatever is done (3) for any
vital need, that alone may be done by you.
17 And you shall observe the unleavened bread (4) because on this
very day (5) I brought your hosts redeemed out (6) of the land of Egypt;
and you shall observe this day throughout your generations as an
eternal statute.
18 In the first month from the fourteenth day(7) of the month at twi-
light (tí), you shall eat unleavened bread, until the twenty-first day
of the month, in the evening.
19 For seven days no leaven shall be found (9) within your houses;
because whoever eats leavened bread, that person will be blotted out
from the congregation of Israel, whether he is a stranger or a native
of the land.
20 You shall eat nothing leavened. In all your dwelling places you shall
eat unleavened bread.
21 And Moses called all the wise men of Israel and he said to them(10):
Appoint (the participants) and take one of the flock according to
your families and sacrifice the Passover.
22 And take a bunch of hyssop and dip it in the blood which is in the (")
vessel (and come)(12) and put it on the lintel and on the two doorposts,
and let no one go out of the door of his house until morning.
(') I: «that soul (= person)».
(") Omitted in the text by homoioteleuton.
(!) M: «all that by which (things are) eaten».
(') = the feast of Unleavened Bread; M: «the precepts of unleavened bread».
C) Lit: «at the time of day»; M: «as the time».
0) M; «he brought you out».
(■) Lit: «from the fourteen days».
(K) Lit: between the (two) suns» (or: «Services»).
O M: «shall not be seen».
(Iu) M: «withdraw your hands from foreign worship and aftcrwards sacrifice
a lamb».
(") M: «which is in the cup».
D Or: «and you»; probably a dittography arising from the occurence of the
same word later in this verse.
438
N EO F I T I
Ex 12, 23-32
23 And the Glory of the Shekinah of the Lord 0) will pass to blot out (2)
the Egyptians and he will see the blood upon the lintel and upon the
two doorposts and he will pass by (3), and the Word of the Lord will
defend the door of the fathers of the children of Israel and he will
not give permission to the destróyer (4) to enter within your houses
to destroy (5).
24 You shall observe this word as a statute for yourselves and for your
sons for ever.
25 And it shal! come to pass when you come into the land which the
Lord (J) will give you as he said, that you will observe this Service.
26 (And when your children say to you: What does this Service mean
for you?)(6)
27 You shall say: It is the sacrifice of the Passover before the Lord,
who passed by and defended (7) the houses of the children of Israel in
Egypt when he killed the Egyptians (8), and delivered our houses.
And the people bowed down and praised and glorifíed.
28 And the children of Israel went and did so; as the Lord (*) had com-
manded Moses and Aaron so they did.
29 And in the middle of the night the Lord slew (y) all the first-born in
the land of Egypt from the first-born of Pharaoh who was to sit
upon the throne of the kingdom to the first-born of the captive who
was in prison, and every first-born of the cattle.
30 And Pharaoh rose up at night, he and all his rulers (10) and all the
Egyptians and there was a great cry in Egypt, because there was not
a house there in which there were no dead(n).
31 And he called Moses and Aaron at night and he said: Rise up, go
out from the midst of my people, both you and the children of Israel,
and go, worship before the Lord as you have spoken.
32 (Take also your flocks and your herds as you said) (12) and go and
pray also for me.
(1) M: «the Word of the Lord».
(2) M: «to destroy».
(3) M: «and he will spare».
O M: «the destroying ángel will be (not) empowered»; M: «to the destróyer».
(5) M: -E «you».
O Omitted in text by homoioteleuton.
( ) M: «the Word of the Lord spared and defended the».
(H) M: «when he destroyed the Egyptians».
(9) M: «at midnight the Word of the Lord slew».
(I0) M: «his servants».
(") M: «a house within which there was not dead one of the Egyptians».
C2) Omitted in text by homoioteleuton.
439
Ex 12, 33-41
NE0FIT1 I
33 The Egyptians urged the people to let them go quickly from the
land, for they said: If the Israelites delay here but one hour, behold
all the Egyptians are dead.
34 And the people loaded their cakes of doughs before it was leavened (]),
their kneading bowls wrapped up in their mantles (2) on their should-
ers (:1).
35 And the children of Israel did according to the words of Moses and
they asked of the Egyptians objects of silver and objects of gold and
clothes.
36 And the Lord (4) gave favour to the people in the sight of the Egyp¬
tians, and they lent (5) to them, and the children of Israel despoiled
the Egyptians of their property (6).
37 And the children of Israel (journeyed) (7) from Pelusium (*) to Suc-
coth about six hundred thousand men on foot, besides the little ones.
38 And many strangers (9) also went up with them and sheep and oxen;
very many cattle(10).
39 And they baked their own leaven (M) which they had brought out of
Egypt before it was leavened, unleavened cakes (12) for they had been
driven out of Egypt (,3). And could not wait, and they had not even
made provisions (,4) for themselves.
40 And the dwellings of the children of Israel which they dwelt in Egypt
were four hundred and thirty years.
41 And it happened that at the end of four hundred and thirty years,
on that very day(13), all the hosts of the Lord went out redeemed
from the land of the Egyptians.
(') M: «their dough before it was leavened».
(2) I: «placed (upon)».
(:‘) M: «what remained of the unleavened bread and of the bitter herbs wrapped
up in their clothes, laden upon their shoulders».
(4) M: «the Word of the Lord».
(5) M: «(of) the Egyptians and they asked».
(tt) M: «(the children of) Israel the Egyptians with their animáis».
( ) Missing in the text.
O MT: Rameses.
(") M: «mixed multitudes».
(Ití) M: «very numerous flocks».
(n) M: «(baked) the dough which they had brought».
('-’) M: «unleavened pancakes».
(") M: «the Egyptians had driven them out».
(") M: «delay, and neithcr had they made provisions for the journey».
C5) Lit: «as the time of this day».
440
N EO F I T I I
Ex 12, 42
42 It is a night reserved and set aside for redemption to the ñame of the
Lord at the time the children of Israel carne out (') redeemed from
the land of Egypt.
Truly, four nights are those that are written (2) in the Book of Me-
morials.
The Jirst night: when the Lord was revealed over the world to create
it (3). The world was without form and void and darkness was spread
over the face of the abyss and the Word of the Lord was the Light (4),
and it shone (5); and he called it the First Night (6).
The second night: when the Lord was revealed to Abram, a man of a
hundred ycars, and Sarah his wife, who was a woman of ninety years
to fulfil what the Scripture says (7): Will Abram, a man of a hundred
years beget, and will his wife Sarah, a woman of ninety years, bear?
And Isaac was thirty seven years when he was offered upon the altar.
The heavens were bowed down and descended and Isaac saw their
perfections and his eyes were dimmed because of their perfections,
and he called it the Second Night (8).
The third night: when the Lord was revealed against the Egyptians
at midnight: his hand slew the first-born of the Egyptians and his
right hand protected the first-born of Israel to fulfil what the Scrip¬
ture says: Israel is my first-born son(9). And he called it the Third
Night.
The fourth night: When the world reaches its end to be redeemed(10):
the yokes of iron shall be broken and the generations of wicked-
ness(M) shall be blotted out; and Moses will go up from the desert
(') M: «it is for redemption before the Lord at the coming out».
(T M: «because four nights are written».
(:‘) I: «(to create) the world».
(4) 1: «Light».
(5) I, M: «and it illuminated». Cí Atlántida 1, 1963, p 389. ExpT19, 1968, p 116.
(*) Cf R. Le Déaut, La nuil pascale , Rome, 1963, pp 215ff.
(7) M: «his first-born son is Israel (Ex 4,22) and he called it the Second Night.
The Third Night». This scriptural citation is displaced. It belongs to the end of the
third night.
(M) Cf R. Le Déaut, op. cit pp 133ff.
O Ex 4,22.
(,ü) Walton, R. Bloch, Le Déaut: «to be dissolved».
(n) I: «and the wicked»; M: «the members of the wicked and the yokes of iron
shall be blotted out from Is(rael)».
441
Ex 12, 43-49
NEOFITI I
(and the king Messiah from on high) ('). One will lead at the head
of the flock (2) and the other will lead at the . head of the flock (2)
and his Word will lead between the two of them, and I (3) and they
will proceed together.
This is the night of the Passover to the ñame of the Lord: it is a night
reserved and set aside for the redemption of all the generations of
Israel.
43 And the Lord said to Moses and to Aaron: This is the decree of the
Law of the Passover: no gentile shall eat of it.
44 And every slave of anyone bought (l) for money you shall circum-
cise; then he will be fit to eat of it.
45 My people, children of Israel, no gentile sojourner (5) for wages shall
eat of it (6).
46 In groups it shall be eaten; you shall not bring outside any of the
flesh from the house for a group, and not even from one group for
another, and a bone you shall not break in it (7).
47 And all the congregation of Israel shall keep the Passover.
48 And if a resident who resides with you wishes to keep the Passover
before the Lord, when he circumcises every male, then he will be
fit to keep it, and he will be as the natives of the land; but no gentile
shall eat of it.
49 There shall be one decree of law (8) for the natives and for the so-
journers who sojourn among you.
(') These words are missing from N, and M notes the lacuna. They are in the
other texts. According to Le Déaut ( op . c/7., p 272) the omission is not delibérate.
We render as «from on high» (me-ruma); however, it can also be translated «from
Rome». The first rendenng (thus Le Déaut, op. cit ., pp 359-369) is preferable. The
text would, then, make allusion to the Messiah who comes from on high and with
whom it might identify the Son of Man of Dan 7. It could, however, also allude to
the Jewish belief (Sanh 98a) that the Messiah would come from Rome.
(2) Or: «on top of the cloud». The Targum text of Walton’s Polyglot and of the
first Rabbinic Bibles read: «the cloud» ('anana) instead of «flock» ('ana). «Flock»
appears to be the better reading but with a remez or allusion to the cloud of Dan 7,13.
(ü) «and I» is probably superfluous in the text which should read simply: «and
they (Moses and the Messiah) will proceed».
(*) M: «of purchase, when you have circumcised (him)».
(5) I: «the sojourner and gentile hired labourer».
O M: «a sojourner who (is) a man and a hired labourer, when he is a gentile,
shall not eat of it» = Frag. Targ.
( ) M: «(of) the houses (any) of the flesh outside and you shall not neglect (to
practice) the command with it».
(*) M: «there shall be one law».
442
NEOFITI I
Ex 12, 50-13, 8
50 And all the children of Israel (did it) (]); as the Lord commanded
Moses and Aaron thus they did.
5 1 And it carne to pass that on that very day (2) the Lord brought the
children of Israel redeemed from the land of Egypt, according to
their hosts.
CHAPTER XIII
1 And the Lord (3) spoke with Moses saying:
2 Sanctify to my ñame (4) every first-born: what opens every womb
in the children of Israel, in the sons of man and in cattle are to my
ñame (5).
3 And Moses said to the people: Remember this day (in) which you
have come out redeemed from Egypt, from the house of bondage,
because by a strong hand the Lord (3) has led you out henee, and you
shall not eat leaven.
4 This day you go out redeemed, at the time of the month of Abiba.
5 And when the Lord has brought you into the land of the Canaanites
and the Hittites and the Amorites and the Hivites, and the Jebusites,
which the Lord swore to your fathers to give you, a land that pro¬
duces good fruits, puré as milk and sweet as honey (6) -you shall
offer this Service on this month;
6 seven days you shall eat unleavened bread and on the seventh day
(there shall be) a feast before the Lord.
7 Unleavened bread shall be eaten for seven days and leaven shall not
be seen with you, and nothing leavened shall be seen with you in
all your borders.
8 And you shall tell your sons on that day saying: It is because of the
precept of unleavened bread the Lord did for us the victories of our
battles when we carne out redeemed from Egypt (7).
(*) This Aramaic word is lacking.
(2) Lil: «as the time of this day».
(3) M: «the Word of the Lord».
O M: «all the first-born the first who open the womb in the chi(ldren)».
(■') M: «are: thus said the Lord».
('■) M: «(as) milk and tasty as honey».
(7) M l * «because of this precept of unleaven and the bitter herbs and this
flesh of Passover has the Lord worked signs for me when I carne out from Egypt»;
M 2.ü: «the Word of the Lord (has worked) signs for us when they carne out».
443
Ex 13, 9-17
NEOFITI I
9 And they shall be for you as signs upon your arms and as a good
memorial upon your faces so that the law of the Lord may be cons-
tantly on your mouths; because by a strong hand he has brought you
redeemed out of Egypt.
10 And you shall observe the statutes of this Law in its time, from year
to year (*).
1 1 And when the Lord (2) brings you (3) into the land of the Canaanites,
as he swore to you and to your fathers, and gives it to you,
12 you shall set aside to the ñame of the Lord every firstling that opens
the womb, and everything that opens the womb (4) of a beast which
you have, the males shall be for the ñame of the Lord.
13 Everything that opens the womb of a donkey you shall redeem with
a lamb and if you do not redeem it you shall kill it (5); and all males
of the sons of man among your sons you shall redeem.
14 And when tomorrow your sons ask (6) saying: What is this?, you
shall say to (the)m: By a strong hand has the Lord (7) brought us
out redeemed from the house of bondage (8).
15 And it carne to pass that Pharaoh hardened against letting us go
and the Lord killed all the first-born in the land of Egypt, from the
first-born of the sons of man to the first-born of beasts; because of
this we offer before the Lord all males that open the womb (9), and
every male of our(10) sons (n)We redeem.
16 And it shall be as a sign upon your arms and as a good memorial
upon your faces (12), that by a strong hand the Lord led us out red¬
eemed from (13) Egypt.
17 And it carne to pass that when Pharaoh let the people go (l4) the
Lord (,3)did not lead them by the way of the land of the Philistines
(') Lit: «from time of days to time of days»; M: «this statute at the (appointed)
time to be doing it from those days to those months»; last part = Frag.Targ.
(2) M: «the Word of the Lord».
(:í) M: «you» (plural; in N sing).
(') M: «(and all) the first who break the womb».
(*) M: «you shall kill them with the head of an axe».
(*) M: + «you».
( ) M: «the Word of the Lord from».
f) M: «(from) Egypt, from the house of bondage»; but we should probably
read: «from the house of bondage of Egypt» (M).
(!‘) M: «to the ñame of the Lord everything that first opens the womb».
(,u) M: «our sons I will redeem».
(") 1: «they (are redeemed)».
(,2) M: says expressly: «philacteries» = lephillim .
(,a) M: «redeemed us and brought (us) out».
(") M: «at the time he let (the people) go».
(15) M; «the Word of the Lord by the road».
444
NEOFITI I
Ex 13, 18-14, 3
although that was near, because the Lord (]) said: Lest the heart of
the people be broken when they see battle-array and they return to
Egypt.
18 And the Lord led the people (2) about by the way of the wilderness
(towards) the Reed Sea. And armed in good work the children of
Israel went up redeemed from the land of Egypt.
19 And Moses took the bones of Joseph with him because he had made
the children of Israel swear saying: The Lord shall surely remember
you in his good mercies (3) and you shall take my bones with you
from here.
20 And they journeyed from Succoth and encamped in Etham, on the
edge (4) of the wilderness.
21 And the Word of the Lord led on before them during the daytime
in a pillar of cloud to lead them on the way (5); and by night in a
pillar of fiery cloud to give them light, that they might journey (6)
by day and night.
22 The pillar of cloud did not cease during the daytime, ñor the pillar
of fire at night, leading and standing in readiness and shining before
the people (7).
CHAPTER XIV
1 And the Lord (8) spoke with Moses saying:
2 Speak with the children of Israel and let them return and encamp
before the Taverns of Licenciousness (9) between Migdol and the
sea, before the idol Zephon(10); directed (towards it) you shall em-
camp by the sea.
3 And Pharaoh (will say) (ll) concerning the people of the children of
(') M: «the Word of the Lord in the thought of him (of his heart?)».
O M: «and the Word of the Lord led the people».
( ) M: «the Word of the Lord (will remember) you in his mercies».
O M: «which is on the edge of».
(“) M: «to show them the way».
(fi) M: «(may) go and ha(ve light)».
(7) M: «the house of Israel».
(H) M: «the Word of the Lord».
C) MT: Pi-hahirot. In the text and in M literally: «Inns or resting places, of
licentiousness».
("’) MT: Baal-Sephon.
(") Missing in the text.
445
Ex 14, 4-12
N EOFITI I
Israel: They are gone astray on the way; my idol Baal Zephon has
barred against them the passes of the wilderness (J).
4 And I will harden the heart of Pharaoh and he will pursue after them
and I will be gloriñed (2) (in) Pharaoh and in all his hosts, and the
Egyptians will know that I am the Lord. And they did thus.
5 And it was related (3) to the king of Egypt that the people had fled,
and the heart of Pharaoh and of his rulers was changed towards the
people and they say: What is this which we have done that we have
let Israel go from serving before us?
6 And he harnessed his chariots and took people, servants of war,
with him.
7 And he took six hundred chariots and all the chariots of the Egyp¬
tians, and lords (4) were appointed over all of them.
8 And the Lord hardened the heart of Pharaoh, king of Egypt, and he
pursued after the children of Israel and the children of Israel went
out redeemed, with head uncovered.
9 And the Egyptians pursued after them and they reached them (as
they were) encamped by the sea all the horses, the chariots of
Pharaoh, and his horsemen and his hosts — near the Taverns of Li-
cenciousness, before the idol Zephon.
10 And Pharaoh drew near (:’) and the children of Israel lifted up their
eyes and behold, the Egyptians marched after them and they feared
greatly. And the children of Israel prayed (G) before the Lord.
1 1 And they say to Moses: Is it because there are no tombs (T) in Egypt
that you have led (8) us to kill us in the wilderness? O What is this
that you have done to us in bringing us (10)out of Egypt?
12 Is not this the word that we spoke with you in Egypt saying: Let us
(') M: «Pharaoh is to say to Dathan and Abiram, who remained in Egypt, con-
cerning the children of Israel: My idol Peor etc... they are seized (?) in the land; they
are gone astray on the way; the idol of Zephon has barred against them the passes
of the wilderness».
(2) M: «and he will pursue aft(er them) and I, my Word, shall be glorified in
Ph(araoh)».
(3) M: «and the actors (i. e. actores publici or overseers of the slaves) who journ-
eyed with the children of Israel and had acted against the people related».
(l) M: «the polemarchs», i. e. generáis.
(а) M: «Pharaoh offered sacrifices to Baal Zephon».
(б) M: «and they cried».
O M: «were there no tombs for us?».
(8) M: «to bring us».
O M: 4- «of Zephon».
(I0) M: «them».
446
N E O F I T I \
Ex 14, 13-19
alone (*) that we may serve before the Egyptians; for it is better for
us to be serving before the Egyptians than to kill us in the wild-
erness (2).
13 The children of Israel were made into four groups at the time they
were standing beside the Reed Sea. One said: Let us fall into the sea;
and one said: Let us return to Egypt; and one said: Let us set battle-
array against them; and one said: Let us shout out against them and
confound them. To the group that said: Let us fall into the sea, Moses
said: Fear not, stand prepared and see the redemption of the Lord
which he does for you this day; and to the group that said: Let us
return to Egypt, Moses said: Fear not, because as you have seen the
Egyptians this day, you shall see them again no more in bondage
forever;
14 and to the group that said: Let us set battle-array against them,
Moses said: Fear not, the Lord (3) himself works your battle-victories
for you; and to the group that said: Let us shout against them and
confound them, Moses said: Fear not; stand; be silent and give glory
and praise and exaltation to our God.
15 And the Lord (4) said to Moses: How long will you stand praying
before me? Your prayer has been heard before me; besides, the prayer
of the children of Israel has anticipated (5) yours. Speak to the child¬
ren of Israel and let them go forward.
16 And as for you, raise your staff and incline your hand over the sea
and divide it and the children of Israel shall enter the midst of the
sea on dry land.
17 And as for me, behold, I harden the heart of the Egyptians and they
shall enter after them (“) and I shall be glorified in Pharaoh and in
all his hosts, in his chariots and in his horsemen.
18 And the Egyptians shall know that 1 am the Lord when I am glori¬
fied in Pharaoh, in his chariots and his horsemen.
19 And the ángel of the Lord who was ready to walk before the camps
of Israel, in front of them, moved and stood behind them; and the
pillar of cloud moved from in front of them and stood behind them.
(') M: «leave (us)».
(2) M: «in tents».
O M: «in the Glory of his Shekinah is he who works». This variant appears
to be misplaced in the MS.
(4) M: «the Word of the Lord».
(5) M: «of my people has anticipated».
(tt) M: «after you and my (his; cf v 4) Word will be glorified».
447
Ex 14, 20-26
NEOFITl I
20 And he went in between the camp of the Egyptians and the camps of
Israel; and the cloud became darkness, and in part light (‘): obscuring
darkness (2) for the Egyptians and light for Israel all the night; and one
group did not draw nigh to the other for battle-array all the night (3).
21 And Moses inclined his hand over the sea and the Lord drove the
sea by a strong east wind all the night and made the sea dry land,
and the waters were divided.
22 And the children of Israel entered into the midst of the sea on dry
land and the waters were walls of water for them to their right and
to their left.
23 And the Egyptians followed on and entered after them — all the
horses of Pharaoh, his chariots and his horsemen in the midst
of the sea.
24 And it carne to pass at morning time (l) that the Lord observed (6)
in anger the camps of the Egyptians and he hurled upon them asphalt
and fire and hailstones (6) ; and he confounded the hosts of the Egyp-
tians.
25 And he unloosed the chariot-wheels and they carried them away,
pulling them (7) backwards. The way of she-mules (8) is to drag by
the wheels, but the shafts turned to drag like she-mules, and cast
them (the Egyptians) into the sea. When the Egyptians saw this
praiseworthy thing they say one to the other: Let us flee from the
people (9), the children of Israel, because it is the Lord who worked
their battle-victories for them when they were yet in Egypt and he
is about to work their battle-victories for them again at the Reed Sea.
26 And the Lord (10) said to Moses: Incline your hand over the sea and
(') M: «(part of it) light and part of it».
(¿) «darkness; light shining upon Israel and darkness obscuring the Egyptians,
and not».
(:‘) M: «and Israel was illumined by night. One camp did not draw near the
other. But the angels of the Service did not say the Service all the night».
(4) Lit: «times of the morning».
(5) M: «and the Word of the Lord observed».
(*) I: «and hail».
( ) Or: «pushing them»; a longer form of this haggadah in L. Ginzberg, Legends ,
Vol III, p 27.
(K) M: «of the chariots which carried them away, pulling ( or : «pushing»?) them
backwards. The way of s(he-mules)...».
O M: «pulling the wheels. On the contrary, the wheels of the chariots turned
pulling the mules and threw them into the sea. The Egyptians answered and said
one to the other: Let us flee before the people».
(,0) M: «the Word of the Lord».
448
N EOFITI I
Ex 14, 27-15, 1
let the waters return upon the Egyptians, upon their chariots and
horsemen.
27 And Moses inclined his hand over the sea and the sea returned, at
morning time (') to its strength (2). And the Egyptians ñed against
it and the Lord left (:1) the Egyptians in the midst of the sea (l).
28 And the waters returned (3) and covered their chariots and the horse¬
men (6) and all the hosts of Pharaoh who had entcred after them
into the sea. Not even one amongst them was left.
29 And the children of Israel walked on dry land in the midst of the sea
and the waters were as walls (7) of water for them on their right and
on their left.
30 And on that day the Word of the Lord redeemed and delivered Israel
from the hands of the Egyptians; and the Israelites saw the Egyptians
dead, cast upon the shore of the sea.
31 And Israel saw the strong hand (with) which the Lord had worked
in Egypt and the people feared before the Lord and they believed (K)
in the ñame of the Word of the Lord and in the prophecy of Moses,
his servant.
CHAPTER XV
1 Then Moses and the children of Israel sing this song of praise before
the Lord and say thus:
We will give thanks and praise before the Lord (9) who takes revenge
with his Word of every one who exalts himself before him; horses and
their riders, because they had exalted themselves and had pursued
after the people, the children of Israel, he cast them down and drow-
ned (10) in the Sea of Reeds.
O Lil: «at the times of the morning».
(2) M: «to its places».
(3) Prob: «he drowned them»; M: «and he drowned».
(’) M: «and the Egyptians fled against it and the Word of the Lord drowned
the Egyptians in the midst of the sea».
( ) M: «these to those».
(H) M: «their horsemen».
( ) M: «like walls of water».
C) M: «the strength of the arm of might by which the Word of the Lord had
worked signs in Egypt and they believed».
(”) M: «who is high above the high(est) and exalted above the exalted and (of)
every one who exalts himself».
("') M: «buried».
34. — ÉXODO
449
Ex 15, 2-9
N EO F I T I
2 Our strength and the magnitude (*) of our praise is the one Feared
of all ages, the Lord. He decreed in his Word and became for us a
Redeemer. The children of Israel said (2): He is our God and we will
praise him; the God of our fathers and we will extol him.
3 The Lord is a man making wars, the Lord is his ñame; according
to his ñame so in his might; may his Ñame be blessed for all ages.
4 The chariots of Pharaoh and his hosts, he shot against them arrows
of fire in the sea; — and the splendour of his young men, the warriors
of Pharaoh, he cast them down and drowned (3) in the Sea of Reeds.
5 The abyss covered them over, they went down and sank into the
depths of the sea, they were likened to a stone.
6 Your right hand, O Lord, how beautiful (4) it is in power; your right
hand, O Lord, broke Pharaoh, the hater, the adversary (5).
7 And in the greatness of your excellency you destroy ((i) the adversarles
of your people; you send on them the might of your anger, you con¬
sume them (7) as the fire burns in straw.
8 And by a decree from before you, O Lord, the waters were made to be
piles upon piles; bundlcs rose up like water-bags of running waters;
the depths congealed in the midst of the Great Sea.
9 Said Pharaoh, the wicked, the hater, the adversary: I will pursue
after the people, the children of Israel and I will reach them encamped
by the shore of the Sea; I will take many of them captive and I will
plunder great booty from them. I will divide the booty (K) among
my people, the servants of war, and when my soul is satiated with
them, then shall I unsheath my sword and my right hand will blot
them out(9).
(') Or: «the Lord of our praises»; reading rab as Ps.-Jon. and MS 3089 of the
Palatina Library of Parma.
(2) M: «from the breasts of their mothers the sucklings signalled with their
fingers to their fathers and said to them: This is our father who nourished us with
honey from the rock and anointed us with oil from the flint of stone. The children of
Israel answered and said one to the other: He is our God, let us praise him; the God
of our (//7. «their») fathers, let us extol him». Cf P. Winter, ZNW 45 (1954), pp 145-179.
(:‘) M: «buried».
(') M: «it is praiseworthy in might; your right hand, O Lord, which has crushed
and crushes the wali of the enemies of your people».
(5) M: «and in the vastness of your strength you broke the walls of the enem(ies
of)».
(6) M: «you have broken the walls of the enem(ies)».
(:) M: «and you will destroy them».
(H) M: «all the riches».
f ) M: «and I shall blot out».
450
N EO F I T I I
Ex 15, 10-17
10 You blew with a breath (') from before you, O Lord; the waters of
the sea (2) covered them over; they went down and sank like lead in
the powerful waters.
1 1 Who is like you among the gods on high, O Lord? Who is like you,
glorious in holiness to be feared in praises during all ages, performing
signs and wonders for your people, the house of Israel.
12 The sea and the land disputed, both of them together (3), and said:
the sea said to the land: Receive your sons. And the land said to the
sea: Receive your slain. The sea did not want to receive them and
the land did not want to swallow them up. The land feared the judg-
ement of the great day, lest it require them of her in the world to
come. Immediately you inclined your right hand in an oath over
the earth, O Lord, that you would not require them of it in the
world to come. And (4) the earth opened its mouth and swallowed
them up.
13 In your merey you have led this people which you have redeemed;
you will lead them in your might to the dwelling place of the house
of the Shekinah of your holiness.
14 The nations have heard; they have quivered; trembling has grasped
the inhabitants of the land of Philistia.
15 Then were the lords of the Edomites confounded; trembling grasped
the mighty ones of the Moabites (5); their hearts melted within all
inhabitants of the land of Canaan.
16 Fear and dread shall fall upon them. By the strength (6) of the arm of
your strong might they will stand silent like stones until the time your
people, O Lord, shall have passed over the torrents of the Arnon,
until this people which you have redeemed shall have passed over
the fords of the Jordán (7).
17 You shall bring them in and give them possession on the mountain
(') M: «you blew your breath».
(2) M: «the Great Sea and they sank like lead in the praised waters».
(') M: «one disputed against the other; the sea... receive your slain... the sea
did not want to cover them and by a decree from before you you stretched out your
hand in an oath and it was sworn to the earth that (they would) not».
(4) M: «behold then (the earth opened)».
C) M: «Moab, trembling grasped them; they melted in their hearts, all the
inhabitants of the land».
(*) M: «the fear of dcath and the breaking by the mi(ght)».
( ) M: «the fords of the Jordán until this people which you had acquired for
your ñame should have passed over».
451
Ex 15, 18-25
NEOFITI I
of the house of your possession; the place (*) set aside; the house of
the Shekinah which you have acquired (2) for yourself, O Lord; the
house of your holiness, O Lord: your two hands have perfected it.
18 The children of Israel say: How the crown of kingship becomes you,
O Lord! When your sons saw the signs of your wonders in the sea,
and the might between the waves, at that hour they opened their
mouths together and said: Of the Lord is the kingship before the
world and for all ages.
19 For the horses of Pharaoh with his chariots and horsemen went into
the sea and the Lord made return upon them the waters of the sea
and the children of Israel walked on dry land in the midst of the sea.
20 And Miriam, the prophetess, Aaron’s sister, took a timbrel in her
hand and all the women (3) went out after her; they danced to the
timbréis.
21 And Miriam answered them: Let us praise and glorify before the
Lord, the exalted, who is majestic above the exalted (J) and lofty
above the lofty. Horses and their riders who were exalted and pur-
sued after the people, the children of Israel, he cast them down and
buried in the Sea of Reeds.
22 And Moses made Israel journey from the Reed Sea and they went
out to the wilderness (5) of Haluza (6), and marched a journey-distance
of three days in the wilderness and did not find water.
23 And they carne to Marah and they could not drink the waters from
Marah because they were bitter; for this reason they called its ñame
Marah.
24 And the people murmured against Moses, saying: What are we to
drink?
25 And (Moses) (7) prayed before the Lord and the Lord showed him
a tree (H) and the Word of the Lord took from it a word of the Law
(') M: «the dwelling, the house of the Shekinah of your holiness, O Lord, which
you have set aside for yourself, O Lord; the house of your holiness, O Lord, your
two hands have perfected it».
(2) I: «you have set aside».
(3) M: «and all the people went out after her».
(J) M: «and Miriam answered them: Let us praise and glorify before the Lord
(lit: Ñame) because he is high above the high(est)».
(5) M: «to the land».
(b) MT: «Shur».
( ) Missing in the text, which in this follows the MT.
(*) M l.°: «an oleander and he cast it into the waters and they became sweet»;
M 2.°: «an oleander tree and he wrote on it the Distinguished Ñame (i. e. the Tetra-
grammaton, Yahweh) and he cast it into the waters».
452
N E O F I T I I
Ex 15, 26-16, 4
and he cast it into the midst of the water and the waters were made
sweet. There he gave him (l) statutes (2) and judgements and there he
tested him (3).
26 And he said: If you listen to the voice of the Word of the Lord, your
God, and do (4) what is pleasing in his sight and obey the precepts
and observe all his statutes, I will not set upon you all the evil plagues
that I have brought (5) on the Egyptians because I am the Lord who
heals you (b).
27 And they carne to Elimah and there there were twelve springs of
water corresponding to the twelve tribes of Israel and seventy date-
palms, corresponding to the seventy (ancients) O, the Sanhedrin (8)
of Israel. And they encamped there by the waters.
CHAPTER XVI
1 And they journeyed from Elim and all the congregaron of the child-
ren of Israel carne to the wilderness of Sin which is between Elim
and Sinai, on the fifteenth day (9) of the second month after they
had come out from the land of Egypt.
2 And all the community of the congregation of the children of Israel
murmured against Moses and Aaron in the wilderness,
3 and the children of Israel said to them: Would —who will give
that we had died (Jü) before the Lord in the land of Egypt when we
sat beside the fleshpots eating bread (M) to the full, for you have
brought us out to this desert to kill all this assembly with hunger.
4 And the Lord (12) said to Moses: Behold, I will make bread (,3) come
down from heaven for you, and the people shall go out and collect
(') M: «the Word of the Lord showed him».
(■) Ps.-Jon. details them: the sabbath, honouring father and mother, etc.
O M: «he tested him, by his tenth trial».
(') M: «and you do what is good before him».
(5) M: «that I set (= sent)».
(*) M Lü: «who (heals) with the Word of the Lord»; M 2.ü: «who heal with my
Word».
( ) Missing in the text.
(*) The Great Sanhedrin was composed of seventy members.
O Lit: «on the ñfteen days».
(,ü) The MS here reproduces three words of the Hebrew text; «who will give» =
= would; cf N Nm 11,29.
(") M: «and we ate food».
C2) M: «the Word of the Lord».
(,a) M: «food».
453
Ex 16, 5-13
N E O F I T I I
the daily amount so as to test them, whether they (') observe the
precepts of the Law or not.
5 And on the sixth day they shall set aside (2) what they have brought f ),
and it shall be the double of the daily amount they shall collect.
6 And Moses and Aaron said to all the children of Israel: In the even-
ing you shall know that the Lord (‘) had led you out redeemed from
the land of Egypt.
7 And in the morning you shall see the Glory of the Shekinah of the
Lord and your murmuring has been heard before the Lord. And as
for us, what are we reckoned as, that you murmur against us?
8 And Moses said: (You shall know it) O when the Lord shall give
you flesh to eat (*) in the evening and in the morning bread to the
full, when your murmuring which you murmured (7) against me is
heard before the Lord. And as for us, what are we reckoned as? Your
murmuring is not against us but before the Lord.
9 And Moses said to Aaron: Say to all the congregation of the children
of Israel: Offer sacrifíce before the Lord because your murmuring
has been heard before the Lord.
10 And it carne to pass that when Aaron spoke with all the congrega¬
tion (H) of the children of Israel and they directed themselves to the
wilderness, that the Glory of the Shekinah of the Lord was revealed
in the cloud.
1 1 And the Lord (9) spoke with Moses saying:
12 The murmurings (lü) of the children of Israel have been heard before
me: speak with them, saying: At twilight you shall eat flesh and in
the morning you shall be filled with bread (ll) and you shall know
that I am the Lord your God.
13 And it carne to pass in the evening that quails(12) carne up and cover-
ed the camps and in the morning there was a little cloud (?) (l3)of
dew round about the camp.
(’) M: «(to test) you, whether you».
(-) M: «and they prepared».
(3) I: «what they had gathered».
(') M: «the Word of the Lord».
(3) Added to make sense clearcr.
f ) M: «to eat and provisión for the morrow to satiate you, for your murmurings
with which you have murmured are manifest before the Lord. Not against us».
( ) M: + «in prayer».
(H) M: «before all the people of the congregation».
(9) M: «the Word of the Lord».
(10) M: «your murmurings are manifest before him» (corr. to: «before me»).
(") I: «food».
('-’) M: «and at evening pheasants (= Ps.-Jon.) carne up».
(' ) We do not find this word either in Jastrow or Levy.
454
NEOFITI I
Ex 16, 14-23
14 And the little cloud (?) (l) of dew went up and behold (there was)
on the face of the wilderness a thin substance, in particles, thin like
white frost (2), upon the earth.
15 And the children of Israel saw and said one to the other: Is it manna?.
because they did not know (what it was). And Moses said to them:
It is bread which the Lord has given to you to eat (3).
16 This is the thing which the Lord has commanded: Gather from it,
each man according as he can eat, an omer a head, according to the
number of your persons; each one shall take according to what is in
his tent.
17 And the children of Israel did thus and they gathered, some more,
some less (4).
18 And they measured with an omer and he who (5) took much had
nothing over and he who took little had no lack; each gathered ac¬
cording to what he could eat.
19 And Moses said to them: Let no one leave of it until morning.
20 And they did not listen to Moses and some (6) left of it until morning
and it bred (7) worms and became foul (8) and Moses became angry
against them.
21 And they gathered it morning by morning, each according as he
could eat; and when the sun rose (9) upon it it melted(lü).
22 And on the sixth day they gathered bread in double quantity: two
omers for each head(n): and all the lords of the congregation(12)
carne and told Moses.
23 And Moses said: This is the Word which the Lord (13) has spoken.
Tomorrow is a great sabbath, holy before the Lord. Bake what you
will bake and boil what you will boil and what is left over, set it aside
for yourselves to keep until the morning.
(*) See preceding note.
(-) M: «white, thin like hoar-frost».
(3) M: «by the Word of the Lord for you as food». Cf Introd. p 60*.
(l) M l.°: «one tribe more, another tribe less»; M 2.°: «some and others: (this
one more) and the other less».
('•) M: «the tribe (that)».
(") M: «Dathan and Abiram, sinful men».
(T) M: «and it became moist» (?).
O I: «and it decayed».
(”) M: «set».
('“) M: «(it became) springs»; cf apparalus criticus.
(") M: «for a man» ( or : «for each»).
(' } M: «of the people of the congregaron».
(I l) M: «the Word of the Lord».
455
Ex 16, 24-36
N EOFITI I
24 And they set it aside until the morning as the Lord had commanded (' )
Moses and it did not get foul and there was no worm within it (2).
25 And Moses said: Eat it this day because this day is a sabbath before
the Lord; you shall not find it this day in the open field.
26 Six days you shall gather it and the seventh day is the sabbath; on it
there shall be none of it.
27 And it carne to pass on the seventh day that some of the people went
out C) to gather but did not find (any).
28 And the Lord said to Moses: How long do you refuse to observe my
precepts and my judgements?(4)
29 See that the Lord has given you the sabbath; therefore he gives you
bread (in) double portion on the sixth day; dwell, every one(5), in
his place; let no one go out from his place on the seventh day.
30 And the people rested on the seventh day.
31 And the children of Israel called its ñame manna and it is like the
coriander seed, white and its taste is like pancakes (6) with honey.
32 And Moses said: This is the thing the Lord (7) has commanded: Fill
an omer of manna ( or : «of it»?) (B) to keep for your generations so
that they may see (9) the bread with which I fed you(lü)in the wild-
erness when I brought you out redeemed from the land of Egypt.
33 And Moses said to Aaron: Take a flask and put within it an omerful
of manna and put it aside before the Lord as a testimony to keep for
your generations.
34 As the Lord commanded Moses, so did Aaron set it aside before the
Testimony to keep it.
35 And the children (n) of Israel ate the (12) manna, forty years until
they entered the land of their residence(13); they ate the manna until
they entered the borders of the land of Canaan.
36 And one omer is the tenth part of three seahs(14).
(') M: «had spoken».
(2) M: «had (not) become foul and neither had worms gained control of it».
O M: «wicked people carne forth from the people».
(4) M: «my commandments and the instruction of my Law?»
(5) M: «two days’ food. Let every one reside».
C) * asisim : pancakes made of cooked lentils and of honey.
( ) M: «the Word of the Lord».
O «of manna»: LXX; «of it»: HT and Ps.-Jon.
O M: «the food, so that they see (it)».
(,0) M: «the food that I gave to eat».
(") M: «the people of».
(,2) M: «manna».
(,3) M: «of their encampments».
(N) MT: «of an epha».
456
N EOFITI I
Ex 17, 1-7
CHAPTER XVII
1 And all the congregation of the children of Israel journeyed from
the wilderness of Sin and their journeyings (were) according to the
decree of the Word of the Lord. And they encamped at Rephidim
and they had no water which the people could drink.
2 And the people quarrelled with Moses and said: Give us water and
we will drink ('). And Moses said to them: Why do you quarrell with
me? Why do you tempt before the Lord? (á).
3 And the people thirsted for water there and the people murmured (;J)
against Moses and said to him: Why, we pray, have you brought us
out of Egypt to kill us and our sons and our cattle with thirst?
4 And Moses prayed before the Lord saying: What shall I do to this
people? Yet a little and they will stone me (4).
5 And the Lord (5) said to Moses: Pass before the people and take
with you from among the wise men of Israel, and the staff with which
you struck the river (6) you shall take in your hand and go.
6 Behold my Word shall stand (7) in readiness on the rock at Horeb
and you shall strike the rock and water shall come out from it, and
the people shall drink. And Moses did so before the eyes of the wise
men of Israel.
7 And he called the ñame of the place His Temptation (tí) and His Con-
tentions (9) because the children of Israel had contended and tempted
before the Lord(10), saying: Does the Glory of the Shekinah of the
Lord truly dwell among us(n) or not?
(') = «that we may drink».
(2) M: «the Glory of the Shekinah of».
(3) M: «and disputed».
(4) M l.°: «to these people? Behold (yet) a little while and they stone me»;
M 2.°: «(and) I in danger», or: «our {or: the) oíd men».
(5) M: «the Word of the Lord».
(6) The Nile.
(7) M: «in readiness before you».
(8) MT: Massah.
(a) MT: Meribah.
(10) M: «place of the Temptation and of the Contention, because the children
of Israel had contended and because the Lord had tempted them».
(n) Text has: «among them» before «among us».
457
Ex 17, 8-16
N EOFITI I
8 And the lords of (') Amalek carne and set battle-array with (¿) Israel
ín Rephidim.
9 And Moses said to Joshua: Choose for us warrior men, and go out
and set battle-array with (2) those of the house of Amalek tomorrow.
Behold, I will stand (:1) ready on the top of the height and in my hand
the staff by which signs were done before the Lord.
10 And Joshua did as Moses, his master, had said to him, setting battle-
array with (2) those of the house of Amalek, and Moses and Aaron
and Hur went up to the top of the height.
1 1 And it happened that when Moses raised his hands in prayer those
of the house of Israel prevailed and were victorious and when he
withheld his hands from praying those of the house of Amalek pre¬
vailed and they fell by the sword.
12 And the hands of Moses were raised in prayer and they took a stone
and placed it under him and he sat on it and Aaron and Hur took
hold of his hands (4), one at one side and one at the other (5) side and
the hands of Moses were raised in prayer, recalling the faith of the
just fathers, Abraham, Isaac and Jacob and recalling the faith of the
just mothers Sarah, Rebekah, Rachel and Leah, until the sun sank (6).
13 And Joshua blotted out Amalek and his people at the edge (7) of
the sword.
14 And the Lord (8) said to Moses: Write this as a good memorial in the
book and place it in the hearing (of) (9) Joshua, that 1 will surely
blot out (l0) the memory of Amalek from beneath the heavens.
15 And Moses built an altar and prayed (lJ) there in the ñame of the
Word of the Lord who had worked signs for him(12).
16 And he said: An oath has gone out from beneath the throne of the
Glory of the Lord of all the world: the first (king) (13) who is to arise
(') M: «of the house of».
(¿) M: «opposite».
(*) M: «tomorrow I will stand», with MT.
(') M: «his two hands».
(5) Lil: «one at this side and one at this side».
(6) M: «raised in prayer until the setting of the sun».
O M: «the curse of the Lord is the pain of death and he killed (them) at the
edge of».
(H) M: «the Word of the Lord».
O Text «and».
(lü) M: «you shall blot out the memory».
(") M: «the altar and worshipped».
(12) This Aramaic rendering falsifies the sense of the original; similar case ín
v 12 and N Gn 29,17.
(u) Text «hundred».
458
NEOFITI I
Ex 18, 1-8
from the tribe of Benjamín shall be Saúl, the son of Kish. He (') shall
wage war on the house of Amalek (2) and shall kill kings with rulers
and Mardocai and Esther shall blot out what remains of them. And
the Lord decreed in his Word to blot out the memory of Amalek
for all generations.
CHAPTER XVIII
1 And Jethro, the lord of Midian, Moses’ father-in-law, heard all that
the Lord (?) had done for Moses and for Israel his people, that the
Lord had led out Israel redeemed from Egypt.
2 And Jethro, Moses’ father-in-law, took Zipporah, Moses’ wife, after
he had left her,
3 and his two sons, one of whose ñame was Gershom, because he said:
I am a stranger (') and a sojoumer in a foreign land,
4 and the ñame of the other was Eleazar because «the Word of the
God of my father was at my aid (6) and delivered me fronwhe sword
of Pharaoh».
5 And Jethro, Moses’ father-in-law, and his sons and his wife, carne
unto Moses to the wilderness where he was dwelling, where the Glory
of the Shekinah of the Lord dwelt.
6 And he said to Moses: I am Jethro, your father-in-law, I am coming
unto you and your wife and her two sons with h(er) (rt).
7 And Moses went out to meet his father-in-law and saluted him and
kissed him, and they exchanged words of salutation, one with the
other, and they went into the tent.
8 And Moses recounted to his father-in-law all that the Lord (7) had
done to Pharaoh and to the Egyptians, on account .of Israel, all the
distress that overtook them on the way and (how) the Lord (K) had
delivered them.
(') M: «who is to sit upon the throne of the kingdoms of the children of Israel;
he is the son of Kish. He».
(2) M: «opposite the house of Amalek».
(') M: «the Word of the Lord the children of Israel»,
o MT: Ger.
(ñ) MT: 'Ezri.
(K) Text: «with him».
(:) M: «the Word of the Lord».
(") M: «his Word.»
459
Ex 18, 9-20
N EOFITI I
9 And Jethro rejoiced over all the good that the Lord (') had done for
Israel, who had delivered them from the hands of the Egyptians.
10 And Jethro said: Blessed be the Lord who delivered you from the
hands of the Egyptians and from the hands of Pharaoh; who saved
the people from beneath the yoke of bondage of the Egyptians.
1 1 Behold, now I know and it is manifest to me that the Lord is mightier
than the gods, and Lord above all lords, because by the thing which
the Egyptians devised concerning Israel: to cast their children into
the river, by that (same) thing has the Lord revenged himself of the
Egyptians: he determined in his Word and buried their chariots in
the Sea of Reeds (-).
12 And Jethro, Moses’ father-in-law, took holocausts and sacrifices
of consecrated objects for the ñame of the Lord (3) and Aaron and
all the wise men of Israel carne to eat bread (4) with the father-in-
law of Moses before the Lord.
13 And it carne to pass that on the following day Moses sat to judge
the people and the people stood before Moses from morning until
evening.
14 And the father-in-law of Moses saw all that he was doing for the
people and he said: What is this thing you are doing for the people?
Why do you sit alone and all the people stand about you from morn¬
ing until evening?
15 And Moses said to his father-in-law: Because the people come unto
me to seek instruction from before the Lord.
16 When they have an affair of judgement of words they come unto
me and I judge between man and his neighbour and I make known
the statutes of the Lord and the decrees of the Law.
17 And Moses’ father-in-law said to him: This thing which you are
doing is not good.
18 Both you and these people who are with you are tired because the
thing is too hard for you; you cannot do it alone.
19 Now, listen to my voice: I will give you advice and the Lord (]) will
be with you; be you for the people as one seeking instruction from
before the Lord and you shall bring the words before the Lord.
20 And you shall explain to them the statute and the decree (5) of the
(') M: «the Word of the Lord».
(2) M: «with that (same) plan Pharaoh (sic!) revenged himself of them, and
buried their chariots in the Sea of Reeds».
(3) M: «before the Lord».
(9 M: «to take food».
L) M: «the instructions of».
460
N E O F I T I I
Ex 18, 21 19, 2
Law and you shall make known to them the way in which they must
walk and the things (') they must do.
21 And you shall observe men from all the people, men of valour, who
fear before the Lord, trustworthy (2) men, who hate wealth (unjustly
gained) (3) and you shall appoint them lords of thousands and lords
of hundreds and lords of fifty and lords of ten.
22 And they shall judge the people at all times (4) and every major affair
they shall bring unto you and every minor affair they themselves shall
judge and (the burden) shall be made light (5) from upon you and
they shall bear (it) with you.
23 If you do this thing, and the Lord commands you, you shall be able
to endure (6) and this people, likewise, will go to their places in
peace.
24 And Moses listened to the voice (7) of his father-in-law and did all
that he had said.
25 And Moses chose men, men of valour, from all Israel and appointed
them as heads over the people, lords of thousands, and lords of
hundreds and lords of fifty and lords of ten.
26 And they judged (8) the people at all times (9); the major affair they
brought unto Moses and the minor affair they themselves judged.
27 And Moses let his father-in-law depart and he went his way to his
(own) land.
CHAPTER XIX
1 In the third month, at the time the children of Israel went out red-
eemed from the land of Egypt, on that very day(10), they entered the
wilderness of Sinai.
2 And they departed from Rephidim and carne to the wilderness of
Sinai and encamped in the wilderness and they settled there opposite
the mountain.
(') M: «the work».
(-) M: «true».
(') Erased by censor.
(J) Lit: «at every hour».
( ) M: «minor affairs they themselves shall judge and it will be made light for
you and they will bear».
(6) M: «the Word of the Lord (commands) you and you will be able to endure».
(7) M: «the voice of his words».
(b) M: «and they judged» (written differently).
C) Lit: «at every hour».
(,ü) Lit: «according to the time of this day».
461
Ex 19, 3-11
NEOFITI I
3 And Moses went up to seek instruction from before the Lord and
the Word ([) of the Lord called to him from the mountain, saying:
Thus shall you say to those of the house of Jacob (2) and shall you
relate to the tribe(s) of the children of Israel (3):
4 You have seen the voice (4) which I have done to the Egyptians and
(that) I have borne you on the clouds of the Glory of my Shekinah
upon the wings of swift eagles (5) and brought you nigh to the ins¬
truction of my Law.
5 And now, if you hearken to the voice of my Word and observe my
covenant you shall be to my ñame a beloved people (6), as a special
possession from all the nations, because all the earth is mine (7).
6 And you shall be to my ñame kings and priests and a holy nation.
These are the words you shall speak with the children of Israel.
7 And Moses carne and called the wise men of the people (8) and set
in order before them all these words which the Lord had commanded
him.
8 And all the people answered together in a perfect heart and said:
All that the Lord (9) has spoken we shall do. And Moses brought
back the words of the people in prayer before the Lord.
9 And the Lord (9) said to Moses: Behold, my Word will be revealed
to you in the might (in the thick) of the cloud so that the people may
hear when I speak with you and also that they may always believe in
your prophecy, Moses, my servant. And Moses related the words
of the people before the Lord.
10 And the Lord (9) said to Moses: Go unto the people and sanctify
them this day and tomorrow and let them wash their garments.
1 1 And they shall be in readiness for the third day because on the third
O In the Aramaic text: Dibberah , «the Logos», «the Word», a technical term
for God communicating his will to man (cf N Nm 7,89). The term ordinarily used by
N for God‘s Word is Memera.
(2) M: «to the men of the house of Jacob».
(3) M: «to the women of the house of Jacob and you shall relate to the men of
the house of Israel».
(4) Thus text (ql'), which is probably mistaken and should be read with I: «all
(kV) that».
(5) M: «that I have avenged myself of the Egyptians and have borne you on
light clouds as upon eagle’s wings».
(6) M: + «distinct» (lit: «another»).
(7) M: «of the ñame of the Lord is all».
(H) M: «the wise men of Israel».
(9) M: «the Word of the Lord».
462
NEOFITI I
Ex 19, 12-20
day the Glory of the Shekinah of the Lord will be revealed to the
eyes of all (') the people upon Mount Sinai.
12 And you shall set bounds for the people round about saying: Take
care that you do not go up into the mountain or draw near to the
foot (2) of it; everyone who draws near to the mountain shall surely
be slain.
13 Let not the hand of man approach it because he shall surely be stoned,
or arrows of fire shall be hurled, shall be thrust (a), at him; whether
it be beast or man it shall not live; when the trumpet (4) is sounded (5),
Moses and Aaron they are authorised to come up into the mountain.
14 And Moses went down from the mountain unto the people and he
sanctifíed the people and they washed their garments.
15 And he said to the people: Be in readiness for three days; let no man
of your draw near for marriage intercourse(6).
16 And on the third day, at the morning times, there were thunders and
lightenings and a thick cloud upon the mountain, and the trumpet,
and it was very strong, and all the people that were in the camp
trembled.
17 And Moses led out the people from the camp to meet the Glory of
the Shekinah of the Lord, and they stood at the foot of the moiintain.
18 And Mount Sinai, all of it, smoked because the Glory of the Shekinah
of the Lord was revealed upon it in fire, and the smoke went up like
the smoke of a furnace (7) and all the mountain trembled greatly (*).
19 And the voice of the trumpet went on growing very strong; Moses
spoke in a pleasant voice, and from before the Lord the answer was
made to him in thunder.
20 And the Glory of the Shekinah of the Lord was revealed (9) upon
Mount Sinai, upon the top of the mountain, and the Word of the
Lord called to Moses from the mountain and Moses went up.
(') M: «the Word of the Lord will be revealed, everyone seeing».
(2) M: «(not to) draw near its border».
(~) M: «will be shot at him».
(*) M: «the trumpet» (lit: «a hom», qrn).
C) M: «at the sound of the trumpet {lit: «blowing of the horn») they shall go
up into the mountain».
((i) Lit: «draw near for the use of the bed».
( ) M: «trembled and it was filled with the splendour of the Glory of the She¬
kinah of the Lord, and the smoke went up like the smoke of a furnace».
C) M: «in the fíame of fire; and the smoke went up like (the clouds of) smoke
from a furnace and all the people who were in the camp trembled».
O M: «and the Word of the Lord was revealed».
463
Ex 19, 21-20, 2
NEOFITI I
21 And the Lord (r) said to Moses: Go down, warn the people lest
they press forward before the Lord to see, and numerous multitu¬
des (2) of them fall.
22 And let the priests also, who stand (3) and serve before the Lord,
sanctify themselves lest there be (/|) wrath from before the Lord on
them.
23 (And Moses said to the Lord) (5): The people cannot go up into
Mount Sinai because you have warned us saying: Set bounds to the
mountain and sanctify it.
24 And the Lord said to him: Go, descend and take up Aaron with
you; and the priests and the people shall not press forward to come
up before the Lord, lest wrath be on them.
25 And Moses went down from the mountain unto the people and he
said to them: Draw near; receive the ten words(6).
CHAPTER XX
1 And the Lord (l) spoke all the praise of these words (7) saying:
2 The first word (7) that (H) went out from the mouth of the Holy One,
may his Ñame be blessed, was like shooting stars and lightenings
and like torches of (fire) (9), a torch of tire to the right and a torch
of fíame to the left. It flew and winged swiftly in the air of the heavens
and carne back and all Israel saw it and feared, and returning it became
engraved on the two tables of the covenant and said: My people,
children of... And (lü) it carne back and hovered over the camps
of Israel and returning it became engraved on the tables of the co-
(J) M: «the Word of the Lord».
(2) Or: perhaps «many people», the Aramaic word rendered «multitudes»,
(denved from the Greek ochlos) being frequently used to mean: «people» (singular).
The phrase «numerous multitude(s)» is frequent in Mt, Lk and Acts.
(3) M: «who draw near».
0) M: «be kindled».
(3) Missing in the text.
(6) i. e. the ten commandments.
(7) i. e. «commandment(s)».
(*) 1: «when it went forth».
O Word badly transcribed by copyist.
('") This section, a repetition of what precedes, and absent from Ps.-Jon. and
Geniza, MS F, appears to be interpolated from some other MS, probably oriental
(note biz\ «beheld» rare in N).
464
N E O F I T I
Ex 20, 3-8
venant and all Israel beheld it. Then ( 1 ) it cried out and said: My
people, children of Israel, I am the Lord, your God, who redeemed
you and led you out redeemed from the land of Egypt, from the house
of slavery.
3 The second word when it went out from the mouth of the Holy
One, may his Ñame be blessed, (was) like shooting stars and like
lightenings and like torches of fire, a torch of fire to the right and a
torch of fíame to the left. It flew and winged swiftly in the air of the
heavens and carne back and all Israel saw it and feared; and returning
it became engraved on the two tables of the covenant and said: My
people, children of... And (2) it carne back and hovered over the
camps of Israel and returning it become engraved on the tables of
the covenant and all Israel beheld it and thus it cried out and said:
My people, children of Israel, you shall have no other God besi-
des me.
4 You shall not make for yourselves (an image or a figure) (3) or any
likeness (of anything) that is in heaven above or in the earth beneath,
or in the sea under the earth beneath.
5 You shall not bow down to them ñor worship before them, because
I am the Lord, your God, a jealous and revenging God who takes
revenge with zeal on the wicked, upon the rebellious sons, until the
third and fourth generation on those who hate me; when the so(n)s C)
follow their fathers in sin I cali them those who hate me.
6 (5) But 1 observe grace and goodness unto thousands of generations for
the just who love me and for those who observe my commandments (6).
7 My people, children of Israel, let no one of you take the Ñame of
the Lord his God in vain because on the day of great judgement (7)
the Lord will not acquit the one who shall take the Ñame of the
Lord his God in vain (8).
8 O My people children of Israel, remember the sabbath day to sanc-
ti(f)y it.
(') M l.°: «and thus crying said; and all Israel saw it when crying, it said: My
people, children of Israel»; M 2.°: «and thus crying it said, all Israel seeing it».
(2) See v 2, note 10.
(3) Erased by censor.
(4) Word badly transcribed by copyist.
(5) There is no separation between this and preceding verse in the text.
(®) M: «the precepts of my Law».
(7) M: «let (no) one of your swear falsely by the ñame of the Word of the L ord
your God because the Lord will not acquit the sinner in the day of judgement».
(8) M: «who swears falsely by his ñame».
C) M: «fourth word» (i. e. commandment).
35. -ÉXODO
465
Ex 20, 9-16
NEOFITI I
9 (') Six days shall you labour (and) do all your work (2),
10 (]) and the seventh day is a rest and repose before the Lord your God.
You shall do no work, neither you ñor your sons, your daughters,
your manservants, your maidservants, your beasts, ñor your pro-
selytes who are in your cities.
11 (') Because during six days the Lord created (3) the heavens and the
earth, the seas and all that are in them and there was (4) rest and
repose before him on the seventh day. Because of this the Lord (5)
blessed the seventh day and sanctified it.
12 My people, children of Israel, each one shall pay attention to the
glory of his father and to the glory of his mother, so that your days
may be many upon the land which the Lord your God gives to you.
13 My people, children of Israel, you shall not be murderers ñor com-
panions ñor partners with murderers and murderous (6) people shall
not be seen in the congregations of Israel, lest your sons arise after
you (7) and they also learn to be a murderous (8) people because by
the sins of murderers the sword goes out upon the world (9).
14 My people, children of Israel, you shall not be adulterers ñor com-
panions ñor partners with adulterers and adulterous (,0) people shall
not be seen in the congregation of Israel lest your sons arise after
you (7) and they also learn to be an adulterous (n) people, because
by the sins of the adulterer pestilence comes upon the world (12).
15 My people, children of Israel, you shall not be thieves ñor compa-
nions ñor partners with thieves, and people who steal (l3) shall not
be seen in the congregation of Israel, lest your sons arise after you (7)
and they also learn to be people who steal (u), because by the sins of
thieves famine comes to the world.
16 My people, children of Israel, you shall not be false witnesses ñor
companions ñor partners with false witnesses and people who give
(') There is no separation between this and preceding verse in the text.
(2) I: «(all) work».
(3) M: + «and the Word of the Lord perfected».
(4) M: «and rested on the (seventh) day».
(r>) M: «because of this the Word of the Lord blessed».
(*) M: «of the children of Israel murderers lest».
( ) M: «their sons after them».
(*) M: «they likewise murderers».
O M: «... comes to the world».
(,0) M: «of the children of Israel adulterers».
(“) M: «they likewise adulterers».
(,2) M: «death comes to the world».
(,3) M: «of the children of Israel thieves lest».
(u) M : «they likewise thieves».
466
N E O F i T I I
Ex 20, 17-24
false witness shall not be seen in the congregaron of Israel, lest your
sons arise after you (J) and they also learn to be people who give
false witness (2), because by the sins of false witnesses wild beasts (3)
cause childlessness among the sons of man.
17 My people, children of Israel, you shall not be covetous ñor com-
panions ñor partners with those who covet and covetous (4) people
shall not be seen in the congregation of Israel, lest your sons arise
after you(') and they also learn to be a covetous people. No one
of you shall covet the house of his neighbour, ñor his companion’s
wife, ñor his manservant ñor his maidservant, ñor his ox, ñor his
ass ñor anything that belongs to his neighbour, because by the sins
of the covetous the ruling powers are incited against the sons of
man (5) .
18 And all the people perceived the thunders and the torches and the
sound of the trumpet and the mountain smoking, and the people
saw and trembled and stood afar off.
19 And they say to Moses: Speak you with us and we will hear and let
it not be spoken (6) with us from before the Lord (7) and let us not die.
20 And Moses said to the people: Fear not, because it was to test you
that the Glory of the Shekinah of the Lord has been revealed to you
and so that the fear of the Lord may be upon your faces and that
you may not sin (8).
21 And the people stood afar off and Moses drew near to the cloud
where the Glory of the Shekinah of the Lord dwelt.
22 And the Lord (7) said to Moses: Thus shall you say to the children (9)
of Israel: You have seen that I have spoken with you from the heavens.
23 You shall not make before me idols of silver and idols of gold you
shall not make for yourselves.
24 An altar fixed upon the earth you shall build to my Ñame and you
shall offer upon it your holocausts and your holy sacrifices and your
(') M: «their sons after them».
(•) M: «they likewise false witnesses».
i3) M: «the clouds go up and the rain does not fall».
O M: «of the children of Israel covetous».
(°) M: + «and exile comes to the world».
O M: «let him (not) speak».
( ) M: «the Word of the Lord».
(H) M: «constantly on (your) mouth so that you may not sin».
(*) I: «in the people».
467
Ex 20, 25-21, 7
N EOFIT1 I
sheep and your oxen; in every place that you remember my Ñame
in prayer (J) my Word will be revealed to you and I will bless you (2).
25 And if you build an altar of stones (3) to my Ñame, you shall not build
them of hewn stones, because if you pass iron (of which) the sword
is made, over them, you defile them.
26 And you, priests, sons of Aaron, who stand and serve upon my altar,
you shall not go up by steps (4) upon my altar that your nakedness C)
may not be revealed upon it.
CHAPTER XXI
1 And these are the laws which you shall place before them:
2 When you buy a Hebrew slave, he shall serve six years before you (6),
and in the seventh year you shall send him away to freedom for
nothing.
3 If he carne in alone, he shall go out alone; if he is married, his wife
shall go with him.
4 If his master should give him a wife and she bear him sons or daugh-
ters, the wife and her sons shall belong to her master and he shall go
out alone.
5 But if the slave clearly says: I love my master, my wife and my child-
ren, I will not go out to freedom,
6 his master will bring him unto the judges and will bring him to the
door or to the doorposts (7) and his master will pierce his ears with
an awe and he will be a slave to him, enslaved forever (° ) .
7 And when a man sells his daughter as a slave, she shall not go out
according to the laws of the male slaves (a).
(') M: «(in every) place in which you stand to pray to my Ñame».
(2) M: «holy (Ñame), his Word will be revealed to you and will bless you».
(3) M l.°: «of hewn stone because the sword is made of iron; if you cause the
iron to pass over it you profane it»; M 2.°: «of it the wars of death have been made
for all (?); take care that you do not unbare the swords on it and you will not (= that
you may not) profane it».
(4) M: «make a bridge» (or: «an inclined plañe»; Ps.-Jon. «a bridge») with the
altar so that you may not go up directly».
(s) M: «that your nakedness may not be revealed».
(tt) M: «of days he shall serve before you».
(7) M: «to the door of the courthouse (bet din ) or to one of the jambs».
O M: «and his master shall pierce his right ear with a punch and he will serve
him until the Jubilee Year».
(9) i. e. she shall not go free on the seventh year.
468
NEOFITI I
Ex 21, 8-19
8 If she is displeasing in the sight (') of her master, who does not de¬
sígnate her, then he shall let her be redeemed (2); but he will not
have the power to sell her to a gentile man, because he has given up
his power over her.
9 And if he designates her for his son, he will deal with her according
to the ordinances for daughters (3).
10 If he takes another (*) to himself, he shall not withhold her food, her
clothing (5) or cohabitation (6) from her.
1 1 And if he does not do those three (7) things for her, he will send her
away to freedom, for nothing, without money(8).
12 Whoever strikes a man and he should die shall surely be put to death.
13 And for him who does not intend it (9) and whose sin happened from
before the Lord, (God) bringing (him) to his hands, I will appoint for
you a place, a city of refuge, where he can flee.
14 (And if) (l0)a man (wilfully attacks) (10) another to kill him treacher-
ously, even if he is the high priest who stands and serves at my altar,
you shall take him from there and you shall kill him.
15 And whoever strikes (n) his father or his mother shall be surely put
to death.
16 And whoever steals a man, whether he sells him or whether he is
found in his hand, he shall surely be put to death.
17 (Whoever curses his father or his mother shall surely be put to
death) (12).
18 And when men quarrel (13)and one strikes another with a stone or
with the fist and he does not die, but is cast on a sick bed,
19 if he gets up and goes about the market-place upon his staff, he who
(‘) I: «to the eyes of».
(2) Ps.-Jon.: «and her father shall redeem her»; M: «who did not select (her;
shall let her be redeemed».
(3) M: «of the daughters of Israel».
(*) M: «and if (another) woman».
(5) M: «her food, her ornaments, her clothes».
(*) Lil: «his going in and going out unto her».
(7) Ps.-Jon.: «destine her for himself or for his son — allow her go to her father».
(8) i. e. ransom money; M: «he shall allow her be redeemed, for nolhing, without
(money)».
f) M: «he did (not) intend to strike him».
("') Missing in Aramaic text of N.
(“) M: «who hit» ( or : «who hits»).
0*) Missing in N; omitted by homoioteleuton.
(,:I) M: «they wrangle».
469
Ex 21, 20-31
NEOF1T1 I
struck him (’) shall be acquitted; only he shall pay the wage of his
enforced idleness, and the wage of the doctor who heals him (2) .
20 When a man strikes his manservant or his maidservant with a rod
and he dies under his hands, revenge (3) shall be taken of him;
21 but if he survives a day or two (4) revenge shall not be taken of him
because he is money-purchase (5).
22 When men struggle together and trample upon a woman with child
and there is a miscarriage (6), but there is no accident (7), he shall be
fined according as her husband imposes on him according to the
judges (8).
23 But if there is an accident (7) he will give life as indemnity for life,
24 eye as indemnity for eye, tooth as indemnity for tooth, hand as in¬
demnity for hand, foot as indemnity for foot,
25 burn as indemnity for burn, wound as indemnity for wound, scar as
indemnity for scar.
26 And when a man strikes the eye of his manservant, or the eye of his
maidservant and destroys it, he shall send him away to freedom for
his eye’s sake (9).
27 And if he knocks out the tooth of a manservant or of a maidservant
he shall send him to freedom for his tooth’s sake.
28 And when an ox gores a man or a woman and he dies, the ox shall
surely be stoned and its flesh shall not be eaten, but the owner of the
ox shall be acquitted.
29 But if the ox has been goring for some time, and it has been made
known to its owners, and they would not watch it, and a man or
woman was killed (l0), the ox shall be stoned and its owner also shall
be put to death(u).
30 If a fine of money is imposed on him, he will pay as redemption of
his life whatever is imposed on him.
31 If(12)a male son of the children of Israel or(13)a female daughter
(‘) M: «his support, he who struck (him) shall be acquitted».
C) M: «who healed (him)».
(3) M: «by a punishment he shall be punished».
( ) M: «but after one or two days».
(5) M: «because he is enslaved to him, to his son and to his son's son».
O M: «a pregnant Canaanite woman and she has a miscarriage».
(;) Ps.-Jon.: «death».
(h) M: «(according to) the decree of the judges».
O M: «in exchange for his eye».
(,ü) M: «and it should kill».
(M) 1: «he shall die».
C2) M: «if a son».
(l3) M: «and if».
470
N EOFITI I
Ex 21, 32-22, 3
of the children of Israel is gored, it shall be done to him according
to this procedure.
32 If the bull gores a manservant or a maidservant, thirty shekels of
silver shall be given to his owner and the ox will be stoned.
33 And when a man opens a pit, or when a man digs a pit and does not
cover it, and an ox falls in there or an ass,
34 the owner of the pit shall make it good; he shall give back money to
its owners (J), and (the profit of) (2) the dead beast shall be his (3).
35 And when the ox of one man gores the ox of another, and it dies,
they shall sell the live ox and they shall divide its price and even the
profit of that which is dead they shall divide.
36 But if it was known that the ox has been goring for some time (4) and
its owner (3) would not watch it, he shall make it good, ox for ox,
and the profit of that which is dead shall be his.
37 And when anyone steals an ox or a lamb and slaughthers it or sells
it, he shall repay five oxen for the ox and four sheep for the lamb.
CHAPTER XXII
1 If a thief is found breaking in, and is struck and dies, there shall be
no sin of shedding innocent blood for him (6).
2 If the sun (7) has risen upon him, there is for him the sin of shedding
innocent blood. He shall surely make restitution. If he has nothing,
he shall be sold for his theft.
3 If the stolen (thing) is found alive in his hand ("), whether it is an
ox or an ass or a lamb, he shall pay double.
(') To the owners of the animal.
(2) Word written wrongly by copyist.
(3) M: «and the hide of the dead beast shall be his».
(4) Lit : «from yesterday and earlier».
O M: «its owners would not watch (it)».
(*) For the one who strikes.
O Ps.-Jon.: «if it was as clear as the sun that (the thief) did not enter to kill,
and if he killed him, he is guilty of the shedding of innocent blood, and if he is deliv-
ered out of his hands, he shall surely make restitution. If he has not wherewith to
pay he shall be sold as restitution for his theft until the year of release».
(*) M: «should be found with him».
471
Ex 22, 4-11
N E O F í T I I
4 If a man sets fire (') to a field (2) or a vineyard, and leaves the Tire
to spread, and (thus) causes fire in the field of another(3), he shall
give in restitution the best of his field and the best of (his) vineyard.
5 When fire breaks out and catches thorns (4) and consumes the stacked
grain or the standing grain on the field, whoever caused the fire shall
make full restitution.
6 If a man gives to his neighbour money or utensils to keep and they
are stolen from the man’s house, if the thief is found he shall pay
double.
7 If the thief if not found, the master of the house shall come unto the
judges (to swear) that he has not put out his hand on the acquisitions (J)
of his neighbour.
8 In every sinful affair (tí), whether for an ox, an ass, a lamb, clothes,
or any lost thing of which one says: This is it, the words of both par-
ties shall come to the judges: he whom the judges declare guilty shall
pay double to his neighbour.
9 And when a man gives his neighbour an ass or an ox or a lamb or
any beast to take care of and it dies or is hurt or driven away with-
out anyone seeing it,
10 let there be an oath of the Lord between them both (7) (swearing)
that he has not put out his hand on the acquisitions (*) of his neigh¬
bour, and his master (9) shall accept (the oath) and he shall not make
recompense.
1 1 But if it be truly stolen from him he shall pay its owner(10).
(') M l.°: «breaks» i. e. «does not consider the others right (J. L. Teicher) con-
cerning a field...». Vg: «laeserit». The same word in Ps.-Jon. In MS A of MdW II
yebaqqer , «visits» (P. Kahle), «clears» (G. Schelbert); there is probably, however,
question of the same word pqr with the confusión of b/p which is common in the
Talmud of Palestine and in Galilean Aramaic in general. M 2.°: «burns» ylpy = ylby
from Iby (from lhb)\ the same verb in the sefftse of «to burn» (and the priest shall
burn — wvlpy- wood over it) is found in Ps.-Jon. to Lev 6,5; see M. Kasher, Torah
Shelemah , vol 18 (1958), 182-185; a metathesis for yply «searching» is also conceivable
since this verb renders b'r in Onkelos Dt 26,13; cf Ex 23,16.
(¿) M: «a lot» (i. e. «a field»).
(3) M: «in the field of another the best of the other».
(*) M: «thorns» (lit: «splints»).
(5) M: «he did not stretch out on the work».
(6) M: «(in every) affair of guilt concerning».
( ) M: «the oath of the L ord between the two».
(*) M: «on his work».
f) M: «his masters (shall accept) from him».
(lo) M: «from his presence, he shall repay its owncrs».
472
NEOFITI I
Ex 22, 12-24
12 If it is torn to pieces they shall bring witnesses ('); he shall not make
recompense for that which was killed (2).
13 If a man borrows (a beast) from his neighbour, and it is hurt or dies,
its owner not being with it, he shall surely make recompense f*3).
14 If its owner was with it, he shall not make recompense; if it was hired,
it was received for hire (4).
15 And when a man seduces a virgin who is not betrothed, and lies (5)
with her, he shall surely give the marriage pre(s)ent (6) for her, for
his wife.
16 If her father refuses to give her to him (for wife), he shall pay money
for her according to the law of the marriage present of a virgin (7).
17 My people, children of Israel, you shall not allow a sorcerer or a sor-
ceress to live.
18 Whoever lies with a beast shall be put to death.
19 Whoever sacrifices before other idols — except (M) before the Lord
alone — shall be blotted out.
20 Do not ill-treat the sojourner and do not oppress (9) them, because
you were dwellers(l°) in the land of Egypt.
21 My people, children of Israel, do not afflict any widow or orphans.
22 If you do afflict them, and they cry out before me against you, I shall
hear the voice of their prayer, for I am gracious (n) and merciful,
23 lest my anger grow strong and I kill you (12) with the sword; lest your
wives become widows, and your sons orphans.
24 If you lend money to my people, to a poor man who is among you,
(') M: «(and if) it has been killed, a witness will bring its members» {or: «he
will bring its members as a witness»).
(2) M: «he shall take him to the body of the mangled animal and he shall not
make recompense».
(') i. e. to the owner.
O M l.°: «he shall receive the hire»; M 2.°: «he shall bear (?) all the losses of
its hire»; M 3.°: «its hire goes with the losses».
(5) Lit: «uses».
(6) Word badly written in part by the copyist.
(7) M: «the money to the (amount oí) two hundred (zuzim) shall be paid as
the dowry of the virgins».
(M) M: «all idols shall be blotted out except».
C) M: «you shall (not) oppress them and you shall not tire them out».
(I0) M: «sojourners».
(") M: «and if they cry before me {lit: «before him») I will hear the voice of
their prayer because a gracious God».
C2) M: «blot (you) out».
473
Ex 22, 25-23, 2
N EOFITI I
you shall not be for him an exacting creditor, and you shall not
impose on him interest or usury(').
25 If you take your neighbour’s garment in pledge, you shall return
it to him before the sun goes down,
26 for it is his only covering; the mantle of the skin of his flesh. In what
shall he sleep? (2) And if he cries out before me against you I will
hear the voice of his prayer for I am gracious (3) and merciful.
27 My people, children of Israel: do not despise your judges, and do
not curse the lord who is in your people.
28 Do not delay in bringing your tithe and your offering (l) . You shall
consécrate (5) to my ñame the first-born of your male sons.
29 You shall do likewise with your oxen and with your sheep. Seven
days it shall be reared behind its mother, and on the eight day (b)
they shall sepárate it to my ñame.
30 And you shall be a people consecrated to my ñame. You shall not
eat flesh torn by a wild beast, killed in the field; you shall throw it
to the dog, or you shall throw it to the gentile stranger, who is likened
unto a dog (7).
CHAPTER XXIII
1 You shall not accept false witness. Do not join your hand with the
sinner (8) to be for him a false witness.
2 My people, children of Israel, you shall not go after the many to do
evil, but to do good and let none of you refrain from bearing (fa-
vourable) arguments for his neighbour in judgement. And (do not) (9)
(*) M: «if you lend to his (my?) people, to the poor who are amongst your people
you shall not be an exacting creditor for yourselves and you shall not impose interest
or usury».
(2) M: «with what shall he stand?»
(3) M: «(and if) they cry out before him, I will hear the voice of their prayer
because (1 am) a gracious God».
(*) Demat or terumah.
(’) M: «you shall set aside».
(ti) M: «and from the eighth day».
( ) M: «(by) a wild beast thrown in the open field, you shall not eat; you shall
give it to the gentile». The identification of dogs = gentiles is more complete here
than in N, 1 10, 440.
(") M: «My people, children of Israel, none of you shall swear falsely in the
ñame of the Word of the Lord, your God and you shall not set your hands with the
sinner».
O Missing in the text.
474
NEOFITI I
Ex 23, 3-11
say in your hearts: Justice (') is with (¿) the many (3). Do not (4) go
after the many to do evil. Do not withhold (5) from saying what
is in your heart about your neighbour in judgement, lest you go astray
and say: Perfect justice is with the majority.
3 My people, children of Israel, you shall not favour in judgement the
poor man who has become guilty, because there is to be no accepting
of persons in judgement.
4 When you meet the ox or the ass of him who hates you going astray,
you shall bring it back to him.
5 If you see the ass of one who hates you lying under its load, do you
refrain from unloosing with him? You shall surely leave whatever
is in your heart against your neighbour (6) and you shall unloose
with him and you shall surely load with him.
6 You shall not pervert the judgement of the poor man in judgement (7).
7 Keep far from lying words and put no one to death who is innocent (H)
in judgement, because the guilty (9) will not be acquitted before me.
8 And do not accept a bribe(10), because a bribe blinds the eyes of
those who take it and removes(n) the words of just judgement(12)
in judgement(]3).
9 You shall not oppress a sojourner because you know the soul of the
sojourner(14), for you were sojourners in the land of Egypt.
10 For six years(15)you shall sow your land and gather its produce,
11 and in the seventh year you shall leave it fallow and leave it free(‘")
(') M: Same as in text except at end: «...justice inclines to the majority».
(2) Lit : «after».
(3) M: «good (judgement is after the many)».
(4) Another paraphrase of the same verse.
(") M: «you shall (not) be seized». The place where this note should be in-
serted is uncertain.
(6) M: «which is in your heart against him».
(7) M: «my people, children of Israel, you shall not pervert the order of judg¬
ement for the poor man in the hour of his judgement».
(*) M: «and innocent and upright».
(9) «(because) the Lord will not acquit the guilty in the hour of judgement».
(I0) M: «and a bribe of wealth you shall not take».
(") Or: «makes waver».
(12) Or: «of the innocent judge».
C3) M: «of the wise in judgements and confounds and corrupts the words of the
innocent in the hour of the judgements».
(M) I: «and you understand the soul of the sojourner»; M: «you understand the
bittemess of the soul of the sojourner».
(13) M: + «of days».
('*) For all.
475
Ex 23, 12-19
N EOF ITI I
and the poor of your people will (*) eat (2) and the beasts of the
fíeld will eat what is left. You shall do likewise with your vineyards
and with your olive orchards.
12 Six days you shall do your (3) work and on the seventh day you shall
rest so that your ox (4) and your ass may rest and the son of your
Jewish handmaid (5) and the sojourner may rest.
13 And pay attention (6) to everything I have said to you, and you shall
not remember the ñame of other idols and let it not be heard on
your mouths.
14 Three times in the year you shall keep a feast befo re me (7).
15 You shall observe the feast of Unleavened Bread: seven days you
will eat unleavened bread as I have commanded you, in the time of
the month of Abiba, for in it you carne redeemed out of Egypt, and
you shall not be seen before me empty(-handed) (8).
16 And the feast of harvest (9), of the first fruits of the work of your
hands, of what you bring out and sow(10) in the field. And the feast
of ingathering (ll) at’the end of the year(12), when you gather in from
the field the work of your hands (13).
17 Three times every year all your males shall appear (14) seeking instruc-
tion before the Lord of all ages, the Lord.
18 You shall not (15) sacrifice the blood of my holy sacrifice with leaven-
ed bread and the fat of my feast shall not remain till morning(16).
19 The beginning of the first fruits of your produce you shall bring to
the sanctuary of the Lord, your God. My people, children of Israel,
you shall not boil and you shall not eat flesh with milk, mixed to-
(') = «that they may eat».
( ) M: «and you shall give it to eat to the poor that are in your people».
(3) Plural; in the text singular.
('*) M: «(so that) your oxen may rest».
(5) M: «of your handmaids».
(*) M: «you shall observe».
( ) M: «each year you shall celébrate a feast before me».
(M) M: «out of Egypt. My people, children of Israel, you are not permitted to
be seen before me void of every precept».
f) i. e. of Weeks or Sabu'ot.
('“) M: «your produce which you will sow for (upon) the field».
(") The feast of Tabernacles or Sukkot.
C2) Lit: «at the going out of the year»; from September to October.
(I3) M: «your produce which you will sow».
(N) M: «shall be seen».
(,s) M: «my people, children of Israel (you shall not)».
(lb) M: «the flesh which you sacrifice on the first night of the feast of Passover
from evening until moming».
476
NEOFITI I
Ex 23, 20-27
gether, lest my anger be enkindled against you and we boil (A) your
bundled wheat(2); the wheat and the straw mixed together.
20 Behold, I (3) send an ángel of mercy befare you to guard you (4)
in the land (5), to bring you into the place which 1 have prepared.
21 Pay attention (fi) befare him and listen to his voice and do not rebel (7)
against his words, far my holy ñame will be invoked upon him, for
he will not forgive or pardon your sins, for my holy ñame will be
invoked upon him (8) .
22 But if you hear the voice of my (9) Word and do all that he says I
will hate whoever hates you and I will oppress whoever oppresses
you.
23 Because my ángel (10) will go befare you and will bring you into the
land of the Amontes, of the Hittites, and the Perizzites, and the Ca-
naanites, and the Hivites, and the Jebusites, and I will blot them out.
24 You shall not bow down to their idols and you shall not worship(n)
befare them, and you shall not do their works, but you shall utterly
overthrow them(12), and shatter their pillars.
25 But you shall worship befare the Lord, your God, and he will bless
your bread (l3) and your waters, and he will remove the evil pla¬
gues (14) from among you.
26 There shall be neither childless ñor be barren in your(16) land. You
shall fulfil the number of your days(16) in peace.
27 I will send my terror (17) befare you and I will confaund all the peoples
amongst whom you enter, and I shall place (18) all your enemies be¬
fare you, their necks broken.
(') Ps.-Jon. «cook» (lst per sing).
(2) 110: «in your threshing floors».
(’) M: «his Word».
(4) M: «to guard» (dilíerent form of inf.).
(5) We should probably read «on the way».
O M: «pay attention for yourselves».
( ) M: «the voice of his Word. Do not rebel».
(H) M: «the ñame of my Word (will be invoked) upon him».
O «my» with Samaritan and LXX: MT: «his».
(I0) M: -f (?) «ángel of mercy».
(") M: «them».
(Iá) M: «you shall destroy».
C3) M: «your provisions».
(N) M: «your waters and I will remove the plagues».
(,s) M: «in your (pl) land».
("’) M: «I will fill your days with good».
(‘ ) M: «the plague of my punishment».
('“) M: «and 1 will blot out all the peoples unto whom you enter and shall place».
477
Ex 23, 28-24, 6
NEOFITI I
28 And I will send hornets before you and they will drive out the Hi-
vites, and the Canaanites and the Hittites before you.
29 I will not drive them out from before you in one year lest the land
become deserted, lest the wild beasts multiply against you.
30 Little by little I will drive them out from before you until you mul¬
tiply and possess the land.
31 And I will set your boundaries from the Reed Sea to the Sea of the
Philistines, and from the desert to the Great River('), for I will
deliver into your hands all the inhabitants of the land and I will drive
them out from before you.
32 You shall not make a covenant with them or with their idols.
33 They shall not dwell in your land lest they make you sin against
me because you worship before their idols — because they will be a
snare for you.
CHAPTER XXIV
1 And he said to Moses: Go up, seek instruction from before the Lord,
you and Aaron, Nadab and Abihu and seventy wise men of Israel.
And you shall pray from afar off.
2 And Moses alone shall approach before the Lord, and they shall not
approach, and the people shall not go up with him.
3 And Moses carne and related to the people all the words of the Lord
and all the ordinances (2) . And all the people replied with one voice
and said (3): All the words which the Lord (l) has spoken, we will do.
4 And Moses wrote all the words of the Lord, and got up early in the
morning and built an altar at the foot of the mountain, and twelve
pillars for the twelve tribes of the children of Israel.
5 And he sent the young men of the children of Israel and they arrang-
ed (5) holocausts and they offered oxen as holy sacrifíces before the
Lord.
6 And Moses took half the blood and put it in a bowl and half of the
blood he sprinkled (6) on top of the altar.
(') M: «to the river Euphrates».
(2) M: «his words of judgement».
(2) M: «together with a perfect heart and said».
O M: «the Word of the Lord».
(5) M: «and he sent the first-bom of the children of Israel because until that
hour the worship was with the first-born because as yet the tent of meeting had not
been made and as yet the priesthood had not been given to Aaron and they offered».
(H) M: «in the bowls and the other half of the blood he sprinkled».
478
N EOFITI I
Ex 24, 7-13
7 Then he took the Book of the Covenant and read (it) in the hearing (')
of the people: and they said: All that the Lord has spoken (2) we
will do and we will obey.
8 And Moses took the blood and sprinkled (it) on the people (3) and
said: Behold the blood of the covenant which the Lord made (‘)
with you, (with) all these words.
9 And Moses and Aaron, Nadab and Abihu and seventy of the wise
men of Israel went up.
10 And they saw the Glory (5) of the Shekinah of the Lord and under
the footstool of his feet (was) like brick-work of sapphire, as the visions
of the heavens, when they are puré from cloud.
1 1 And he did not stretch out (6) his hand to the young men C) of the
children of Israel, and they saw the Glory (3) of the Shekinah of the
Lord, and they rejoiced (8) over their sacrifices, which were received,
as if (9) they ate and drank.
12 And the Lord said to Moses: Come up to me to the mountain and
be there and I will give you the tables of stone and the Law and the
Covenant (l0) which I have written to instruct them.
13 And Moses aróse, and Joshua, his servant (u), and Moses went up
to the mountain, on which the Glory of the Shekinah of the Lord
had been revealed.
(') M: «in the hearing of» (another form of the word).
(’) M: «which the Word of the Lord has spoken».
(') Note that Neofíti does not change the Hebrew text but translates as «and
sprinkled (it) on the people»; Onkelos and Pseudo-Jonathan, on the contrary, in¬
troduce the following change: «and sprinkled (it) upon the altar to expiate for the
people». The reason for this change is that the Oíd Covenant of Sinai was sealed with
a sacrifíce of expiation -that of the present ch. 24- in which according to Lev there
was no communion with the victim. Only in the sacrifices of communion or peace
sacrifices was one entitled to partake of the victim, which is what Onkelos and Ps.-Jon.
wish to avoid here by the change introduced in v 11. The New Covenant was also
ratified by a sacrifíce of expiation; cf A. Diez Macho, Notes to the Gospel of Mark,
ch 14, 22-24, in La Sagrada Biblia , vol VI, Buenos Aires, 1966.
(4) M: «which the WoYd of the Lord made».
(*) M: «of the God of Israel».
(6) To kill them for having seen the Glory of God, which could not be seen - in
their beliefs - without being punished by death.
f) M l.°: «and unto the lords»; M 2.ü: «to Nadab and Abihu, the handsome
young men who had been appointed over the children of Israel».
(H) M: «and they appeared as if (they ate and drank)».
(H) Onk., Ps.-Jon. and N add this: «as if» to avoid any idea of «communion»
in a sacrifíce of expiation.
(I0) M: «and the commandments which I have written to show them».
(“) I: «his servant» (another form).
479
Ex 24, 14-25, 8
NEOFITI I
14 And to the wise men he said: Stay; wait for me here (‘), until we return
to you. And behold, Aaron and Hur are with you; whoever has a
judicial affair of words, let him approach them.
15 And Moses went up to the mountain and the cloud covered the
mountain.
16 And the Glory of the Shekinah of the Lord rested on Mount Sinai,
and the cloud covered it six days; and on the seventh day he called (2)
to Moses (3) from the midst of the mountain.
17 And the appearance of the Glory of the Shekinah of the Lord (was)
like a devouring fire, a devouring fire on the top of the mountain,
in the eyes (4) of the children of Israel.
18 And Moses carne into the midst of the cloud and went up to the
mountain. And Moses was on the mountain forty days and forty
nights.
CHAPTER XXV
1 And the Lord (5) spoke to Moses saying:
2 Speak to the children of Israel and lét them set offerings aside for
my Ñame; you shall receive offerings from everyone whose heart
prompts them.
3 And this is the offering which you shall receive (6) from them: gold
and silver and bronze,
4 blue and purple and precious crimson material and byssus and goats’
hair,
5 reddened (7) rams’ skins, and sasgona (8) skins, and acacia wood;
6 oil for the illumination, spices for the anointing oil and for the fra-
gant incense,
7 precious stones (9) and stones for setting, for inserting (10) in the
ephod and in the breastpiece.
8 And they shall build a sanctuary to my Ñame and I will make the
Glory of my Shekinah dwell (n)among them.
(') M: «(wait) for yourselves here».
(2) M: + «the Word (Dibberah) of the Lord».
(3) M: «to Moses on the seventh day upon the mountain».
(J) M: «seeing».
(5) M: «the Word of the Lord».
(H) M: «you shall take».
(7) i. e. «tanned».
(s) MT: «of the tahas », an unidentified animal.
(9) MT: «of soham'» = onyx.
(Iü) M: «with which to insert the ephod and the breastpiece».
(“) = «that I may make dwell».
480
NEOFITI I
Ex 25, 9-22
9 (According to) (') whatever I will show you concerning the design
of the tabernacle and concerning the design of all its utensils, thus
you shall do.
10 And they shall make the ark (2) of acacia wood; its length shall be
two cubits and a half, and its breadth shall be a cubit and a half,
and a cubit and a half shall be the measure of its height,
1 1 And you shall overlay it with puré gold; inside and outside you shall
overlay it, and you shall make it a moulding of gold round about.
12 And you shall cast four rings of gold for it, and you shall place them
on the four corners: two rings on one side, and two rings on the second
side.
13 And you shall make poles of acacia wood and you shall overlay them
with gold.
14 And you shall introduce the poles into the rings on the sides O of
the ark to carry the ark by them.
15 The poles shall be in the rings of the ark: they shall not move from it.
16 And you shall place within the ark the testimony which I shall give you.
17 And you shall make a merey seat of puré gold; two cubits and a half
its length, and a cubit and a half its breadth.
18 And you shall make two cherubin (l) of gold; hammered you shall
make them, at the two sides of the merey seat.
19 And you shall make one cherub at this side — one here — and another
cherub at the other side — there; you shall make the cherubin of one
piece with (5) the merey seat, at its sides, its two sides.
20 And the cherubin shall spread their wings upwards, overshadowing
the merey seat with their wings, and their faces turned one towards
another; towards the merey seat shall the faces of the cherubin be.
21 And you shall place the merey seat upon the ark (above and in the
ark) (G) you shall place the testimony which I shall give you.
22 I shall appoint my Word to you there, and I shall speak with you
from above the merey seat which is upon the ark of the testimony (7),
from between the two cherubin, all whatsoever I shall command O
you concerning the children of Israel.
(l) Missing in the text; found in M.
('“) M: «an ark».
(3) M: «on the side».
(■*) M: «images»; cf 26,1.
( ) Lil : «you shall make the cherubin from the merey seat».
(*) Missing in text; omitted by homoioteleuton.
( ) M: «from between the two cherubin which are above the ark of the testi¬
mony».
(*) I: «I shall speak».
36 ÉXODO
481
Ex 25, 23-34
NEOFITI I
23 And you shall make a table of acacia wood: two cubits its length,
a cubit its breadth, and a cubit and a half the measure of its height.
24 And you shall overlay it with puré gold and you shall make for it a
moulding of gold round about.
25 And you shall make a border of a handsbreadth (L) round about, and
you shall make a moulding of gold for its border round about.
26 And you shall make for it four rings of gold and you shall place the
rings on the four corners of its four legs.
27 The rings will be opposite its border as places (2) for the poles to
carry the table.
28 And you shall make the poles of acacia woods (and you shall over¬
lay) f ) them with gold, to carry (■*) the table with them.
29 And you shall make its bowls, and its dishes (5) and its flagons and
its libation jars, which shall be used (6); of puré gold you shall make
them.
30 And you shall place the arrangement (7) of the bread of the Presence
upon the table before him (8) always.
31 And you shall make a lampstand of puré gold; the lampstand shall
be made of hammered work, its base and its shaft; its cups, its ap-
ples (9) and its lilies (10) shall be of one piece with it.
32 And there shall be six branches going out of its side; three branches
of the lampstand from one side and three branches of the lampstand
from the second side.
33 Three decorated cups(n)on one branch, apple and lily(12); thus on
the six branches which come out of the lampstand.
34 And on the lampstand (13) four decorated cups, its apples and its
lilies.
(') M: «a span».
(2) That is, as holders.
(') Missing in text.
(4) 1: «to bear».
(5) I: «distributors» or «dishes» = 'Aruk to verse.
O I: «(with which) the anointing shall be done».
( ) They were arranged in two piles (Lev 24,6); henee the ñame: «Bread of
Arrangement» (1 Chr 9,32; 23,29, etc.).
O I: «before me».
(9) i. e. «bulbs».
(,0) Or: «flowers».
(“) MT: «like the almond flower»; I: «with figures»; cf Onk.
(’2) The phrase «three cups... apple and lily», or equivalent, is repeated in MT,
Onk and Ps.-Jon., but is absent fron N both in this verse and in 37,19, and is missing
likewise in LXX.
(,3) That is, on its shaft.
482
N EOFITI I
Ex 25, 35-26, 6
35 And an apple of one piece with it under two branches and a apple
of one piece with it under the (other) two branches ('), for the six
branches that come out of the lampstand.
36 Their apples and their branches shall be one piece with it; all of it
one hammered piece of puré gold.
37 And you shall make the seven lamps; and you shall arrange the lamps
to give light over against it.
38 And its snuffers and its trays they shall make of puré gold.
39 Of a centenarius (2) of puré gold they shall make it, with all these
utensils.
40 And see and do according to their designs which you see on the
mountain.
CHAPTER XXVI
1 And you shall make the tabernacle with ten curtains of twined byssus
and blue and purple, and precious crimson material; with figures (:l)
you shall make them, the work of an artist.
2 The length of one curtain: twenty-eight cubits for each curtain; and
the breadth: four cubits according to the ordinary cubit (*) for each
curtain. The same measure for each curtain.
3 Five curtains shall be joined one against the other (and the other five
curtains shall be joined one against the other) (5) .
4 You shall make loops of blue upon the side of the outer curtain in
the place of joining; and thus you shall do on the side of the outer
curtain in the second (6) place of joining.
5 You shall make fifty loops on one curtain, and you shall make fifty
loops on the side of the curtain which is in the second place of joining;
the loops shall be directed one towards the other.
6 And you shall make fifty hooks of gold and you shall join the cur-
(') The phrase «and an apple ...two branches» is repeated here, in 37,21 (pa-
rallel passage) and in the LXX only twice, whereas in MT, Onk, Ps.-Jon. it is repeated
three times; cf v 33.
(•) A hundred thousand sextertii, the weight of a kikkar or talent; MT: «of a
talent».
(') MT: «Cherubim», cf 25,18.
O Literal rendering of Hebrcw text «according to ordinary cubit» or: «in cubits»;
for meaning, see Buxtorf, Lexicón , p 62.
(•’) Missing in N but not in Onk, Ps.-Jon.
(“) M: «the other».
483
Ex 26, 7-19
NEOFITI I
tains one against the other with the hooks; and the tent shall be (')
one whole.
7 And you shall make curtains of goats’ hair to spread over the taber¬
nacle: eleven curtains you shall make.
8 The length of one curtain shall be thirty cubits according to the ordi-
nary cubit and the breadth four cubits according to the ordinary
cubit: the same measure for the eleven curtains.
9 And you shall join five curtains by themselves and five curtains by
themselves, and you shall double the sixth curtain against the front
of the tabernacle.
10 And you shall make fifty loops on the side of an outer curtain at the
place of joining, and you shall make fifty loops on the side of the
curtain at the second place of joining.
1 1 And you shall make fifty hooks of bronze and you shall introduce
the hooks into the loops and you shall join the tent together and it
shall be O all one whole.
12 And the remaining part that hangs from the curtains of the taber¬
nacle, the half of the curtain that remains, you shall let hang over its
extremities of the tabernacle towards the west (2).
13 And the cubit that remains in the length of the curtains (3) of the
tabernacle, on one side, and on the other, shall hang down upon the
side of the tabernacle, on one side and on the other (*), to cover it.
14 And you shall make a covering (J) for the tabernacle of reddened (®)
rams’ skins, and abové it a covering of sasgona (7) skins.
15 And you shall make upright planks of acacia wood for the tabernacle.
16 Ten cubits shall be the length of a plank, and a cubit and a half shall
be the breadth of each plank.
17 Two tenons for each plank which fit in one against the other (8); thus
shall you do for all the planks of the tabernacle.
18 And you shall make the planks for the tabernacle: twenty planks for
the south side, to the south.
19 And you shall make forty sockets of silver under the twenty planks
(') = «so that it be».
f) That is, to say, above the rear parts of the tent: Onk, Ps.-Jon.
( ) M: «of one curtain shall hang».
( ) Thus in M; N literally: «from here and from there».
(’) M: «the covering».
(*) = «tanned».
O cf 25,5.
(*) M: «each ( lit : «one») (plank) which fit in one against the other»; a number
of lexical variants in M.
484
NEOFITI I
Ex 26, 20-31
(two sockets under the twenty planks) (’), two sockets under one
plank for its two tenons, and two sockets under another plank for
its two tenons.
20 And for the second side of the tabernacle, for the north side, twenty
planks.
21 And their forty sockets of silver: two sockets under one plank and
two sockets under another plank.
22 And for the extremity of the tabernacle, to the west, you shall make
six planks.
23 And you shall make two planks for the corners of the tabernacle
in the rear.
24 And they shall correspond below (2) and they shall correspond on
top within one ring: thus shall it be with two of them, they shall
form two sides (:l).
25 And there will be eight planks and their sockets of silver, sixteen
sockets; two sockets under one plank, and two sockets under another
plank.
26 And you shall make bars of acacia wood: five for the planks of one
side of the tabernacle,
27 and five bars (4) for the planks of the second side of the tabernacle,
and five bars for the planks of the sides of the tabernacle in the ex¬
tremity to the west.
28 And the second (5) bar, in the middle of the planks, shall reach from
one side to the other.
29 And the planks you shall overlay with gold, and their rings you shall
make of gold, places (") for the bars (J); you shall overlay the bars (7)
with gold.
30 You shall erect the tabernacle according to the ordinances which
you saw on the mountain.
31 And you shall make a veil (M) of blue and purple and precious crim-
son material and twined byssus; the work of an artist he shall make
it (') with figures.
(') The words of the text appear to be superfluous.
(-) Ps.-Jon. «they shall fit»; M: «they shall join».
(3) The angles.
( ’) M: «cross-bars».
( ’) The text is probably corrupt: «tnyynh, a false reading of tykwnh or msy'yh ;
cf Ex 36,33.
(*) i. e. «holders».
( ) M: «the cross-bars».
f) M: «a screen».
O M: «you shall make it».
485
Ex 26, 32-27, 5
N EOFIT
32 And you shall place it over four pillars of acacia overlaid with gold,
with their clasps (') of gold on four sockets of silver.
33 And you shall hang the veil under the hooks and you shall introduce
there within the veil the ark of the testimony, and the veil will sepárate
for you the holy from the holy of holies.
34 And you shall place (the mercy seat) (2) upon the ark of the testimony
within the most holy place.
35 And you shall place the table outside the veil (3) and the lampstand
opposite the table, at the side of the tabernacle to the south (4); and
you shall place the table at the north, to the north side.
36 And you shall make a screen for the door of the tent, of blue and
purple and fine crimson material and twined byssus, a work of em-
broidery.
37 And you shall make for the screen five pillars of acacia and you shall
overlay them with gold and their clasps shall be of gold, and you
shall cast for them five sockets of bronze.
CHAPTER XXVII
1 And you shall make the altar of acacia wood; five cubits long, five
cubits wide; the altar shall be square, and the measure of its height
shall be three cubits,
2 and you shall make horns for it on the four corners (5) from the
measure of the height. Its horns shall be of one piece with it. And
you shall overlay it with bronze.
3 And you shall make pots to clean it of ashes, shovels, its sprinkling
basins, forks and trays. All its utensils you shall make of bronze.
4 And you shall make for it a grating, a network of bronze, and on
the net you shall make four rings of bronze at the four corners.
5 And you shall place it under the circuit (6) of the altar underneath,
and (7) the net shall reach to the middle of the altar.
(') M: «their clasps» (written differently from form in N).
(2) Thus a correction by a second hand; in text: «the veil»; prob. M of v 35 («the
mercy seat») belongs to this v.
(:!) M: «the mercy seat»; perhaps displaced and belongs to v 34.
(4) I: «to the west».
(°) M: «corners; from it and in it shall be its horns».
O M: «the grating», with 110 and LXX.
O = «so that the net may reach».
486
NEOFITI 1
Ex 27, 6-17
6 And you shall make poles of acacia wood (]) for the altar and you
shall overlay them with bronze.
7 And you shall put the poles (2) in the rings, and the poles will be (3)
on the two sides of the altar to carry it (J).
8 You shall make it hollow with boards; as (I have shown) (’) you on
the mountain, this shall they do.
9 And you shall make the court of the tabernacle on the southside,
to the south, and the court will have hangings of twined byssus, a
hundred cubits wide, according to the ordinary cubit, on one side.
10 And its pillars shall be twenty, and their sockets twenty; of bronze;
the clasps of the pillars and their fastenings shall be of silver.
1 1 And likewise for the north side, for (its) length, there shall be hang¬
ings a hundred cubits long; and its columns shall be twenty and the
bases shall be twenty, of bronze, and the clasps of the pillars, and
their fastenings (6) shall be of silver.
12 And (for) the breadth of the court on the west side there shall be
fífty cubits of hangings; their pillars (7) shall be ten, and their sockets
shall be ten.
1 3 And the breadth of the court on the east side, to the east, shall be
fífty cubits.
14 And the hangings on one side (H) shall be fifteen cubits; their pillars
shall be three, and their sockets three.
15 On the second side the hangings shall be fifteen (cubits), their pillars
shall be three and their sockets three.
16 And the door of the court shall have a screen of twenty cubits of
blue and purple and precious crimson material and twined byssus,
the work of an embroiderer (”); their pillars four and their sockets
four.
17 All the pillars of the court round about shall be fastened together
with silver, and their clasps of silver and their sockets of bronze.
(') M: «poles for the altar, poles of (acacia) wood».
(2) M: «its poles».
(a) = «that the poles may be».
(‘) M: «to bear it».
(5) Missing in text, but present in M («the vision(s)»).
(“) «their clasps»; «their Staples».
(7) M: «and their pillars»; it appears, however, that this variant is to be referred
to the preceding v (v 11) as a variant of «its columns», a variant found also to this
place in the LXX and in the Samaritan text.
O Of the door.
O In 26,36 «of embroidery».
487
Ex 27, 18-28, 5
N E O F I T I I
18 The length of the court shall be a hundred cubits, according to the
ordinary cubit, and the breadth will be fifty by fifty, and the measure
of its height five cubits (with curtains) of twined byssus and their
sockets of bronze.
19 All the utensils of the tabernacle for every Service and all its pegs
and all the pegs of the court shall be of bronze.
20 And you shall command the children of Israel and they shall take
and bring unto you puré olive oil, crushed for lighting, for the arrang-
ing of lamps (‘) continually.
21 In the tent of meeting, outside the veil which is beside the testimony,
Aaron and his sons shall keep it in order from evening to morning,
before the Lord. It shall be an eterna! statute for their generations
from the children of Israel.
CHAPTER XXVIII
1 And you, bring near unto you Aaron your brother and his sons with
him from among the children of Israel to serve before him (2) in the
high priesthood: Aaron, Nadab and Abihu, Eleazar and Ithamar,
sons of Aaron.
2 And you shall make holy garments for your brother Aaron for glory
and praise.
3 And you shall speak to all who are wise of heart, whom I have per-
fected with a spirit of wisdom, and they shall make O the garments
of Aaron to consécrate him to serve before him (') in the high priest¬
hood.
4 And these are the garments which they shall make: a breastpiece, an
ephod, a robe, a knitted coat, turbans, and girdles (5). And they
shall make holy garments for Aaron your brother and for his sons
to serve before him in the high priesthood.
5 And they will receive O gold and blue and purple and precious
crimson material and byssus.
(') I: «a lamp».
(*) M: «before me in the priesthood».
( ) = so that they make.
(') MT «before me».
(') M: «and the coat of byssus, the turban and the girdle».
(*) M: «and they shall take».
488
N EOF1TI I
Ex 28, 6-16
6 And they shall make the ephod of gold, of blue and purple (*) and pre-
cious crimson material and twined byssus, the work of an artist.
7 Two shoulder-pieces shall be joined to it from its two sides. And it
shall be joined (-).
8 And the girdle of the ephod which is upon it shall be of the same
workmanship of one piece with it(;j): gold and blue and purple and
precious crimson material and twined byssus.
9 And you shall take two precious stones and you shall inscribe on
them the ñames of the children of Israel.
10 Six of their ñames on one stone and the ñames of the six that remain ( J)
over on the second stone according to their genealogies (¿).
11 The stone shall be the work of an artist, inscribed, engraved (b);
you shall inscribe the two stones according to the ñames of the child¬
ren of Israel; set (7) in gold filigree (K) you shall make them.
12 And you shall place the two stones on the shoulder-pieces of the
ephod as stones of good rememberance for the children of Israel,
and Aaron shall receive (9) their ñames before the Lord on the two
shoulder-pieces for a good rememberance.
13 And you shall make settings (Hl) of gold.
14 And two chains of puré gold. (Like) cords(“) you shall make them,
plaited ('-) work. And you shall place the chains of plaited work in
the settings(13).
15 And you shall make the breastpiece of judgement, the work of an
artist; like the work of the ephod you shall make it. Of gold, blue
and purple and precious crimson material and twined byssus you
shall make it.
16 It shall be square, double, a handsbreadth its length and a hands-
breadth (its) breadth.
(') M: «precious crimson».
(2) = «so that it may be joined».
(3) Lit: «from it»; M: «(from it) and in it they shall be».
C) M: «the six (ñames) remaining over».
(5) M: «according to their generations».
(fi) M: «stone: engraved by an engraver (i. e. as jeweller engraves signets); you
shall engrave».
( ) Lit: «encircled»; M: «inserted».
(M) Or : «mountings», or «brooches».
f) Thus the text which is probably corrupt and should be corrected with M:
«shall bear».
( °) Or: «mountings».
(") Lit: «making a border».
C2) M: «twisted»; like cords.
C3) M: «(the chains) in the form of a cord upon the settings».
489
Ex 28, 17-28
N EOFITI I
17 And you shall fill in it a filling of stone: four rows of precious (')
stones. The first row: a carnelian, topaz (?) and carbuncle (?): one
row. And written and clearly expressed upon them shall be the ñame
of three tribes: Reuben, Simeón, Levi.
18 And the second row: a chalcedony, a sapphire and a calfs eye (2).
And written and clearly expressed upon them shall be the ñame of
three tribes: Judah, Issachar, Zebulun.
19 And the third row: a jacinth, and a beryl and an emerald. And written
and clearly expressed upon them the ñame of three tribes: Dan, and
Naphtali and Gad.
20 And the fourth row: beryl of the Great Sea (:í) and a bdellium, and
a pearl, and written and clearly expressed upon them shall be the
ñame of three tribes: Asher, Joseph and Benjamín. They shall be
set C1) in gold (in their settings) (5).
21 (The stones shall be) (") according to the ñames of the children of
Israel, twelve, according to their ñames. They shall be inscribed, en-
graved ((i) (each one) according to its ñame, for the twelve tribes.
22 And you shall make on the breastpiece chains like a cord, plaited
work, of puré gold.
23 And you shall make on the breastpiece two rings of gold and you
shall place the two rings on the two sides of the breastpiece.
24 And you shall put the two plaits of gold upon the two rings within
the sides of the breastpiece.
25 And the two sides of the two plaits you shall put in the two settings (7)
and you shall put (them) on the shoulder-pieces of the ephod, in front.
26 And you shall make two rings of gold and you shall put them on
the two sides of the breastpiece, on the inside (8) border on the side
of the ephod.
27 And you shall make two rings of gold and you shall place them on
the two shoulder-pieces of the ephod, underneath, and in front,
opposite its joining above the girdle of the ephod.
28 And they shall spread out (y) the breastpiece by its rings to the rings
of the ephod by a thread of blue, so that it (the breastpiece) shall be
(') Omit this word with M and MT.
(2) Diamond?
(') The beryl («aquamarine») of the Mediterranean.
O M: «inserted».
(•') Missing in text.
(ti) M: «engraved (by) a seal maker», i. e. as a signe! maker engraves.
O M: «inserted».
(K) M: «upon the inner border which is in the front of the ephod».
{") M: «they shall fasten» or «press upon».
490
N EO F I T I I
Ex 28, 29-38
over the girdle of the ephod, and so that the breastpiece shall not
move from over the ephod.
29 And Aaron will carry (’) the ñames of the children of Israel in the
breastpiece of judgement upon (2) his heart, when he enters with-
in C) the sanctuary, for a good remembrance before the Lord con-
tinually.
30 And you shall put the IJrim and the Thummim in (4) the breastpiece
of judgement and they shall be upon the heart (of Aaron when he
enters before the Lord) (3), and Aaron will bear the judgement of the
sons of Israel upon his heart before the Lord continually.
31 And you shall make the robe of the ephod entirely (ü) of blue.
32 And it will have the opening for the head in the middle; its f) opening
shall have a border all around, the work of a weaver; it shall be like
the opening of a coat of mail. It shall (not) (K) be torn.
33 And on its lowest edge all around you shall make pomegranates of
blue, purple and precious crimson material on its lowest edge all
around and bells of gold between them round about.
34 Bells of gold and a pomegranate; bells of gold and a pomegranate
on the lowest edge of the robe round about.
35 And it shall be (9) upon Aaron when he ministers and its sound(10)
shall be heard when he goes into the sanctuary before the Lord and
when he comes out, and he shall not die.
36 And you shall make a píate of puré gold and you shall inscribe on
it, inscribed, engraved(N): «Holy to(12) the ñame of the Lord.»
37 And you shall put it on a thread of blue, and it shall be on the turban;
on the front of the turban it shall be.
38 And it shall be upon the forehead of Aaron, and Aaron shall carry
the sins of the holy (13) (offering) which the children of Israel will
sanctify, in all their holy gifts. And it shall be upon his forehead
continually that there may be favour upon them before the Lord.
( ) M: «he shall bear».
(J) M: «on the girdle on the ephod upon».
( ) M: «to the sanctuary».
( ) I: «within the breastpiece».
( ) Missing in the text and supplied from Ps.-Jon.
O M: «of a thread of blue».
(:) That is, «this».
(*) Forgotten in text.
O Aaron shall wear the ephod.
("’) The chiming of the bells.
(") I: «inscribed»; M: «of an engraver» (of signet rings)».
(IL>) M: «before the Lord».
(" ) Or: the faults they may commit in the holy offerings.
491
Ex 28, 39-29, 3
N EOFITI I
39 And you shall knit (l) a cloak of byssus and you shall make turbans
of byssus, and you shall make a girdle (2), the work of an embroid-
erer (3) .
40 And for the sons of Aaron you shall make cloaks and you shall
make girdles for them, and you shall make caps for them for glory
and praise.
41 And you shall put them on Aaron your brother and on his sons with
him and you shall anoint them and you shall complete the offering
of their hands (4), and you shall sanctify them and they will minister (5)
before him (tí) in the high priesthood.
42 And you shall make for them breeches (7) of byssus to cover the
flesh of their nakedness; from the belt of their loins to their thighs
they shall reach.
43 And they shall be on Aaron and on his sons when they enter the
tent of meeting or when they draw near the top of the altar to min¬
ister within the sanctuary, lest they contract debts, lest they die:
(this shall be) an eterna! statute for them and for their sons after
them (M).
CHAPTER XXIX
1 And this is what you shall do to them to sanctify them to minister
before him (9) in the high priesthood: take (lü) a young ox, and two
rams, perfect without blemish,
2 and unleavened bread and unleavened cakes saturated with oil, and
unleavened rolls dipped in oil. With fine wheaten flour you shall
make them.
3 And you shall put them (in a basket and you shall carry them)(M)
in the basket and the ox and its (? or: «the») two rams.
(') M: «and you shall weave (?) cloaks of byssus».
(-) M: «girdles».
(') M: «of embroidery».
(‘) In the MT: «you shall fill their hands», with the instruments of their office;
i. e. you shall ordain them.
(") = «that they may minister».
O 1: «before me».
( ) M: «underclothes».
(*) M: «the sanctuary lest they contract debts (i. e. sins) and die: an eternal
statute for him and for the descendants of his sons after him».
O I: «before me».
("') M l.°, M 2.°: «to take (taking) an ox».
(n) Missmg m text; omitted by homoioteleuton.
492
NEOFITI I
Ex 29, 4-16
4 And you shall bring Aaron and his sons near to the door of the tent
of meeting and you shall sanctify them with water (’).
5 And you shall take the garments and you shall put the cloak on
Aaron, and the robe of the ephod, and the ephod, and the breast-
piece, and you shall gird him with the girdle of the ephod.
6 And you shall put the turban (2) on his head and you shall put the
crown of the sanctuary on the turban.
7 And you shall take the (:l) anointing oil, and you shall pour it on
his head and you shall anoint him.
8 And you shall make his sons draw near and you shall clothe them
with cloaks.
9 And you shall gird (*) them with girdles, Aaron and his sons, and
you shall put (5) (the turbans) (4i) on them, and the priesthood (will
be theirs) (6) for an eternal statutef). And you shall complete the
offering of the hands of Aaron, and the offering of the hands of his
sons (8).
10 And you shall bring the ox before the tent of meeting and Aaron
and his sons will lay their hands upon the head of the ox.
1 1 And you shall slaughter the ox before the Lord at the door of the
tent of meeting.
12 And you shall take of the blood and you shall put it with your finger
on the horns of the altar, and you shall pour all the (remaining) blood
at the base of the altar.
13 And you shall take all the fat that covers the entrails and whatever
remains of the lobes of the liver and the two kidneys, and the fat
that is on them, and you shall arrange (it) upon the altar.
14 And the flesh of the ox, the skin and its dung (9) you shall burn with
fire outside the camp; it is a sin offering.
15 And you shall take one of the rams and Aaron and his sons shall
lay their hands upon the head of the ram.
16 And you shall slaughter the ram and you shall take its blood and you
shall sprinkle it upon the altar round about.
(') Ps.-Jon.: «you shall wash them with forty seahs of water».
(2) I: «a turban».
(:1) I: «oil».
(4) M: «gird» (imperad ve sing).
(,r>) M: «you shall fasten» ( or : «press»).
O Missing in the text.
(7) M: «the ministry as a perpetual statute».
O cf Ex 28,41 note.
C) M: «and its excrements».
493
Ex 29, 17-24
NEOFITI I
17 And you shall divide the ram into pieces and you shall wash its en-
trails and its legs and you shall put them upon its pieces and upon
its head.
18 And you shall arrange all the ram upon the altar; it is a holocaust
to the Ñame of the Lord for a pleasing odour; it is an offering before
the Lord (*).
19 And you shall take the second ram and Aaron and his sons shall
lay their hands upon the head (of the ram)(2).
20 And you shall slaughter the ram and you shall take of its blood and
you shall put it on the tip of Aaron’s right (:1) ear and upon the tip
of the right ears of his sons, and upon the thumb of their right (*)
hands, and upon the great toe of their right (5) feet, and you shall
sprinkle the blood upon the altar round about.
21 And you shall take of the blood that is (6) upon the altar and of the
anointing oil and asperse Aaron and his garments, and his sons and
his sons1 garments with him, and he shall be sanctified, he and his
garments, and his sons, and his sons’ garments with him.
22 And from the ram you shall take the fat and the fat tail (7) and the
fat that covers the entrails and what remains of the lobes of the liver
and the two kidneys and the fat which is on them and the right thighf );
for it is a ram of initiation (8),
23 and one loaf (9) of bread and one cake of bread saturated with oil,
and one roll from the basket of unleavened bread which is before
the Lord.
24 And you shall put all these on the palms (10) (of the hands of Aaron
and on the palms) (n) of the hands of his sons, and you shall wave
them for a wave offering (l2) before the Lord.
(') M: «it is an acceptable offering to the Ñame of the Lord».
(2) The text has, by mistake, «of the ox».
(3) I: «the right».
(') I: «the right»; M: «of his right».
( ) M: «of his right».
(') M: «which there is».
(T) A reserve place for a large amount of fat in some classes of sheep, as in those
still to be seen in Palestine.
(*) M: «of the initiations».
( ) M: «a roll» (’iggul).
(I0) M: «the palm».
(") Omitted in text by homoioteleuton, added on the margin.
(12) MT: tenupah , an offering which was waved towards the altar and back before
the Lord.
494
NEOFITI I
Ex 29, 25-31
25 And you shall receive (') them from their hands and you shall arrange
them upon the altar upon the holocaust, as a pleasing odour before
the Lord; it is an offering before the Lord (2).
26 And you shall take the breast (from) the ram of initiation of Aaron
and you shall wave (it) (:i) for a wave offering before the Lord; and
it shall be your portion.
27 And you shall sanctify the breast of the wave offering, and the thigh
of the offering of separation ( ') — which had been waved (J) or sepa-
rated — from the ram of initiation from (tí) that of Aaron and from
that of his sons.
28 And it shall be (7) for Aaron and for his sons as an eternal statute
from the sons of Israel, for it is a sacrifice of separation (for the
priests); and there will be a sacrifice from the sons of Israel from
your (H) holy sacrifices (,J). It shall be your (lü) offering of separation
to the Ñame of the Lord (n).
29 And the holy garments (12) which are Aaron’s shall be for his sons
after him, to be anointed in them(13) and to be ordained(14) in them.
30 The priest who(15) lives after him shall wear them seven days, when
he goes into the tent of meeting to ministcr within the sanctuary (l6).
31 And you shall take the ram of initiation (17) and you shall boil the
flesh in a holy place.
(') M: «and you shall take».
(2) I: «it is (an offering before the) Lord»; M: «(it is an offering) acceptable to
the Ñame of the Lord».
(3) Text : «them» by dittography from v 24.
(4) MT: terumcih: an offering which was «raised».
O M: «which he has waved»; we should, however, probably read; «has been
waved».
(*) M: renders bctter the scnse of the Hebrew text: «of the initiations, from that
which belongs to Aaron and to his sons».
( ) M: «and they shall be».
(*) M: «their».
O MT: «from their peace offerings».
('“) M: «his»; cf note 8.
(") M: «before the Lord».
C2) M: -f- «of the house (of holiness)» = the sanctuary, temple.
(,:‘) M: «of Aaron shall be for his sons after him to be anointed in it» (= the
garment).
(' ') Lit: «to complete in them the offering of his hands».
(,5) M: «from his sons who (comes) after (him)».
('*) M: «in the sanctuary».
C7) M: «of the initiations».
495
Ex 29, 32-41
NE0F1TI I
32 And Aaron and his sons shall eat (J) the flesh (2) of the ram and the
bread that is in the basket at the door of the tent of meeting.
33 And they shall eat those things because with them atonement has
been made to ordain them (3), to sanctify them (4); but a profane
person shall not eat them because they are a holy thing.
34 But if any of the flesh of initiation or any of the bread C) is left over
until the morning, you shall burn whatcver is left over in fire; it shall
not be eaten because it is (tí) a holy thing.
35 And thus you shall do to Aaron, to his sons, all (7) that I have com-
manded you; for seven days you shall ordain them(*).
36 And you shall offer an ox every day as a sin offering (9) for atonement;
and you shall anoint the altar when you make atonement upon it;
and you shall anoint it to sanctify it.
37 Seven days you shall make atonement upon the altar and you shall
sanctify it, and the altar shall be most holy (,0). Whatever touches
the altar shall become holy.
38 According to this order you shall make offerings upon (n)the altar:
two lambs a year oíd every day continually(12).
39 One of the lambs you shall offer (13)in the morning, and the second
lamb you shall offer at twilight(14).
40 According to this order (,5) you shall offer with one lamb a measure
of fine flour saturated with a fourth of a hin of beaten oil and a liba-
tion of a fourth of a hin of wine.
41 And you shall offer the second lamb at twilight; you shall offer it as
the cereal offering of the morning lamb and as its libation (16); it shall
(') M: «and (Aaron) shall eat».
(2) M: «(the flesh) of the initiations and the food that is in the basket».
(3) Lit: «to complete the offering of his hands».
(4) M: «and to sanctify (them)».
(5) M: «of the initiations and of the food».
(H) M: «they are».
( ) M: «according to this order; according to all that».
(8) M: «you (sing) shall ordain»; cf vv 29.33; pl in text.
(9) M: «as the sin offering».
(1M) M: «all who offer upon the altar shall be made holy».
(") M: «and according to this order shall you offer upon».
(12) M: «of one year, perfect (cf LXX), without blemish, two each day, a per¬
petual holocaust».
(13) M: «and one lamb you shall offer»; I: «a lamb you shall offer».
(“) Lit: «between the suns» or «Services».
(,5) M: suppresses «according to this order», conforming to MT.
(Ifi) M: «and as its libations, thus shall you offer it».
496
N EOFITI I
Ex 29, 42-30, 4
be received (J) as a pleasing odour, an offering before the Lord (2).
42 It shall be a continual holocaust throughout your generations (3),
at the door of the tent of meeting, befbre the Lord, where I will
meet you (4) to speak to you there.
43 And my Word will meet the children (5) of Israel there and it will
be sanctified (6) within (or: in) my Glory (7).
44 And I will sanctify the tent of meeting and the altar; and Aaron and
his sons I will sanctify to minister before me (a) in the high priesthood.
45 And I shall make dwell my Shekinah (9) in the midst of the child¬
ren (10) of Israel, and my Word will be for them a redeeming God.
46 And they shall know that I am the Lord their God, who brought
them forth out of the land (n) of Egypt so that the Glory of my
Shekinah might dwell among them. 1 the Lord, their God.
CHAPTER XXX
1 And you shall make an altar (for) arranging the incense (l2); of acacia
wood you shall make it.
2 A cubit (shall be) its length and a cubit its breadth; it shall be square
and two cubits shall be the measure of its height; its horns (coming)
from it(13) shall be its height.
3 And you shall overlay it with puré gold; its upper parts and its sides
round about, and its horns; and you shall make a moulding of gold
round about for it.
4 And two rings of gold you shall make for it; under its moulding on
the two corners, upon its two sides, you shall make (them) and they
shall serve as places for poles whereby to carry it(14).
(') I: «(it is) received».
(2) M: «received to the Ñame of the Lord».
(J) M: «a perpetual holocausl throughout your generations».
(4) I: «that 1 will meet»; M: «where my Word will meet you», cf 30,6.36.
(5) M: «upon the sons».
O That is, the tent; we should, however, probably render with I (LXX, Syr.,
Onk); «and I shall be sanctified».
(7) M: «in my Glory».
(“) M: «before him».
(9) I: «the Glory (of my Shekinah)».
(Iü) M: «the Glory of my Shekinah among the children».
(n) M: who have redeemed and brought forth redeemed from».
(12) M: «altar of incenses. Of acacia wood». «For» missing in the text.
C3) M: «and in it shall its horns be».
C4) M: «to bear it».
37 —ÉXODO
497
Ex 30, 5-13
N EOFITI 1
5 And you shall make the poles of acacia wood and you shall overlay
them with gold.
6 And you shall place it (') before the veil which is by the ark of the
testimony and before the cover of the ark which is over the testimony
where my Word will meet with you (2) .
7 And Aaron shall arrange (3) incense (J) of good aromas upon it;
every morning when he arranges the lamps he shall arrange it.
8 And when Aaron arranges the lamps at twilight, he shall arrange it,
a perpetual incense (5) before the Lord throughout your generations.
9 You shall not arrange strange incense ñor holocausts ñor cereal-
offerings, ñor shall you pour libations (tí) upon it.
10 And Aaron shall make atonement on it once a year ('), upon its
horns. With the blood of the sin offering of atonement he shall make
atonement on it once a year, on its horns, throughout your genera¬
tions. It shall be most holy to the Ñame of the Lord.
1 1 And the Lord (8) spoke to Moses saying:
12 When you take the sum total of the children of Israel to make a census
of them, each man will give a ransom for himself to the Ñame of the
Lord when you count them (9) so that there will not be (10) among
them any destroying plague at the time you count them.
13 They will give according to this order: whoever passes (n) the cen-
sus(12): from (?) half a shekel according to the shekel of the sanc-
tuary - the shekel is twenty ma'in (13) — half a shekel as an offering
of separation to the Ñame of the Lord.
(■) The altar of incense.
(2) Better: «I will meet my Word»; cf 29,42 and 30,36.
(3) M: «and you shall arrange».
(*) M: «incenses».
(r>) M: «incenses always».
(6) M: «strange incenses, holocausts and cereal-offering: and you shall not
pour a libation».
( ) M: «shall meet (there is probably an error in the text) each year. With the
blood of the offering for the sin, the offering of atonement, he shall meet (?), each
year he shall make atonement».
(“) M: «the Word of the Lord».
(9) M: «at the time in which you are (counting them)».
(lü) M: «and not».
(N) M: «this is the proportion of the shekel that appeared to Moses on Mount
Sinai: about one denarius of fire; and thus it said to him: like this shall all who pass
give».
C2) M: «the enumerations».
(,3) MT: gerah.
498
NEOFITI I
Ex 30, 14-25
14 Everyone who passes the census from twenty years oíd and upward
will give the offering of separation (*) to the Ñame of the Lord (2).
15 He who is rich shall not give more, and he who is poor shall not give
less than half a shekel when giving the offering of separation (') of
the Lord to make atonement for yourselves.
16 And you shall take the redemption money from the sons of Israel
and you shall give it for the Service of the tent of meeting; and it
will be for the sons of Israel for a good remembrance before the
Lord, as atonement for yourselves.
17 And the Lord (3) spoke to Moses saying:
18 You shall make a basin of bronze and the base thereof of bronze
for washing, and you shall place it (4) between the tent of meeting
and the altar and you shall put water within it.
19 Aaron and his sons shall wash their hands and their feet from it.
20 When they enter the tent of meeting or when they draw near to the
top of the altar to minister, to arrange offerings before the Lord,
they shall wash in water lest (5) they die.
21 And they shall wash their hands and their feet and they shall not die,
and it shall be ((i) for them (7) an eternal statute; for them and for the
descendants of their sons and throughout their generations.
22 And the Lord (3) spoke with Moses, saying:
23 And you, take the finest (H) incense, precious spices, choicest myrrh,
a weight of five hundred shekels, aromatic cinnamon half as much (9J0),
(that is) two hundred and fifty (shekels); and aromatic cañe a weight
of two hundred and fifty (shekels),
24 and of cassia a weight of five hundred shekels, according to the
shekel of the sanctuary, and olive oil a hin-full.
25 And you shall make of it (n) a holy anointing (I2) oil, a blend of a spice-
blender, work of a perfumer. It shall be holy anointing oil.
(') MT: lerumah.
(-) M: «the Lord’s offering of separation».
(3) M: «the Word of the Lord».
(J) I: «and place»; M: «and you shall place (it)».
(5) M: «and not».
(6) M: «and they shall be».
( ) M: «a perpetual statute for them forever».
f) Lit: «the heads of»; I: «the head of».
O Lit: «half (in) weight».
(I0) M: «a weight» (tql).
(" ) i. e. «of these».
(12) M: instead of «holy anointing» reads «(oil) holy work». The text appears
to be wrong.
499
Ex 30, 26-35
N EOF IT I I
26 And with it you shall anoint the tent of meeting and the ark of the
testimony,
27 and the table, and all its utensils and the lampstand and all its uten¬
sils (') and the altar of incense,
28 and the altar of holocaust and all its utensils and the basin and the
base thereof.
29 And you shall consécrate them and they shall be most holy; every-
thing that draws near them shall be holy (2) .
30 And you shall anoint Aaron and his sons and you shall consécrate
them to serve before me (3) in the high priesthood.
31 And you shall speak (4) with (6) the children of Israel saying: This
shall be for me a holy anointing oil throughout your generations.
32 It shall not be rubbed upon the flesh of an ordinary (6) son of man (7)
and according to its likeness, similar to it, you shall not make for
yourselves. It is holy and it shall be holy for you.
33 Anyone who blends its like and who puts any of it upon an outsider (H)
shall be blotted out from the midst of his people.
34 And the Lord said to Moses: Take the finest (9) incenses, precious
spices, balsam, an ear (of nard) (10) myrrh (n) and galbanum (l2)
and clear frankincense(13): of each there shall be equal weight.
35 And you shall make with it an incense(H), blended(15); the work of
a perfumer, mixed(16), puré, holy.
(') M: «the utensils and the basins and the base thereof»; «and the altar» (m
Hebrew); «and the altar of incense and the altar of holocaust and (?) all its utensils»;
(part of vv 27 and 28 are joined).
(¿) M: «(all) that draw near to them ( or : that touch them) shall be made holy».
C) M: «before him».
(4) M: «you shall speak» (tdbr).
( ) M: «to the sons».
(8) Lil: «ídiot», in the sense of a man wíthout the priestly or royal office; cf M.
Kasher, Torah Shelemah , vol 21, Jerusalem, 1964, pp 35-36.
(7) M: «(flesh) of a man».
O or: «a profane person».
O M indicates that its text lacked the word «incenses».
(,0) cf Mark 14,3: «alabastrum unguenti nardi spicati» (having ears).
(M) Perhaps myrrh goes with «an ear of» — in the sense of «an ear of nard»;
nard is not in text; the Hebrew text ñames only six kinds.
(*2) M: «and galbanums»; a gum resin with a bad odour, from some species of
the férula bush.
(I3) M: «bitter» (we should probably read bryrh = puré).
(N) M: «incenses».
(,5) i. e. a mixture of odorous ingredients; an elaboration of diverse components.
(,6) Prob. with salt. On the different meanings of the word and of that used by
the other Targums see M. Kasher, Torah Shelemah , 21, pp 43-44.
500
NEOFITI
Ex 30, 36-31, 6
36 And you shall pound some of it and grind it to powder and put some
of it before the testimony in the tent of meeting where my Word will
meet (*) you; it shall be (2) most holy for you.
37 And the incense which you shall make, in its likeness, you shall not
make (it) for yourselves; it shall be holy for you to the Ñame of the
Lord.
38 Anyone who should make like unto it to enjoy it shall be blotted out
from the midst of his people.
CHAPTER XXXI
1 And the Lord f) spoke with Moses saying:
2 See, Moses, that I have appointed and called (4) Bezalel, son of Uri,
son of Hur, of the tribe of the sons of Judah, by the good ñame of
master (5).
3 And I have filled him with the spirit (of a prophet (?), draw near) (6)
of holiness from before the Lord, in wisdom, in skill (7) and in know-
ledge and all work,
4 and for teaching (8) craftsmanship and for working in the art (9) of
gold and in the art of silver (l0) and in the art of bronze,
5 and in the art of setting precious stones and in wood-carving, to
work in every (kind of) work(n).
6 And behold, I have placed Oholiab, the son of Ahisamach, of the
tribe of the men of Dan(12), with him, and in the hearts of all the able
(') Better: «I will have my Word meet you»; cf 29,42 and 30,6.
(-) M: «they shall be».
(3) M: «the Word of the Lord».
(*) M l.°: «behold 1 have anointed and called»; M 2.°: «whom I have remember-
ed and called his ñame good from the days of eternity».
(5) Master or rabban, a ñame which it was customary to give to the presidents
of the Academies of Palestine; I: suppresses this title. 35,30 N reads(?) rbw.
(H) The text is corrupt; cf apparatus criticus . Prob. to be read: «of prophecy»
(instead of «of a prophet»). «Draw near» corr: «read».
(7) M: «(spirit) of skill from (before)».
(H) M: «to instruct».
(9) M: «and for working the art».
(,ü) M: «and silver and of the art of».
(") M: «and of cutting precious stones for setting and in wood-carving lo work
all work».
(12) I: «(of the tribe) of Dan».
501
Ex 31, 7-15
NEOFITI I
of heart C) I have placed ability and they will make (2) all that I have
commanded (3) you:
7 the tent of meeting, and the ark for the testimony and the mercy seat
which is thereon and all the utensils of the tent (v),
8 and the table and its utensils (5) and the puré lampstand and all its
utensils,
9 and the altar of holocaust and all its utensils and the basin and the
base thereof,
10 and the garments of the Service and the holy (6) garments of Aaron
the priest (7) and the garments of his sons for the Service (8);
1 1 and the anointing oil and the fragrant incense for sanctification (9).
You shall make everything (10) that I have commanded you.
12 And the Lord (n)said to Moses, saying:
13 And you, speak with the children of Israel, saying: You shall surely
keep my holy sabbaths because they are a sign(12) between me and
you for your generations, that (you) may know that I am the Lord
who sanctified you(13).
14 And you shall keep the sabbath day (14) because it is holy for you.
Whoever profanes it shall surely be put to death; whoever does any
work on it(lñ), that person (16) shall be blotted out(l7)from the midst
of his people.
15 Six days work(lw) shall be done (,9) and on the seventh day (there
(') In the Bible «heart» is often the seat of knowledge; cf 35,10.
(¿) = so that they may make.
(J) M: «] shall command».
(4) Lit: «of his tent»; there is probably an error in the text.
C) M: «(and) all its utensils».
(K) I: «(the garments of) the sanctuary».
O In the text «the priest» is also wntten in Hebrew.
O M: «(to minister) before him in the high priesthood».
f) The text has qidduí , washing of hands and feet before officiating.
C) I: «according to all».
(“) M: «the Word of the Lord».
C2) M: «hope between my Word and between». We should probably read «sab¬
baths» instead of «hope».
(13) M: «that my Word sanctifies you».
(’4) I: «the sabbath».
(,5) M: «who does work on it».
(16) I: «(that) man».
(,7) I: «he shall be blotted out»; i. e. that man; text has feminine - «that person»;
lit: «soul».
(I8) I: «the work».
('*) I: «you shall do» (with LXX).
502
NEOFITI I
Ex 31, 16-32, 2
shall be) a sabbath of rest holy before the Lord (]); whoever does
work (on the sabbath day) (2) shall surely be put to death.
16 And the children of Israel shall keep the sabbath day, observing (3)
the sabbath day (*) throughout their generations as a perpetual
covenant.
17 The sabbath is a sign forever between his Word and the children of
Israel that in six days the Lord created (5) the heavens and that on
the seventh day there was rest and repose before the Lord (6).
18 And he gave to Moses, when he had completed speaking with him
on Mount (7) Sinai, (the) two tables (of) the testimony, tables of
stone (“) written by the finger (9) of the Might from before the Lord.
CHAPTER XXXII
1 And the people saw that Moses delayed to come down from the
mountain and the people gathered themselves together to Aaron
and they said to him: Arise; make us gods who shall go before us(l0\
because this man Moses who brought us out of the land of Egypt
we do not know what has happened to him in the end.
2 And Aaron said to them: Break open(n)the gold rings which are
on the ears of your wives(12), on your sons and on your daughters
and bring (them) (,3) unto me.
(') M: «to the Ñame of the Lord».
(2) Added interlinearly in note by copyist.
(:5) Lit: «doing».
(J) M: «doing (lit: «to be doing») the Sabbath day».
(5) M: «and the Word of the Lord perfected».
(e) M: «before him».
(;) M: «from the mountain».
(*) Ps.-Jon. + «of sapphire from the throne of Glory; their weight (was) forty
seahs».
(9) Onkelos also renders as «the finger of the Lord» instead of «the finger of
God», despite the fact that he avoids anthropomorphisms.
. (IM) These words are in Hebrew without an Aramaic translation because, as is
said in M: «ít is read but not translated»; cf Mishnah, Meg. 4,10 and M. McNamara,
The New Testament and the Palestinian Targum to the Pentateuch , Rome, 1966 (PIB),
pp 48-49 for its bearing on N and ed of Neofiti 1 I, p 62*.
(“) M: «take off».
O2) M: «which there are on the ears of the women».
(,3) M: «(bring) them (to me)».
503
Ex 32, 3-10
NEOFITI I
3 And all the people took off the gold rings (which were) 0) on their
ears and brought (them) unto Aaron (2).
4 And he received (them) from their hands and cast (them) into a
mould and they made a mol ten calf; and they said: These are your
gods, O Israel , who brought you out of the I and of Egypt (3).
5 And Aaron saw Hur the prophet before it (4) and was afraid; and
he built an altar before it and Aaron made announcement (6) and
said: A feast before the Lord tomorrow!(6)
6 And they aróse early the following day and set holocausts (7) in order
beside them (8) and brought holy sacrifices and the people sat down
to eat and drink and rose up to sport (9) in foreign worship.
7 And the Lord(10) spoke with Moses: Go, descend, because the people
whom you have brought redeemed out of the land of Egypt have
corrupted themselves(n);
8 they have turned aside quickly from the way which I have commanded
them; they have made jor themselves a mol ten ealf and have bowed
down to it and sacrificed to it and said: These are your gods , O Israel ,
who brought you out of the land of Egypt('2).
9 And the Lord(10) spoke to Moses: This people is manifest before
me(13) and behold they are a diffícult people to receive(14) instruction.
10 And, now, refrain yourself(15) from beseeching mercy for them before
me and my anger will be enkindled(16) against them and I will blot
(') Absent from text; supplied in I.
(2) M: «which there were on their ears and brought them unto Aaron»,
(3) These words are only in Hebrew; cf to v 1.
(J) M: «and Aaron saw Hur sacrificing before it».
C) M: «and he shouted».
(“) M: «and Aaron made announcement and said: Would that the sacrifice be
against him as the feast of the wicked before the Lord tomorrow».
(') M: «and they brought holocausts near» ( or : «they offered holocausts»).
(8) The word is probably due to dittography and should be deleted.
(y) Or: «to act licentiously»; M: «playing (licentiously)».
(IU) M: «the Word of the Lord».
(") M l.°: «have corrupted their good works»; M 2.°: «(have corrupted) their
works».
(,2) In 'Hebrew only, without Aramaic translation.
C3) A targumic paraphrase for «I see».
(I4) M: «stiff-necked to receive».
(,5) M: «and now restrain yourself (from beseeching) and my anger will be
enkindled».
('**) = «that my anger may be enkindled».
504
N E O F I T I I
Ex 32, 11-15
them out (]), and it is possible before me to constitute (you a peo-
pie)^) greater and stronger than they.
11 And Moses prayed before the Lord(3) his God and said: Why, O
Lord (4), is your anger kindled against your people which you brought
out redeemed from the land of Egypt by your great power (5) and
with your outstretched arm? (6)
12 Why, I pray, should the Egyptians say(7) : For their evil has been
their coming out; for having them slain on the mountains and for
blotting them out(8) from above the face of the earth(9) ; turn, I pray,
from the might of your anger and let there be repentance before
you (10) concerning the evil which you have planned to bring(n)
upon your people.
13 Remember in your good mercies (l2) Abraham (l3), Isaac and Israel,
your servants, to whom you swore by the ñame of your Word and
spoke: 1 will multiply your sons (,4) like the stars (15) of the heavens,
and I will give to your sons (L6) all this land which I have said and
they shall possess it forevcr.
14 And there was repentance before the Lord concerning all the evil
which he had planned to bring upon the people.
15 And Moses turned and went down from the mountain and the two
tables in his hand(s)(17); tables written on both sides — on this side
and on the other side they were written.
O = «that I may blot them out».
0 Missing in text and added interlinearly as a note; M: «and I will constitute
you, Moses, nations». M. Kasher, op . cit.y p 104, erroneously reads «chief» (rySyh)
instead of «Moses».
(3) M: «and Moses began to beseech mercy from before the Lord».
0 M: «(why) I pray, O Word of the Lord...?»
0 M: «from Egypt by your power».
0 M: «and with outstretched arm».
(7) Lit: «say, saying».
O M: «the Egyptians saying: For their evil has he brought them out, to slay
them on the mountains and blot them out».
(9) I: «(from above) the earth».
(,ü) M: «and have compassion upon (all)».
(“) M: «to bring (it?)»
(,2) Or: «your good friends».
(13) M: «in your mercies («in your friends?») Abraham».
(n) M: «I shall surely multiply the descendants of your sons».
(0 M: «(like) stars (?)».
(,tí) M: «the descendants of your sons».
(IT) Text: «his hand».
505
Ex 32, 16-24
NEOFITI I
16 And the tables were the work of the Power (l) from before the Lord,
and the writing was written and clearly expressed (2) from before
the Lord, engraved upon the tables.
17 And Joshua heard the voice of the people as they ran to and fro (:1)
and said to Moses: The voice of battle-array O (is) in the camp.
18 And he said: It is not the voice of men victorious in battle (5) I hear;
ñor is it the voice of the feeble, defeated in battle (tí) I hear; the voice
of those who praise (7) in a foreign worship I hear; the voice of those
who praise (7).
19 And it happened that when he drew near the camp and saw the calf
and the dancing (tí), Moses’ anger was kindled and he threw the tables
from his hands and broke them at the foot of the mountain(9) .
20 And he took the calf which they had niade and burned it with fire , and
ground it until it was powder , and scattered it upon the water and made
the children of Israel drink it(H) .
21 And Moses said to Aaron: What has this people done(10) to you
that you have brought great debts(n) upon them?
22 And Aaron said to Moses: Let not the anger of my master be en-
kindled; you know the people, that(12) they are evil(13),
23 and they said to me: Make us gods who shall go before us (8), beca use
(as for) this Moses who brought us out from the land of Egypt we
do not know what has happened to him in the end.
24 And he said(14) to them: Whoever of you has gold, take it off and
give it to himf*). And 1 put it into the fire and this calf carne out C fi).
(') M: «(work) of the finger of the Power».
(-) On the meaning of mprS, cf M. Kasher, op. cit.y pp 124-125.
(:l) M: «causing discontent».
O M: -f «I hear».
(5) M: «of men, warriors who go forth victorious {or: «singing?») to battle-
array» (i. e. for battle).
(,;) M: «in battle-array».
(7) Or: «who tramp», «stamp».
C) Text in Hebrew without Aramaic translation.
C) M: «at the foot («beneath») of the mountain».
(,0) M: «have they done».
(n) M: «a great debt» (i. e. «sin»).
(12) M: «that the evil inclination has taken dominión of it and has led it to do».
(I:1) M: «that they cause discontent».
(u) Thus text: perhaps from respect for Aaron.
(l:>) Thus text; see preceding note.
(l6) Text in Hebrew without Aramaic translation. M: «and í said to them:*Who-
ever has gold strip it off and bring it. And they brought it to me and I threw it into the
fire and Satan {or: «the tempter») entered within it and the likeness of this calf carne
forth from it».
506
N EOFITI I
Ex 32, 25-31
25 And Moses saw Ihal the people were stripped, because they had
stripped off the crown of gold that had been on their heads, upon
which the Distinguished Name(') was engraved; because (2) they
did not listen to the words of Aaron they acquired (3) an evil ñame
for themselves for all generations (]) ;
26 and Moses stood at the door (5) of the camp and said: Let every
one who fears before the Lord come unto me. And there were gath-
ered unto him all the tribe (ti) of Levi.
27 And he said to them: Thus said the Lord (7) , the God of Israel: Place
every man his sword upon his thigh; go to and fro from door to door
in the camp and kill every man his brother, and every man his com-
panion and every man his neighbour.
28 And the sons of Levi (8) did according to the words of Moses. And
there fell of the people on that day about three thousands of men.
29 And Moses said: Complete the offering (,J) of your hands (,0) this
day before the Lord, because everyone has smitten his son and his
brother, that he may bestow blessingsC ') upon you this day.
30 And on the following day Moses said to the people: You have sin-
ned great debts. And now I shall go up (and) I shall beseech(12) mercy
from before the Lord; (perhaps I can make atonement for your
sins)(13).
31 (And Moses retumed before the Lord)(7) and said: I beseech (you);
this people have sinned (l4) great debts (15) and have made for them¬
selves gods of gold(16).
(') Of God: the Tetragrammaton: Yahweh.
C) M: «and since».
(’) Or «they created»; M: «they acquire» (— «acquired») or «they create»
( = «created»).
(I) M: «among the generations».
(5) Ps.-Jon. + «of the Sanhedrin of the Encampment».
C) M: «(all) the sons of».
O M: «the Word of the Lord».
(M) M: «the sons of the tribe of Levi».
O We read «offering» (qrbn), not «offer» (qrbw) as M. Kasher, op. cil., p 146,
does.
(lü) It appears to mean «let yóu be ordained»; cf 29,29.33; see M. Kasher, ib id.
(II) 1: + «many».
(,¿) i. e. «I shall go up to beseech»; M. «and we will beseech»; an Aramaism,
lst p pl for lst sing.
(l:t) Omitted from text by homoioteleuton, supplied in M.
(“) M: «by the mercy before you, O Lord, this people has sinned».
(■■*) M: «a great debt» (= «sin»).
('*) Text in Hebrew without Aramaic translation; Targum added in I.
507
Ex 32, 32-33, 3
NEOFITI I
32 And now, if you will, forgive and remit their debts and if not, strike
me out(') from the book of your Law (2) which you have written.
33 And the Lord (3) said to Moses: Whoever has sinned before me, I will
strike him out from the book of my Law.
34 And now, go; lead the people to the place which (^) I have spoken
to you. Behold, my ángel will lead on before you and on the day I
remember (5) them, I shall remember their debts against them.
35 And the Lord smote (6) the people because they made the calf which
Aaron made(7) .
CHAPTER XXXIII
1 And the Lord (3) spoke with Moses: Go, ascend from here, you and
the people which you have brought up redeemed from (M) the land
of Egypt, to the land which I swore to Abraham, to Isaac, and to
Jacob, saying: To your son I will give it(9) .
2 And I will send an ángel before you (10) and 1 will drive out the Ca-
naanites, the Amorites, the Hittites, the Perizittes, the Hivites and
the Jesubites;
3 to a land that bears(n)good fruits, puré as milk and sweet(12) as honey;
but(13) I will not make the Glory of my Shekinah go up from among
(') M: «I pray».
(a)-l: «of the Law»; Ps.-Jon.: «from the book of the just ín which you have
written my ñame»; cf Is 4,3; Ps 68(69), 29: «Let them be blotted out of the book of
the living; let them not be enrolled among the righteous».
O M: «the Word ot the Lord».
(4) M: «that».
C) M: «an ángel of mercy shall go (M 2.ü: «shall lead», «shall accompany»)
before you and in the day of my remembrance I shall remember».
C5) M: «and the Word of the Lord destroyed».
(7) Text in Hebrew only, without Aramaic translation.
(8) M: «I brought out from»; the text is probably to be corrected to: «you
brought out from».
(9) I: «to your sons I shall give it»; M: «to the descendants of your sons I shall
give».
(,ü) M: «before you» (plur.; in text singular).
(ll) I: «to a land that produces».
C2) M: «that are tasty».
(13) Lit: «because».
508
N E O F I T I I
Ex 33, 4-9
you (l) because they are a difficult people to receive (2) instruc¬
tion lest I blot you out on the way.
4 When the people heard this evil word they mourned and no one
put his ornamental articles on (:)) .
5 And the Lord (*) said to Moses: Say to the children of Israel: You
are a difficult (J) people to receive instruction; if (tí) I should make
the Glory (7) of my Shekinah go up from among you for a little
while, I would blot you out. And now, let everyone put off his orna¬
mental articles and I will know what to do with you(8) .
6 And the children of Israel stripped (9) their ornamental articles from
off themselves, on which the Distinguished Ñame (10) was engraved
from Mount Horeb.
7 And Moses took(11) the tent and spread(12) it outside the camp, far
away from the camp and he called(13) it the tent of meeting. And
everyone who sought instruction (14) from before the Lord went out
to the tent of meeting which was outside the camp.
8 And whenever Moses used to go out(15) to the tent, all the people
used to rise up and stand(16), each at the door of his tent looking(17)
after Moses until he went into his tent(iy).
9 And when Moses entered the door of the tent the column of cloud
(l) Or: perhaps: «shall I not make... from among you?» Ps.-Jon., however,
translates without seeing a question in it. Note that Hebrew Text has: «I will not go
up among you».
(¿) M: «my Word will not go up before you because you are a stiff-necked people
to receive».
(3) I: «(they put on articles) of ornament».
(4) M: «the Word of the Lord».
C) M: «stiff-necked».
O M: «behold (if)».
(7) M: «I should take the Glory».
C) M: «your articles of ornament(s) from ofT you and I will know what».
(9) M l.°: «and they emptied»; M 2.°: «and they were emptied».
(Iü) The Tetragrammaton: Yahweh.
(") M: «would take» or «will take».
O2) M: «and would spread» or «will spread».
(I3) I: «and would cali it» or «will cali it».
C4) M: «and it was for him a tent of meeting and it carne to pass that all who
sought instruction».
(,s) M: «would go out» (yippwq).
(IH) M: «and it carne to pass that when Moses went out to the tent all the people
aróse and stood».
(i7) M: «and they used to look».
(“*) M: «till his entry into his tent».
509
Ex 33, 10-15
NEOFITI I
descended (]) and stood (2) at the door of the tent and spoke with
Moses.
10 And all the people saw the column of cloud that stood (3) at the door
of the tent; and all the people used to stand (4) and pray (5), each
at the door of his tent.
11 And the Lord (tí) spoke with Moses, speech to speech (7), as one
speaks to his companion. And he returned to the camp, but his mi-
nister, Joshua, the son of Nun, a youth, did not move from within (8)
the camp (9) .
12 And Moses said before the Lord: See that you say to me: Bring up
this people, and you (10) have not made known to me whom you will
send with me; and (yet) you have said: See that I have constituted
you by the ñame of master and you have also(n) found grace and
favour before me.
13 And now, if, I pray, I have found (12) grace and favour before you,
make known, I pray, your ways to me and I shall fear before(13) you
because I have found grace and favour in your sight; and see(14)
that this great nation is your people.
14 And he said: The Glory(15) of my Shekinah will accompany amongst
you and will prepare (1G) a resting place for you.
15 And he said before him: If the Glory (17) of your Shekinah is not
amongst us do not make us go up from here.
(') M: «and it carne to pass that when Moses entered the tent there descended»
(i//1 «they lowered»?)
(á) M: «and it stood» (wq'm\ text: wqyym).
(3) M: «stand i ng» (q'm).
(4) «and they aróse» (qmw).
O M: «and they bowed down».
0’) M: «the Word of the Lord».
f) Or: «orally»; lit: «speech against (opposite to) speech»; MT: «face to face».
(8) M: «a minor, he did not sepárate from within the».
C) «tent» must be read with M (= MT); M: «an adolescent did not sepárate
from within the tent of the house of instruction».
(">) M: «in your Word».
(M) M: «you said in your Word: 1 know you by a good ñame, and also».
(l2) M: «and now, if, I beseech, I have found».
C3) i. e. «I shall show you reverence».
(I4) M: «(your) good (ways) and may I know you to ñnd favour and mercy
before you, and see».
(,5) I: «behold (the Glory)».
(,ti) M: «the face of my (or: his) good-pleasure will lead you and give you rest».
C7) M: «(he said) to him: «lf the Glory... not».
510
N EOFITI I
Ex 33, 16-22
16 And in what will it be known, now('), that I have found grace and
favour before you, I and your people, if not by the Glory of your
Shekinah accompanying (2) with us, and signs and wonders shall be
performed with us, I and your people, a nation (distinct) (3) from all
peoples that are upon (*) the face of the earth.
17 And the Lord said to Moses: This word also (5) which you speak (tí)
I shall do because you have found grace and favour in my sight and
I have established you by the ñame of master (').
18 And he said: Show me, I pray, your Glory (8) .
19 And he said: Behold, I make the entire measure of my goodness (9)
pass before you and I will have pity on whomsoever (l0) is worthy
of pity and I will have mercy on whomsoever (l0) is worthy (ll) of
mercy.
20 -And he said: You will not be able to see my face because it is not
possible that a son of man see my face and live(12).
21 And the Lord(13) said: Behold (there is) a place set aside beside me,
and you shall stand in readiness upon the rock.
22 And it shall come to pass that when the Glory of my Shekinah passes
by I shall place you in a cleft of the rock. And I shall spread my
palm (14) over you until the troops of angels, which you will see,
pass by(J5).
(') M: «now» ( kdw; texi: kdwn).
(2) M: «in which speaks the Glory».
(3) Another rendering: «and there shall be performed with us with me and
your people signs and wonders, above all the people that are upon the face of the
earth».
(*) M: «(with us) and we will remain hidden, I and your people, from every
people there is upon».
(•’) M: «the Word of the Lord to Moses: Also».
(b) Participle pael with termination of finite verb; cf Dalman, Grammalik , § 64,5.
(7) M: «before him and I have made you known (cf «1 know you», v 12) by a
good ñame».
(*) M: «Moses (said) before the Lord: Show me, 1 pray, the splendour of your
Glory».
O M: «(behold) 1 shall make all the troops of angels that minister before me
pass by my (his?) face».
(lü) I: «on what».
(") M: «to him (who is fitting) to have mercy shown to him».
(I2) M: «a son of man (= «a human being») does not see me and live» | ht
«(be) alive»].
( з) M: «the Word of the Lord».
(и) M: «and I shall cover you with the palm of my hand».
(I5) M: «(until) we (= «I» ?) pass, [lit: «(until) the time we pass»].
511
Ex 33, 23-34, 6
NEOFITI I
23 And I will make the troops of angels pass by who stand and minister
before me and you will see the Word of the Glory ([) of my She-
kinah but it is not possible that you see(2) the face of the Glory of
my Shekinah.
CHAPTER XXXIV
1 And the Lord said to Moses: Cut(3) two tables of stones like the
first ones and I shall write (l) upon the tables the words (’) that were
upon the first tables which you broke.
2 And you shall be(6) prepared (7) for the morning and in the morning
you shall come up to Mount Sinai and you shall stand in readiness
there beside me on top of the mountain (8) .
3 And no one shall go up with you; neither shall any one be seen in
all the mountain, ñor shall sheep ñor oxen (9) graze opposite that
mountain.
4 And (Moses) cut two tables of stones like the first ones and Moses
rose early in the morning and went up to Mount Sinai as (the Lord)(10)
had commanded him, and he took two tables of stones in his hand.
5 And the Glory of the Shekinah of the Lord(N) was revealed in the
cloud and it stood beside him(12) there and he prayed there in the
Ñame of the Word of the Lord.
6 And when the Glory of the Shekinah of the Lord(13) passed, Moses
prayed and said: O Lord, O Lord, gracious and merciful(14) God,
patient, far-removed from anger and nigh of mercy and bounteous
to do grace and truth.
(') M: «and I make you see the Word («Dibburah») of (my) Glory».
O M: «(it is not possible) for you to see».
(') M: «the Word of the Lord to Moses: Cut».
(*) M: «like the first ones and you shall write».
(5) = «the commandments.»
C) M: «and be».
( ) I: «prepared» (zmyn\ text: mzmn).
C) M: «and you will be carried there beside me upon the top of the mountain».
(9) M: «sheep ñor oxen» (plur; sing in text).
(10) Omitted in text; added in I; M: «the Word of the Lord».
(“) M: «and the Word of the Lord was revealed».
(,2) M: «with him».
(13) M: -j- «before him».
(M) M: «merciful and gracious».
512
N E O F I T I 1
Ex 34, 7-12
7 keeping grace and goodness unto thousands of gencrations, forgiving
and pardoning debts (]) and passing by rebeliions and procuring
forgiveness for sins. but by no means leaving (sins) go unpunished (2);
on ihe day of the great judgement he will remember the sins of the
wicked fathers on the sons and on the sons of rebellious sons, unto
the third generation and unto the fourth generation.
8 And Moses made haste (a) and bowed down to (;) the ground and
praised and glorified.
9 And he said: íf, now (5), I have found grace and favour before you,
O Lord (ü), let your Glory, O Lord, lead on amongst us, although
they are a diffícult (7) people lo receive instruction, and forgive and
remit our debts (H) and our sins and take us as your possession.
10 And he said: Behold I make a covenant; opposite (9) your entire
people I will do signs and wonders which have nót been wrought in
any land ñor in any nation and all the people among whom you
dwell shall see(10) the works of the Lord; awesome(n) are (the things)
which I shall do with you.
11 Pay attention to what I shall command you(12) this day; behold I
drive out before you the Amorite, and the Canaanite and the Hittite,
and the Perizzite and the Jebusite(13).
12 Pay attention lest you make a covenant (14) with the inhabitants of
the land within which you go(13) and they shall not become('6) a
stumbling-block among you;
(') M: «offences and debts»; cí Nm 14,18.
(■) M: «The Lord (does not leave unpunished) the guilty; on the day».
(B) M: «he hurried».
(■') M: «upon the (ground)».
O M: «I pray».
O M: «let, now, the Glory of the Shekinah of the Lord pass».
(') M: «stiff-necked».
(H) In the sense of «sins» as in the «Our Father» in Mt. («Forgive us our debts»);
it is the usual word in N, generally rendered «sins» in this translation. M: «their debts».
(9) M: «before».
(M)) M: «they shall see».
(“) M: «mighty».
('“) M: «(I command) you».
(I3) M: «(from) before you the Amontes, the Canaanites, the Hittites, the Periz-
zites, and the Jebusites».
(M) M: «take care for yoursclvcs lcst you make a covenant».
(I¿>) I: «you enter» (’llvn).
(Ití) M: «may be».
38. ÉXODO
513
Ex 34, 13-20
N EO F I T I I
13 but you shall destroy their objects of divination (J) and you shall
break their pillars and you shall cut their Asherim (2),
14 because you shall not bow down to another god because the Lord (3),
whose ñame is «Jealous», is a jealous God and surely takes revenge (4)
in (his) jealousy—
15 lest (5) you make a covenant with the inhabitants of the land and they
go astray (6) after their idols and sacrifice to their idols and cali you
and you eat from their sacrifices,
16 and take (wives) from their daughters for your sons and their daugh-
ters go astray (7) after their idols and they lead your sons astray (8)
after their idols.
1 7 My people, children of Israel, you shall not make yourselves deities (9) ,
idols of cast metal (10).
18 The feast of unleavened bread you shall observe. Seven days you
shall eat unleavened bread as I have commanded you, in the time of
the month of Abiba (because in the month of Abiba) (n) you carne
out redeemed from Egypt.
19 All that opens — the First fruits of — the womb (12) are for my Ñame,
and all your male cattle (13) that open the womb (14) of cow or of
sheep(15).
20 Those which open the womb(16) of a donkey you shall redeem with
a lamb and if you do not redeem it you shall slay it(17); and all the
(') M: «you shall knock down their altars and».
(2) Sacred pillars of Canaanite worship. M: «you shall destroy their idols».
(3) M: «the Word of the Lord».
(4) I: «(lest) he take revenge» ( mpr texi : mtpr *).
(’) Lit: «you shall not make»; M: «lest».
(b) M: «with (? lit: «to», «for») the inhabitants of the land and you go astray
after».
(:) M: «and they shall be led astray».
(H) M: «and they shall cause to go astray».
(9) M: «my people (you shall not make) idols».
(,ü) M: «molten» (mtkwwh).
(") Omitted in text by homoioteleuton.
(*2) i. e. «all the first-born»; «the first fruits of» possibly a misplaced (cf 13,12)
gloss; M: «the first that open the womb».
(13) M: «you shall set aside (all the males)».
(14) i. e. the First-born; M; «the first that opens the womb».
(,5) Lit : «lamb».
(,6) M: «and (all) the first(-born) that open the womb».
(17) M: «you shall kill it» (suffixed pronoun).
514
NEOFITI I
Ex 34, 21-27
first-born of your sons you shall redeem and they shall not be seen
before me void (') of every precept.
21 Six days you shall work and on the seventh day you shall rest and
on the feast of ingathering (2) and on the feast of harvesting you
shall rest.
22 And you shall perform the feast of weeks, that is ( asarta (3), the first
fruits of the wheat harvest)/1), and the feast of ingathering (5) at the
end (6) of the year.
23 Three times in the year all your males shall be seen before the Lord
of all ages, the Lord, the God of Israel (7).
24 For I shall blot out the nations (8) before you and I will enlarge your
borders and no one, prince or ruler, shall covet (9) your land when
you go up to be seen before the Lord your God three times in the
year(10).
25 You shall not offer the blood of my holy sacrifices with leaven, ñor
shall the sacrifice of the feast of Passover(n) remain overnight until
the morning.
26 The beginning of the first fruits of your land you shall bring to the
sanctuary of the Lord your God.
My people, children of Israel, you shall not boil and you shall not
eat flesh with milk, mixed together(12), lest my anger be kindled
against you and we boil(13) your bundled wheat; the wheat and the
straw mixed together.
27 And the Lord(14) said to Moses: Write these words because according
(') M: «my people, children of Israel, you are not permitted to be seen empty
before the Lord, your God».
(‘) M: «at the ploughing and at the harvesting you shall rest».
( ') i. e. a festive gathering for the conclusión of a festive season, or a concluding
feast of the Passover eyele, i. e. the feast of Weeks, or Pentecost; cf Josephus, AJ ,
3,10,6, § 252; I: omits «that is 'asarta».
(4) M: «of the harvests of».
(5) M l.°: «of the gathering»; M 2.°: «when gathering your produce from the
earth».
O1) Lit: «at the going out of».
(7) M: «my people, children of Israel, three times in every year all you males
shall be seen seeking instruction before the Lord, their (?) God».
(8) M: «I shall cast out nations».
(:‘) M: «and no one shall covet».
(,0) M: «each year».
(“) M: «(and you shall not keep) part of the flesh which you sacrifice on the
night of the feast of Passover from night until morning».
C2) M: «you can neither boil ñor eat flesh and milk mixed together».
C3) i. e. Ist person pl for lst sing ( = I boil); cf Ex 23,19.
ÍM) M: «the Word of the Lord».
515
Ex 34, 28-35
N EOFITI 1
to the decree of these words have I made a covenant with you (*)
and with Israel.
28 And he was there (2) seeking instruction from before the Lord forty
days and forty nights; he neither ate bread (3) ñor drank water; and
he wrote upon the tables the words of the covenant, the ten words ( ’).
29 And it carne to pass that when Moses carne down from (5) Mount
Sinai, and the two tables of the testimony in the hands of Moses as
he carne down from the mountain, Moses did not know that the
splendour of the glory of his face (ü) shone because of his having
spoken with him.
30 And Aaron and all the children of Israel saw Moses, and behold, the
splendour of the glory of Moses’ face (7) shone and they were afraid
to draw near(B) unto him.
31 And Moses called to them and Aaron and all the leaders in the con¬
gregaron (9) returned unto him and Moses spoke with them.
32 And after this all the children of Israel drew near and (Moses) com-
manded them all that the Lord had commanded them(lü) on Mount(n)
Sinai.
33 And when Moses had finished speaking with them he put a veil upon
his face.
34 And when Moses used to go in before (J2) the Lord to speak with
him he used to remove his veil (until) (13) he carne out (14); and he used
to come out and speak with the children of Israel what he had been
commanded.
35 And the children of Israel saw the countenance of Moses, that the
splendour of the glory of the face of Moses shone(15); and Moses used
to put the(lü) veil over his face again until he went in to speak
with him.
(') M: «with you» (pl; sing in text).
(-) M: «(there) before».
(3) M: «food».
(]) i. e. commandments.
(’) M: «at the time he carne down from».
(*) M: «(he did not know that) they praised the glory of his face».
0) M: «that they praised the glory of his face».
C) M: «(of his face) and they were afraid to draw near».
(9) M: «of the people of the congregation».
(10) M: «to them».
(") M: «the Word of the Lord had spoken with him on the mountain».
(I2) M: «and when Moses went in before».
C3) We correct the text which says: «of his coming out».
(M) M: «until he carne out; and he carne out and spoke».
(15) M: «they praised the splendour on (of ?) the face of».
(,fa) M: «and Moses replaced (* hzar, ; text: mhzr) the».
516
N E O F I T I I
Ex 35, 1-11
CHAPTER XXXV
1 And Moses gathered all the congregaron (‘) of the children of Israel
and said to them: Those are the words which the Lord (2) commanded
to do.
2 Six days you shall do (3) work; the seventh shall be for you holy,
a sabbath of rest before the Lord; everyone that shall do work on it
shall be put to death.
3 You shall not light a fire in all your dwellings on the sabbath day.
4 And Moses said to all the congregation of the children of Israel
saying: This is the thing that the Lord (2) has commanded saying:
5 Receivef1) from among you an offering of separation for the Ña¬
me (3) of the Lord; every one whose heart shall prompt him shall
bring the Lord's offering of separation: gold, silver and bronze,
6 blue and purple, and precious crimson material and byssus and
goats1 hair,
7 reddened (") rams’ skins, sasgona (7) skins and acacia wood,
8 and oil (8) for the illumination and spices(9) for the anointing oil(lü)
and for the fragrant incense,
9 and precious stones, and stones for setting(n) to inserí them in the
ephod and in the breastpiece.
10 And let every one wise of heart (l2) who is among you come(,:l) and
let them make all that the Lord (2) has commanded:
1 1 the tabernacle and its screen(14) and the coveriñgs and its hooks and
its planks and its bars and its pillars and its sockets.
(') M: «the people of the congregation».
(2) M: «the Word of the Lord».
(3) M: «there shall be done». This variant is erroneosly given as a variant to
«that shall do work».
(*) M: «take».
(5) M: «before».
(*) i. e. «tanned».
(7) cf 25,5.
(M) I: «an oil».
O I: «perfumes».
("’) M: «spices, the anointing oil».
(M) M: «by which to set the ephod and the breastpiece».
C2) The heart seat of understanding; cf 31, 6.
(,a) M: «enter».
(") M: «its tent».
517
Ex 35, 12-23
NEOFITI I
12 the ark and its poles and the mercy seat and the veil of the screen,
13 the table and its poles and all its utensils and the arrangement of
the bread of the Presence;
14 and the lampstand of the illumination (its utensils, its lamps and
the oil for the light;
15 the altar of incense and its poles and the oil of anointing, and the
incense of perfumes and the screen of the door for the door of the
tabernacle) (');
16 and the altar of holocaust and the grating of bronze thereof and its
poles and all its utensils and the basin and the base thereof,
17 and the curtains of the court, its pillars and its bases (2) and the
screen of the door of the court,
18 the pegs of the tabernacle and the pegs of the court and their cords (3) ,
19 and the garments of ministry, for ministering within the (l) sanc-
tuary: the garments of holiness for Aaron the priest and the garments
of his sons for the ministry (5).
20 And all (tí) the congregation of the children of Israel went out from
before Moses.
21 And every man whose heart prompted him, and every one whose
spirit prompted him (7), brought the Lord’s offering of separation (B)
for the making of the tent of meeting, and for all the worship and
for the garments of holiness (9) .
22 And the men carne, beside(10) the women; every one whose heart
prompted him brought necklaces (ll) and rings and signet-rings and
emeralds(12) and all objects of gold; and likewise every man who
waved his wave-offerings of gold to the Ñame of the Lord.
23 And every man with whom was found blue or purple or precious
crimson material or twined byssus, or goats’ hair or reddened(13)
rams’ skins or sasgona skins brought them.
(') Missing in the text; added in the margins.
(2) M: «its poles» (this variant is probably misplaced).
(3) M: «its bolts».
C) I: «in the (sanctuary)».
(’) M: + «before him in the high priesthood».
C) M: «the people».
(7) M: «was great».
C) M- «whose spirit will prompt them, shall bring the (text: «of», prob. by
error) offering of separation».
O M: «and for the garments of the sanctuary».
(Iü) M: «with the women».
(") M: «chains» (sryyn = syryn = O).
C2) M: «brooches» (carried on their persons by the women).
O3) i. e. tanned.
518
NEOFIT1 I
Ex 35, 24-33
24 Everyone who had set aside an offering of separation of silver or
bronze brought the Lord’s offering of separation and everyone with
whom was found acacia wood for any use in the work(') , brought
them.
25 And every woman, skilful (2) of hand (3) , spun the blue and purple
and the precious crimson material and the byssus.
26 And all the women, whose hearts prompted (4) them, with skilfulness
spun the goat’s hair.
27 And the lords brought precious stones and stones for setting, for
the ephod and for the breastpiece (5);
28 and the perfumes and the oil for the illumination and for the oil
of anointing and for the fragrant incense (6) .
29 Every man and woman whose heart prompted (7) them to bring
(anything) for all the work which the Lord (8) by Moses had com-
manded to do, brought it — the children of Israel as a free-will
offering (9) to the Ñame of the Lord.
30 And Moses said to the children of Israel: See, the Lord has desig-
nated by the ñame of teacher(10) Bezalel, the son of Ur, the son of
Hur, from the tribe of the sons of Judah.
31 And a spirit of holiness(11) from before the Lord has filled (him)
with wisdom and with understanding and with knowledge and with
all work(manship),
32 to instruct artsmen (12) to work in the art (13) of gold and in the art
of silver and in the art of bronze (14),
33 and in the art of (cutting) precious stones for setting(ls), and in wood-
carving, to work in every work artistically.
(') M: «work of Service».
C2) Lií : «wise of heart by her hand».
(:i) M: «wisdom (of heart) by hcr hand»; cf 35,35.
(*) M l.°: «(whose heart) was big, (spun)»; M 2.°: «upon them».
0) M: «for setting, to set the ephod and breastpiece by them».
(ü) Lit: «incense of the spices»; same (in diíTerent writing) in i.
( ) M: «whose heart was big, to».
O M: «the Word of the Lord».
(9) M: «a free-will offering» (nsybh; text: ndbh).
(,0) or: greatness (rbw); M: «look: behold the Word of the Lord has anointed and
called Bezalel by a good ñame».
(u) M: «of wisdom».
(I2) Or: «to teach art (to work)». The text appears to be erroneous; cf MT and 3 1 ,4.
(,:<) M: «the art of gold and silver and the art of bronze».
(“) I: «of silver and of bronze».
C3) M: «and the cutting of precious stones for setting them».
519
Ex 35, 34-36, 5
N EOFÍTI I
34 And he also gave ín his heart that he may teach he and Oholiab,
son of Ahisamach, from the tribe of the children of Dan.
35 He filled (them) (,) with skill (2) in their hearts lo do every work (3),
of the wood-carver and artist, and of the embroiderer, in blue and
purple and precious crimson material and byssus and of the weavers,
who do every work and teach crafts.
CHAPTER XXXVI
1 And Bezalel and Oholiab, and every man skilful (4) in his heart,
in whom the Lord has put skill (5) and understanding to know and
to do all (tí) the work of the (Service) (7) of the sanctuary, they worked
according to all the Lord (H) has commanded.
2 And Moses called Bezalel and Oholiab and all who were wise (9) of
heart, in whose heart the Lord had put skill, everyone whose heart
prompted him to approach the work to do it(lü).
3 And they took from before Moses every offering which the children
of Israel had set aside(n) for doing the work of the Service of the
sanctuary; and they brought free-will offerings unto him again every
morningO2).
4 And all the skilful men(13), who were doing all the work(14) of the
sanctuary, carne, each from the work which they were doing.
5 And they said(,fi) to Moses, saying: The.people bring more than the
Service requires, for doing the work which the Lord (8) had com¬
manded to do.
(') Text; «with them», reading 'tm as * ittam .
C) Lit: «wisdom»; M: «wisdom (= skill) of heart».
C) I: «(to work) in all the works» (= «all kinds of work»).
(4) Lit: «wise in his heart»; 1: «wise of heart».
(’) M: «wise of heart in which the Word of the Lord has put wisdom».
O I: «(to know to work) in all».
F) In the text: «of the workers».
D M: «the Word of the Lord».
O i. e. «skilful».
(,l1) M: «and unto every skilful man (lit: «wise of heart») in whose heart the Word
of the Lord had put skill (lit: «wisdom»), everyone whose heart was big to approach
the work to do it».
(") M: «had brought».
(12) M: «and they brought it again as free-will offerings every».
(13) M: «those (who)».
(14) M: + «of the Service».
(15) Lit: «they say».
520
NEOF1T1 I
Ex 36, 6-17
6 And Moses gave command and they made a public crier pass(‘)
through the camp saying: Neither man ñor woman shall do any more
work for the sanctuary offering. And the people refrained (2) from
bringing.
7 And the work (3) was sufficient for all the work to be done; and
(after) they had made (it), there remained over.
8 And all the skilful of heart among the doers of the work made the
tabernacle (with) ten curtains; of twined byssus, blue and purple,
and precious crimson material; with figures (l), a work of art, they
made them.
9 The length of each curtain: twenty-eight cubits, according to the
ordinary cubit (3), and the breadth: four cubits for each curtain (ü);
all the curtains had the same measure.
10 And he joined five curtains one against the other and he joined (the
other) five curtains one against the other.
1 1 And he made loops of blue on the side of the outmost curtain at
the place of the joining and he did likewise on the side of the outmost
curtain at the place of the second joining.
12 He made fifty loops on the first curtain and he made fifty loops on
the side of the curtain that is in the place of the second joining; the
loops were directed (7) one against the other.
13 And he made fifty hooks of gold and joined one curtain against the
other by the hooks. And the tabernacle was one whole.
14 And he made curtains of goats’ hair as coverings to spread over the
tabernacle; eleven (H) curtains he made them.
15 The length of each curtain was thirty cubits according to the ordinary
cubit, and the breadth was four cubits for each curtain; all the eleven
curtains had the same measure.
16 And he joined five curtains by themselves (and six curtains by them-
selves) O.
17 And he made fifty loops on the sides of the outmost curtain at the
(*) M: «they sent» (lit: «they made go out»).
C2) M* «completed» i. e. «ended, stopped, bringing».
(') i. e. the material.
(*) Or: «embroidered».
C) «According to ordinary cubit» not in 1 or MT; for meaning see to 26,2.
('■) M: «cubits, according to ordinary cubit, of each curtain».
(:) M: «the loops appearing».
O The text : «twenty -one»; but, it appears, erroneously.
(9) Missing in text; added in margin; M: «he joined five curtains by themselves,
corresponding to the five books of the Law, and six curtains by themselves corres-
ponding to the six orders of the Mishnah»; cf Ps.-Jon and vol I of Neoflti I. p 70*.
521
Ex 36, 18-32
N EOFITI I
place of joining and he made fifty loops on the side of the curtain at
the place of the second joining.
18 And he made fifty hooks of bronze to join the tent together that it
might be one whole.
19 And he made for the tent a covering of reddened (’) rams’ skins and
a covering of sasgona skins, above it.
20 And he made upright planks of acacia wood for the tabernacle (2) .
21 The length of the planks was ten cubits and the breadth of each plank
was a cubit and a half.
22 Each plank had two tenons for fitting one against the other, thus
he did for all the planks of the tabernacle.
23 And he made the planks for the tabernacle: twenty planks for the
south side, southwards.
24 And forty sockets of silver he made under the twenty planks, two
sockets under each plank, for its two (tenons) (3) and two sockets
under each plank, for its two (tenons) (3).
25 And for the second side of the tabernacle, for its north side, he made
twenty planks,
26 and their forty sockets of silver, two sockets under one plank and
two sockets under the other plank.
27 And for the extremity of the tabernacle westward he made six planks.
28 And for the sides of the tabernacle at the extremities C1) he made
two planks.
29 And they were joined (5) below and together they were joined at the
top within the first ring; he made the two of them thus, for its two
sides (6) .
30 And there were eight planks and their sockets of silver sixteen
sockets: two sockets under each plank.
31 And he made bars (7) of acacia wood, ñve for the planks of one side
of (M) the tabernacle,
32 and five bars for the planks of the second side O of the tabernacle
(' ) i. e. «tanned».
(2) Lit: «the tents», or «his tent»; but the text is probably to be corrected; N
throughout uses same word for «tabernacle» and «tent».
(3) Thus in I and in 26,19; in the text: «for its two sides».
(l) M: «at the hangings to the west».
(5) M: «and they appeared».
(K) i. e. «at the two corners».
( ) M: «poles».
O M: «for the planks of the sides of».
O M: «of the sides of».
522
N EOFITI I
Ex 36, 33-37, 5
and ñve bars for the planks of the tabernacle at the extremity (')
westwards.
33 And he made the central bar to (pass) (2) within the planks (3) from
one side to the other.
34 And he overlaid the planks with gold and he made their rings of
gold (as) places (4) for the poles and he overlaid the bars (5) with
gold.
35 And he made the veil of blue and purple and precious crimson ma¬
terial and twined byssus; he made it (6) a work of art with figures.
36 And he made four acacia columns for it and overlaid them with gold;
their clasps (7) were of gold and he cast for them four sockets of silver.
37 And he made a screen (8) of blue and purple and precious crimson
material and twined byssus for the door of the tent; the work of an
embroiderer,
38 and their five columns and their clasps (9); and he overlaid the tops
of them and their fastenings (10) with gold, and their five sockets
(were) of bronze.
CHAPTER XXXVII
1 And Bezalel made the ark of acacia wood; two cubits and a half
(was) its length and a cubit and a half its breadth and a cubit and a
half the measure of its height.
2 And he overlaid it with puré gold within and without and he made
for it a moulding of gold round about.
3 And he cast for it four rings of gold for its four corners: two rings
for one side and two rings for the second side.
4 And he made poles of acacia wood and overlaid them with gold.
5 And he put the poles into the rings upon the sides of the ark, to
carry(1J) the ark.
(') I: «in its extremity»; M: «in the hangings».
(2) In the text, probably corrupt, here, as in 26,28 «serving»; «feeling» or
«reaching».
(3) M: «to pass between the planks».
(4) i. e. «holders».
(5) M: «poles».
(6) I: «them».
O M: «their clasps» (written differently from N).
(8) M: «a covering».
O M: «clasps» (written differently).
(10) M: «their fillets (?); coverings (?)».
(") M: «to bear».
523
Ex 37, 6-20
N E O F I T I I
6 And he made the mercy seat of puré gold; two cubits and a half (was)
its length and a cubit and a half its breadth.
7 And he made two cherubin (]) of gold — (of) hammered (gold) he
made them at the two sides of the the mercy seat,
8 one cherub at this side here, and one cherub at that side yonder;
from the mercy seat (2) he made the cherubin, from its two sides.
9 And the cherubin sprcad their wings above, overshadowing the mercy
seat with their wings and their faces were turned one towards the
other; towards the mercy seat were the faces of the cherubin.
10 And he made the table of acacia wood; two cubits (was) its length
and a cubit its breadth, and a cubit and a half the measure of its
height.
1 1 And he overlaid it with puré gold, within and without, and he made
for it a moulding of gold round about.
12 And (3) he made a border of a handbreadth round about and he
made a moulding of gold for the border round about.
13 And he cast for it four rings of gold and put the rings on the four
corners of its four legs.
14 Opposite the border were the rings (as) places for the poles, to carry (4)
the table.
15 And he made the poles to carry (4) the table of acacia wood and
overlaid them with gold.
16 And he made the utensils which (were to be) upon the table. their
bowls and the dishes (5), and the libation jars and flagons to be
used (6), of puré gold.
17 And he made the lampstand of puré gold; (of) hammered (gold) he
made the lampstand; the base thereof and its shaft, its cups, its apples,
and its lilies (were) (T) from it.
18 And six shafts wcnt out from its side, three shafts of the lampstand
from one side and three shafts of the lampstand from the second side,
19 and three decorated cups engraven on the shaft; an apple and a lily;
thus for the six shafts going out from the lampstand.
20 And on the lampstand (8) there were four decorated cups, their
apples and their lilies,
(') M: «images».
(“) i. e. «of one piece with it».
(3) N: repeats 37,2-11 after 37,11 through homoioteleuton.
(l) M: «to bear».
(5) I, M: «its dishes».
F) M: «with which the anointing will he done».
(7) In the text and I: «They shall be»; cf 25,31.
(8) i. e. «on its shaft».
524
NEOFITI I
Ex 37, 21 38, 3
21 and an apple of one piece with it under the two shafts, and an apple
of one piece with it under the two pairs of shafts (and an apple of one
piece with it under the two pairs of shafts) (’), for each of the six shafts
that went out from it.
22 Their apples and their shafts were of one piece with (2) it: all of it
was one hammered piece of puré gold.
23 And he made the seven lamps and its snuffers and its trays of puré
gold.
24 He made it and all its utensils of a centenarius (:i) of puré gold.
25 And he made the altar of incense of acacia wood; its length (was)
one cubit and its breadth was one cubit; it was square, and two cubits
was the measure of its height; the horns were (of one piece with it) (*) .
26 And he overlaid it with puré gold; the tops of it and its sides round
about and he made a moulding of gold for it round about.
27 And he made for it two rings of gold under the moulding at the two
corners upon its two sides, as places for the poles with which to
carry it (5).
28 And he made the poles of acacia wood and he overlaid them with
gold.
29 And he made holy anointing oil and the puré fragrant incense, the
work of a perfumer(ü) .
CHAPTER XXXVIII
1 And he made the table of holocaust of acacia wood; its length (was)
fíve cubits and its breadth was five cubits; (it was) square, and the
measure of its height (was) three cubits.
2 And he made its horns upon its four corners; its horns were from
the measure of its height (7) and he overlaid th(em) with bronze.
3 And he made all the utensils of the altar, the pots (H) and shovels (9)
and the sprinkling bowls and the forks and the trays; all its utensils
he made of bronze.
(*) Omitted in text; the same omission 25,35.
( ’) M: + «and in it».
( ') cf 25,39.
C1) Omitted in text; M: «from it and in it were (its horns)».
(•'') M: «by which to bear them».
(*) M: «of a blender (or perfumer)».
( ) M: «from it and in it shall (its horns) be».
0) M: «and its pots» (written different from N).
(") M: «and its pans (?) and its shovels and its sprinkling bowls and its forks
and its trays and all its utensils».
525
Ex 38, 4-16
NEOFITÍ J
4 And he made for the altar a grating of network of bronze under the
circuit (2) , half its way up from below.
5 And he cast four rings in the four corners of the grating of bronze
(as) places for the poles.
6 And he made the poles of acacia wood and ovcrlaid them with bronze.
7 And he put the poles into the rings upon the sides (2) of the altar to
carry it by them; he made it hollow(3) , of planks.
8 And he made the basin of bronze and the base thereof of bronze
with the mirrors of the just women who prayed at the door (4) of the
tent of meeting.
9 And he made the court. For the south side, southwards, the hangings
for the court (were) of twined byssus, a hundred cubits according
to the ordinary cubit.
10 And their columns were twenty, and their sockets were twenty. of
bronze; and the clasps (5) of the pillars and their fastenings (6) were
of silver.
1 1 And fór the north side, a hundred cubits, according to the ordinary
cubit, and their pillars twenty, and their sockets twenty, of bronze;
and the clasps of the columns and their fastenings (7) (were) of silver.
12 And for the west side (there were) hangings of fifty cubits according
to the ordinary cubit, their pillars ten and their sockets ten; and the
clasps (8) of the pillars and their (fastenings) (9) (were) of silver.
13 And for the east side, eastwards, fifty cubits.
14 And the hangings for one side (of the gate) (were) fifteen cubits, their
pillars three and their sockets three.
15 And for the second side: on this hand and on that hand by the gate(10)
of the court (were) hangings of fifteen cubits, their pillars three and
their sockets three.
16 All the curtains of the court round about were of twined byssus.
(') M: «the grating».
(2) M: «(upon) the side of».
(:l) M: «to bear them (sic); hollow».
(4) M: «with the mirrors of the chaste {or: «retired») women who lived retired
at the door of».
(■) M: «clasps» (written different from N).
(b) M: «their filiéis (?)», cf 36,38.
(T) M: «clasps» (written differently).
(") M: «the clasps» (written differently).
O The text mistakenly has «sockets».
(lü) M: «to this and to the other side of the door».
526
NEOFITI I
Ex 38, 17-23
17 And the sockets for the pillars (were) of bronze; the clasps of the
pillars and their fastenings (]) of silver and the overlaying (2) of their
capitals (3) of silver; and all the pillars of the court were fastened
with silverf1) .
1 8 And the screen (5) of the gate of the court was of embroidered work (ti)
of blue and purple and precious crimson material and twined byssus,
and it was twenty cubits long, five cubits in height and in breadth (7),
corrcsponding to the hangings of the court.
19 And their pillars (were) four and their sockets four, of bronze; their
clasps (8) of silver and the overlaying of their capitals and their
fastenings of silver.
20 And all the pegs for the tent and for the court round about (9) (were)
of bronze.
21 This is the sum of (the things for) the tabernacle, the tabernacle of
the testimony, which were counted by decree of the mouth of Moses.
the work(s) of the Levites (lü) by the hands of Ithamar, son of Aaron,
the priest(n).
22 And Bezalel, the son of Ur, the son of Hur, of the tribe (l2) of the
sons of Judah made all which the Lord(13) had commanded Moses.
23 And with him was Oholiab, the son of Ahisamach, from the tribe
of the sons (14) of Dan, a (wood)-carver, an artist, and an embroiderer
in blue(15) and purple and precious crimson material(lti) and in byssus.
(1) M: «and the sockets of the pillars were of bronze and the clasps of the pillars
and their fillets (?)»
(2) M: «and the overlaying» (another form).
O Lie «the tops of them».
(4) M: «and all the pillars of the court had fillets (?) of silver».
C) M: «and the covering of».
O M: «of an embroiderer».
( ) M: «(twenty) cubits long and the measure of the height to the breadth, of
five...».
O M: «four, of bronze and their clasps» («clasps» written difTerently).
O M: «for all the pegs of the tabernacle and of the court round about».
(“') M: «for the tabernacle of the testimony, which was commanded by decree
of the mouth of Moses, the work of the Levites».
(n) I: «the high (priest)».
(I2) I: «(of the tribe) of Judah».
f3) M: «the Word of the Lord».
(M) I: «of the tribe of Dan».
C5) M: «blue».
(’“) M: «and of colour».
527
Ex 38, 24-30
NEOFITI I
24 AH the gold that was used for the work ( 1 ) in all the work(2) of the
sanctuary — and it was the gold of the wave-offering (;i) — (was)
twenty-nine kikkars (4) and seven hundred and thirty shekels, accord-
ing to the shekel of the sanctuary.
25 (And the silver of those of the people numbered in the congregation
(was) a hundred kikkars (4) and also seven hundred and seventy-
five shekels, according to the shekels of the sanctuary) (ñ) .
26 (a leba" (6) per (7) head, a half shekel (8) of the sanctuary) (5) for (9)
every one who passed over to them that were numbered, from twenty
years and upwards, for six hundred thousand, three thousand and
five hundred and fifty (,0) (men).
27 And the hundred kikkars of si(l)ver were for casting(1J) the sockets
of the sanctuary and the sockets of the veil: a hundred sockets for a
hundred kikkars(l2)< a talent for each socket.
28 And of the thousand seven hundred and seventy-five (shekels) (13)
he made clasps(u) for the columns and overlaid(15) their capitals and
fastened(16) them.
29 And the bronze of the wave-offering was seventy kikkars (r>) and two
thousand four hundred shekels, according to the shekels of the sanc¬
tuary;
30 (and he made) the sockets of the door of the tent of meeting with
it and the bronze altar and the bronze grating of it(17) and all the
utensils of the altar.
( ) M: «used in the work».
(¿) I: «the work of» (written differently).
(:i) MT: tenuphah.
(') talents; M: «centenarn»; the centenarius was equal to 100,000 sextertii or
to one talent.
(3) Forgotten in text; added in M.
(“) Or: a half-shekel; MT: beqa'.
( ) M: «for» (= corresponding to) (a head).
(*) i: «a shekel of the shekels of».
O M: «for all who passed».
("') M: «for sixty times ten thousand and three (thousand...)».
(") M: «a hundred centenarii of silvcr were for casting».
(1J) M: «centenarn».
(Ia) Introduced to make sense clearer.
(") M: «clasps (?)».
(15) M: «and overlaid» (?) (written differently). or «and the overlaying of».
(,6) M: «and filleted» (?) or «inserted» (?) or «covered» (?) ( wsq ').
(I?) M: «(the bronze grating) which it has».
528
NEOFITI I
Ex 38, 31-39, 8
31 and the sockets of the court round about and the sockets of the
door of the court (and all the pegs of the tabernacle and all the pegs
of the court) (*) round about.
CHAPTER XXXIX
1 And of the blue and of the purple and of the precious crimson ma¬
terial they made the service-garments (for ministering in the sanc-
tuary and they made the holy garments) (2) of Aaron as the Lord (3)
has commanded Moses.
2 And he made the ephod of gold. blue and purple and precious crim¬
son material and twined byssus.
3 And they beat the gold-foil and cut (4) it into threads to work (it)
within the blue and within the purple and within the precious crim¬
son material and within the byssus: a work of art.
4 And they made for it shoulder-pieces joined together; it was joined
at its two ends.
5 And the girdle of the ephod which is upon it was of one piece with
it(5), of like workmanship (with it), gold and blue and purple and
precious crimson material and twined byssus, as the Lord (3) had
commanded Moses.
6 And they made the precious stones set in gold filigree (6); inscribed
in engraved inscribing (7), according to the ñames of the children
of Israel.
7 And he set them upon the shoulder-pieces of the ephod as stones of
remembrance (8) for the children of Israel; as the Lord (3) had com¬
manded Moses.
8 And he made the breastpiece, a work of art; like the work of the
ephod, of gold, blue and purple and precious crimson material and
twined byssus.
(‘) Missing in text; omitted by homoioteleuton. Supplied in M.
(2) Missing in text; supplied in M.
(:i) M: «the Word of the Lord».
(*) M: «and they cut (it) up».
(5) With the ephod.
(*) M: «inserted» (cf Ps.-Jon.; Onk.).
(7) M: «(engraved by) a seal (maker) (i. e. as cutters inscribe on seáis) accord¬
ing to the ñames of».
(8) M: «of good remembrance».
39. ÉXODO
529
Ex 39, 9-18
NEOFITI I
9 It was square; they made the breastpiece double ('), a handsbreadth
its length and a handsbreadth its breadth, double (2).
10 And they filled in it four rows of precious stone. The fírst row: car-
nelian, topaz (?) and carbuncle (?), one row. And written and clearly
expressed upon them (was) the ñame of the three tribes, Reuben,
Simeón, Levi.
1 1 And the second row: a chalcedony and a sapphire and a calf s eye.
And written and clearly expressed upon them was the ñame of the
three tribes: Judah, Issachar, Zebulun.
12 And the third row: a jacinth and a beryl (3) and an emerald. And
written and clearly expressed upon them was the ñame of the three
tribes: Dan, and Nephtali and Gad.
13 And the fourth row: a beryl of the Great Sea and a bdellium and a
pearl. And written and clearly expressed upon them (was) the ñame
of the three tribes: Asher, Joseph, and Benjamín. (They were) set in
gold filigree (l), in their settings.
14 And the stones, according to the ñames of the children of Israel,
were twelve according to their ñames; (they were) inserí bed, engrav-
ed (5), each according to its ñame, according to the twelve tribes (6) .
1 5 And they made upon the breastpiece chains of puré gold like a cord (7),
a plaited work.
16 And they made two (settings) (8) of gold and two rings (9) of gold
and they put the two rings upon the two sides of the breastpiece.
17 And they put the two plaits of gold on the two rings upon the sides
of the breastpiece.
18 And they put(10) the two sides of the two plaits upon the two set¬
tings (n), and they set them upon the shoulder-pieces of the ephod,
in front.
(1) M: «double».
(2) M: «a handsbreadth (badly written [in I] prob. by contamination of psk and
ptyli) in its length, double».
(3) I: «beryl» (written slightly differently).
(J) M: «inserted»; cf v 6, note.
(5) M: «of a seal-maker»; cf v 6.
(H) M: «according to the number of the twelve tribes of Israel».
O Lií : «twin-like»; «joined»; M: «chains of cord».
(M) The text ís corrupt. This is the word to be substituted M: «insertings of gold».
O M: «the (two) rings».
(Iü) M: «and they put the two insertings».
(ll) M: «(the two) insertings».
530
NEOFITI I
Ex 39, 19-28
19 And they made two rings of gold and put them upon (') the two
sides (2) of the breastpiece on the inside border of the ephod (3).
20 And they made two rings of gold and placed them upon the two
shoulder-pieces of the ephod, underneath, in front, opposite its join-
ing, above the girdle of the ephod.
21 And they looped (*) the breastpiece from the ring to the rings (5)
of the ephod (with a lace of blue so that it should lie upon the girdle (*))
and so that the breastpiece should not move (7) from upon the ephod,
as the Lord (8) had commanded Moses.
22 And they made the robe of the ephod, the work of weavers, com-
pletely (9) of blue;
23 and the opening of the robe was in its centre; like the opening of a
coat of mail was the border (10) for the opening round about so that
it would not tear.
24 And they made the skirts of pomegranates, of blue and purple and
precious crimson material and twined byssus.
25 And they made bells(n) of puré gold and put the bells within(12)
the pomegranates upon the skirts, round about, within the pome¬
granates.
26 a bell(13) and a pomegranate, a bell(13) and a pomegranate upon the
skirts round about for ministering, as the Lord (8) had commanded
Moses.
27 And they made the robe(14) of byssus, weavers’ work(15), for Aaron
and for his sons.
28 And the turban of byssus, and the crowns, the caps, of byssus, and
the byssus breeches of twined byssus (16).
(1) M: «the (two) rings of gold and they put (them) upon».
(2) i. e. «ends».
(*) M: «(on) the inside border which is in front of the ephod».
(') M: «and they fastened».
(5) Lit: «within the rings»; M: «to the rings».
(6) «with ... girdle» missing in the text.
(') M: «(so that it should not) move» (same word wntten differently).
O M: «the Word of the Lord».
O M: «the thread of (blue)».
('“) Or: «hem»; M: «the fringe».
(") M: «bells» (a different writing).
(I2) M: «the bells between».
D M: «bell(s?)».
(“) I: «the robes».
(15) M: «the robe of byssus, work of».
(ltí) M: «of byssus; and the excellence —the work of the turbans — of byssus;
and the trousers of byssus; byssus».
531
Ex 39, 29-40
N EO F I T I I
29 And the girdle of twined byssus and blue(!) and purple and precious
crimson material, work of an embroiderer, as the Lord (2) had com-
manded Moses.
30 And they made the píate (of) the crown of the sanctuary of puré gold
and they wrote upon it an inscription, inscribed, engraved f) ; «Holy
to the Ñame of the Lord» (4).
31 And they placed upon it a thread of blue to put it upon the turban,
abovc, as the Lord (2) commanded Moses.
32 And all the work of the tabernacle (5), of the tent of meeting, was
completed. And the children of Israel had done all that the Lord (2)
had commanded (tí) Moses; thus they did.
33 And they brought (7) (to Moses the tabernacle) (8) the tent and all
its utensils; its hooks, its boards, its bars, its pillars and its sockets,
34 and the covering (9) of goats’ reddened skin and the covering of
sasgona (10) skin and the veil of the screen,
35 and the ark of the testimony, and its poles and the mercy seat;
36 and the table and all its utensils and the arrangement of the bread
of the Presence(n);
37 and the puré lampstand (12) and its lamps, the lamps of illumination (13)
and all its utensils and the oil of illumination;
38 and the golden altar and the anointing oil and the fragrant incense
and the screen of the door of the tent;
39 the bronze altar and the bronze grating thereof(14), and its poles and
all its utensils and the basin(15) and the base of the basin;
40 the hangings of the court; its pillar(s) (16) and its socket(s)(17) and the
(') I: «and of blue».
(2) M: «the Word of the Lord».
(’) M: «of a seal-maker».
(*) M: «holy before the Lord».
(5) M: «and all the labour of the tabernacle was completed».
(H) I: «as he had commanded».
(7) I: «and they carne» (should be corrected to «and they brought»).
O Missing in text; supplied in I.
O M: «the covering» (written differently).
(10) M: «(the covering) of goats’ skins, reddened (= tanned) and the covering
of the skins of sasgonin ».
(") Or simply «the bread of the Presence»; M inverts the order of N; cf 40,23.
C2) i. e. «of puré gold».
(I3) M: «of the altar».
(N) M: «which it has».
O5) M: «its basin».
(lft) Text: «its pillar».
(lT) Text: «and its Socket».
532
NEOFITI I
Ex 39, 41-40, 6
screen for the door of the court and their cords and their pegs and
all the utensils 0) of the Service of the tabernacle, for the tent of
meeting;
41 the garments of Service for serving within (2) the sanctuary and all
the garments of the sanctuary for Aaron the priest, and the garments
of his sons for serving (3) .
42 According to (4) all that the Lord (5) had commanded Moses, thus
the children of Israel did every Service.
43 And Moses saw all his work (6) and behold, they had done it; as
the Lord (5) had commanded Moses, thus they did. And Moses
blessed them and said to them: May his Shekinah (7) dwell in the
work of your hands.
CHAPTER XL
1 And the Lord (5) spoke with Moses, saying:
2 On a day of the first month (8), on the first of the month, you shall
erect (a) the tabernacle, the tent of meeting.
3 And you shall place there the ark of the testimony and you shall
cover the ark with the veil.
4 And you shall bring in the table and shall set its arrangements in
order(,ü); and you shall bring in the lampstand and arrange its lamps.
5 And you shall put the golden altar for incense before the ark of the
testimony and you shall set up(n) the screen of the door for the ta-
bernacle(12).
6 And you shall put the altar of holocaust before the door of the taber¬
nacle, the tent of meeting.
( ) M: «its bars and its pegs and all the utensils of».
(2) M: «in the sanctuary».
(:‘) M: + «before him the high priesthood».
(4) I: «all (that)» (difíerent writing).
O M: «the Word of the Lord».
(6) M: «the work».
( ) M: «may God grant (lit: «may there be good will before the Lord») to make
his Shekinah dwell in the work of your hands and that the nations may not rule in
the work of your hands for all ages».
(*) M: «on the first (lit: «on one») day (of the first month)».
(9) M: «erect Moses».
(,u) i. e. «you shall place the bread of the Presence»; M: «its arrangement».
(“) I: «set up» (imperative).
(,2) M: « a screen for the door, for the door of the tabernacle».
533
Ex 40, 7-19
NEOFITI I
7 And you shall place the basin between the tent of meeting and the
altar and you shall put water within it(]) .
8 And you shall set (2) up the court round about and you shall place
a screen at the door of the court.
9 And you shall take the oil of anointing and shall anoint the taber¬
nacle and all that is in it and you shall consécrate it with all its utensils
and it shall be holy (:í).
10 And you shall anoint the altar of holocaust and all its utensils and
you shall consécrate the altar, and the altar shall be most holy.
1 1 (and you shall anoint the basin and its Socket and you shall consé¬
crate it,
12 and you shall bring Aaron and his sons near to the door of the tent
of meeting and you shall wash them with water.
13 And you shall clothe Aaron with the garments of the sanctuary) (4)
and you shall (J) anoint him and consécrate him and he shall minister
before me in the high priesthood.
14 And you shall bring his sons near and clothe them with cloaks,
15 and you anoint them as you anointed their father and they shall
minister before me in the high priesthood; and their anointing shall
confer (tí) on them an eternal priesthood (7) for their generations.
16 And Moses did (so); (according to)(8) all that the Lord (9) had com-
manded him. thus he did.
1 7 And on the first month, in the second year, on the first of the month(10),
Moses erected the tabernacle.
18 And Moses erected the tabernacle and he laid its sockets and set
up(n) its planks and put in its poles(12) and set up its pillars,
19 and spread the screen (l3) over the tabernacle and put the covering
of the tent over it as the Lord (9) had commanded Moses.
(') M: «there, in it, water».
(2) I: «and set».
C) I: «and it shall be» (different writing).
(4) Omitted in the text by homoiotclcuton.
(5) M: «and you shall anoint him and consécrate him and he shall serve me».
(6) Lit: «and it shall be for them»; M: «(before me) and (his anointing) shall be»:
I: «(in the high priesthood) and (his anointing) shall be».
( ) M: «an eternal ministry»; lit: «(it shall be...) for an eternal ministry».
O Missing in N; present in M.
(' ) M: «the Word of the Lord».
(10) M: «(in the) second (year) on the first day (lit: «on day one») of the month».
(“) I: «and he put up».
(,2) M: «its bars».
C3) M: «the tent of meeting».
534
N EOF1TI I
Ex 40, 20-31
20 And he took the testimony within the ark(‘) and put the poles upon
the ark of the testimony and placed the merey seat above, upon the
ark.
21 And he brought in the ark within (2) the tabernacle and set up the
veil of the screen and (covered)^) the ark of the testimony as the
Lord (l) had commanded Moses.
22 And he placed the table in the tent of meeting at the extremity (5)
of the tabernacle, to the north, outside the veil.
23 And he arranged upon it the order of the bread of the Presence (6)
before the Lord as the Lord O had commanded Moses.
24 And he set the lampstand (') in the tent of meeting, opposite the table
at the extremity (8) of the tent, to the south.
25 And he brought in (9) the lamps before the Lord, as the Lord (4)
had commanded Moses.
26 And he put the altar of gold in the tent of meeting before the veil;
27 and he arranged upon it the incense of good perfumes as the Lord (4)
had commanded Moses.
28 And he put in place the screen of the door for the tabernacle.
29 And the altar of holocaust he put at the door of the tabernacle^10),
the tent of meeting, and arranged upon it the holocaust (and the offer-
ing)(N). as the Lord ("*) had commanded Moses.
30 And he set the basin, with water(12) for ablution in it(13), between
the tent of meeting and the altar,
31 and Moses, Aaron and his sons washed their hands and their feet
from it.
(') M: «and Moses took the two tables of stone that were given at Horeb and
they remained as a sign in the house of instruction, that is, the tables of the covenant,
the tables of the testimony, in the ark».
O M: «in the tabernacle».
(') In the text «and brought in» by error.
(') M: «the Word of the Lord».
(5) M: «at the sides of».
O Or simply, «the bread of the Presence». M: «the order of the Presence»
( = «of the bread of the Presence»).
(:) M: «the lampstands».
(w) M: «the side of».
F) M: «and he arranged».
('") M: «at the opening (or: «entrance») of the tabernacle».
(") Missing in text; present in I.
(,¿) M: «and he put water there»; in Ps.-Jon.: «living water»; i. e. running water.
(,:)) Lií: «there».
535
Ex 40, 32-38
N EOFIT
32 When they went into the tent of meeting and when they drew near
to the top of the altar they washcd themselves, as the Lord ( 1 ) had
commanded Moses.
33 And he erected the court round about the tabernacle and the altar
and set up the screen of the door of the court. And Moses completed
the work.
34 And the cloud covered the tent of meeting, and the Glory (2) of the
Shekinah of the Lord filled f) the tabernacle.
35 And Moses could not enter the tent of meeting because the Glory
of the Shekinah of the Lord dwelt (4) upon it, and the Glory of the
Shekinah of the Lord filled (5) the tabernacle.
36 And when the cloud was taken up (6) (from above the tabernacle) (7)
the children of Israel used to journey in all their journeys.
37 And if the cloud was not taken up they used not journey until the
day it was taken up.
38 Because the cloud of the Glory of the Shekinah of the Lord was (8)
upon the tabernacle by daytime, and a fire was in it by night to the
eyes of all the house (9) of Israel, in all their journeys.
(') M: «the Word of the Lord».
(2) M: «and with the glory».
(') M: «filled» (mase; in text fem).
(J) M: «had rested».
(5) M: «(on it) the cloud and filled it with the glory of the Shekinah of the Lord».
(rt) M: «and when it went up».
(7) Missing in text, added in margin.
O M: «overshadowed».
C) M: «(and fire) shone upon it all the night, being seen by all the house (of
Israel)».
536
ANEXO III
THE AGGADAH IN TARGUM JONATHAN BEN
‘UZZIEL AND NEOFITI 1 TO GENESIS:
PARALLEL REFERENCES
BY
Etan B. Levine
INTRODUCTION
Although the ratio of aggadic expansión to translation is high in
Palestinian targum generally, it is most elabórate in the «Targum
Jonathan ben 'Uzziel to Pentateuch», or «Pseudo-Jonathan». Within
Génesis alone there are four hundred aggadic elements, many of
which are themselves composite.
The aggadic elements inelude: a) Midrash (e.g. 2:7, 3:4, 3:14,
11:28, 13:7, 37:2); b) Testament (e.g. 27:40, 28:3, 49:19, 49:26, 50:25);
c) History (e.g. 4:22, 5:3, 14:1, 14:13); d) Apocalyptic (e.g. 35:21,
37:17, 40:18, 49:2, 49:16, 49:18, 50:25).
The aggadah is invariably presented «Internally», rather than
«Externally». Instead of presenting the addative material alongside
of the biblical text, the targum injeets the aggadic material directly
into the scriptural text, fusing into a continuous narrative, including
translation, free paraphrase and digression.
The aggadic elements inelude: a ) «Creative Philology», whereby
hidden meanings and deductions are extracted from the minutiae
of scriptural language (e.g. 4:1, 4:7, 10:11, 12:11, 15:7, 29:32, 30:6),
and b) «Creative Historiography», whereby scriptural data is sup-
plemented and complemented (e.g. 1:7, 1:27, 2:8, 3:19, 4:8, 12:5,
14:13, 18:21, 21:15, 29:22, 41:56).
The following table lists the aggadic elements contained in the
targum to Génesis (according to British Museum Ms. 27031). It
ineludes: á) chapter and verse wherein the aggadah is located; b) topic
or theme of the aggadic element; c) sources, parallels or derivatives.
In addition to the usual abbreviations, I have signified the Frag-
mentary targum, or so-called «Jerusalem targum» by the letter B,
and the Neofiti 1 by the letter N. The marginal Neofiti gloss is repre-
sented by M, and the interlineal gloss by I.
My indebtedness to Prof. Alejandro Diez-Macho of the University
of Barcelona, and to the late Prof. Mordecai Margalioth of the Jewish
Theological Seminary of America is hereby gratefully acknowledged.
539
SIGLAS Y ABREVIATURAS
A ( = Ps or TJI) = British Museum Ms.
27031 «Targum Yeru-
shalmi ' al ha- Torah »,
i. e. Pseudo-Jonathan
Agg. Ber. = Aggadat Bereshit, ed.
Buber, Cracow 1902
Agg. Shir. = Aggadat Shir ha-Shi-
rim, ed. Schechter,
Cambridge 1896
Albeck = Midrash Bereshit Rab-
bah , Ch. Albeck, Jeru-
salem 1965, Vol. 1-3
Alphabetot = Midrash Alpha Betot
de Rabbi * Akiba , ed.
Wertheimer, Jerusalem
1914
ARNA, ARNB = Masseket 'Abot de Rab¬
bi Nathan, ed. Schech¬
ter, Vienna 1887
Aruch = Aruch Completum, Na¬
than ben Yehiel, Vien¬
na 1878
B ( = TJ II) = Jerusalem targum «Das
Fragmenten! hargum»,
ed. Ginsburger, Ber¬
lín, 1899
Dt. R. = Midrash Debar im Rab -
bah, ed. Buber, Vienna
1885
Ekah R = Midrash 'Ekah Rab-
bah , ed. Wilna 1887 (or
ed. Buber, Wilna 1899)
Enoch II = The Book of the Secrets
of Enoch , ed. R. H.
Charles, Oxford 1896
Ephraem = Ephraemi Syri Opera
Omnia, ed. P. Bene-
dictus and Assemanus,
Rome, 1737-1743
ER = Seder \ Eliyahu Rabbah,
ed. Friedmann, Vien¬
na 1900
Ex. R. = Shemot Rabbah , ed.
Wilna 1887
EZ = Seder 1 Eliyahu Zula,
ed. Friedmann, Vien¬
na 1900
Ezra 4 = Líber Esdrae Quartus ,
ed. G. H. Box, Ezra
Apocalypse, London
1912
Gen. R. = Midrash Bereshit Rab¬
bah , ed. Wilna 1887
H. J. P. = Hellenism in Jewish Pa-
lestine , Saúl Lieber-
man, New York 1950
I. = Interlineal gloss to Ms.
Neofiti 1
J eróme = Hieronymi Quaesl iones
Hebraicae in Lib. Ge-
neseos e. recog. P. de
Lagarde, Leipzig 1868
Jub. = The Book of J ubi lees,
Charles, London 1902
Konen = Midrash Konen, ed. Jel-
linek, Bet ha-Midrash,
II, p. 23 ÍT.
Koran = Qoran
Legends = Legends of The Jews ,
Louis Ginzberg, Phila-
delphia 1928, volu¬
ntes 1-7.
541
THE AGGADAH IN TARGUM JONATHAN BEN ‘UZZIEL
Leqah = Midrash Lekah Job ,
Génesis ed. Buber, Wil-
na 1880
Lev. R. = Wa-vyikra Rabbah , ed.
Wilna 1887
M = Marginal gloss to Ms.
Neofiti 1
McNamara, M. = The N. Testament and
the Paleslinian Targum
to the Pentateuch , Ro¬
ma 1966
Mekilta = Sefer Mekilta de Rabbi
Ishmael , ed. Fried¬
mann, Vienna 1870
Mekilta R. S. = Mekilta de Rabbi Shi-
m'on bar Yohai , ed.
Hoffman, Frankfort
1905
MHG I = Midrash ha-Gadol , Be-
reshit , ed. Schechter,
Cambridge 1902
MHG 11 = Midrash ha-Gadol ,
Shemol , ed. Hoffmann,
Berlín 1921
N = Vatican Ms. Neofiti 1
O = Targum Onkelos
P. = Peshitta
Piyyute Yannai = Piyyute Yannai , ed.
Menahem Zulay, Ber¬
lín 1938
PK = Pesikta de Rab Kaha-
na , 1860
PR = Pesikta Rabbati , ed.
Friedmann. Vienna
1880
PRE = Pirke de Rabbi Eli'ezer ,
Amsterdam 1709, War-
saw 1852
PRK = Pirke Rabbenu ha-Ka-
dosh , ed. Grünhut, Lik-
kutim III; Pirke de
Rabbenu ha- Kadosh, ed.
Schonblum, Sheloshah
Sefarim Niftahim,
Lemberg 1877
Qohelet R. = Midrash I^ohelet Rab¬
bah, ed. Wilna 1887
RSbM = Perush * al ha-Torah,
ed. Rosin, Breslau 1881
Ruth R. = Rut Rabbah , ed. Wilna
1887
Sam. = Samar i tan targum
Sekel Tob m Midrash Sekel Job ,
Menahem ben Shelo-
mo, ed. Buber, Berlin
1901
Sifra = Sifra de be- Rab, ed.
Weiss, Vienna 1862
Sifre D. = Sifre de be- Rab, Deu-
teronomy, ed. Fried¬
mann, Vienna 1864
Sifre N. = Sifre de be- Rab, Num-
bers, ed. Friedmann,
Vienna 1864
Shir = Midrash Shir ha-Shirim
Rabbah , ed. Wilna 1887
Shohar Tob = Midrash Tehillim , ed.
Buber, Wilna 1891
Sibyll = The Sibylline Oracles ,
ed. Geffken, Leipzig
1902
Tan. = Midrash T anhuma, ed.
Wilna 1833
Tan. B. = Midrash Tanhuma , ed.
Buber, Wilna 1885
TB = Babylonian Talmud
TJ = Jerusalem Talmud
Tosefta = Tosefta , ed. Zucker-
mandel, 1881
TYbU = Targum Yonalhan ben
* Uzziel *al ha-Torah
(i.e. A)
Yalqut = Yalkut Shim'oni
Yashar = Sefer ha-Yashar , Ve-
nice 1624
Yelammedenu = Yelammedenu , ed. Je-
llinek, Bet ha-Midrash
VI, 79 ff.
Zohar Hadash = Zohar Hadash , ed. Le-
ghom 1866
542
1:2 «Spirit of Mercy from before God». | So too N and B h.l. (This
use of Elohim to signify God’s goodness coincides with that of
Philo, Quis Haeres Sit, 6, whereas Sifré D., 27 maintains that the
tetragrammaton designates God’s attribute of goodness and
Elohim expresses the attribute of justice.) Contrast Gen. R. 2:5
for this being the spirit of the Messiah-King. Contrast also Origen,
De Princip 1, 33 for this being the Holy Ghost.
1:3 Immediately there was light. | Gen. R. 3:2 («immediately», as
opposed to on the fourth day). For the tradition of a primordial
light having been sequestered, see Ginzberg, Legends of The Jews,
vol. 5, p. 8f.
1:5 Light and Darkness are for work and rest. | Cf. Philo, De M.
Opif., 7; TJ Hagigáh 2, 77c; TB Támid 32A (where darkness is a
positive quality, rather than the mere absence of light).
1:7 The distance of separation is the thickness of three fingers. | Ben
Zoma’ , Gen. R. 2:6 and TB Hagigáh 1 5A, Tóseftá’ íJagigáh ch. 2;
Compare TJ Hagigáh 2, 77a for Ben Zoma’ quoted differently.
See also TB Pesáhim 94A for distance of 1,000 parsang, and for
fmger-parsang ratio.
1:14 Calendral and ritual usages for sun and moon. | Gen. R. 6:lf.;
TB ‘Erübin 96 A. For variant ritual usages compare N, M and B
ad h.l., Jubilees 2:9, PRE ch 8 and TB Hullin 60B.
1:16 The moon is shrunken in size as punishment for complaining and
tale-bearing. | PRE ch. 6; TB Quilín 60B: TB Shebü'óth 9A; Gen.
6:4; Yalqút Makiri Isaiah, 60.
1:21 Leviathan and its mate are destined to be consumed at the Con¬
solaron Day Feast of the Righteous. | Targum Shéní to Esther,
3:7; Lev. R. 22:10; Enoch 60:24; TB Baba’ Báthrá‘ 74B.
1:26 Before creating Man, God consulted with the angels, who had
been created on the second day. | Gen. R. 8:3. For angels created
on the second day, see R. Yóljánán in Gen. R. 1:4, 3:1 1. See also
543
1:27-2:8
THE AGGADAH IN TARGUM JONATHAN BEN ‘UZZIEL
PRE ch. 3, Tanhümá\ Gen. 12, Kónén 25. (According to Tertullian,
Adversus Praxeam 16, q. Legends, this is an anti-Christian polemic
designed to exelude the implication that the trinity is implied when
the plural form is used with reference to the deity.)
1:27 Man was created with 248 organs and 365 veins. | For 248 organs
see TB Nedárim 32B; ARN ch. 10; Kónén 29. (A midrash by
Yoshüa* ibn Shu'aib, Constantinople 1523, at Tazría* 61 A men-
tions that the veins in the human body correspond to the days
of the Solar Year.) Ms. reads 665 for 365.
1:28 Man is told to prevail over the earth with possessions. | (Contrast
Matthew 6:20, 4:34 f.).
1:29 Non-fruit-bearing trees were created for wood and for kindling
purposes. (Contrast TJ KiPayim 1, 27b and Gen. R. 5:9 for
alternative reasons for the creation of barren trees.)
2:1 Ten special creations during the twilight inauguratirig the Sabbath. |
infra, Nu. 22:28; Mishnah ’Aboth 5:9; ARN B 27:95. (For different
versions see PRE ch. 3; TB Pesahim 54A; TB Nedárim 39B.)
2:3 God rested from the work which He is destined to do. | R. Pinhás
in the ñame of R. ’Osha'yáh in Pesiqtá* Rabbáthi ch. 23; Gen. R.
11:10. (For the view that miracles are primordial creations, see
Gen. R. 5:5; Midrash Yónáh 102; Mekhilt? de R.S. 53. For the
view that God created miracles yet to come, see Lev. R. 27:4;
PK 9, 76A.)
2:6 A Cloud of Glory aróse from the Chair of Glory and filled with
water from the ocean. For filling from the ocean see R. ’Eli'ezer,
Gen. R. 13:9; TB Ta'anith 9B, Tanhümá\ Miqqés 1; Midrash
Tehillím 18:16.
2:7 Man was created with two inclinations; he was taken from the
soil of the Temple mount; he was created from the four winds,
from all the waters, and of three (or four) colors; the Spirit of
Life was breathed into his nostrils, and this Spirit became the
senses. For the two inclinations, see e.g. Gen. R. 14:4; TB Be-
rákhóth 61 A; Tanhümá* B. 1, 13 A. For Adam being created of
soil from the temple mount, from the four corners of the earth,
and of four colors, see PRE ch. 11; TB Sanhedrin 38A, B; Gen. R.
14:9; infra, 3:23; Tan. Peqüdé 3. For the ñame «Adam» signifying
the four directions, see Sibylline Books 3, 24 f. For the combining
of four elements, see Apostolic Constitutions 7:34; Philo, De
M. Opif., 51.
2:8 Prior to the creation of the world, Edén was created for the Righ-
teous. | PRE ch. 3; TB Pesahim 54A (see also 4 Ezra 3:6. Compare
Jubilees 2:7; Gen. R. 15:4, 11:9; 2 Enoch 21:1).
544
THE AGGADAH IN TARGUM JON ATOAN BEN'UZZIEL
2:9-3:15
2:9 The tree Life was a 500 year journey within the garden. ! R. Yüdáh
bar ’lPái, Gen. R. 15:7; TJ Berákhóth 1, 2c; Midrash Tehillim
1:15; Seder ’Eliyyáhü Rabbáh ch. 2; Midrash Shír 6:9 (see also
Kónén 35, Gen. R. 6:6).
2:15 Man was transferred from the Mountain of Worship, where he
had been created, to the Garden of Edén, to labor in the Torah
and to guard its commandments. N h.l.; B h.l.; infra 3:23; supra
2:7. See Gen. R. 14:9; PRE ch. 11, 12, 20; TJ Názir 7, 56b; TB
Sanhedrin 38 A (see also Slavonic Enoch 31:1, Gen. R. 16:8).
2:21 Eve was taken from Adam’s thirteenth rib from the right side.
2:25 Adam and Eve cohabited without shame. ! F. Yóshüa* ben Qorhá\
Gen. R. 18:6; ’Abbá* Halfón bar Kuria\ Yalqüt Re'übéni ch. 26
(see also Tóseftá* Sótah, ch. 4; TB Sótáh 9B; ARN A ch. I).
3:4 The snake assured Eve that God was merely a jealous artisan who
feared lest mankind achieve divine powers by eating of the tree.
PRE 13; R. Yóshüa* of Sikhnin in the ñame of R. Lévi, Gen. R.
19:6; Midrash Tehillim 1:9; Ex. R. 3:12; Dt. R. 5:10; Tan. Gen. 8;
Tan. Tazria1 9; Tan. Mesorá1 2; Yalqüt Re’übéní 27.
3:5 The snake tells Eve that they will be as angels. N, Samaritan
Targum, and O ad h.l. (see also Koran, 7:20.)
3:6 Eve saw Sammael; the Angel of Death frightened her. I PRE 13
(see also Koran 7:20, 7:27; ARN B 1:6; Vita Adae 14-16; Zohar
41a).
3:7 Their original nail-skin garments had been removed from them.
See infra, 3:21, PRE 14. See also Isaac Rabbiáh, Gen. R. 20:21;
Tan. Gen. 24.
3:8 God confronted them at the end of day. | N and Peshitta' ad h.l.
(contrast B and Samaritan Targum ad h.l).
3:9 «Where are the commandments which I commanded you?» I See
supra 2:15; N and B ad h.l.
3:10 «I hid in shame for having transgressed.» | See supra 2:15, 3:9
(see also Apocalypse of Moses 20).
3:14 The snake was punished by having its legs severed, being forced
to travel on its belly, having its skin shed every seven years, having
poison in its mouth, and having to eat dirt. | PRE 14; ARN B
42:117 (see also Gen. R. 20:8f.; Midrash Qóheleth 10:11; Báraithá*
Of 32 Middóth, Middáh 12).
3:15 The punishment of the snake ineludes eternal enmity of Man;
Man’s observing of Torah will ensure his victory. Man will have
an antidote for snakebite, whereas the snake will have no antidote
against Man’s blow. In the days of the Messiah, a truce will arise
between them. | So too N and B ad h.l.; ARN B 42:117; Apoca-
40. EXODO
545
3:16-4:1 THE AGGADAH IN TARGUM JONATHAN BEN ‘UZZIEL
lypse of Moses 26. See R. Levi in Gen. R. 20:5; Midrash Tehillim
1:10; Yalqüt Isaiah 369; Tan. Gen., Wayigash 8; Tan. Mesorá*
ch. 2 (see also Mark 16:18; Luke 10:19; see chiefly Apoc 12, 17).
3:16 Woman is punished by the blood and pains of menstruation, loss
of virginity and childbirth; her husband will be empowered to
declare her innocent or guilty. | N ad h.l.;PRE 14; Gen. R. 20:15;
TB ‘Erübin 100B; ARN ch. 1.
3:17 The ground is cursed for not warning Adam of his guilt. | PRE 14.
3:18 Work is given to Man to lessen his punishment and to distinguish
himself from the animáis. | N and B ad h.l.; see TB Pesáhim 1 18A,
ARN 1, 6-7 (contrast Gen. R. 20:24).
3:19 Bodily resurrection and judgment will occur on the Day of Ac-
counting. N ad h.l.; see R. Simeón bar Yohai, Gen. R. 20:19;
Mishnah ’Abóth 3:1 (see Koran 23:12ff).
3:21 God dressed Man in snake-skin garments, in place of the original
nail garments in which He had clothed them, and which had been
cast off. ! supra 3:7; PRE 20; TB Pesáhim 54B; Sifré Dt. 355 (see
also Zohar 1:36B; Séfer HaYáshár 7; PRE 3, PRE 24).
3:22 God told the ministering angels that Man was unique on earth as
God is unique in heaven. Had Man observed the commandment
he would have been immortal. Ultimately there will arise those
who can distinguish between Good and Evil. | N and B ad h.l.
preserve better readings; see Gen. R. 21:5; Mekhiltá\ Beshallah 7:
73; See also TB Baba* Báthrá 75A; Gen. R. 9:5. See also Wisdom
of Salomón 1:13 f., and 2:23; ARN B 34:74. See also TB Shabbáth
55A-56B, TB ‘Arákhin 17A; Tan. B. 4,60.
3:23 Adam went to dwell on Mt. Moriah, to cultívate the ground
whence he had been taken. I See infra 8:20, supra 2:15; PRE 20;
Midrash Shóhar Tób 92, p. 203A.
3:24 The Torah and the Garden of Edén were created for the Righteous
before the creation of the world, so that the Righteous should be
rewarded with Edén for having fulfilled the Torah, which is more
life-ensuring than is the Tree of Life. Gehinnom was created with
burning coals, to punish those who would rebel against the Torah.
The Word of God ordained that whoever would observe the
Torah would walk in the path of eternal life. ! So too N and B
ad h.l.; see Gen. R. 21:14; TB Berákhóth 61B; TB ‘Erübin 19A;
TB Támid 32B; TB Pesáhim 94A; TB Ta‘anith I0A; TB Shabbáth
39 A; PK. 29, 186B; PK. 30, 191 B; Midrash Shir 6:9 (see also
Apocalypse 2:7; Koran 13:35; Sibylline Oracles, Fragment 3,
lines 46-49). See Leqah Gen. 2:9; MHG 1, 127.
4:1 Adam knew that Eve had become pregnant by the ángel Sammael.
546
THE AGGADAH IN TARGUM JONATHAN BEN ‘UZZIEL
4:2-4:23
And she bore him Cain, who resembled celestial beings, rather
than earthlings. ! PRE 21; Zóhar 39B; see infra 5:3 and PRE 22.
See also TB Shabbáth 146 A: TB 'Abódáh Záráh 22B (see also
Slavonic Enoch 31:6; Irenaeus, adv. Haer., 1, 30:1; 1, 30:7; and
1, 30:9).
4:2 Eve bore Cain’s twin (and) Abel. I See Samaritan targum ad h.l.;
PRE 21; Gen. R. 22:2,3- For entire family born on one day see:
TB Sanhedrin 38B; PRE 1 1 (for Eve bearing two sons and three
daughters see: Josephus, Antiquities I 2:1; Séfer HaYáshár 1:12).
4:3 Cain ofYered flax-seed on Passover. PRE 8, 21 (for world created
in Nissan see e.g., R. YóshQa\ Gen. R. 22:3; TB R’ósh Hashá-
náh 10B, 12A).
4:7 Divine punishment is suspended until Judgement Day. Sin crouches
at the gate of the heart. I See N and B ad h.l.; supra 3:26; Gen.
R. 22:6; ARN B 32 (see also Gen. R. 34:10; MHG 1, 107, 109).
4:8 Cain called Abel outside. The controversy aróse from a theological
dispute; Cain rejected the existence of a divine judge, justice,
reward and punishment, and the after-life. Abel affirmed all of
these. | For Cain calling Abel outside, see N, B, Peshittá’, Vulgata,
LXX, Samaritan targum, Ethiopic ad h.l. For subject of con¬
troversy see R. Yóhánán in TJ Sanhedrin 1, 18a (Contrast B,
Codex Oxford 318 to Gen. 4:7 for different grounds for the con¬
troversy.) (See also Hebrews 1 1:4; 12:24; Tan. Gen. 9, Ex. R. 31:17;
Séfer HaYáshár, Gen. 9a; cf M. McNamara, The N. T. and P. T.,
156-160.)
4:13 «But you can suspend my punishment». See N, O, LXX, Peshi(tá‘,
Vulgata, ad h.l.; see also Gen. R. 22:11 and Philo, Quod Deterius
Potiori Insidian Soleat, 41.
4:14 «Is it possible for me to be hidden from You?»... «Any innocent
man who finds me will slay me.» See N and O ad h.l.; Gen. R.
22:11 and PRE 21.
4:15 God’s ñame is inscribed on Cain’s face. 1 Peshitiá’ ad h.l.; N ad
h.l.; PRE 21 (see 3 Mace. 2:29 for Dionysian branding with oak
leaf).
4:16 The land of Cain’s exile had previously been as fertile as Edén. |
So too N, B and O ad h.l.; see Tan. B. (intro) p. 158. (For Christian
parallels see Legends, vol. 5, p. 142.)
4:22 Naamah was the mistress of dirges and songs. | (See Báraithá’ of
32 Middóth, and Gen. R. 23:4 for her participating in idolatry;
see PRE 12 similarly. See further, Albeck, Gen. R. vol. 1, p. 224,
notes.)
4:23 Lamech told his wives that since he had never killed ñor wounded
40*
547
4:24-6:16
THE AGGADAH IN TARGUM JONATHAN BEN ‘UZZIEL
anyone, his progeny would be safe. So too N ad h.l. (contrast
B and O ad h.l.); see also R. Yósi b. Hanina*, Gen. R. 23:4; Tan.
Gen. 11.
4:24 Cain, who had sinned and had repented, was forgiven for seven
generations. | See R. Yósi b. Haniná\ Gen. R. 23:4; Tan. Gen. 11;
MHG 1, 118 (see Legends, vol. 1, p. 116; vol. 5, 143).
4:25 Adam was celibate for one hundred and thirty years after Abel’s
death. Gen. R. 23:5; TB ‘Erübin 18B; R. Simón, Gen. R. 20:11;
Tan. B. Gen. 26; Yalqüt 2 Sam. R. 146.
4:26 Idolatry began in the era of Enosh; men profaned the Ñame of
God by using it as the ñame of men and of idols. [ See R. Simón,
Gen. R. 23:9, 10 for rebellious meaning (see also Zóhar 1, 56A
and Rashi, ad h.l.; Cf. Maimonides, ‘Abódath Kókhábim 1:1.
Here, «Hühal» is understood as being derived. from «Hullin»,
whereas in Ibn Ezra and Sforno it is understood as being derived
from «Tehila»).
5:3 Cain was not the biological son of Adam, therefore he did not
resemble him physically; consequently, he was not genealogized.
Seth did resemble Adam, who was his biological father. | See
supra 4:1 and notes; PRE 22; TB lErübin 18B.
5:24 Enoch is Metatron, the Great Scribe who was withdrawn by the
Word of God. I Compare TB Yebámóth 16B; Jubilees 4:23 (see
Zóhar 137B); see also Hebrews 11:5, and Legends, vol. 5, p. 158
et passim.
6:2 The «Mighty Ones» saw that the daughters of Man were beautiful,
cosmeticized and walked nakedly with lewd thoughts. PRE 22.
See also O ad h.l., and EZ 10, 190 (see also Samaritan targum,
N and O ad h.l.).
6:3 All of the eartlTs evil generations would not be wiped out and
obliterated, as had the generation of the flood, which had been
granted one hundred and twenty years in which to repent, and
did not. R. Yüdán b. Bathirá\ Gen. R. 26:6; PRE 34; Mekhilt?,
Shirát? 5:38f. (see also Mishnah Sanhedrin 10:3; TB Sanhedrin
107b; ARN A 36, pp. 53Bf.; Sifré Num. 43, Midrash Tannaim, 39).
6:4 Shemhazzai and Azzael, the «fallen angels». I PRE 22; Zóhar 1,
58 A (see TB Yóma' 67B; 2 Peter 2:4; Jubilees 4:14; Apocalypse of
Barukh 66:11 f.). See further, Legends, vol. 5, p. 152, 159.
6:11 The land was full of stealing. N; TB Sanhedrin 57A; Yelamme-
denü, Yalqüt 2, 508 to Isaiah 64:1.
6:14 The ark must have enclosed cisterns and rooms. I PRE 23; Book
of Adam and Eve (ed. Malan) 3:2.
6:16 A gem was brought from Pishon, to illuminate the ark. | R. Yó-
548
THE AGGADAH IN TARGUM JONATHAN BEN 'UZZIEL
6:20-9:6
hánán, TB Sanhedrin 108B, R. Mé’ir, PRE 23; R. Pinhás in the
ñame of R. Lévi, Gen. R. 31:12.
6:20 An ángel brought the animáis to Noah. PRE 23 (see also TB
Zebahim 1 1 6 A; Tan. Noah 12; Book of Adam and Eve 3:8).
7:4 An additional week of grace is given, in order for them to repent. |
TB Sanhedrin 108A; ARN ch. 32; Mekhiltá’, Shirátá’ 5:39 f.;
infra 7:10.
7:10 Since there was no repentance, seven days after the mourning of
Methuselah boiling water began to fall from heaven. | See N ad
h.l.; Gen. R. 32:5; ARN ch. 32. For boiling water, see PRE 22;
TB Zebahim 113B; TB Sanhedrin 108B; TB R’ósh Hashánáh 12A.
7:11 The world had been created in Tishré, and the flood had come in
Heshwan. The rains had come after the Sons of The Mighty had
attempted to stop the flood by plugging the fountains of the deep
with their own children. | For world created on Tishré, see TB
R’ósh Hashánáh 11 A, 27A and infra, 8:4 and PRE 32. (Contrast
Mekhiltá’ Pesahim 2:15, Targum Shéni 3:7, 3:12.) On use of
children as plugs, see Tan. Noah 7; Aggádath Beréshith 4:10.
8:1 «Wind of Mercy» was sent by God. | So too N ad h.l., and supra
1:2, see Tan. B. 1, 36-37; Philo, Quaestiones 2:28 (q. Legends).
8:4 The ark carne to rest on the mountains of Qadrón on the se-
venteenth of Nissan. | See supra 7:11; N and RMbN ad h.l. (see
also Gen. R. 33:5, Targum Shéni 3:7; 3-12, Mekhiltá’, Pesahim
2:15).
8:11 The olive branch was taken from the Mount of Olives. | So too
N in M; R. Lévi, Gen. R. 33:6; PRE 23; TB Sanhedrin 108B
(MHG 1, 163).
8:14 On the twenty-seventh day of Marheshwan the earth was dry. |
So too N in M ad h.l.; see supra 7:11; 8:13.
8:20 Noah rebuilt the altar which Adam and Cain and Abel had used.
See supra 3:23; R. ’Eli'ezer b. Yacob, Gen. R. 34:8; B ad h.l. and
infra 22:9; PRE 23; PRE 31 (see also TB ‘Abódáh 8 A).
8:22 Planting will always occur in the season of Tishré, harvest in the
season of Nissan, coid in the season of Tebeth and heat in the
season of Tammüz. | PRE 8.
9:4 Eating of live limbs or of live animáis is prohibited. | See O ad h.l.;
infra 9:5; R. Yósi bar ’Abin from R. Yóhánán, Gen. R. 34:13;
TB Sanhedrin 59A-59B (see Legends vol. 5, p. 189, note 56).
9:6 Whoever kills in the absence of witnesses will be judged by God
on the Great Judgement Day. | R. Lévi, Gen. R. 36:19 (see Dt.
R. Wa’etljanan 2:25; TB Sanhedrin 57A; TB Hullin 10B); see
Mathew 5:21 (McNamara, 126-131).
549
9:11-1 1:28 THE AGGADAH IN TARGUM JONATHAN BEN ' UZZIEL
9:11 God will never destroy the world again by flood. | N ad h.l.;
TB Shebü'óth 36A; MHG 1, 172.
9:14 The rainbow will be seen when God spreads clouds of glory over
the earth. | (See supra 2:6.)
9:20 Noah planted a vine shoot which he had found, which had been
carried by the river away from the garden of Edén. On the very
day in which he planted it, the vine bloomed, and he squeezed
the grapes. PRE 23; B ad h.l.; R. ’Abbá’ bar Káhaná’ and R.
Hiyyá’ bar Bá’, Gen. R. 36:2 f.; Tan., Noah 13, 15 (see also Zohar,
Gen. 73A).
9:24 Ham prevented Noah from begetting another son. | TB Sanhe-
drin 70A; PRE 23 (see also Zóhar, Gen. 73B and Theophilus of
Antioch., To Autolycus 3:19 (q. Legends vol. 5, p. 192) for Noah
as eunuch). Also see Sforno, Gen. 9:25.
9:25 Canaan is an accursed «fourth son». | See PRE 23; Gen. R. 36:7 f.
9:27 Jepthah’s reward will be his conversión to Judaism. See TB
Megilláh 9B.
10:2 The sons of Jepthah are given ñames of a later period (see text).
See R. Samuel b. ’Ammi, Gen. R. 37:1; TJ Megilláh, 1, 71b; TB
Yómá* 10 A.
10:4 List of ñames (see text). í Gen. R. 37:1; TJ Megilláh 1, 71b;
TJ Ta'anith 4, 69 (see: Tan. Yithró 5; ’Ekháh Rabbáthi B.
Bela 2:2).
10:10 List of ñames (see text). | Gen. R. 37:4; TB Yómá’ 10B.
10:1 1 Nimrod separated himself from the unrighteous of his generation,
and was therefore rewarded. ) Gen. R. 37:4; Midrash Tehillim
118:11 (see also Ephraem 1, 15a for Nimrod as fighting on God’s
side against the tower-builders).
10:12 «Telsar». Gen. R. 37:4.
10:18 Ñames (see text). I Gen. R. 37:6; TJ Megilláh 1, 41 B.
11:1 The inhabitants of the world spoke in the Holy tongue. | N ad h.l.;
PRE 24.
11:4 The tower of Babel was topped by a sword-bearing idol. | N ad
h.l.; a Tanna of the school of R. Ishmael, Gen. R. 32:8; TB San-
hedrin 109 A; PRE 24; Alphábétót de R. ‘Aqibá’ 46-47 (see also
Mekhíltá’, Mishpá(im ch. 2; Tan. Gen. 28).
1 1 :7 Seventy ministering angels are assigned, each for one nation; the
people began killing one another. | PRE 24; Jubilees 10:22 (see
also LXX Dt. 32:8).
11:28 Haran was indecisive and opportunistic in his decisión to descend
into the flames after Abraham, and is consequently consumed by
the flames. I N ad h.l.; PRE 24; See Gen. R. 38:19 (see also Ju-
550
THE AGGADAH IN TARGUM JONATHAN BEN ‘UZZIEL 12:3-14:14
bilees 12:12; ARN A 33; Midrash ‘Assereth HaDibbróth 2; Ex.
R. 23:4, 44:5).
12:3 God will bless the priests, who will bless Israel, and will curse
Balaam, who will curse Israel.
12:5 Abraham proselytized in Haran. | So too B ad h.l.; R. La'zár in
the ñame of R. Yósi b. Zimrá’, Gen. R. 39:21; ARN A ch. 12;
TB Sanhedrin 99B: Sifré, Wa’etljanan 32, TJ Sanhedrin 7, 25d;
Pesiqtá’ Rabbáthi 43; Tanhümá’, Lekh Lekhá 12.
12:11 Abraham first saw Sarah’s body at the river Crossing on the way
to Egypt. TB Baba’ Báthrá’ 16A (compare Tan. Lekh Lekhá 5;
Zohar 1, 8 IB).
12:19 Pharaoh assured Abraham that he did not approach Sarah.
13:5 Lot was an «intimate» of God because of Abraham’s merit.
N in M.
13:7 Whereas Abraham muzzled his cattle while on Canaanite land,
Lot did not; this was the essence of the Abraham- Lot controversy. |
R. Berekhiáh in the ñame of R. Yódáh, Gen. R. 41:5; Pesiqtá*
Rabbáthi 3, 9B-10A (see N ad h.l.).
13:10 Lot raised his eyes «to sin». ! TB Názír 23A; Gen. R. 41:7, in the
ñame of R. Yósi b. Haniná*.
13:13 The Sodomites used their bodies and their wealth sinfully: in
incest, in the killing of innocent people, in idolatry, and in re-
bellion against God. | See ARN ch. 36; TB Sanhedrin 109A
(Mishnah Sanhedrin 10:3); Gen. R. 41:10 (see also N and O ad
h.l.).
13:17 God instructed Abraham to walk around the land and possess
it. I N ad h.l.; Gen. R. 41:13 according to the sages; TB Bábá*
Báthrá* 100 A; TJ Qiddüshin 1, 29d; Midrash Ruth 4:7.
13:18 Abraham dwelled at the crossroads of Mamre.
14:1 Amraphel is Nimrod, who had planned to burn Abraham (see
text for midrashic meanings attached to the ñames of the other
kings). | TB ‘Erübin 53A; Gen. R. 42:4 f.; Tan. Lekh Lekhá 6;
TB Pesáhim 94B; TB Hagigáh 13 A.
14:13 The refugee who brought the news of the battle to Abraham was
Og. Of all the antedeluvian giants, he alone had been spared,
having been fed by Noah during the flood, to be a witness of what
had been done to the rebelling giants. Og carne to entice Abraham
into battle; he found Abraham preparing unleavened bread for
Passover. | Résh Lákhish in the ñame of Bar Kappáráh, Gen. R.
42:7; Dt. R. 1:25; Tan. yuqqath 25; TB Niddáh 61 A (for Passover,
see PRE 17. See also PRE 27; Gen. R. 42:12).
14:14 Abraham took Eliezer, the son of Nimrod, who was as strong as
551
14:1 5-15:13 THE AGGADAH IN TARGUM JONATHAN BEN'UZZIEL
the 318 servants who had feared to go into battle with him.
PRE 17; TB Nedárim 32A (Gen. R. 43:2).
14:15 The night divided. One half was set aside for the slaying of the
Egyptian first-born. They pursued the enemy to the site of the
sinful Dan altar that would later be built. I PRE 27; TB Nedárim
32A; TB Sanhedrin 96A; TB Megilláh 6A; Ex. R. 18:1; Pesiqtá’
Rabbáthi 86B.
14:18 Melchizedek is Shem, Noah’s son, the king of Jerusalem. He served
God Most High «at that time». I N ad h.l.; PRE 27; TB Nedárim
32B; PRE 8 (see Charles, Jubilees, p. 101 notes; Legends, vol. 1,
p. 166, vol. 5, p. 225 ff.).
14:19 God created the world for the righteous deeds (of Abraham).
See Gen. R. 12:9; TB Shabbáth 88A; Tan. Gen. 15 (Tan. B., 1:11
and 62).
14:22 Abraham told that he had lifted his hand «in oath». N ad h.l.;
R. Nehemiáh, Gen. R. 43:9.
15:1 Four kings had been killed, and nine suits of armor had been
returned. Abraham was afraid lest his enemies return in legions
against him. He also feared lest he have exhausted his merit in
the victory. God reassured him that he would triumph despite
what enemies might come against him, and that his merit was
very great, being stored in heaven. | N ad h.l.; R. Levi, Gen. R.
44 3; PRE 27; Piyyüté Yannai 15, 1, 1. See also B ad h.l., Tan. B.
Lekh Lekhá 13, Midrash Tehillím 110:4.
15:2 Miracles had been done for Abraham in Damascus by Eliezer’s
hand. | N ad h.l.; Gen. R. 44:11.
15:6 Abraham did not belabour God with words. | Mekhiltá’, Beshallah
7:138 (see also Romans 4:3, 4:10).
15:7 «I am the Lord who took you out of the fiery furnace.» | N ad h.l.;
PRE 52 (see Piyyüté Yannai 15:7).
15:9 Three-year-old animáis were brought. I N ad h.l.; Mekhiltá’,
Bahódesh 9:30 f.
15:11 Abraham sees the nations of the world, which are as birds of prey,
come to despoil Israel. The righteous Abraham will henceforth
serve as Israel’s protection against them. | N ad h.l.; PRE 28;
Gen. R. 44:16 (also see 3 Mace. 6:24 and H. in J. P., p. 175).
15:12 Four kingdoms would enslave Israel, viz. Babylon, Media, Greece
and Edom (Rome). | See N and M ad h.l., Mekhiltá’, Bahódesh
9:32; Gen. R. 44:20; Lev. R. 13:5; Ex. R. 21:7; also see PRE 28
for reading «Edom, Greece, Media-Persia and the Sons of Ishmael».
15:13 The Egyptian slavery was ordained because of Abraham’s dis-
belief. TB Nedárim 32A; see infra 46:4.
552
THE AGGADAH IN TARGUM JONATHAN BEN ‘UZZIEL 15:14-18:3
15:14 There were 250 plagues brought on Egypt. | R. 'Aqiba*.
15:16 Abraham’s children would return in the fourth generation, when
the sins of the Amorites would be completed. | N ad h.l.; Mekhílta’,
Beshallah 1; Mekhiltá’, Pesáhim 17, 18.
15:17 Abraham saw Gehinnom. The covenant saves from Gehinnom,
and from the oppression of the evil kingdoms. ( N and M
ad h.l.; Simón bar ’Abbá’, in the ñame of R. Yóbánán, PRE 28;
Mekhiltá’, Bahódesh 9:24; Ex. R. 21:7 (see also Gen. R. 44:24);
Cf. B ad h.l.
15:18 The Lord made a covenant to rescue Abraham’s descendants.
Gen. R. 44:24; see supra 15:17 and notes.
16:1 Hagar was the daughter of Pharaoh. | R. Simeón bar Yóhai, Gen.
R. 45:1; PRE 26 (see Book of the Bee, p. 2; Ephraem ad h.l.; see
also Yalqüt Tehillim 750, Yalqüt Makiri Tehillim 45:18).
16:3 Sarah freed Hagar prior to giving her to Abraham. (Contrast
Gen. R. 45:1 and infra 21:4).
16:5 Sarah reminded Abraham that she had left home to follow him,
and that Hagar, whom she had given to him, had borne a child
and then mocked her. Sarah then prayed that God would spread
His tabernacle of peace over her and over Abraham, so that they
would be able to fill the world with offspring, without requiring
Hagar, the daughter of Nimrod-Pharaoh. | So N and B ad h.l.
in greater detail. (Contrast Gen. R. 45:6; TB R’ósh Hashánáh 16A.)
17:1 God told Abraham to be whole in his flesh. R. Lévi in Gen. R.
46:4 and in Tan. B. Lekhá 21; Mishnah Nedárim 3:11 and TB
Nedárim 32B; PRE 29; see Yannai, p. 32, Gen. 17:1, 5 for his
not being whole until he circumcised his foreskin (see Peshi(tá’
for reading «be without a flaw»).
17:3 Since he was not circumcised, Abraham could not stand in God’s
presence. | See notes to supra 17:1; PRE 29; Tan. B. Shemóth 7,
Beha'alótkhá 13; Sifré, Beha‘alotkhá 67; Ex. R. 1:8, 19:5.
17:13 Whoever is circumcised shall circumcise. | So too Samaritan targum
ad h.l.; R. Yóhánán, Gen. R. 46:9; TB ‘Abódáh Záráh 27A; TJ
Shabbáth 19, 17a; TJ Yebámóth 8, 8c.
18:1 Abraham was recuperating from the pain of his circumcision. !
So too N and B ad h.l. (see infra 32:3; Gen. R. 48:7 f)-
18:2 Each ángel has one function. | N and B ad h.l.; TB Baba’ Me§i‘á’
86B; Massekheth Derekh ’Ere$, ch. 4 (see Piyyüté Yannai, p. 34;
Gen. R. 50:2).
18:3 Abraham implores God not to leave while he is occupied in serving
his guests. | N ad h.l.; TB Shabbath 127A. (Contrast TB She-
bü'óth 35B.)
553
18:5-20:16 THE AGGADAH IN TARGUM JONATHAN BEN ' UZZ1EL
18:5 Abraham asks them to eat and to bless God. See infra 21:33
and notes.
18:8 It only appeared as though the angels actually ate. ! N ad h.l.;
Gen. R. 48:16; TB Baba’ Mesi'a’ 86B (see Koran 11:70. See also
Sa'adyá’s Polemic against Hiwi haBalki, 70).
18:10 Sarah and Ishmael were listening within the tent. | So too N and
B ad h.l.; see also Gen. R. 48:19 (Yanhénü, p. 31).
18:15 The ángel insists that Sarah did laugh. I N ad h.l.; R. ’Abbá’ bar
Káhaná’, in the ñame of Birai, Gen. R. 48:20.
18:16 The ángel departed to the heavenly heights. | So too B ad h.l.;
Gen. R. 50:2; TB Baba’ Mesi'á’ 86B.
18:20 The sin of Sodom involved burning whoever would give bread to
the poor, and oppressing the poverty-stricken. | Gen. R. 49:6;
PRE 25.
18:21 The girl Pelilith was tortured for having done a charitable act. The
opportunity for Sodom to repent was not utilized. I Gen. R. 49:10;
PRE 25; R. Lévi, TB Sanhedrin 109B (see infra 19:24).
18:22 Abraham was praying for Lot, and was standing before the Lord.
See N ad h.l.; R. Simeón, Gen. R. 39:7; PRE 25 (see also H. in
J. P„ p. 28 f. and p. 37).
18:23 «Will your anger destroy the innocent along with the wicked?» I
N and O ad h.l.
19:5 The townspeople demanded sexual intercourse with the guests. ¡
N ad h.l.; R. Yóshüa' b. Léví, Gen. R. 40:5; Tan. B. Wayérá* 22.
19:18 Lot tarried to pray. | N and B ad h.l.
19:22 The ángel could not destroy Sodom until Lot would leave. | N
ad h.l.
19:23 The sun had crossed the sea and had gone out over the earth for
three hours when Lot entered Soar. | R. Yóhánán, TB Pesáhim
94A (see Yanhénü p. 33 f).
19:24 Rains of repentance fell, followed by rains of Ere and sulphur. [
TB Sanhedrin 38 A; TB Hagigáh 12B; Mekhiltá’, Shiráthá’ 5:49 f.;
Zohar, Gen. 107B.
19:26 Lot’s wife grieved for her father’s house. She had sinned by borrow-
ing salt and announcing that guests had come to her house. |
R. Isaac, Gen. R. 51:5; PRE 25 (see N and B ad h.l.).
20:13 Abraham tells of how he left his father’s house when the idol-
worshippers attempted to corrupt him. | See N ad h.l.; R. Yóhánán,
Gen. R. 52:11; TJ Megilláh 1, 71d (O ad h.l. and Yanhénü’].
20:16 Abimelech saw Sarah’s body during one night, and paid for having
shamed her. | So too N and B (compare O ad h.l. and Gen. R.
52:12).
554
THE AGGADAH IN TARGUM JONATHAN BEN ‘UZZIEL 21:2-22:4
21:2 Isaac resembled Abraham. So too infra, 25:19; Gen. R. 53:10;
TB Baba’ Meji'á’ 87A; Tanhümá’, Tóldóth I.
21:9 Ishmael played at idolatry. : Compare N and B ad h.l.; infra.
Ex. 22:19. See R. Ishmael, Gen. R. 53:13; Tan. Ex. 1; Ex. R. 1:1
(see also Zóhar, Wayéra* 1 1 8 A).
21:10 Ishmael will make war against Isaac. PRE 30 [since he was bom
under the bow (perhaps Sagittarius), he would shoot arrows at
Isaac].
21:12 God told Abraham that Sarah was a prophetess. I See R. Yósi,
Gen. R. 47:2 (see Rashi and Yalqü( ad h.l.).
21:13 God told Abraham that Ishmael would be a nation of robbers.
TB Sukkáh 52 A. (Contrast N and Samaritan targum for «a great
nation».)
21:14 Hagar tied the utensils to herself, demonstrating that she was of
slave status. I Gen. R. 53:17; PRE 30.
21:15 Hagar and Ishmael engaged in pagan worship, and were therefore
smitten with a burning thirst. | Gen. R. 53:13; PRE 30.
21:16 Hagar cast away the idol a distance of one bow-shot, to save her
son. PRE 30; MHG 1, 309 (Yanhénü, p. 36).
21:17 The merit of Abraham will save Ishmael; God will not judge Ish-
mael according to the evil deeds he will commit. í PRE 30; Gen.
R. 53:19; TB R’ósh Hashánáh 7B; TJ R’ósh Hashánáh I, 57a;
TJ Ta'anith 4, 69b; Tanhüma’, Wayé§é’ 5; Ex. R. 3:2, 27:1; ’Ekháh
R. 2:2; Tan. Yithró 5.
21:20 Ishmael became an archery master. | N ad h.l.; Gen. R. 53:15
(i. e. an instructor).
21:21 Adisha and Fatima were the wives of Ishmael. PRE 30.
21:33 Abraham planted a grove at Beersheba, where passersby were
welcomed, sustained, and urged to bless God. I N ad h.l.; Gen.
R. 49:7, 54:7; supra 18:5 and B ad h.l.; see TB Berákhóth 27A;
ARN ^ ch. 7; Tan. B. Lekh Lekhá 15.
22:1 The grounds of the Isaac-Ishmael argument were: being the eldest
vs. being the son of the favorite wife; being circumcised at the
age of 13 years vs. being circumcised at the age of 8 days. I Gala-
tians 4, 29; Gen. R. 55:4; TB Sanhedrin 89B.
22:2 God told Abraham to sacrifice Isaac in the Land of Worship. |
See N ad h.l.; PRE 31; TB Ta’anith 10A; TB Berákhóth 62B;
see also O and LXX ad h.l., and Jubilees 18:13.
22:3 Eliezer and Ishmael accompanied Abraham to the «’Aqédáh». [
PRE 31.
22:4 Isaac beheld the Cloud of Glory on the mountain, as did Abra¬
ham. | See Gen. R. 56:1, PRE 31; Lev. R. 20:2; Midrash Qóheleth
555
22:5-24:22 THE AGGADAH IN TARGUM JONATHAN BEN ‘UZZIEL
9:7; Tan. B. Wayéra’ 46; Pesiqta’ Rabbáthí 160 B (see Philo, De
Somniis, i, M, 638, c. w. p. 213; see Clement of Alexandria, Strom.
5, 2).
22:5 Abraham went to test that which he had been told i.e., that they
would return in safety. | ARN B 43, 118; TB Mó'éd Qátan 18A.
22:9 The altar of the «’Aqédáh» was the altar used by Adam and by
Noah. PRE 23; PRE 31; B supra 8:20; Gen. R. 26:1; Tan., Wa-
yaqhél 6; MHG 1, 321.
22:10 Isaac asks to be tied securely, lest his death-throres invalídate the
sacrifice. Isaac saw the angels, although Abraham didn’t. The
angels in heaven gathered to see these righteous exemplars.
N and M ad h.l.; PRE 31; Gen. R. 56:11; Pesiqta’ Rabbáthí 40,
p. 170B (see H. in J. P. p. 157 f. and R. Le Déaut, La nuit pascale,
Roma 1963, p. 153-170).
22:13 The ram had been created at the twilight of the Sabbath. | PRE 18;
PRE 31; Sifré Dt. 355 (Séfer HaYáshár, Wayérá’ 46b).
22:14 Future generations would pray, and would merit from the «‘Aqé-
dáh». N and M ad h.l.; Gen. R. 56:15; Mekhíltá’, Pesáhim 7:78;
Targum Shéni 5:1; Midrash Tehillím 76:3 (see also H. in J. P.,
p. 161 f, and R. Le Déaut, op. cit., ibid.).
22:19 Angels took Isaac to the Beth Midrash of Shem the Great, where
he stayed for three years. | R. Berekhiáh, Gen. R. 56:20; Yalqüt
Makirí, Zakhariáh 3:8 (see also H. in J. P., p. 162).
22:20 Satan told Sarah that Abraham had killed Isaac. PRE 32; MHG 1,
327 (see H. in J. P., p. 162; Mann, vol. 1, p. 67; Legends vol. 5,
p. 252, note 245).
22:21 Qemüel was the master-magician of the Arameans (Balaam).
23:2 Abraham, upon returning, found Sarah dead. | PRE 32; R. Yósi,
Gen. R. 58:5;
23:16 Abraham used money which was acceptable for all transactions. |
See N and M ad h.l.; R. ’Abbá’ bar ’Abiná’, Gen. R. 58:7; Tan.
B. ’Aharé Móth 3; Lev. R. 20:2; Midrash Qóheleth 9:7.
24:2 Abraham had Eliezer swear on his circumcision. See R. Bere¬
khiáh, Gen. R. 59:5; Tan. B., Hayyé Sáráh 6 (see infra 24:9).
24:3 Eliezer swore by the «Lord God whose habitation is in the hea-
venly heights.» | Gen. R. 59: 1 1 (see also infra, 24:7); compare
N ad h.l.
24:1 1 There were four camels. | See Gen. R. 59:1 1.
24:22 Eliezer brought a golden ring of a drachma-weight to symbolize
the temple tax, and two bands of ten-shekel- weight each to sym¬
bolize the ten commandments. | R. Húná’ in the ñame of R. Yóséph,
Gen. R. 60:7 (see also N and B ad h.l.); Midrash Samuel 27.
556
THE AGGADAH IN TARGUM JONATHAN BEN ‘UZZIEL 24:23-25:23
24:23 A «kosher» place in Laban’s house was prepared. | See ARN
A 8:38.
24:31 Eliezer resembled Abraham, so Laban assured him of his having
cleared the house of idolatry. | See ARN A 8:38; Gen. R. 59:11;
Gen. R. 60:9; TB Baba’ Báthrá* 16 B (see also O, N and M ad h.l.).
24:32 Eliezer loosened the muzzles of his camels. I N and M ad h.l.;
Gen. R. 60:7.
24:33 They attempted to poison Eliezer. | (See Yalqü( Mishlé R. 1047.
See also Rashi ad h.l. and infra 24:55.)
24:55 Bethuel died of the poison by error. | (See supra 24:33, notes.)
24:61 The distance to and from Paddam Aram was shortened for Elie¬
zer. | PRE 16; Gen. R. 59:15; TB Sanhedrin 95 A; TB Hullin 91 B.
24:62 Isaac returned from the academy of Shem the Great, from the
vicinity of the well where there had appeared the «Living and
Eternal God Who Sees But Is Not Seen.» | See N ad h.l.; Tan. B.
Hayyé Sáráh 9; see also B ad h.l.; supra 22:19 and notes (contrast
MHG 1, 372 for his being in, or near Paradise).
24:63 Isaac went out at dusk to pray. | N ad h.l.; PRE 16; Gen. R. 60:14;
Mekhiltá\ Beshallah 3:30 f.; Mekhiltá‘ de RShBY, Ex. 14:10;
TB 'Abodáh Záráh 7B; Midrash Tehillim 102:2.
24:65 Isaac appeared handsome to Rebekkah. | R.' Bcrekhiah in the
ñame of R. Hiyyá*, Gen. R. 60:15; Tan. B. Tóldóth 7; Yalqü(
Makíri, Zakhariáh 2:8; Midrash Tehillim 90:18.
24:67 In Sarah’s tent, the candles shone again, once Rebekkah entered.
Isaac loved Rebekkah because her deeds were comely. 1 PRE 32;
Gen. R. 60:15 (also see MHG 1, 373).
25:1 Keturah was Hagar. | M ad h.l.; R. Yüdáh, Gen. R. 61:4; PRE 30
(contrast Jubilees 19:11).
25:3 The sons of Dedan were merchants, statesmen and heads of peo-
pies. | R. Samuel b. Nalimán, Gen. R. 61:4 (for similar readings
see B, N, and Samaritan targum ad h.l.; see Jerome, Hebr. Quaes-
tiones in Gen. 25:3 and Liber Interpr. Heb. Nom. sub verbo
«Latusim»).
25:8 Ishmael repented in Abraham’s lifetime. | See infra 25:1, 25:17;
see R. Lévi, TB Baba’ BathriP 16B; Baba’ Báthrá’ 141 A.
25:19 Isaac resembled Abraham. | (See supra 21:2, 24:31); Gen. R. 53:10;
TB Baba’ Me$r? 87A.
25:21 Isaac prayed at the Mountain of Worship, and thereby reversed
his 22-year barrenness. | N and M ad h.l.; PRE 32; TB Yebámóth
64A (see also Zóhar 1, 137B, Yanhénü, p. 44).
25:23 Esau would serve Jacob, if Jacob would observe the Torah.
R. Húna\ Gen. R. 63:7 (see also MHG 1, 393).*
557
25:25-27:5 THE AGGADAH IN TARGUM JONATHAN BEN ‘UZZIEL
25:25 Esau was bom completely developed. | R. Berekhiáh, Gen. R.,
63:8; Séfer HaYashár, Tóldoth 50B; ARN A ch. 2; Tan. Noah 5;
Tan. Miqqés 3.
25:27 Esau killed both humans and animáis; he killed Nimrod and his
son Hanoch. Whereas Jacob, who was gentle in his deeds, served
in the academy of (Shem and of) Eber. | N. and M ad h.l.; PRE 32
(see also Gen. R. 63:14; PRE 24; TB Berákhóth 16A).
25:28 Isaac loved Esau because of Esau’s deceit. ! See Gen. R. 63:15.
25:29 On the same day that Abraham died, Jacob cooked lentils for
Isaac. Esau returned home tired from five sins, which he committed:
idolatry, murder, cohabitation with a botrothed girl, denying the
world to come, and spurning his birthright. TB Baba1 Báthrá*
16B; R. Pinhas in the ñame of R. Simeón, Ex. R. 1:1; Tan. Exodus,
ch. 1 (see also Tan. B., Tóldoth 3; Midrash Tehillím 9, 83; He-
brews 12, 16).
25:30 Esau wanted red pottage, and was therefore called «Edóm». |
N ad h.l.
25:32 Esau spurned the world to come. See infra and N, M, B, infra
25:34; Piyyüté Yannai, p. 37, Gen. 25:19:8.
26:5 Abraham obeyed God’s laws and commandments. | N ad h.l.;
Mishnah, Qiddüshin 4:14.
26:10 The king, «who was unique among his people», almost took Re-
bekkah. | (See O and Rashi, ad h.l.)
26:12 Isaac sowed «in righteousness». | PRE 33; (see TannáJ de be
’Eliyyáhü Zutá’, ed. Friedmann, i p. 167).
26:20 Heaven decreed that the wells should dry up. | (So too infra 26:28.)
26:26 When Isaac left Gerar, the wells dried up and the trees no longer
produced fruit.
26:31 Isaac and Abimelech broke an ass-saddle as a sign of their pact. I
PRE 36.
26:35 Esau, Judith and Basemath were idolatrous, and embittered Isaac
and Rebekkah. | N and M ad h.l.; Gen. R. 65:3 (see Rashi, ad h.l.).
27:1 Isaac’s blindness was caused by his having seen the Throne of
Glory at the «Aqedah». The birthright confrontaron occurred on
the 14th of Nissan: when the Heavenly beings praise God and the
Gates of Dew open. | For this reason for Isaac’s blindness, see
PRE 32; Gen. R. 65:5; (and Zóhar 1, 142A and R. Le Déaut, op. cit .,
p. 140-142); for dating this on the 14th of Nissan, see PRE 32;
TB Hagigáh 12B; TB Ta'anith 4B; TB Sótáh 12B (see also Hebrews
11:20: Koran 97:1, al-Qadr).
27:5 Rebekkah listened through the Holy Spirit, as Isaac spoke to
Esau. | Gen. R. 67:9; Tan. Tóldoth 11; Tan. B. 1, 131.
558
THE AGGADAH IN TARGUM JONATHAN BEN 'UZZIEL 27:6-28:3
27:6 Rebekkah told how on that night the Gates of Dew are opened.
PRE 32; see TB Ta'anith 1:1; Mishnah, R’ósh Hashünáh 1:2.
See also supra 27:1 and notes.
27:9 Two offerings were prepared: the Festival ofTering and the Pascal
offering. | PRE 32; TB Pesáhim 114B; Tóseftá’, Pesáhim 5:3.
27:13 Rebekkah told Jacob that he and his descendants could have his
father’s blessing, whereas she would accept any curses which might
be forthcoming. | PRE 32; see TB Qiddüshin 31 A.
27:15 Rebekkah took Esau’s garments, which had previously belonged
to Adam. I PRE 24; Tanhümá’, Tóldóth 12 (see supra 25:27; see
also Zóhar 1, 73B, and Yashár 7:24).
27:25 An ángel brought Jacob wine from primordial grapes. Tan.
B. 1, 135.
27:27 Jacob smelled like the Temple incense. The Temple is «a field
blessed by the Lord». | N and M ad h.l.; Tan. B. 1, 141, 145;
R. Yóhánán, Gen. R. 65:18 (see B ad h.l.).
27:29 In Isaac’s blessing to Jacob, those who would curse Israel are
symbolized by Balaam ben Beor, and those who would bless
Israel are symbolized by Moses, the Scribe of Israel. I See N and B
ad h.l.; Tan. B. 1, 136; Gen. R. 66:5 (so too MHG 1, 430).
27:31 Esau cooked a dog. | See Eshkol No. 362, 133 A for legend of
Karaite Hadassi (see also Legends vol. 1, p. 329 f., vol. 5, p. 285).
27:33 Jacob trembled because Esau’s dish smelled like Gehinnom.
R. Yóljánán, Gen. R. 67:2; see also Shir R. 4:11; Tan. B. Tóldóth
10 and 22; Gen. R. 65:18.
27:40 If Jacob’s sons would fall away from the commandments of Torah,
Esau would triumph. | See N and B ad h.l.; Gen. R. 67:6; Pesiqtá’
Lamentations 121:1 (contrast Jubilees 26:31).
27:41 Esau decided not to imitate Cain, but to wait until Isaac’s death
before killing Jacob, in order both to kill and to inherit. ¡ N ad
h.l.; Gen. R. 67:8; Lev. R. 27:11 (Tan. B. 3:95; Midrash Tehillim
B. 14:2).
27:42 The Holy Spirit informed Rebekkah of Esau’s plan, i R. Bere-
khiáh, Gen. R. 67:9 (see also Séder ‘Olám Rabbáh 21; contrast
Jubilees 27:10).
27:45 Rebekkah pleaded to Jacob that he not cause her to lose both
of her sons, as happened to Eve. | See Jubilees 27:5; TB Só(áh 13A.
27:46 Rebekkah feared lest Jacob take to wife an «evil woman» of
Het. I Jubilees 27:8; compare N ad h.l.
28:3 Isaac blessed Jacob that he become twelve tribes, and be worthy
to produce the Sanhedrin, which numbers 70 members, as is the
number of the nations.
559
28:9-29:22 THE AGGADAH IN TARGUM JONATHAN BEN 'UZZIEL
28:9 Basemath is Mahalath. | Gen. R. 67:10; TJ Bikkürim 3, 65d;
Philo, Gen. 4, 245; so too Peshiftá’ ad h.l.
28:10 Five miracles occured for Jacob: the day was shortened, and the
sun retired early, so that God could talk with him; the four stones
fused into one; Jacob was able to roll the heavy stone ofT the well
with one arm; the well overflooded the whole time that he remained
in Haran; the land jumped, and Jacob arrived on the same day
he set out. | See N and B ad h.l.; PRE 35; see also TB Sanhedrin
95B; TB Hullin 91 A (also, see Gen. R. 68:8; 68:10; 68:11).
28:1 1 Jacob prayed at the site of the sanctuary. | N and M ad h.l.; Yüdáh
bar Shim'ón, Gen. R. 69:7; R. Yóshüa' ben Lévi, Gen. R. 68:8;
Mekhiltá’, Beshallah 3:35; compare PRE 35.
28:12 Two angels who had gone to Sodom had been banished for
revealing mysteries of God. They had been wandering aboul,
and they accompanied Jacob in righteousness to Beth-El, saying,
«Come see Jacob the Righteous, whose picture is engraved on
the Throne of Glory». | Gen. R. 50:9; Gen. R. 78:12, 82:2; R. Lévi
in the ñame of R. Samuel, Tan. B. Wayérá* 21; Tan. Bamidbár 19;
TB Hullin 91A; Alphábétót of R. 'Aqiba’, 40; Piyyüté Yannai,
p. 39, nr. 9; see N ad h.l.
28:17 The ladder was opposite the gateway to heaven, under the throne.
PRE 35; Gen. R. 68:11; see also Tan. B. Wayé§é’ 9; Sifré, D., 352;
Gen. R. 69:7; N and M ad h.l.
28:20 Jacob prayed for strength against the temptation to kill innocents,
idolatry and incest. | Gen. R. 70:4; Tan. Wayishlah 8; Yalqüt
Makiri, Amos 8:14.
28:22 Jacob swore that the stone would be a monument for future
generations. | PRE 35 (see also Koran, 49:27ff.; Shóhar Tób to
Ps. 91:7).
29:9 Rachel took care of the few sheep remaining after the Lord's
plague on Laban’s flock. | PRE 36.
29:12 Jacob told Rachel not to worry, since he was more cunning than
her father. | TB Megilláh 13A; MHG I, 463-4.
29:17 Leah weeps for fear that the evil Esau might be her future hus-
band. M and B ad h.l.; Gen. R. 70:15, 71:2; TB Baba’ Báthra’
125A; Piyyü{é Yannai, p. 50, nr. 29:31 f.; Tan. Wayé§é* 4; Tan.
B. 152-3, 157.
29:22 Since Jacob’s presence guaranteed the coming of water, they
planned to give him Leah, and thus cause him to remain with
them until Rachel would be given to him. | N, M and B ad h.l.;
Gen. R. 70:18 (see also PRE 36 and PRK 26A for overflowing
well).
560
THE AGGADAH IN TARGUM JONATHAN BEN ‘UZZIEL 29:24 30:18
29:24 Zilpah was Laban’s daughter by a concubine. PRE 36; Gen. R.
74:12 (see Jubilees 28:9; Testaments, Naphtali I, 9:11).
29:25 Rachel had divulged to Leah what Jacob had said. | TB Megilláh
13 A; MHG 463-4.
29:27 Laban told Jacob to finish the seven days of Leah’s party, and
then Rachel would be given to him. | N ad h.l.; PRE 36; Gen. R.
70:18; TJ Mó'éd Qatán 1, 80d (Jubilees 28:8).
29:29 Bilhah was Laban’s daughter. | (See supra 29:24 and notes.)
29:32 Leah named her son Reuben because God would see her sons’
afflictions in Egypt. | PRE 36; Philo, De Somniis, 2:3; Ex. R. 1:5;
TB Berákhóth 7B; Tan. B. 1, 152.
29:33 Leah named her son Simeón because God would hear the voices
of her sons enslaved in Egypt. | Philo, De Somniis, 2:3; Ex. R. 1:5;
MHG 1, 681.
29:34 Leah called her son Levi because his sons would be united in
serving the Lord. | See R. Yüdán, Gen. R. 71:5.
29:35 Leah called her son Judah because kings would arise from him,
including King David, who would praise the Lord.
30:1 Rachel asked Jacob to pray for children, since otherwise she
would be considered as though dead. M ad h.l.. For Rachel’s
sentiment see Piyyüté Yannai, p. 41; Samuel, Gen. R. 71:6; Tan.
B. 1, 156; TB Nedárim 64B; TB ‘Abódáh Záráh 5A.
30:4 Rachel freed Bilhah. | See supra, 29:24 and infra 30:9 and notes;
PRE 36; Gen. R. 74:12; Leqah, Gen. ad h.l.
30:6 Rachel named her son Dan, since God would judge by means of
Samson ben Manoah, and would deliver the Philistines into his
hands. | Philo, De Somniis 2:3; Ex. R. 1:5; MHG 1, 681.
30:8 Rachel named her son Naphtali because his sons would be saved
from their enemies, and would afflict themselves in prayer. (On
pious Naphtali see Legends vol. 2, P. 144, 146; notes 391, 396.)
30:9 Leah freed Zilpah. | See supra 30:4 and notes.
30:1 1 Leah named her son Gad because good luck would come, and his
sons would inherit east of the Jordán. I See N and B and Sarna-
ritan targum ad h.l. for «good news» coming (see also Gen. R.
70:12, and ibn Ezra and RSbM ad h.l.).
30: 1 3 Leah named her son Asher because his sons would give praise for
the goodness of the fruit of their land, just as the daughters of
Israel praise her. | See Gen. R. 71:10 (contrast Philo, De Somniis
2:3; Ex. R. 1:5; MHG 1, 681).
30:16 Leah heard Jacob’s ass, and she knew that he had returned.
See TB Niddáh 31 A; Gen. R. 99:1 1.
30:18 Leah named her son Issachar because his sons would receive a
561
30:21-32:3 THE AGGADAH IN TARGUM JONATHAN BEN 'UZZIEL
goodly reward for studying Torah. | Gen. R. 72:5; Midrash Esther
ch. 4; Shir. R. 6:4.
30:21 Leah named her daughter Dinah, praying that it be God’s will
she give birth to half of the tribes. It was then that Joseph and
Dinah were exchanged in their wombs. PRE 35; Gen. R. 27:6;
Tan. B. 1, 157; TB Berákhóth 60A.
30:23 Rachel named her son Joseph because he had removed her shame,
as Joshua ben Nun would remove the shame of Egypt and cir-
cumcise Israel. | (See Ex. R. 1:5.) «,
30:25 After Joseph’s birth, Jacob saw that the house of Joseph would be
as a fíame to destroy the house of Esau. Then he had the courage
to return. | R. Pinhás in the ñame of R. Samuel ben Naijmán,
Gen. R., 75:5; TB Baba’ Báthrá‘ 123B; Pesiqtá’ Zákhór 28:1;
Tan. B. Wayé§é* 15, 23, 24; Pesiqtá’ Rabbáthi 12 (see Legends
vol. 3, p. 57 f„ 223).
30:27 Laban said that he saw by divination that God had blessed him
for Jacob’s sake. ! N ad h.l; (see supra 29:9; O ad h.l.).
31:4 Jacob sent the fleet Naphtali to cali Rachel and Leah. i See infra
49:21 and Gen. R. 98:22 for Naphtali as the fleet messenger.
31:6 Rachel and Leah both told Jacob that all the wealth that the Lord
granted to Laban should belong to them.
31:19 Laban’s idols consisted of salted heads of first-boms, with incan-
tations of gold under their tongues, and which spoke. | PRE 36;
see Yáshár, Wayése’ 58b-59a.
31:21 Jacob saw through the Holy Spirit that salvation would come
from Gilead in the days of Jepthah who was from Gilead. M ad
h.l.; ARN 9, 27 (see Legends, vol. 5, p. 301, note 219 et passim).
31:22 Due to Jacob’s merit, the wells had flowed for twenty years.
See M and B ad h.l. (compare ARN 9, 27; Legends, vol. 5, p. 301,
note 219 et passim).
31:23 Jacob had stopped to thank God and to pray.
31:24 An ángel drew a sword against Laban, waming him against trying
to coerce Jacob. PRE 36.
31:32 Jacob declared that whoever had taken the teraphim would die
before his time. | PRE 36; see also Tan. Wayé$é’ 13; PK 14, 116B.
31:46 Jacob called his sons «brothers». M ad h.l.; PRE 36; Gen. R.
74:13.
31:47 Jacob, in the holy tongue, called the mound «Gal-Ed». ! N ad h.l.
Compare R. Samuel b. Nahmán, TJ Sótáh 7, 21c; Gen. R. 74:14;
Yalqüf Jeremiah 286.
32:3 «Mahanaim», because there Jacob encountered a camp of holy
angels sent by the Lord. | So too N, M and B ad h.l. and Tan.
562
THE AGGADAH IN TARGUM JONATHAN BEN 'UZZIEL 32:4-33:17
Wayishlah 3; see also Pesiqtá’ Rabbathi 21; Tan. B. Yithró 14,
Tan. Sab 16; Midrash Tehillím B. 68:10; Ex. R. 29:2; Numbers
R. 2:3,
32:4 The land of Gabla. | (This ñame is used by N and the Samaritan
targum.)
32:6 Jacob assured Esau that what he owned he had earned at Laban’s,
and had not stolen from Esau, ñor had taken from Isaac. He asked
Esau not to be angry with him about his possessions. Gen.
R. 75:11; Piyyüté Yannai, p. 45, nr. 32:4:5; Yáshar, Wayishlah
59b-60b.
32:7 Esau carne with four hundred generáis. | So too B ad h.l.; compare
N ad h.l.; see Gen. R. 75:12; Yashar, Wayishlah 60B.
32:8 Jacob feared because he had not been involved in honoring his
father during the past twenty years. I Gen. R. 70:2; ibid. 84:20;
Tan., Wayishlah 4; TB Megillah 17A.
32:12 Jacob was afraid of Esau, since Esau had been occupied in honor¬
ing his father. | See supra 32:8 and notes; see R. Yüdáh b. Tl'ái,
Gen. R. 76:2; Tan., Wayishlah 4.
32:25 An ángel asked Jacob why he had not tithed his children. Michael
gave Levi to God, as the tithe of Jacob. PRE 37; see Jubilees 32:3;
compare Gen. R. 70:7; 77:2; 78:1 (see also Legends, vol. 1, p. 387,
and vol. 5, p. 365).
32:27 The ángel tells Jacob that he must leave to offer praise, because
ever since creation he had been awaiting his turn to praise, which
had now come. | (See N and B ad h.l. and TB tlullin 91 A, B.)
Gen. R. 78:2; PRE 27.
32:29 «You fought with angels of the Lord». I N ad h.l. So too Peshittá’
ad h.l.
32:32 The sun carne up before its usual time, since it had set before its
time for Jacob’s sake, when he had left Beersheba. Gen. R.
68:12; Tan. B., 1, 168; TB Hullin 91B.
33:2 Jacob planned to offer Esau part of his encampment, for him to
ravage, and in the meantime he would battle Esau. I See Gen.
R. 78:8.
33:3 Jacob bowed seven times to God.
33:4 Esau attempted to bite Jacob’s neck. Esau’s teeth broke on Jacob’s
neck, which had been turned into ivory. Both of them wept be-
cause of the pain each endured. | N, M and B ad h.l.; PRE 37;
MHG 1, 516-7; see R. Simeón b. ’Eli'ezer, Gen. R. 78:9; Shir R.
7:5; ARN A 34; Sifré, Beha'alótkhá 69 (see also H. in J. P., p. 45).
33:17 Jacob built an academy at Gabla. | See Mekhiltá’, Pesáhim, 14:11;
TB Megillah 17A; see also Gen. R. 78:20.
563
33:19-36:39 THE AGGADAH IN TARGUM JONATHAN BEN ‘UZZIEL
33:19 Jacob bought the land for 100 pearls. | N and B ad h.l.; TJ Mó'ed
Qatan 1, 4; TJ Megilláh 2, 3a; TB R’ósh Hashánah 26B.
34:31 Simeón and Levi argued with Jacob that it was not right that it be
said in the synagogues of Israel that the uncircumcised had defiled
a virgin, and that the idol-worshippers had polluted a daughter of
Israel. Rather, let it be said in the synagogues of Israel that the
uncircumcised were killed on account of the virgin, and the idol-
worshippers were destroyed because of the daughter of Jacob. And
thus Shechem would not ridicule them with his words, since he
would have attempted to make their sister appear as a wayward
woman, with no protector, had they not committed their violent
act. | So too B and N ad h.l.
35:2 Jacob told his people to rid themseives of the idols of the nations
which were among them, and to purify themseives of the slain. |
See N and M; TJ ‘Abódáh Záráh 3, 2d; TB ‘Abódáh Zárah 3B
(see also Rashi ad h.l.).
35:4 The idols, ear-rings with engraved idol-images that they took
from Shechem are buried by Jacob under the terebinth at She¬
chem. See N ad 1.; Gen. R. 81:3; Jubilees 31:2.
35:8 At Alón Bekhut, Jacob was told of his mother’s death. R. 'Ahá'
in the ñame of R. Yónáthán, Gen. R. 81:5 (see Jubilees 32:30).
35:11 God informed Jacob that a holy people and an assembly of pro-
phets and priests would come from his sons, and that two kings
would again come forth from him. ! Gen. R. 82:5 (Pesiqtá1 Rab-
báthi, ch. 3); compare N ad 1.
35:14 At Beth-El Jacob poured wine and water, as on Sukkoth. (Supra
33:17; Jubilees 31:3-32, 32:4-29; compare N ad h.l.).
35:21 Migdala d'Eder is the place at which the Messiah King will be
revealed at the end of days. I (See Ibn Ezra, Targum Jonathan,
Kimchi and Rashi to Micah 4:8; see Jerome and Leqah ad h.l.).
35:22 Reuben messed up Bilhah’s bed that was near his mother’s bed.
Jacob was worried, lest an unworthy son, like Ishmael and Esau
had come forth from him too. God reassured him that all of his
sons were righteous. In the ñame of R. Simeón bar Yóhai, Gen.
R. 98:4. See also Tan. B. 1, 218; Gen. R. 97:1; ARN B 44; TB
Shabbáth 55B.
36:6 Esau left for fear of Jacob. i R. La'zár and R. Yóshüa< ben Lévi,
Gen. R. 84:2 (see also RMbN ad h.l.).
36:24 Anah mated wild asses with she-asses (Oholibamah) and later
found mules. Gen. R. 82:17; see TB Pesáhim 54A (contrast O
ad h.l.). See TJ Berakhóth 5, 12b; Tóseftá’, Berákhóth ch. 5.
36:39 Matred worked with spear and snare. After waxing wealthy he
564
THE AGGADAH IN TARGUM JONATHAN BEN ‘UZZIEL 36:43-37:33
arrogantly asked, «What is silver and gold?» So too N and B
ad h.l.; see Gen. R. 83:3; see also Yalqü(, Chronicles nr. 174.
36:43 Magdiel was a tall tower-city of sin (i.e. Rome). | (See Gen. R.
83:4 for Magdiel explicitly named Rome.)
37:1 Jacob dwelled «in peace» in Canaan. | Piyyü(é Yannai, 51, 37:1:1:
R. ’Ahá’, Gen. R. 84:3.
37:2 Joseph was seventeen years oíd when he left the academy. He
grew up with the sons of Bilhah and Zilpah, and reported to Jacob
of their eating live limbs, ears and tails of animáis. R. Mé’ír,
Gen. R. 84:7 has them eating live limbs; see TJ Pé’áh 1, 15d; PRE
38; Tan. B. Wayésheb 6.
37:3 Jacob loved Joseph because he resembled him. | R. Yóséph, Gen.
R. 84:8; Tan. B. Wayésheb 5 (contrast O and Samaritan targum
ad h.l.).
37:13 Jacob feared for the welcome of his sons because of the Shechem
incident. I Josephus, Antiquities II, 2:4; Yáshár, Wayésheb 80B.
37:14 Jacob sent Joseph in accordance with the profound plan which
had been conveyed to Abraham in Hebron. On that very day
the Egyptian captivity was initiated. R. ’Ahá’, Gen. R. 84:3;
TB Shabbáth 89B; TB Só(ah 10B; Tan. B. Wayésheb 13; Nu.
R. 9:24.
37:15 Gabriel in human guise confronts Joseph. PRE 38; see R. Yannai,
Gen. R. 84:13; Tan. B. Wayésheb 2.
37:17 Gabriel told that he had heard behind the curtain of the future
bondage in Egypt. The brothers of Joseph had been informed,
through prophecy, of the danger of the Hivites. | (See also supra
37:13.)
37:24 Snakes and scorpions were in the pit. I Tan. R. 84:15; Tan. B. 1,
184; TB Ta'anith 10A; TB Baba’ Qamma' 17B; TB Shabbáth 22A;
TB Hagigáh 3A.
37:28 The brothers bought sandals with the silver. I PRE 38 (see also
Testaments, Zebülón 3:2; Gad 2:3b).
37:29 Reuben was not with his brothers; he was off fasting for having
overturned his father’s bed. | See R. ’Eli'ezer, Gen. R. 84:18 for
Reuben’s fasting (see also Pesiqtá’, Shübáh 199a).
37:31 A goat’s blood resembles human blood. ! Gen. R. 84:19 (so too
MHG 1, 565).
37:32 Joseph’s tunic was returned to Jacob by the sons of Bilhah and
Zilphah. | (Contrast infra 38:25 and Gen. R. 84:8.)
37:33 Jacob saw that neither wild animáis ñor men had killed him. He
saw by the Holy Spirit that an evil woman was standing to testify
against him. ! B ad h.l.; see Gen. R. 84:19; see also Koran 12:93.
41. ÉXODO
565
37:35-38:26 THE AGGADAH IN TARGUM JONATHAN BEN ‘UZZIEL
37:35 Even Isaac wept for Jacob. R. Lévi and R. Simeón, Gen. R.
84:19; see Massekheth Sófrim 21.
38:1 Judah went down «in wealth».
38:2 Shua was a merchant. Judah coríverted Shua’s daughter, and then
cohabited with her. See O; TB Pesáhim 50A.
38:3 Er was so named because he would die childless. See Gen. R.
85:5; MHG 1, 570.
38:4 Onan was so named because his father would mourn for him. |
See Gen. R. 85:5; MHG 1, 570.
38:5 Shelah was so named because her husband would forget her. See
Samaritan targum ad h.l.
38:6 Tamar was a daughter of Shem the Great. I See infra 38:24; see
Ephraim, the student of R. Mé’ir, quoted in the ñame of R. Mé’ir,
Gen. R. 85:10; see also Tan. B. Wayesheb 17; ’Aggádath Be-
réshith 64.
38:7 Er did not cohabitate normally. | Gen. R. 85:5; TB Yebámóth
34B; Testaments, Yüdáh 10.
38:15 Tamar had embittered her face while she lived in Judah’s house.
TB Yebámóth 34B; TB Megilláh 10B; TB Sótáh 10B; see Gen.
R. 85:7.
38:24 Judah declared that since Tamar was the daughter of a priest, she
must be burned. | (See supra 38:6 and notes.) Gen. R. 85:1 1.
38:25 Tamar asked God to send her the three proof-signs, and in retum
whe would dedicate to Him the three who would sanctify His
ñame in the fiery furnace at Duia. God then signalled to Michael,
who enlightened Tamar’s eyes, so that she found the three signs.
Tamar then threw them before the judges, but refused to identify
their owner, saying that God would cause the man to remember
and to save her. Judah then observed the proof-signs, and admitted
that they were his, since he recognized that it was preferable for
him to be embarassed in this world than to be embarassed in
front of the righteous fathers in the world to come; that it was
better to burn now than to burn in a «fire which consumes fire».
Judah recognized that it was «measure for measure». Since he
had previously asked, «Father, do you recognize this tunic of
your son?», he himself must hear the words in court: «Do you
recognize this seal, mantle and staff?» | See N; TB Só(áh 10B;
TB Makkóth 23B; see B ad h.l.; also see Gen. R. 84:19 (see further
Legends, vol. 2, p. 310; vol. 3, p. 244; vol. 4, p. 199); «measure
for measure»: Mark 4:22-24, Matthew 7:2; Luke 6, 37-38.
38:26 A heavenly «Bath Qól» whispered that they were both innocent,
and that the entire incident was caused by God. I N ad 1.; for
566
THE AGGADAH IN TARGUM JONATHAN BEN ‘UZZ1EL 38:29-40:16
elaboration, see B, Codex Oxford 2305, ed. Ginsburger, 1899;
see Sótáh 10B; Mekhiltá* 6:57; Midrash Tehillim 76:2.
38:29 Perez was so named because he was destined to possess a kingdom;
it was fítting that he be strong. See Gen. R. 85:15; ’Aggádath
Beréshith 64 (see also Yalqüt Makiri, Micah 2:13).
39:1 Potiphar had bought Joseph for homosexuality, and God had
atrophied his genitalia, and he was castrated. He was Pharaoh’s
chief executioner. He had bought Joseph from the Arabs with
a pledge. Gen. R. 86:3; TB Sótáh 13B; for his buying Joseph
with a pledge, see Testaments, Joseph 11-16.
39:6 Everything was given to Joseph, except for Potiphar’s «bread»
(i.e. wife). | N ad h.l.. Gen. R. 86:7; see Sabbáth 62B, TB Kethübóth
13A for the same euphemism.
39:10 Joseph refused to have sexual relations with Potiphar’s wife, in
order not to be guilty on the Great Judgement Day. | Gen. R. 87:6;
TB Sótáh 3B; TB Yómá* 35B; compare N ad 1.
39:11 Joseph carne to the house to examine the records. I So too N and
O ad h.l.; Gen. R. 87:9 (see H. in J. P., p. 204 f., note 1 1 for «pinax»).
39:14 Potiphar’s wife used egg-white to «prove» Joseph’s guilt. | (So too
infra, 39:20 and 49:22.)
39:20 The priests discovered that it was egg-white, and not semen, and
they thus save Joseph from the death penalty. | (See Wisdom of
Salomón 10:14 for Wisdom having shown them the falseness of
the charge against Joseph.)
40:1 The cupbearer and the butler had planned to poison Pharaoh.
See R. Yóhánán TB Megilláh 13B comparing this incident to the
Mordecai incident. (See Targum Sheni, 2:21.)
40:5 Each of the two had dreamed his own dream and the interpretaron
of his neighbor’s dream. | R. Hiyyá’ bar Bá\ Gen. R. 88:4; TB
Berákhóth 55B; see N ad h.l.
40:12 Joseph explained that the three branches symbolized the three
fathers of the world: Abraham, Isaac and Jacob, whose sons were
destined to be enslaved to Egypt. Their sons would eventually be
freed by three shepherds. Joseph further explained that the cup
symbolized the cup of poison which Pharaoh was destined to
drink in the end. I See N and B ad h.l.; Josephus, Antiquities, II,
5:2; Gen. R. 88:5. See also TB Hullin 92A (compare infra 40:18).
40:14 By asking the cupbearer to remember him, Joseph forsook God,
and placed his trust in mortals. See supra 40:23; Gen. R. 89:2;
see also Tan. B. 1, 189-190; Tan. Wayésheb 9; Midrash Tehillim
105:6.
40:16 Since the baker had dreamed the interpretation of his neighbor’s
567
40:48-41 :45 THE AGGADAH IN TARGUM JONATHAN BEN 'UZZIEL
dream, he realized that Joseph’s interpretation of it was corred. |
N ad 1. (see supra 40:5, and R. Hiyya’ bar Hamma*, Gen. R. 88:4).
40:18 Joseph explained that the three baskets were the three enslave-
ments: mortar, brick and field-work. He further explained that
the chief baker would be punished for his bad dream. | (Compare
N and B ad h.l., and supra 40:12); see Gen. R. 88:5 f., and TB
Hullín 92A for Babylon, Media and Greece destined to be su-
perseded by Rome until the coming of the Messiah, who would
annihilate Rome.
40:19 The cupbearer would be «crucified». I So too N and Samaritan
targum ad h.l.
40:21 Pharaoh disco vered that the cupbearer had not been involved
in the plot. | (See supra 40:1; see also R. Yóhánán, TB Megilláh
13B.)
40:22 The baker was crucified for plotting against Pharaoh. | (See supra,
e.g. 40:19, 40:21.)
40:23 Joseph was not remembered because he had placed his trust in
mortals. He therefore had to wait further, until the time of the
plan of God for him to be released. | See N and B ad h.l.; supra
40:14; Gen. R. 89:2; Tan., Wayésheb 9; Midrash Tehillím 105:6.
41:1 After two years, the memory of Joseph carne before God, and it
was then that Pharaoh dreamed. I Gen. R. 89:3 f.; Tan., Wa¬
yésheb 9; Midrash Tehillim 105:6.
41:8 They could not interpret Pharaoh’s dream because the time had
arrived for Joseph to be released from prison; according to God’s
plan, the interpretation of Pharaoh’s dream had to come from
before the Lord. | See Gen. R. 89:8; Tan., Miqqé? 3.
41:1 1 Each of the two men had dreamed his own dream, and the inter¬
pretation of his neighbor’s dream.- 1 (See supra, e.g. 40:5, 8, 11.)
41:16 Joseph declared that except for him, no person could interpret
dreams. However, Pharaoh’s peace would be restored from before
the Lord. | See Samaritan targum ad h.l.
41:36 Joseph advised that the surplus food be stored in a cave.
41:43 They cried «Abrech», i.e. «this is the father of the king, great in
wisdom though tender in years». | N and B ad h.l.; Gen. R. 90:3;
R. Yüdáh, Sifré 11, 1 (erid), ed. Finkelstein, p. 8 (see also H. in
J.P., p. 69 0-
41:44 Pharaoh told Joseph that without his consent no man would ride
horseback or wear weapons in all Egypt. | See N ad 1.; Gen. R.
90:4; however, perhaps «kléidarim» may mean simply «utensils»,
(i.e., kelé yádayim).
41:45 Pharaoh called Joseph «The Man Who Reveáis Secrets» and gave
568
THE AGGADAH IN TARGUM JONATHAN BEN «UZZIEL 41:47-42:12
him Asenath, whom Dinah had borne to Shechem, her mistress
being the wife of Potiphera, ruler of Tanis. See infra, 46:20. For
the genealogy of Asenath, see PRE 36; for etymology of Asenath,
see Gen. R. 90:4; see N ad I.
41:47 Each ear of corn made two handsfuls of grain. | R. Yófránán, Gen.
R. 90:5 (see e.g. TJ Pé’áh 3, 17d).
41:48 The grain from the surrounding fields were stored within the
cities in their center. | So too Peshiftá* ad h.l. reads «hamal beqa-
wé»; see Gen. R. 90:5; Yáshár, Miqqé§ 98B-99A; see N ad 1.
41:50 Asenath was raised in the house of Potiphera, ruler of Tanis.
See supra 41:45, infra 46:20 and notes.
41:52 Ephraim was so named because «he is destined to strengthen the
house of Father, here in their affliction». Compare N ad h.l.
41:56 The famine extended throughout the world. N ad h.l.; Philo,
De Josepho, 27; R. Yüdáh in the ñame of Samuel, TB Pesáhim
119A (contrast Gen. R. 90:6).
41:57 All of the world’s inhabitants carne to Egypt to buy grain. | N ad
h.l.; Philo, De Josepho 27; R. Yüdáh in the ñame of Samuel,
TB Pesáhim 1 1 9 A; (compare Gen. R. 90:6 and Yáshár, Miqqés
99A for the famine spreading to Phoenicia, Arabia and Palestine).
42:1 Jacob saw that grain-dealer=> were selling grain and bringing food
from Egypt, and he told his sons not to fear to go down into
Egypt. | (Samaritan targum also renders identically, «Lemáh
tidhalün».)
42:4 Lest «death» (i.e. ’asón) overtake him. (See similarly Mekhiltá>,
Neziqin 8:58; see N ad 1.)
42:5 The brothers each took different entrances, lest the Evil Eye be
aroused against them. | Gen. R. 91:2,6; Tan. B. 1, 193-4,5; Yáshár,
Miqqés 99B (so too Koran 12:67 f.).
42:6 Joseph had appointed notaries at the city gates to record the
ñames and surnames of all who entered. Joseph’s brothers had
searched for him in all of the stations, palaces and hotels of ill
repute. | (See infra 42:9; Gen. R. 91:6; Tan. B. 1, 194; Yáshár,
Miqqé§ 99b- 100a (see also RaDaK, Yóshüa4 2:1, and Yanhénü,
p. 67).
42:8 In the interim, Joseph’s beard had grown. | See Gen. R. 91:7;
TB Yebámóth 88 A; TB Ketübóth 27B, 39B; Tan., Wayigash 5.
42:9 Joseph accused them of having come to Egypt in order to «see
the nakedness of the whores of the land». I (See supra 42:6, 42:12);
Gen. R. 91:6; Yáshár, Miqqé$ 100B-101A; Tan. B. 1, 194, 203;
compare N ad h.l.
42:12 (Same as supra 42:9).
569
42:23-44: 1 8 THE AGGADAH IN TARGUM JONATHAN BEN ‘UZZIEL
42:23 The brothers did not know that Joseph was listening in the lan-
guage of the sanctuary, because Manasseh was translating between
them. See N and B ad h.l., and ¡nfra 43:16, 44:1; Gen. R. 91:8.
42:24 Joseph took Simeón because he had suggested that they kill Joseph,
and had lowered him into the pit. I Tan. Wayigash 4.
42:27 Levi opened his sack. I B ad h.l.; Yáshár, Miqqés 101B-102A
(see also Zohar 1, 200B).
42:36 Jacob accused them of having fabricated: they «said» that a wild
animal had eaten Joseph, and they «said» that the Egyptian ruler
had bound Simeón. (Contrast B ad h.l.; MHG 1, 640; ’Aggádath
Beréshith 72:142.)
42:37 Reuben swore that Jacob should kill his two sons by excommu-
nication if Benjamín was not returned safely to him. ' (See Gen.
R. 91:9 for Jacob considering Reuben foolish for offering the
childrens’ grandfather the option to take their lives.)
42:38 Lest «death» overtake him. ! (See supra 42:4, and Mekhiltá’,
Neziqin 8:58.)
43:11 Jacob gave the brothers nut-butter too to take. Gen. R. 91:11.
43:14 Jacob said that he had been informed by the Holy Spirit that if
he had been bereaved over Joseph, so too would he bereaved
over Simeón and Benjamín. | See B ad h.l. for Jacob’s knowing
of Joseph’s being alive; see Gen. R. 91:1, 91:6; MHG 1, 632, 635;
see also Philo, De Josepho, 32; Tan. B., Miqqés 7.
43:16 Joseph instructed Manasseh to uncover the slaughter-house,
remove the sciatic nerve, and prepare the food in front of the
brothers. I (See TB Hullin 91 A.)
43:32 Jews eat the animáis which Egyptians fear.
43:33 Joseph seated his brothers in the order of their birth, and accord-
ing to their maternal lineage, pretending to do so by divining with
his silver goblet. | Gen. R. 92:5; Tan., Wayigash 4. (See also Yalqü(
Re’übéni, 102.)
43:34 Benjamin’s ñve-fold portion carne from Joseph, Joseph’s wife,
each of his two children, and his own portion. The brothers all
became drunk, because they had all abstained from drinking ever
since the day that they had become separated. i Gen. R. 92:5;
TB Shabbáth 139A; Yáshár, Miqqés 104A-104B: Tan., Wayi¬
gash 4; Midrash Mishlé 1:14.
44:1 Manasseh was appointed over Joseph’s house. | (So too supra,
42:3, 43:16); for Manasseh’s role, see Gen. R. 91:8 and PRE 34.
44:13 They rent their garments, and the strength of bravery was given
to them. (See Gen. R. 92:8.)
44:18 Judah told Joseph that whereas previously he had avowed that he
570
THE AGGADAH IN TARGUM JONATHAN BEN ‘UZZIEL 44:28-46:10
feared the Lord, his deeds were now identical to those of Pha-
raoh. l See N and B, Ms. Oxford 2305 (q. Targum Jerushalmi) for
complete dialogue (see R. Yüdáh, Gen. R. 93:6; Tan. B., Wayérá*
16, Wayigash 7).
44:28 Jacob said that one son had gone forth from he, and he had «said»
that he had been killed. | (See 42:36 and 43:14); N ad h.l.
44:29 «...and death will overtake him.» | (See supra 42:4 and Samaritan
ad h.l.)
45:4 Joseph identified himself by his circumcision. Gen. R. 93:11;
Tan. B., Wayigash 7 (Zóhar, Lekh Lekhá 91).
45:12 Joseph identified himself by speaking in the language of the sanc-
tuary. | N ad h.l.; Mekhiltá\ Bo> 5; Lev. R. 32:5; Shir. R. 4:12;
Tan. Wayigash 5, Báláq 16; Tan. B., Báláq 25.
45:14 Joseph wept on Benjamin’s neck because the sanctuary was des-
tined to be built in the territory of Benjamín, and was destined to
be destroyed twice. Benjamin wept because the tabernacle of Shilo
was destined to be built in Joseph’s territory, and was destined to be
destroyed. R. "EPázár, Gen. R. 93:12; TB Megilláh 16B (also
Yalqüt Re’übéni 152).
45:15 Joseph wept over his brethren, for he saw that they would be ens-
laved among the nations. See supra 45:14 and notes (see also
Tan. Wayigash 5 and Gen. R. 93:12 for statement that the exile
can be redeemed only through tears).
45:19 Again Pharaoh told Joseph to tell his brothers. ¡ So too Peshiná’
ad h.l. (see Sa'adyáh and Rashi).
45:23 Gifts including wine were sent. | See TB Megilláh 16B; see also
Yáshár, Wayigash 109A-109B.
45:24 Joseph warned his brothers not to argüe about the incident of
their having sold him, lest other travellers become angry with
them. (Compare TB Ta'anith 10B; PRK 57.)
45:26 Jacob did not believe that Joseph was alive. | (So ed. pr. Missing in
Ms.; contrast infra, 46:17, supra 42:36, etc.); N ad h.l.
45:27 The spirit of prophecy which had previously when the brothers
had sold Joseph, now returned to Jacob. See N ad h.l.; PRE 37;
ARN 30; see also Koran, 12:93 f. (also see MHG 1, 672 and
Yáshár, Wayigash 109B-110A).
45:28 Jacob recalled God’s specific favors to him, including his being
rescued from Laban and from Esau.
46:3 God told Jacob not to be afraid of the bondage which had been
decreed to Abraham.
46:10 Simeon’s son Zimri was the Zimri of Shittim infamy. i TB San-
hedrin 82B.
571
46: 1 2-47:9 THE AGGADAH IN TARGUM JONATHAN BEN ' UZZIEL
46:12 Shela and Zerah did not beget in Canaan.
46: 1 3 The sons of Issachar were wise, and were masters of reckoning.
(See infra 49:14; MHG 1, 683.)
46:14 The sons of Zebulon were merchants and masters of transactions,
providing for their brethren and receiving a reward similar to
theirs. | TB Kethübóth 11.
46:17 Serah, Asher’s daughter, was taken while alive to the garden of
Edén, because she had told Jacob that Joseph was still alive. It
was she who had saved the inhabitants of Abel from the death
penalty in the days of Joab. | See Alphábétót of Rabbi ‘Aqibá’ 2,
28B; see also Yáshár, Wayigash 110A for Serah entering paradise
while yet alive; see Derekh ’Eres Zufá’ i (end); (contrast 49:21).
46:20 Asenath had been raised in Potiphera’s house, although she was
Dinah’s daughter. See supra 41:45; PRE 38.
46:21 Benjamin’s ten sons were named for a specifíc facet of Joseph.
Gen. R. 93:7, 94:8; Tan., Wayigash 4; Tan. B., 206-207; TB Sótáh
36B; Zóhar 1, 153B-154A.
46:23 Dan’s sons were sensual and numerous. 1 See Jubilees 44:28 (com¬
pare TB Baba* Báthrá’ 143 A).
46:27 Levi’- daughter Jochebed was born between the walls. i R. Leví
in the ñame of R. Samuel bar Nahmán, Gen. R. 94:9; Midrash
Samuel 32:3; Ex. R. 1:19; TB Baba’ Báthrá* I23A; TB Sótáh 12A.
46:28 Judah was sent ahead, to point the way, to conquer the Amorites
of the land, and to build a sheep-house in Goshen. I See B ad h.l.
for building the sheep-fold, M, N and Gen. R. 95:2 for building
a house of study, and a residence (Jubilees 44:9 reads «Lire>óth».
LXX, Samaritan targum and Peshittá’ read «L'hérá'óth»).
46:29 Jacob’s life was shortened because of his "having bowed to his
unrecognized son Joseph.
46:30 Jacob said that even were he to die, he would die comforted, since
he would be dying the death of the righteous, having seen that
his son Joseph was still alive. I N ad h.l.; Tan. B. 1, 209; B ad h.l.
acc. to Ms. París 1 10.
47:2 He selected five as shepherds: Zebulon, Dan, Naphtali, Gad and
Asher. I R. Yóbánán, TB Baba’ Qammá’ 92A; see Sifré Dt. 354-5;
see also Tósáfoth to Baba’ Qammá’ 92A (contrast Gen. R. 95:4
and notes of Albeck, vol. 3, p. 1191).
47:7 Jacob blessed Pharaoh that the Nile might overflow and the
famine leave the land during Pharaoh’s lifetime. | R. Simeón bar
Qorhá’, Gen. R. 95:1; Tan. B. 4, 39; MHG 1, 692.
47:9 Jacob explains, «For in my youth I fled from Esau; now in my
oíd age I have been taken down here».
572
THE AGGADAH IN TARGUM JONATHAN BEN ‘UZZIEL 47:21-49:1
47:21 Joseph exchanged the populations of the cities and of the rural
areas, and from one area of the country to another, so that his
brothers would not be singled out as «the wanderers». | So too
N, M ad 1. and B according to ed. Vatican, Ms. 440; see TB Hullin
60B; Tan. B., 1, 186 (Samaritan targum reports that Joseph enslaved
the population).
47:22 Joseph rewarded the priests for their having rescued him from the
death penalty. (See supra 39:14, 39:20; also see Legends, vol. 5,
p. 362, note 340.)
47:27 Academies for study were built in Egypt. See Gen. R. 95:5 (this
translation is familiar in targum, e.g. targum to Isaiah 58:12,
Amos 6:3); see also R. Nehemyáh, Gen. R. 95:3; Tan. B., Wayigash
12; Yalqüt Makiri, Mishlé 14:14.
47:29 Jacob requests that Joseph swear on his circumcision mark. See
M ad h.l.; PRE 39.
47:30 Joseph refrained to swear in this fashion, since he was Jacob’s
son. | See MHG 1, 711; TB Pesáhim 51B; TB Semáhóth 12A.
47:31 The Glory of the Shekhináh appeared to Jacob. | M ad h.l.; (see
infra 49:1; MHG 1, 712; Sifré D., 31).
48:8 Jacob asked Joseph who was the mother of his children. | M ad
h.l.; see PR'3, 11B-12A; MHG 1, 717, 718-720.
48:9 Joseph showed Jacob the marriage document with which he took
Asenath, the daughter of Jacob’s daughter Dinah, to wife. I (See
supra, 41:45 and notes); see PRE 36, PRE 38.
48:16 Jacob prayed that the ángel which God had made available to
him bless the lads, and that the sons of Joseph multiply as the
fish of the sea. | N ad h.l. (see Targum Sheni, Esther 3:7; MHG 1,
723; O ad h.l.).
48:20 Jacob assured Joseph that the house of Israel would bless their
infants at their circumcision by recalling him, saying «May God
make you as Ephraim and Manasseh». He also told Joseph that
in the counting of the tribes, the leader of Ephraim would precede
the leader of Manasseh. | Gen. R. 97:7; see also PR 3, 12B; MHG 1:
717, 722-723; N ad h.l.
48:22 Jacob told Joseph; «I give you Shechem as an extra portion,
which I took from the Amontes when you entered it and I aróse
and helped you with my sword and bow». ¡ Gen. R. 70:10; TB
Baba* Báthrá’ 123A; Gen. R. 97:9 (contrast N, M and B ad h.l.,
and Legends, vol. 1, p. 403-411).
49:1 Jacob told his sons to purify themselves, and he would reveal to
them hidden secrets: the invisible future, the nature of reward
and punishment, an'1 the Garden of Edén. The tribes gathered
573
49:3-49:9 THE AGGADAH IN TARGUM JONATHAN BEN ‘UZZIEL
together as one. However, when the Shechinah appeared, the
future that the Messiah King was to come — was concealed
from him. Therefore it was thát Jacob said, «Come, I will tell
you what will befall you at the end of days». I N, M ad h.l.; TB
Pesáhim 56A; R. ’Ahá’, Gen. R. 98:3, 96:1; see also TB Sanhe-
drín 97B.
49:3 Jacob told Reuben that he was created of his first stirring and
first semen. Three rights had been fitting for Reuben, but since
he had mixed up his father’s bed when he mounted on it, it was
as though he had gone into a w.oman with whom his father had
cohabitated. He was therefore as a small garden overrun by
mighty torrents. Therefore, the birthright would go to Joseph,
the kingdom would go to Judah, and the priesthood would go
to Levi. But Reuben would be forgiven. ¡ N and M to 49:3.4;
R. Jüdáh Halévi bar Shaló'm, Gen. R. 97:5; Gen. R. 98:5, 99:6;
TB Baba’ Báthrá* 123A; TB Shabbáth 55B; TB Yebámóth 76A;
Tan. B. Wayehi 11; Tan. Wayehi 9 (see also ’Aggádath Beréshith
83).
49:5 The thoughts of Simeón and Levi are sharp weapons, according
to Jacob. So too B ad h.l., according to Vatican Ms. 440, q.
Fragment-targum (see Samaritan targum ad h.l. for «isqemü
Sheqer»); see PRE 38, «swords» for «thoughts»; see N ad h.l.
49:6 They killed the king (i.e. «’lsh»). I So too B ad h.l.; see N ad h.l.;
Tan. B. Wayehi 12; Tan. Wayehi 10; compare Mekhiltá’, Pe¬
sáhim 14:67.
49:7 «Cursed was the city Shechem went they went to destroy it in
their fierce anger. And (cursed be) their wrath against Joseph, for
it was mighty. Were the two to dwell together as one, no king or
ruler could possibly withstand them. I will divide the Simeón
holding into two parts. One part will be in the holdings of the
sons of Judah, and one part will be in the midst of the other tribes.
And I will disperse the tribe of Levi among all the tribes of Israel».
So too N, M and B ad h.l.; see PRE 38.
49:8 «Judah, you confessed in the incident of Tamar. Therefore, your
brothers will praise you, and will be called after your ñame. Your
hand will exact vengance of your enemies, shooting arrows at
them as they retreat from you». | N ad h.l.; R. Simeón bar Yóhai,
Gen. R. 98:6; Tan. Wayehi 10; R. Tarfón, Mekhiltá*, Beshallah
6:57; see B ad h.l., which omits Tamar incident; Midrash Tehillim
76:2; TB 'Abódáh Záráh 25A; TJ Sótáh 1, 17c.
49:9 «Judah, from the killing of Joseph you removed yourself, and
from the judgement of Tamar you were saved». So too N and B
574
THE AGGADAH IN TARGUM JONATHAN BEN ‘UZZIEL 49:10-49:18
ad h.L; R. Tarfón, Mekhiltá*, Beshallah 6:57; Gen. R. 98:12;
TB Sótáh 10B; Tan. B., Wayésheb 17; compare supra 38:25.
49:10 There will never cease to be scribes among his descendants, teach-
ing Torah until the Messiah king — the youngest of his sons
comes. And the nations of the world will be subservient to the
Messiah. See N ad h.L; Gen. R. 99:10; ibn Ezra ad h.L; O to
Dt. 28:57; Sifré D., 352; TB Zebáhim 54B; see also TB Sanhedrin
98B; TB Pesáhim 118B; (Yalqüt Tehillim R. 521; Yalqüt Isaiah
R. 288).
49:11 «How handsome is the Messiah, who is destined to arise from the
house of Judah. He does battle, killing kings and their regents.
The mountains are red with the blood of the slain; his clothing
drips with blood like the pressing of grapes». So too N and B
ad h.L (see also Tan. Wayehi 10; MHG 1, 739); Apocalypse 19,
11-16 (compare McNamara, op . cit., p. 230-233).
49:12 The Messiah’s eyes are beautiful, and too puré to look upon
incest, and the killing of the innocent. His mouth is too puré to
eat what is stolen or persecuted. So too N, and B acc. to Vatican
Ms. 440; see supra 49:1 1); Apocalypse 19, 12 (compare McNamara,
op. cit., p. 230-233).
49:13 Zebulon will rule ports, and will conquer islands and provinces
with boats. See N and O ad h.L; Gen. R. 98:11; see also Tan.
Wayehi 11; Lev. R. 25:2.
49:14 Issachar is devoted to Torah: a strong tribe, knowing how to
reckon time properly. See Gen. R. 98:12, 99:10 (note: Tiberias
was the seat of Amoraic learning); see also TB Sanhedrin 4:4;
Tan., Ná'só* 4; Tan. B., Bamidbár 13; Dt. R. 13:17 (see Legends,
vol. 5, p. 368).
49:15 Issachar saw that the security of the world to come is goodly, and
that the portion of the land of Israel is pleasant. He therefore
decided to labor in Torah; his brothers would bring him pre-
sents. N and B ad h.L; R. Yóhánán, Gen. R. 97:13, 99:9; Lev.
R. 25:2; see also ’Abóth 6:3 and TB Berákhóth 5:1.
49:16 A judge will arise from Dan, and will be listened to by all of the
tribes. N ad h.L (Is this Samson?); see Shitáh Hadásháh 1 1 for
the Messiah being a Danite on his maternal side; Irenaeus, 5:30
and Hippolytus, De Consum. Mundi 19 have the Anti-Christ as
being of Danite origin (see further Legends, vol. 7, Index s.v.
«Dan».).
49:17 Samson ben Manoah will arise of Dan. TB Sótáh 9B; Ex. R.
50:4; see O, N and B ad h.L; also see Gen. R. 98:14.
49:18 When Jacob saw Gideon ben Joash and Samson ben Manoah, he
575
49: 19-49:26 THE AGGADAH IN TARGUM JONATHAN BEN 'UZZIEL
said: «Not to the deliverance of Samson or of Gideon do I look,
for their deliverances are of the hour. Rather, I await Your deli¬
verance, for it is an eternal one». See Gen. R. 98:20; compare
Gen. R. 99:12 for his awaiting ’Eliyyáh of Gad who will appear
the end of time; compare N, M and B ad h.l. for «Messiah son of
David»; see Tan., Wayehi 12; see McNamara, op. cit., p. 243 s.
49:19 Gad will cross the Arnon armed, will capture the pillars of the
land, and will retumed armed, with much property. Gad will
succeed in dwelling beyond the Jordán. | (N and B ad h.l.); Gen.
R. 98:21.
49:20 Asher abounds in luxury, for which he will praise and thank the
Master of the World. I See N ad I. and Gen. R. 99:13.
49:21 Naphtali is a messenger of good tidings, for he announced that
Joseph was still alive, and brought back from Egypt the deed to
the Double Cave in which Esau had no portion. Also, he praised
best in the tents of Israel. See N ad h.l.; Gen. R. 98:22; see Pes-
hittá’ and B ad h.l., TB Só(ah 13A and MHG 1, 746-7 for the
swift Naphtali; see Gen. R. 98:22 for Deborah singing; see PRE 39.
49:22 Joseph won, for he conquered his evil inclination with his master’s
wife and with his brothers. He is as a vine beside a pool, sending
forth roots that break the rocks, and branches which conquer all
of the trees in the forest. Thus did Joseph conquer the magicians of
Egypt. Then, when all would bow before Joseph, the girls would
toss golden trinkets in front of him, in order to entice him to look
up. But Joseph resisted, in order not to become guilty on the Great
Day of Judgement. | See N, M and B ad h.l.; PRE 39; see also
Dt. R„ 14:6; Tan. B„ Ná^ó* 34.
49:23 The magicians were jealous, and accused Joseph before Pharaoh,
speaking «the triple tongue», which is as hard as arrows. | N ad
h.l.; Gen. R. 98:23; TJ Pé’ah 1, 17a (see also TB ’Arákhin 15B;
Zóhar 2, 30a; Tan. B., tfuqqath 8; Lev. R. 26:2; Num. R. 19:2;
Dt. R. 5:10).
49:24 Joseph retumed his organ to normal, in order not to cohabitate
with his master’s wife. He «strengthened his hand» against the
evil urge, conquering it through the firm teaching of Jacob. Joseph
thereby became worthy of becoming a «philanthropist», and of
being recorded among the ñames on the stones of Israel. | See
PRE 39; see 4 Mace. 2:2 f. for Joseph as the personification of the
sexual temperance ideal (compare O, N and B ad h.l.).
49:25 Jacob blessed the mother who bore Joseph. | Luke 11, 27 (McNa¬
mara, op. cit., p. 131-133); R. Isaac, Gen. R. 98:20.
49:26 «May the blessings of Abraham, Isaac and Jacob, which were
576
THE AGGADAH IN TARGUM JONATHAN BEN ‘UZZIEL 49:27-50:19
envied by the princes of the world Ishmael and Esau and all the
sons of Keturah, be gathered and form a crown for Joseph, who
though master of Egypt, was concerned for his brothers’ honor».
See N, M and O ad h.l. and Yanfoénü p. 75; see also TB R’ósh
Hashánah 11 A, PRE 48 for these accumulated blessings reducing
the length of the bondage.
49:27 The Shekhinah would dwell in the land of Benjamin. | See N and
B adh.l., A and B infra, Dt. 33:12; Gen. R. 99:3; Midrash Tannaim,
p. 216; Mekhiltá’, Beshallah 6:18 f.; see also TB Yóma’ 12A;
TB Megilláh 26A; ARN 35. (Contrast Testaments, Benjamín 11;
Hippolytus, Gen. 49:27, where the wolf refers to Paul).
49:28 The tribes are twelve in number, but one in righteousness. 1 ’El'ázár
ben ’Ahwí, Sifré, Wa’ethanan 31.
50:1 Jacob rested on a luxurious couch, around which the brave men of
Israel and of Esau gathered. Judah, the bravest of all, suggested
erecting a huge tree, because from Jacob there carne twelve tribes,
and there would come kings, rulers, priests and levites making
music, according to their classes. | N and M ad h.l.
50:3 The Egyptians mourned because they realized that due to Jacob’s
merit, the lenght of the famine was reduced from forty-two years
to only two years. See Gen. R. 89:11; Zóhar 1, 294.
50: 1 1 The Canaanites loosened their belts as a sign of mourning for
Jacob at Atad, and they clapped their hands in grief. | See TJ
Sótah 1, 17b; Tan. B. 1, 222; Tan. Wayefcñ 17.
50:13 Evil Esau carne from Gebala to Hebron with many legions, to
prevent the burial of Jacob. Naphtali then ran to Egypt and re-
turned the same day with the document that Esau wrote to his
brother Jacob concerning the inheritance of the Double Cave.
He signalled to Hushim the son of Dan, who cut off Esau’s head,
which rolled into the cave, and into Isaac’s embrace. The sons
of Esau buried Esau’s body in the cave of the Double Field. i
See TB Sótáh 13A; PRE 39.
50:15 The brothers feared Joseph because he no longer ate with them. |
Gen. R. 100:8; Tan. Wayehi 17.
50:16 The brothers ordered Bilhah to bring a message to Joseph. | So
too N, M and B ad h.l. (Contrast Testaments, Joseph 1:10-11,
17, 18, 20 and Jubilees 34:16 for Bilhah having died in Canaan.
See other views q. Legends, vol. 2, p. 167.)
50:19 Joseph told his brothers that he would not repay their evil with
evil, but with good, since he fears and humbles himself before
the Lord. I (Similarly N and B ad h.l.: «Because all is revealed
before the Lord».)
577
50:20-50:26 THE AGGADAH IN TARGUM JONATHAN BEN 'UZZIEL
50:20 Joseph explained to his brothers that he did not eat with them
any longer because during his father’s lifetime he had sat at their
head because of his father’s insistance. Now that his father was
dead he no longer accepted, in order that he might be deserving
of rescuing them, to save many of the house of Israel. | Gen. R.
100:8; Tan. Wayehi 17 (Yanhénü, p. 75).
50:23 His great grandchildren were circumcised by Joseph. ] So too B;
(Samaritan targum reads «in the days of Joseph»),
50:25 Joseph had his brothers swear to tell their sons not to leave Egypt
until the two emancipators would come and say: «The Lord has
surely remembered you». PRE 48; infra, Ex. 13:17; MHG 1,
769-770 (see also Ex. R. 20:11; Shir R. 1:7; Séfer HaYáshár, ed.
L. Goldschmidt, Berlin 1923, p. 256 f.).
50:26 joseph was embalmed; they put a wreath on him, placed him in a
casket, and deposited him in the Nile. | Tóseftá’, Sótáh 4:7,8;
Shir R. 1:7; Dt. R. 11:7; Ex. R. 20:19; TB Sótáh 13A; Mekhiltá\
Beshallah 1:80 (see also H. in J.P., p. 137, note 87, and Legends
5, p. 376; vol. 2, p. 181 f.).
/ ñtM . '
i Mm \
f
rí>no^
578
INDICE
Páginas
Siglas . 7*
Algunas abreviaturas . 8*
Introducción . 9*
I. Revaloración del TargPal en general y del Neofiti 1 en particular . 13*
II. Valoración de copia y texto de Neofiti 1 según D. Rieder . 18*
III. Valoración de las glosas de Neofiti 1 . 23*
IV. Neofiti 1 y el Meturgeman de Elias Levita . 25*
V. Reseña del libro de G. Vermés, Scripture and Tradition, por J. Heine-
mann, y método de datar la haggadá targúmica . 30*
VI. La datación del TargPal: Ps Dt 33.11 . 39*
VIL La datación del TargPal: Neofiti 1 Ex 22,4 . 41*
VIII. La datación del TargPal: Neofiti y la vocación de Abraham .... 44*
IX. La datación del TargPal: La Sekiná de Yahweh . 49*
X. La datación del TargPal: la haggadá acerca del maná . 56*
XI. La lengua de Neofiti I . 63*
XII. La traducción del TargPal . 70*
XIII. Neofiti 1 de Éxodo . 72*
Texto y versión castellana . 1
Anexo I: Traducción francesa . 277
Anexo II: Traducción inglesa . 405
Anexo III: The Aggadah in Targum ben ‘Uzziel and Neofiti I to Génesis: Pa-
rallels References by Etan B. Levine . 537
Índice . 579
579